Adhyaya 25

Verse 1

इति श्रीकूर्मपूराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चतुर्विशो ऽध्यायः सूत उवाच प्रविश्य मेरुशिखरं कैलासं कनकप्रभम् / रराम भगवान् सोमः केशवेन महेश्वरः

ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഷട്സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ പൂർവ്വഭാഗത്തിൽ പഞ്ചവിംശ അധ്യായം. സൂതൻ പറഞ്ഞു—മേരു ശിഖരത്തിലെ കനകപ്രഭ കൈലാസത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ഭഗവാൻ സോമസ്വരൂപ മഹേശ്വരൻ കേശവനോടൊപ്പം ആനന്ദിച്ചു.

Verse 2

अपश्यंस्तं महात्मानं कैलासगिरिवासिनः / पूजयाञ्चक्रिरे कृष्णं देवदेवमथाच्युतम्

ആ മഹാത്മാവിനെ കണ്ട കൈലാസഗിരിവാസികൾ ഉടൻ തന്നെ കൃഷ്ണനെ—ദേവദേവനും അച്യുതനുമായവനെ—പൂജിച്ചു.

Verse 3

चतुर्बाहुमुदाराङ्गं कालमेघसमप्रभम् / किरीटिनं शार्ङ्गपाणि श्रीवत्साङ्कितवक्षसम्

നാലുഭുജങ്ങളുള്ള, ഉദാരാംഗനായ, കാളമേഘസമ പ്രഭയുള്ള—കിരീടധാരിയായ, ശാർങ്ഗധനുസ്സു കൈവശമുള്ള, വക്ഷസ്ഥലത്ത് ശ്രീവത്സചിഹ്നമുള്ള പ്രഭുവിനെ ധ്യാനിക്കണം.

Verse 4

दीर्घबाहुं विशालाक्षं पीतवाससमच्युतम् / दधानमुरसा मालां वैजयन्तीमनुत्तमाम्

ദീർഘബാഹുവും വിശാലാക്ഷനും പീതവസ്ത്രധാരിയുമായ അച്യുതൻ—തന്റെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ അനുത്തമമായ വൈജയന്തീ മാല ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 5

भ्राजमानं श्रिया दिव्यं युवानमतिकोमलम् / पद्माङ्घ्रिनयनं चारु सुस्मितं सुगतिप्रदम्

ദിവ്യശ്രീയിൽ ദീപ്തനായ, അത്യന്തം കോമളനായ യുവാവ്—പദ്മപാദവും പദ്മനയനവും ഉള്ളവൻ; മനോഹരൻ, മൃദുസ്മിതൻ, ഉത്തമ സുഖതി നൽകുന്നവൻ.

Verse 6

कदाचित् तत्र लीलार्थं देवकीनन्दवर्धनः / भ्राजमानः श्रीया कृष्णश्चचार गिरिकन्दरे

ഒരിക്കൽ അവിടെ ലീലാർത്ഥം മാത്രം, ദേവകിയുടെ ആനന്ദം വർധിപ്പിക്കുന്ന, മംഗളശ്രീയിൽ ദീപ്തനായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഗിരികന്ദരത്തിൽ വിഹരിച്ചു।

Verse 7

गन्धर्वाप्सरसां मुख्या नागकन्याश्च कृत्स्नशः / सिद्धा यक्षाश्च गन्धर्वास्तत्र तत्र जगन्मयम्

ഗന്ധർവ-അപ്സരസ്സുകളിൽ മുഖ്യരും, സമസ്ത നാഗകന്യകളും; സിദ്ധർ, യക്ഷർ, ഗന്ധർവർ—എവിടെയെവിടെയുണ്ടായിരുന്നാലും എല്ലാവരും ജഗന്മയ സ്വരൂപത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിന്നു।

Verse 8

दृष्ट्वाश्चर्यं परं गत्वा हर्षादुत्फुल्लोचनाः / मुमुचुः पुष्पवर्षाणि तस्य मूर्ध्नि महात्मनः

ആ പരമ അത്ഭുതം കണ്ടു, ഹർഷത്തിൽ വിരിഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ അവർ ആ മഹാത്മാവിന്റെ ശിരസ്സിൽ പുഷ്പവർഷം ചൊരിഞ്ഞു।

Verse 9

गन्धर्वकन्यका दिव्यास्तद्वदप्सरसां वराः / दृष्ट्वा चकमिरे कृष्णं स्त्रस्तवस्त्रविभूषणाः

ദിവ്യ ഗന്ധർവകന്യകളും, അതുപോലെ അപ്സരസ്സുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠകളും—കൃഷ്ണനെ കണ്ടപ്പോൾ കാമമോഹത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു; അവരുടെ വസ്ത്രാഭരണങ്ങൾ വഴുതി അഴുകി।

Verse 10

काश्चिद् गायन्ति विविधां गीतिं गीतविशारदाः / संप्रेक्ष्य देवकीसूनुं सुन्दर्यः काममोहिताः

ചില സുന്ദരിമാർ—ഗാനത്തിൽ നിപുണർ—വിവിധ ഗീതങ്ങൾ പാടിത്തുടങ്ങി; ദേവകീസുതനെ കണ്ടപ്പോൾ അവർ കാമമോഹത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു।

Verse 11

काश्चिद्विलासबहुला नृत्यन्ति स्म तदग्रतः / संप्रेक्ष्य संस्थिताः काश्चित् पपुस्तद्वदनामृतम्

ചിലർ ലളിതവിലാസം നിറഞ്ഞ് അവന്റെ മുമ്പിൽ നൃത്തം ചെയ്തു; ചിലർ നിശ്ചലമായി നിന്നു ഏകാഗ്രമായി നോക്കി അവന്റെ മുഖാമൃതം പാനം ചെയ്തു।

Verse 12

काश्चिद् भूषणवर्याणि स्वाङ्गादादाय सादरम् / भूषयाञ्चक्रिरे कृष्णं कामिन्यो लोकभूषणम्

ചില കാമിനികൾ തങ്ങളുടെ ദേഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ശ്രേഷ്ഠാഭരണങ്ങൾ ആദരത്തോടെ എടുത്ത്, ലോകത്തിന്റെ തന്നെ ഭൂഷണമാകുന്ന കൃഷ്ണനെ അലങ്കരിച്ചു।

Verse 13

काश्चिद् भूषणवर्याणि समादाय तदङ्गतः / स्वात्मानं बूषयामासुः स्वात्मगैरपि माधवम्

ചിലർ അവന്റെ ദേഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ശ്രേഷ്ഠാഭരണങ്ങൾ എടുത്ത് തങ്ങളെത്തന്നെ അലങ്കരിച്ചു; പിന്നെ തങ്ങളുടെ തന്നെ ആഭരണങ്ങളാൽ മാധവനെയും അലങ്കരിച്ചു।

Verse 14

काश्चिदागत्य कृष्णस्य समीपं काममोहिताः / चुचुम्बुर्वदनाम्भोजं हरेर्मुग्धमृगेक्षणाः

ചില സ്ത്രീകൾ കാമമോഹിതരായി കൃഷ്ണന്റെ സമീപം വന്ന്, മൃഗനയനികളായ മുഗ്ധർ ഹരിയുടെ താമരമുഖം ചുംബിച്ചു।

Verse 15

प्रगृह्य काश्चिद् गोविन्दं करेण भवनं स्वकम् / प्रापयामासुर्लोकादिं मायया तस्य मोहिताः

ചിലർ ഗോവിന്ദന്റെ കൈ പിടിച്ച് തങ്ങളുടെ വീട്ടിലേക്കു കൊണ്ടുപോയി; അവന്റെ മായയിൽ മോഹിതരായി, ലോകാദിയായ പ്രഭുവിനെ തങ്ങളിലൊരാളെന്നപോലെ കരുതി।

Verse 16

तासां स भगवान् कृष्णः कामान् कमललोचनः / बहूनि कृत्वा रूपाणि पूरयामास लीलया

കമലനേത്രനായ ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ അനേകം രൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു ലീലാപൂർവ്വം അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റി।

Verse 17

एवं वै सुचिरं कालं देवदेवपुरे हरिः / रेमे नारायणः श्रीमान् मायया मोहयञ्जगत्

ഇങ്ങനെ ദീർഘകാലം ദേവദേവപുരത്തിൽ ശ്രീമാൻ നാരായണനായ ഹരി, മായയാൽ ലോകത്തെ മോഹിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ലീലാവിഹാരം ചെയ്തു।

Verse 18

गते बहुतिथे काले द्वारवत्यां निवासिनः / बभूवुर्विह्वला भीता गोविन्दविरहे जनाः

ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ദ്വാരവതിയിലെ ജനങ്ങൾ ഗോവിന്ദവിരഹത്തിൽ വ്യാകുലരായി ഭീതരായി മാറി।

Verse 19

ततः सुपर्णो बलवान् पूर्वमेव विसजितः / कृष्णेन मार्गमाणस्तं हिमवन्तं ययौ गिरिम्

അപ്പോൾ മുൻപേ അയക്കപ്പെട്ട ശക്തനായ സുപർണൻ (ഗരുഡൻ) ഹിമവാൻ പർവതത്തിലേക്ക് പോയി; കൃഷ്ണൻ അവനെ തേടി പിന്തുടർന്നു।

Verse 20

अदृष्ट्वा तत्र गोविन्दं प्रणम्य शिरसा मुनिम् / आजगामोपमन्युं तं पुरीं द्वारवतीं पुनः

അവിടെ ഗോവിന്ദനെ കാണാതെ ഉപമന്യു മുനിയെ ശിരസാ നമസ്കരിച്ചു; പിന്നെ വീണ്ടും ദ്വാരവതീ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി വന്നു।

Verse 21

तदन्तरे महादैत्या राक्षसाश्चातिभीषणाः / आजग्मुर्द्वारकां शुभ्रां भीषयन्तः सहस्त्रशः

അതിനിടയിൽ മഹാദൈത്യരും അത്യന്തം ഭീകരരായ രാക്ഷസരും ആയിരക്കണക്കിന് തെളിഞ്ഞ ദ്വാരകയിൽ എത്തി നഗരത്തെ ഭീതിയിലാഴ്ത്തി।

Verse 22

स तान् सुपर्णो बलवान् कृष्णतुल्यपराक्रमः / हत्वा युद्धेन महता रक्षति स्म पुरीं शुभाम्

അപ്പോൾ കൃഷ്ണനോടു തുല്യമായ പരാക്രമമുള്ള ബലവാൻ സുപർണൻ മഹായുദ്ധത്തിൽ അവരെ വധിച്ച് ആ ശുഭനഗരത്തെ കാത്തു.

Verse 23

एतस्मिन्नेव काले तु नारदो भगवानृषिः / दृष्ट्वा कैलासशिखरे कृष्णं द्वारवतीं गतः

അതേ സമയത്ത് ദിവ്യ ഋഷിയായ നാരദൻ—കൈലാസശിഖരത്തിൽ കൃഷ്ണനെ ദർശിച്ച്—ദ്വാരവതി (ദ്വാരക)യിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു।

Verse 24

तं दृष्ट्वा नारदमृषिं सर्वे तत्र निवासिनः / प्रोचुर्नारायणो नाथः कुत्रास्ते भगवान् हरिः

നാരദ ഋഷിയെ കണ്ടപ്പോൾ അവിടെയുള്ള എല്ലാവരും പറഞ്ഞു: “ഹേ നാരായണാ, ഞങ്ങളുടെ നാഥാ! ഭഗവാൻ ഹരി ഇപ്പോൾ എവിടെയാണ് വസിക്കുന്നത്?”

Verse 25

स तानुवाच भगवान् कैलसशिखरे हरिः / रमते ऽद्य महायोगीं तं दृष्ट्वाहमिहागतः

അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ഹരി പറഞ്ഞു: “കൈലാസശിഖരത്തിൽ ഇന്ന് മഹായോഗി ആനന്ദത്തിൽ വിഹരിക്കുന്നു; അവനെ ദർശിച്ച് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു।”

Verse 26

तस्योपश्रुत्य वचनं सुपर्णः पततां वरः / जगामाकाशगो विप्राः कैलासं गिरिमुत्तमम्

അവന്റെ വചനം ശ്രവിച്ച സുപർണ്ണൻ ഗരുഡൻ—പറക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—ആകാശമാർഗ്ഗത്തിൽ, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഉത്തമമായ കൈലാസപർവതത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 27

ददर्श देवकीसूनुं भवने रत्नमण्डिते / वरासनस्थं गोविन्दं देवदेवान्तिके हरिम्

അവൻ ദേവകീസുതനെ ദർശിച്ചു—രത്നമണ്ഡിതമായ ഭവനത്തിൽ ഉത്തമാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന ഗോവിന്ദൻ ഹരിയെ, ദേവന്മാരുടെയും ദേവാധിദേവന്റെയും സന്നിധിയിൽ।

Verse 28

उपास्यमानममरैर्दिव्यस्त्रीभिः समन्ततः / महादेवगणैः सिद्धैर्योगिभिः परिवारितम्

അവൻ അമരന്മാർ ആരാധിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു; ചുറ്റും ദിവ്യസ്ത്രീകൾ പരിവേഷ്ടിച്ചു; മഹാദേവന്റെ ഗണങ്ങൾ—സിദ്ധന്മാരും യോഗികളും—അവനെ വലയം ചെയ്തു നിന്നു।

Verse 29

प्रणम्य दण्डवद् भूमौ सुपर्णः शङ्करं शिवम् / निवेदयामास हरेः प्रवृत्तिं द्वारके पुरे

ഭൂമിയിൽ ദണ്ഡവത് പ്രണാമം ചെയ്ത് സുപർണ്ണൻ ഗരുഡൻ ശങ്കരൻ ശിവന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു, ദ്വാരകാപുരിയിൽ ഹരിയുടെ പ്രവർത്തികളെ അറിയിച്ചു।

Verse 30

ततः प्रणम्य शिरसा शङ्करं नीललोहितम् / आजगाम पुरीं कृष्णः सो ऽनुज्ञातो हरेण तु

അതിനുശേഷം നീലലോഹിതനായ ശങ്കരനെ ശിരസാ പ്രണാമം ചെയ്ത് കൃഷ്ണൻ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി വന്നു; ഹരിയുടെ അനുവാദം ലഭിച്ചിട്ടായിരുന്നു അവന്റെ വരവ്।

Verse 31

आरुह्य कश्यपसुतं स्त्रीगणैरभिपूजितः / वचोभिरमृतास्वादैर्मानितो मधुसूदनः

കശ്യപസുതനെ അധിരോഹിച്ച മധുസൂദനനെ ദേവാംഗനാസമൂഹം ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ചു; അമൃതസ്വാദമുള്ള മധുരവചനങ്ങളാൽ ആദരിച്ചു।

Verse 32

वीक्ष्य यान्तममित्रघ्नं गन्धर्वाप्सरसां वराः / अन्वगच्छन् महोयोगं शङ्खचक्रगदाधरम्

അമിത്രഘ്നൻ യാത്രതിരുന്നതു കണ്ടു ഗന്ധർവ-അപ്സരസ്സുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠർ അവനെ അനുഗമിച്ചു—അവൻ മഹായോഗി, ശംഖ-ചക്ര-ഗദാധാരി।

Verse 33

विसर्जयित्वा विश्वात्मा सर्वा एवाङ्गना हरिः / ययौ स तूर्णं गोविन्दो दिव्यां द्वारवतीं पुरीम्

എല്ലാ സ്ത്രീകളെയും ആദരത്തോടെ വിടവാങ്ങിച്ച്, വിശ്വാത്മാവായ ഹരി—ഗോവിന്ദൻ—വേഗത്തിൽ ദിവ്യ ദ്വാരവതീപുരിയിലേക്കു പോയി।

Verse 34

गते मुररिपौ नैव कामिन्यो मुनिपुङ्गवाः / निशेव चन्द्ररहिता विना तेन चकाशिरे

മുരാരിപു പോയശേഷം കാമിനികളും മുനിപുംഗവന്മാരും പ്രകാശിച്ചില്ല; ചന്ദ്രനില്ലാത്ത രാത്രിപോലെ, അവനില്ലാതെ ആരും ദീപ്തരായില്ല।

Verse 35

श्रुत्वा पौरजनास्तूर्णं कृष्णागमनमुत्तमम् / मण्डयाञ्चक्रिरे दिव्यां पुरीं द्वारवतीं शुभाम्

കൃഷ്ണന്റെ പരമ മംഗളകരമായ വരവിന്റെ വാർത്ത കേട്ട ഉടൻ നഗരവാസികൾ ശുഭവും ദിവ്യവുമായ ദ്വാരവതീപുരിയെ വേഗത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു।

Verse 36

पताकाभिर्विशालाभिर्ध्वजै रत्नपरिष्कृतैः / लाजादिभिः पुरीं रम्यां भूषयाञ्चक्रिरे तदा

അപ്പോൾ അവർ വിശാലമായ പതാകകളും രത്നാലങ്കൃത ധ്വജങ്ങളും, ലാജാ മുതലായ മംഗളദ്രവ്യങ്ങളുടെയും അർപ്പണങ്ങളാൽ ആ രമ്യനഗരിയെ അലങ്കരിച്ചു।

Verse 37

अवादयन्त विविधान् वादित्रान् मधुरस्वनान् / शङ्खान् सहस्त्रशो दध्मुर्वोणावादान् वितेनिरे

അവർ മധുരസ്വരമുള്ള വിവിധ വാദ്യങ്ങൾ മുഴക്കി; ആയിരക്കണക്കിന് ശംഖങ്ങൾ ഊതപ്പെട്ടു, വീണാവാദനവും പൂർണ്ണമായി നടന്നു।

Verse 38

प्रविष्टमात्रे गोविन्दे पुरीं द्वारवतीं शुभाम् / अगायन् मधुरं गानं स्त्रियो यौवनशालिनः

ഗോവിന്ദൻ ശുഭമായ ദ്വാരവതീ നഗരിയിൽ പ്രവേശിച്ച ഉടനെ, യൗവനശോഭയുള്ള സ്ത്രീകൾ മധുരഗാനം പാടിത്തുടങ്ങി।

Verse 39

दृष्ट्वा ननृतुरीशानं स्थिताः प्रासादमूर्धसु / मुमुचुः पुष्पवर्षाणि वसुदेवसुतोपरि

ഈശാനനെ കണ്ടപ്പോൾ, പ്രാസാദങ്ങളുടെ മുകളിൽ നിന്നവർ നൃത്തം ചെയ്തു; വസുദേവസുതന്റെ മേൽ പുഷ്പവർഷം ചൊരിഞ്ഞു।

Verse 40

प्रविश्य भवनं कृष्ण आशीर्वादाभिवर्धितः / वरासने महायोगी भाति देवीभिरन्वितः

ഭവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ആശീർവാദങ്ങളാൽ അഭിവർദ്ധിതനായ കൃഷ്ണൻ, ദേവിമാരാൽ അനുഗമിക്കപ്പെട്ട മഹായോഗിയായി, ശ്രേഷ്ഠാസനത്തിൽ ഇരുന്ന് ദീപ്തനായി തിളങ്ങി।

Verse 41

सुरम्ये मण्डपे शुभ्रे शङ्खाद्यैः परिवारितः / आत्मजैरभितो मुख्यैः स्त्रीसहस्त्रैश्च संवृतः

സുരമ്യവും ശുഭ്രവുമായ മണ്ഡപത്തിൽ, ശംഖാദി പ്രധാന പരിചാരകരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, തന്റെ ശ്രേഷ്ഠ പുത്രന്മാർ എല്ലാടവും വലയമായി നില്ക്കെ, ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകളാലും അദ്ദേഹം നിറഞ്ഞിരുന്നു।

Verse 42

तत्रासनवरे रम्ये जाम्बवत्या सहाच्युतः / भ्राजते मालया देवो यथा देव्या समन्वितः

അവിടെ മനോഹരമായ ശ്രേഷ്ഠാസനത്തിൽ ജാംബവതിയോടൊപ്പം അച്യുതൻ ഇരുന്നു; മാലയാൽ അലങ്കരിച്ച പ്രഭു, ദേവിയോടുകൂടിയ ദേവനെപ്പോലെ ദീപ്തനായി തിളങ്ങി।

Verse 43

आजग्मुर्देवगन्धर्वा द्रष्टुं लोकादिमव्ययम् / महर्षयः पूर्वजाता मार्कण्डेयादयो द्विजाः

ലോകങ്ങളുടെ ആദിസ്രോതസ്സായ അവ്യയ പരമനെ ദർശിക്കുവാൻ ദേവഗന്ധർവന്മാർ വന്നു; മുൻജന്മ മഹർഷികൾ—മാർക്കണ്ഡേയാദി ദ്വിജന്മാരും—അവിടെ എത്തി।

Verse 44

ततः स भगवान् कृष्णो मार्कण्डेयं समागतम् / ननामोत्थाय शिरसा स्वासनं च ददौ हरिः

അപ്പോൾ ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ മാർക്കണ്ഡേയൻ വന്നതായി കണ്ടു എഴുന്നേറ്റ് ശിരസ്സു നമിച്ച് പ്രണാമം ചെയ്തു; ഹരി തന്റെ തന്നെ ആസനം അദ്ദേഹത്തിന് നൽകി।

Verse 45

संपूज्य तानृषिगणान् प्रणामेन महाभुजः / विसर्जयामास हरिर्दत्त्वा तदभिवाञ्छितान्

മഹാബാഹു ഹരി ആ ഋഷിസമൂഹത്തെ പ്രണാമത്തോടെ യഥോചിതമായി പൂജിച്ചു; പിന്നെ അവർ അഭിലഷിച്ച വരങ്ങൾ നൽകി അവരെ യാത്രയാക്കി।

Verse 46

तदा मध्याह्नसमये देवदेवः स्वयं हरिः / स्नात्वा शुक्लाम्बरो भानुमुपतिष्ठत् कृताञ्जलिः

അപ്പോൾ മധ്യാഹ്നസമയത്ത് ദേവദേവനായ സ്വയം ഹരി സ്നാനം ചെയ്ത് ശ്വേതവസ്ത്രം ധരിച്ചു, കൃതാഞ്ജലിയായി സൂര്യദേവന്റെ മുമ്പിൽ ഭക്തിയോടെ നിലകൊണ്ടു।

Verse 47

जजाप जाप्यं विधिवत् प्रेक्षमाणो दिवाकरम् / तर्पयामास देवेशो देवेशो देवान् मुनिगणान् पितॄन्

ദിവാകരനെ നോക്കി അദ്ദേഹം വിധിപൂർവ്വം നിർദ്ദിഷ്ട ജപം ജപിച്ചു; പിന്നെ ദേവേശൻ ദേവന്മാരെയും മുനിഗണങ്ങളെയും പിതൃകളെയും തർപ്പണം ചെയ്ത് തൃപ്തിപ്പെടുത്തി।

Verse 48

प्रविश्य देवभवनं मार्कण्डेयेन चैव हि / पूजयामास लिङ्गस्थं भूतेशं भूतिभूषणम्

ദേവാലയത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് മാർക്കണ്ഡേയനോടൊപ്പം, ലിംഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഭൂതേശനെ—ഭൂതിയേ അലങ്കാരമായ പ്രഭുവിനെ—അദ്ദേഹം പൂജിച്ചു।

Verse 49

समाप्य नियमं सर्वं नियन्तासौ नृणां स्वयम् / भोजयित्वा मुनिवरं ब्राह्मणानभिपूज्य च

സകല നിയമാനുഷ്ഠാനങ്ങളും സമാപ്തമാക്കി, ആ സംയമിയായ നരാധിപൻ സ്വയം മുനിവരനെ ഭോജനിപ്പിക്കുകയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെ യഥോചിതമായി ആദരിക്കുകയും ചെയ്തു।

Verse 50

कृत्वात्मयोगं विप्रेन्द्रा मार्कण्डेयेन चाच्युतः / कथाः पौराणिकीः पुण्याश्चक्रे पुत्रादिभिर्वृतः

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ, മാർക്കണ്ഡേയനോടൊപ്പം ആത്മയോഗം സ്ഥാപിച്ച ശേഷം, അച്യുതപ്രഭു പുത്രാദികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് പുണ്യമായ പൗരാണിക കഥകൾ പ്രസംഗിച്ചു।

Verse 51

अथैतत् सर्वमखिलं दृष्ट्वा कर्म महामुनिः / मार्कण्डेयो हसन् कृष्णं बभाषे मधुरं वचः

അപ്പോൾ ആ സമസ്ത കൃത്യവും പൂർണ്ണമായി കണ്ട മഹാമുനി മാർക്കണ്ഡേയൻ പുഞ്ചിരിയോടെ ശ്രീകൃഷ്ണനോട് മധുരവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു।

Verse 52

मार्कण्डेय उवाच कः समाराध्यते देवो भवता कर्मभिः शुभैः / ब्रूहि त्वं कर्मभिः पूज्यो योगिनां ध्येय एव च

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—നിന്റെ ശുഭകർമ്മങ്ങളാൽ ഏത് ദേവനാണ് യഥാവിധി പ്രസാദിക്കപ്പെടുന്നത്? പറയുക; കർമങ്ങളാൽ പൂജ്യൻ ആരാണ്, യോഗികളുടെ ധ്യാനലക്ഷ്യവും ആരാണ്?

Verse 53

त्वं हि तत् परमं ब्रह्म निर्वाणममलं पदम् / भारावतरणार्थाय जातो वृष्णिकुले प्रभुः

നീ തന്നെയാണ് ആ പരബ്രഹ്മം—നിർവാണസ്വരൂപമായ നിർമല പരമപദം. ഹേ പ്രഭോ, ഭൂമിയുടെ ഭാരം കുറയ്ക്കുവാൻ നീ വൃഷ്ണികുലത്തിൽ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 54

तमब्रवीन्महाबाहुः कृष्णो ब्रह्मविदां वरः / शृण्वतामेव पुत्राणां सर्वेषां प्रहसन्निव

അപ്പോൾ മഹാബാഹുവും ബ്രഹ്മവിദ്യജ്ഞന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ അവനോട് പറഞ്ഞു; അവന്റെ പുത്രന്മാർ എല്ലാവരും കേൾക്കുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം പുഞ്ചിരിയോടെ എന്നപോലെ ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 55

श्रीभगवानुवाच भवता कथितं सर्वं तथ्यमेव न संशयः / तथापि देवमीशानं पूजयामि सनातनम्

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു—നീ പറഞ്ഞതെല്ലാം സംശയമില്ലാതെ സത്യമാണ്. എങ്കിലും ഞാൻ സനാതനനായ ഈശാനദേവനെ പൂജിക്കുന്നു।

Verse 56

न मे विप्रास्ति कर्तव्यं नानवाप्तं कथञ्चन / पूजयामि तथापीशं जानन्नैतत् परं शिवम्

ഹേ വിപ്രാ! എനിക്കു ചെയ്യാനുള്ളത് ഒന്നും ശേഷിക്കുന്നില്ല; ലഭിക്കാത്തതും ഒന്നുമില്ല; എങ്കിലും ഞാൻ ആ ഈശ്വരനെ ആരാധിക്കുന്നു—അവൻ പരമശിവനെന്നു അറിഞ്ഞുകൊണ്ട്।

Verse 57

न वै पश्यन्ति तं देवं मायया मोहिता जनाः / ततो ऽहं स्वात्मनो मूलं ज्ञापयन् पूजयामि तम्

മായയാൽ മോഹിതരായ ജനങ്ങൾ ആ ദേവനെ യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നില്ല; അതിനാൽ എന്റെ സ്വാത്മത്തിന്റെ മൂലത്തെ അറിയിപ്പാൻ ഞാൻ അവനെ ആരാധിക്കുന്നു।

Verse 58

न च लिङ्गार्चनात् पुण्यं लोकेस्मिन् भीतिनाशनम् / तथा लिङ्गे हितायैषां लोकानां पूजयेच्छिवम्

ഈ ലോകത്തിൽ ശിവലിംഗാർചനയിൽ നിന്നുള്ള പുണ്യം ഭയം നശിപ്പിക്കാതെ നിലനിൽക്കില്ല; അതിനാൽ ഈ ലോകങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി ലിംഗത്തിൽ ശിവനെ ആരാധിക്കണം।

Verse 59

यो ऽहं तल्लिङ्गमित्याहुर्वेदवादविदो जनाः / ततो ऽहमात्ममीशानं पूजयाम्यात्मनैव तु

വേദവാദവിദർ പറയുന്നു: ഈ ‘ഞാൻ’ തന്നെയാണ് ആ ലിംഗം; അതിനാൽ ഞാൻ ഈശാനനെ എന്റെ ആത്മസ്വരൂപമായി, ആത്മാവിനാൽ തന്നേ ആരാധിക്കുന്നു।

Verse 60

तस्यैव परमा मूर्तिस्तन्मयो ऽहं न संशयः / नावयोर्द्यिते भेदो वेदेष्वेवं विनिश्चयः

ഞാൻ അവനുടെയേ പരമ മൂർത്തിയാണ്, അവന്റെ തത്ത്വംകൊണ്ടു പൂർണ്ണമായി നിർമ്മിതൻ—ഇതിൽ സംശയമില്ല; ഞങ്ങളിരുവരുടെയും ജ്യോതിയിൽ യാതൊരു ഭേദവും ഇല്ല—വേദങ്ങളിൽ ഇങ്ങനെ തന്നെ നിർണ്ണയം।

Verse 61

एष देवो महादेवः सदा संसारभीरुभिः / ध्येयः पूज्यश्च वन्द्यश्च ज्ञेयो लिङ्गे महेश्वरः

ഇവൻ തന്നെയാണ് മഹാദേവൻ; സംസാരബന്ധത്തെ ഭയക്കുന്നവർ അവനെ നിത്യവും ധ്യാനിക്കണം, പൂജിക്കണം, വന്ദിക്കണം. ലിംഗത്തിൽ മഹേശ്വരനെ അറിയുകയും സാക്ഷാത്കരിക്കുകയും വേണം.

Verse 62

मार्कण्डेय उवाच किं तल्लिङ्गं सुरश्रेष्ठ लिङ्गे संपूज्यते च कः / ब्रूहि कृष्ण विशालाक्ष गहनं ह्येतदुत्तमम्

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ദേവശ്രേഷ്ഠാ! ആ ലിംഗം എന്താണ്? ലിംഗത്തിനുള്ളിൽ പൂർണ്ണ ഭക്തിയോടെ ആരെയാണ് പൂജിക്കുന്നത്? വിശാലനേത്രനായ കൃഷ്ണാ, പറയുക; ഇത് പരമവും ഗഹനവും ആയ വിഷയമാണ്.

Verse 63

अव्यक्तं लिङ्गमित्याहुरानन्दं ज्योतिरक्षरम् / वेदा महेस्वरं देवमाहुर्लिङ्गिनमव्ययम्

ലിംഗം അവ്യക്തമാണെന്ന് അവർ പറയുന്നു—ആനന്ദസ്വരൂപമായ അക്ഷയജ്യോതി. വേദങ്ങൾ മഹേശ്വരദേവനെ ലിംഗി, അവ്യയനായ പ്രഭു എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.

Verse 64

पुरा चैकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे / प्रबोधार्थं ब्रह्मणो मे प्रादुर्भूतः स्वयं शिवः

പുരാതനകാലത്ത് ഭയങ്കരമായ ഏകാർണവം മാത്രം ശേഷിച്ച് സ്ഥാവരജംഗമങ്ങൾ എല്ലാം നശിച്ചപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവിനെ ഉണർത്തുവാൻ സ്വയം ശിവൻ എന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷനായി.

Verse 65

तस्मात् कालात् समारभ्य ब्रह्मा चाहं सदैव हि / पूजयावो महादेवं लोकानां हितकाम्यया

ആ കാലം മുതൽ ബ്രഹ്മാവും ഞാനും സദാ ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ച് മഹാദേവനെ പൂജിച്ചു വരുന്നു.

Verse 66

मार्कण्डेय उवाच कथं लिङ्गमभूत् पूर्वमैश्वरं परमं पदम् / प्रबोधार्थं स्वयं कृष्ण वक्तुमर्हसि सांप्रतम्

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ കൃഷ്ണാ! ആദിയിൽ ആ ലിംഗം എങ്ങനെ ഉദ്ഭവിച്ചു, അത് ഈശ്വരചിഹ്നവും പരമപദവും ആകുന്നു. ഞങ്ങളുടെ ബോധോദയത്തിനായി നീ തന്നേ ഇപ്പോൾ വിശദീകരിക്കണമേ।

Verse 67

श्रीभगवानुवाच आसोदेकार्णवं घोरमविभागं तमोमयम् / मध्ये चैकार्णवे तस्मिन् शङ्खचक्रगदाधरः

ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അപ്പോൾ ഒരേയൊരു ഭയങ്കര ഏകാർണവം ഉണ്ടായിരുന്നു; വിഭജനമില്ലാത്തതും തമോമയവുമായിരുന്നു. ആ ഒരേ മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ നടുവിൽ ശംഖ-ചക്ര-ഗദാധാരി (ഭഗവാൻ) നിലകൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 68

सहस्त्रशीर्षा भूत्वाहं सहस्त्राक्षः सहस्त्रपात् सहस्त्रबाहुर्युक्तात्मा शयितो ऽहं सनातनः

ഞാൻ സഹസ്രശിരസ്സും സഹസ്രനേത്രവും സഹസ്രപാദവും സഹസ്രബാഹുവും ഉള്ള രൂപം ധരിച്ചു—യോഗത്തിൽ ഏകാഗ്രനായി, ആത്മസംയമത്തോടെ—ഞാൻ സനാതനൻ, സർവ്വാധാരമായി ശയിച്ചിരുന്നതായിരുന്നു।

Verse 69

एतस्मिन्नन्तरे दूरता पश्यमि ह्यमितप्रभम् / कोटिसूर्यप्रतीकाशं भ्राजमानं श्रियावृतम्

അപ്പോൾ ഞാൻ ദൂരത്തിൽ നിന്ന് ആ അമിതപ്രഭനെ ദർശിക്കുന്നു—കോടി സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവനെ—ദീപ്തനായി, ശ്രീ (ദിവ്യ വൈഭവം) കൊണ്ട് ആവൃതനായവനെ।

Verse 70

चतुर्वरक्त्रं महायोगं पुरुषं काञ्चनप्रभम् / कृष्णाजिरधरं देवमृग्यजुः सामभिः स्तुतम्

ഞാൻ ആ ദിവ്യ പുരുഷനെ ധ്യാനിക്കുന്നു—നാലു ദീപ്തമുഖങ്ങളുള്ള മഹായോഗി, കാഞ്ചനപ്രഭയിൽ ദീപ്തൻ—കൃഷ്ണാജിനം ധരിച്ചവൻ, ഋഗ്-യജുഃ-സാമ വേദസ്തുതികളാൽ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നവൻ।

Verse 71

निमेषमात्रेण स मां प्राप्तो योगविदां वरः / व्याजहार स्वयं ब्रह्मा स्मयमानो महाद्युतिः

ഒരു കണ്ണിറുക്കുന്ന നേരത്തിനുള്ളിൽ യോഗവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ എന്റെ അടുക്കൽ എത്തി. തുടർന്ന് മഹാദ്യുതിയോടെ ദീപ്തനായി, സ്മിതത്തോടെ സ്വയം ബ്രഹ്മാവ് വചനം പറഞ്ഞു.

Verse 72

कस्त्वं कुतो वा किं चेह तिष्ठसे वह मे प्रभो / अहं कर्ता हि लोकानां स्वयंभूः प्रपितामहः

‘നീ ആരാണ്? എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്, ഇവിടെ എന്തിന് നിൽക്കുന്നു? പ്രഭോ, എന്നെ വഹിക്കൂ. ഞാൻ ലോകങ്ങളുടെ കർത്താവ്—സ്വയംഭൂ, പ്രപിതാമഹൻ.’

Verse 73

एवमुक्तस्तदा तेन ब्रह्मणाहमुवाच ह / अहं कर्तास्मि लोकानां संहर्ता च पुनः पुनः

ബ്രഹ്മാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഞാൻ മറുപടി പറഞ്ഞു—‘ഞാൻ ലോകങ്ങളുടെ കർത്താവും, വീണ്ടും വീണ്ടും അവയുടെ സംഹർത്താവും ആകുന്നു.’

Verse 74

एवं विवादे वितते मायया परमेष्ठिनः / प्रबोधार्थं परं लिङ्गं प्रादुर्भूतं शिवात्मकम्

ഇങ്ങനെ പരമേഷ്ഠിയുടെ മായയാൽ വിവാദം വ്യാപിച്ചു. അവരെ ബോധിപ്പിക്കുവാൻ ശിവാത്മകമായ പരമ ലിംഗം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 75

कालानलसमप्रख्यं ज्वालामालासमाकुलम् / क्षयवृद्धिविनिर्मुक्तमादिमध्यान्तवर्जितम्

അത് കാലാഗ്നിയെപ്പോലെ പ്രഖരമായി, ജ്വാലാമാലകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടത്; ക്ഷയ-വൃദ്ധികളിൽ നിന്ന് വിമുക്തം, ആദി-മധ്യ-അന്തങ്ങളില്ലാത്തത്.

Verse 76

ततो मामाह भगवानधो गच्छ त्वमाशु वै / अन्तमस्य विजानीम ऊर्ध्वं गच्छे ऽहमित्यजः

അപ്പോൾ ഭഗവാൻ എന്നോടു പറഞ്ഞു— “നീ വേഗം താഴേക്ക് പോകുക; ഇതിന്റെ അറ്റം അറിയുക. ഞാൻ—അജ ബ്രഹ്മാ—മുകളിലേക്ക് പോകുന്നു.”

Verse 77

तदाशु समयं कृत्वा गतावूर्ध्वमधश्च द्वौ / पितामहो ऽप्यहं नान्तं ज्ञातवन्तौ समाः शतम्

അപ്പോൾ ഉടൻ സമയം നിശ്ചയിച്ച് ഇരുവരും പുറപ്പെട്ടു—ഒരാൾ മുകളിലേക്കും ഒരാൾ താഴേക്കും. എങ്കിലും ഞാനും പിതാമഹനും നൂറു വർഷം കഴിഞ്ഞിട്ടും അതിന്റെ അറ്റം അറിയാനായില്ല.

Verse 78

ततो विस्मयमापन्नौ भीतौ देवस्य शूलिनः / मायया मोहितौ तस्य ध्यायन्तौ विश्वमीश्वरम्

അപ്പോൾ ത്രിശൂലധാരിയായ ദേവന്റെ ആ ഇരുവരും അത്ഭുതവും ഭയവും കൊണ്ട് വിറച്ചു. അവന്റെ മായയിൽ മോഹിതരായി, വിശ്വം തന്നെയായ ഈശ്വരനെ ധ്യാനിച്ചു തുടങ്ങി.

Verse 79

प्रोच्चारन्तौ महानादमोङ्कारं परमं पदम् / प्रह्वाञ्जलिपुटोपेतौ शंभुं तुष्टुवतुः परम्

അവർ മഹാനാദത്തോടെ മുഴങ്ങുന്ന ‘ഓം’—പരമപദം—ഉച്ചരിച്ചു. തലകുനിച്ച്, അഞ്ജലി ചേർത്ത്, പരമ ശംഭുവിനെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 80

ब्रह्मविष्णू ऊचतुः / अनादिमलसंसाररोगवैद्याय शंभवे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും പറഞ്ഞു— “ആദിയില്ലാത്ത മലദോഷം കലർത്തിയ സംസാരരോഗത്തിന്റെ വൈദ്യനായ ശംഭുവിന് നമസ്കാരം. ശാന്തനായ ശിവന് നമസ്കാരം; ലിംഗമൂർത്തിയായ ബ്രഹ്മസ്വരൂപത്തിന് നമസ്കാരം.”

Verse 81

प्रलयार्णवसंस्थाय प्रलयोद्भूतिहेतवे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

പ്രളയാർണവത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനായി, പ്രളയാനന്തര ഉദ്ഭവഹേതുവായ ശാന്ത ശിവനു നമസ്കാരം; ബ്രഹ്മസ്വരൂപ ലിംഗമൂർത്തിക്ക് നമഃ।

Verse 82

ज्वालामालावृताङ्गाय ज्वलनस्तम्भरूपिणे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

ജ്വാലാമാലകളാൽ ആവൃതമായ അംഗങ്ങളുള്ള, അഗ്നിസ്ഥംഭരൂപിയായ ശാന്ത ശിവനു നമസ്കാരം; ബ്രഹ്മസ്വരൂപ ലിംഗമൂർത്തിക്ക് നമഃ।

Verse 83

आदिमध्यान्तहीनाय स्वबावामलदीप्तये / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

ആദി-മധ്യ-അന്തമില്ലാത്ത, സ്വഭാവത്തിന്റെ അമലദീപ്തിയിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ശാന്ത ശിവനു നമസ്കാരം; ബ്രഹ്മസ്വരൂപ ലിംഗമൂർത്തിക്ക് നമഃ।

Verse 84

महादेवाय महते ज्योतिषे ऽनन्ततेजसे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

മഹാദേവനായ മഹത്തായ പരമജ്യോതിസ്സിനും അനന്തതേജസ്സിനും നമസ്കാരം; ശാന്ത ശിവനു, ബ്രഹ്മസ്വരൂപ ലിംഗമൂർത്തിക്ക് നമഃ।

Verse 85

प्रधानपुरुषेशाय व्योमरूपाय वेधसे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

പ്രധാന-പുരുഷങ്ങളുടെ ഈശ്വരൻ, വ്യോമസ്വരൂപനായ വിധാതാവിന് നമസ്കാരം; ശാന്ത ശിവനു, ബ്രഹ്മസ്വരൂപ ലിംഗമൂർത്തിക്ക് നമഃ।

Verse 86

निर्विकाराय सत्याय नित्यायामलतेजसे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

വികാരരഹിതനും സത്യസ്വരൂപനും നിത്യനും നിർമലതേജസ്സുമുള്ള പരമാത്മാവിന് നമസ്കാരം; ശാന്തസ്വരൂപനായ ശിവനു, ലിംഗമൂർത്തിയായ ബ്രഹ്മനു നമഃ।

Verse 87

वेदान्तसाररूपाय कालरूपाय धीमते / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

വേദാന്തസാരസ്വരൂപനും കാലസ്വരൂപനും ധീമാനുമായ തേജോമയ ശിവനു നമഃ; ശാന്തസ്വരൂപനായ ലിംഗമൂർത്തി ബ്രഹ്മനു നമസ്കാരം।

Verse 88

एवं संस्तूयमानस्तु व्यक्तो भूत्वा महेश्वरः / भाति देवो महायोगी सूर्यकोटिसमप्रभः

ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെടുമ്പോൾ മഹേശ്വരൻ പ്രത്യക്ഷനായി; ദേവ മഹായോഗി കോടി സൂര്യന്മാരുടെ തുല്യപ്രഭയിൽ ദീപ്തനായി തെളിഞ്ഞു।

Verse 89

वक्त्रकोटिसहस्त्रेण ग्रसमान इवाम्बरम् / सहस्त्रहस्तचरणः सूर्यसोमाग्निलोचनः

കോടിക്കണക്കിന് മുഖങ്ങളാൽ ആകാശത്തെ തന്നെ വിഴുങ്ങുന്നതുപോലെ; സഹസ്ര കൈകാലുകളുള്ളവൻ, സൂര്യ-സോമ-അഗ്നി തന്നെയാണ് അവന്റെ കണ്ണുകൾ।

Verse 90

पिनाकपाणिर्भगवान् कृत्तिवासास्त्रिशूलभृत् / व्यालयज्ञोपवीतश्च मेघदुन्दुभिनिः स्वनः

ഭഗവാൻ പിനാകം കൈയിൽ ധരിച്ച് കൃത്തിവാസനും ത്രിശൂലധാരിയും ആകുന്നു; സർപ്പയജ്ഞോപവീതം ധരിച്ച്, അവന്റെ നാദം മേഘദുന്ദുഭിപോലെ മുഴങ്ങുന്നു।

Verse 91

अथोवाच महादेवः प्रीतो ऽहं सुरसत्तमौ / पश्येतं मां महादेवं भयं सर्वं प्रमुच्यताम्

അപ്പോൾ മഹാദേവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഞാൻ പ്രസന്നൻ. എന്നെ, മഹാദേവനെ, ദർശിക്കുവിൻ; നിങ്ങളുടെ സകലഭയവും പൂർണ്ണമായി അകലട്ടെ।

Verse 92

युवां प्रसूतौ गात्रेभ्यो मम पूर्वं सनातनौ / अयं मे दक्षिणे पार्श्वे ब्रह्मा लोकपितामहः / वामपार्श्वे च मे विष्णुः पालको हृदये हरः

നിങ്ങൾ ഇരുവരും എന്റെ അവയവങ്ങളിൽ നിന്നു എല്ലാറ്റിനുമുമ്പേ ജനിച്ചവർ, സ്വഭാവത്തിൽ സനാതനർ. എന്റെ വലതുവശത്ത് ബ്രഹ്മാവ്—ലോകപിതാമഹൻ; ഇടതുവശത്ത് വിഷ്ണു—പാലകൻ; എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഹരൻ (ശിവൻ) വിരാജിക്കുന്നു।

Verse 93

प्रीतो ऽहं युवयोः सम्यक् वरं दद्मि यथेप्सितम् / एवमुक्त्वाथ मां देवो महादेवः स्वयं शिवः / आलिङ्ग्य देवं ब्रह्माणं प्रसादाभिमुखो ऽभवत्

ഞാൻ നിങ്ങളിരുവരോടും സമ്യകമായി പ്രസന്നൻ; നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം നൽകുന്നു. ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്ത്, സ്വയം ശിവനായ മഹാദേവൻ ബ്രഹ്മദേവനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് കൃപാപ്രസാദത്തിലേക്ക് അഭിമുഖനായി।

Verse 94

ततः प्रहृष्टमनसौ प्रणिपत्य महेश्वरम् / ऊचतुः प्रेक्ष्य तद्वक्त्रं नारायणपितामहौ

അപ്പോൾ ഹർഷഭരിതമായ മനസ്സോടെ നാരായണനും പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവും) മഹേശ്വരനെ प्रणിപതിച്ചു. അവന്റെ മുഖം ദർശിച്ച് അവർ ഇരുവരും പറഞ്ഞു।

Verse 95

यदि प्रीतिः समुत्पन्ना यदि देयो वरश्च नौ / भक्तिर्भवतु नौ नित्यं त्वयि देव महेश्वरे

നിങ്ങളുടെ പ്രസാദം സത്യമായി ഉണർന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഞങ്ങൾക്ക് വരം നൽകുമെങ്കിൽ, ഹേ ദേവ മഹേശ്വരാ, നിങ്ങളിൽ ഞങ്ങളുടെ ഭക്തി നിത്യമായി നിലനില്ക്കട്ടെ।

Verse 96

ततः स भगवानीशः प्रहसन् परमेश्वरः / उवाच मां महादेवः प्रीतः प्रीतेन चेतसा

അപ്പോൾ ആ ഭഗവാൻ ഈശൻ, പരമേശ്വരൻ, മന്ദഹാസത്തോടെ എന്നോടു പറഞ്ഞു; പ്രീതനായ മഹാദേവൻ ആനന്ദഭരിതചിത്തത്തോടെ എന്നെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു।

Verse 97

देव उवाच प्रलयस्थितिसर्गाणां कर्ता त्वं धरणीपते / वत्स वत्स हरे विश्वं पालयैतच्चराचरम्

ദേവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ധരണീപതേ, പ്രളയം, സ്ഥിതി, സൃഷ്ടി ഇവയുടെ കർത്താവ് നീ തന്നേ. വത്സാ വത്സാ, ഹേ ഹരി—ഈ ചരാചര ലോകത്തെ പാലിക്കണമേ।

Verse 98

त्रिधा भिन्नो ऽस्म्यहं विष्णो ब्रह्मविष्णुहराख्यया / सर्गरक्षालयगुणैर्निर्गुणो ऽपि निरञ्जनः

ഹേ വിഷ്ണോ, സൃഷ്ടി-രക്ഷ-ലയ ഗുണപ്രവൃത്തികളാൽ ഞാൻ ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ഹരൻ എന്ന മൂന്ന് നാമങ്ങളാൽ ത്രിവിധമായി പറയപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ സത്യത്തിൽ ഞാൻ നിർഗുണനായിട്ടും നിർഞ്ജനൻ, മലിനതയറ്റവൻ।

Verse 99

संमोहं त्यज भो विष्णो पालयैनं पितामहम् / भविष्यत्येष भगवांस्तव पुत्रः सनातनः

ഹേ വിഷ്ണോ, ഈ മോഹം ഉപേക്ഷിച്ച് ഈ പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്)നെ സംരക്ഷിക്കണമേ. ഈ ഭഗവാൻ ഭാവിയിൽ നിന്റെ സനാതന പുത്രനാകും।

Verse 100

अहं च भवतो वक्त्रात् कल्पादौ घोररूपधृक् / शूलपाणिर्भविष्यामि क्रोधजस्तव पुत्रकः

ഞാനും കല്പാരംഭത്തിൽ നിന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്ന് ഭീകരരൂപം ധരിച്ചു ഉദ്ഭവിക്കും; ശൂലപാണിയായി നിന്റെ ക്രോധജന്യ പുത്രനായി ഞാൻ വരും।

Verse 101

एवमुक्त्वा महादेवो ब्रह्माणं मुनिसत्तम / अनुगृह्य च मां देवस्तत्रैवान्तरधीयत

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാദേവൻ, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ബ്രഹ്മാവിനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു; എന്നെയും അനുഗ്രഹിച്ച് ആ ദേവൻ അവിടെയേ അന്തർധാനം ചെയ്തു।

Verse 102

ततः प्रभृति लोकेषु लिङ्गार्चा सुप्रतिष्ठिता / लिङ्ग तल्लयनाद् ब्रह्मन् ब्रह्मणः परमं वपुः

അന്നുമുതൽ ലോകങ്ങളിലൊട്ടാകെ ലിംഗാർചന ഉറച്ചുപ്രതിഷ്ഠിതമായി. ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ലിംഗം—സകലരൂപങ്ങളെയും പരമത്തിൽ ലയിപ്പിക്കുന്ന ചിഹ്നസ്വരൂപം—ബ്രഹ്മന്റെ പരമ വപുസ്സായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 103

एतल्लिङ्गस्य माहात्म्यं भाषितं ते मयानघ / एतद् बुध्यन्ति योगज्ञा न देवा न च दानवाः

ഹേ അനഘാ, ഈ ലിംഗത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം ഞാൻ നിന്നോട് പ്രസ്താവിച്ചു. ഈ സത്യം യോഗജ്ഞർ മാത്രമേ ഗ്രഹിക്കൂ; ദേവന്മാരും അല്ല, ദാനവന്മാരും അല്ല।

Verse 104

एतद्धि परमं ज्ञानमव्यक्तं शिवसंज्ञितम् / येन सूक्ष्ममचिन्त्यं तत् पश्यन्ति ज्ञान वक्षुषः

ഇതുതന്നെ പരമജ്ഞാനം—അവ്യക്തം, ‘ശിവ’ എന്ന നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ജ്ഞാനചക്ഷുസ്സുള്ളവർ ഇതിലൂടെ ആ സൂക്ഷ്മവും അചിന്ത്യവും ആയ തത്ത്വത്തെ ദർശിക്കുന്നു।

Verse 105

तस्मै भगवते नित्यं नमस्कारं प्रकुर्महे / महादेवाय रुद्राय देवदेवाय लिङ्गिने

ആ ഭഗവാനെ ഞങ്ങൾ നിത്യവും നമസ്കരിക്കുന്നു—മഹാദേവനെയും, രുദ്രനെയും, ദേവദേവനെയും, ലിംഗധാരിയെയും।

Verse 106

नमो वेदरहस्याय नीलकण्ठाय वै नमः / विभीषणाय शान्ताय स्थाणवे हेतवे नमः

വേദരഹസ്യസാരമായ നീലകണ്ഠനു നമസ്കാരം. ഭയങ്കരതേജസ്സുള്ളവനും ശാന്തനും, സ്ഥാണു (അചലൻ)യും പരമകാരണമുമായ ദേവനു നമസ്കാരം.

Verse 107

ब्रह्मणे वामदेवाय त्रिनेत्राय महीयसे / शङ्कराय महेशाय गिरीशाय शिवाय च

ബ്രഹ്മസ്വരൂപനായ വാമദേവനു, ത്രിനേത്രനു, മഹിമയുള്ള മഹാനു നമസ്കാരം. ശങ്കരൻ, മഹേശൻ, ഗിരീശൻ, ശിവൻ എന്നിവർക്കും നമസ്കാരം.

Verse 108

नमः कुरुष्व सततं ध्यायस्व मनसा हरम् / संसारसागरादस्मादचिरादुत्तरिष्यसि

എപ്പോഴും നമസ്കാരം അർപ്പിക്കൂ; മനസ്സാൽ ഹരനെ (ശിവനെ) ധ്യാനിക്കൂ. ഈ സംസാരസാഗരത്തിൽ നിന്ന് നീ ഉടൻ തന്നെ കടന്നുപോകും.

Verse 109

एवं स वासुदेवेन व्याहृतो मुनिपुङ्गवः / जगाम मनसा देवमीशानं विश्वतोमुखम्

ഇങ്ങനെ വാസുദേവൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മുനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ആ ഋഷി മനോബലത്താൽ സർവ്വദിക്കുകളിലേക്കും മുഖമുള്ള ഈശാന ദേവനെ സമീപിച്ചു.

Verse 110

प्रणम्य शिरसा कृष्णमनुज्ञातो महामुनिः / जगाम चेप्सितं देशं देवदेवस्य शूलिनः

കൃഷ്ണനെ ശിരസ്സു നമിച്ച് പ്രണാമം ചെയ്ത്, അനുവാദം ലഭിച്ച മഹാമുനി, ദേവദേവനായ ത്രിശൂലധാരിയുടെ അഭിലഷിതമായ പുണ്യദേശത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 111

य इमं श्रावयेन्नित्यं लिङ्गाध्यायमनुत्तमम् / शृणुयाद् वा पठेद् वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते

ഈ അനുത്തമ ‘ലിംഗാധ്യായം’ നിത്യം ശ്രാവ്യമാക്കിക്കുന്നവൻ, അല്ലെങ്കിൽ കേൾക്കുന്നവൻ, അല്ലെങ്കിൽ വായിക്കുന്നവൻ—അവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകും।

Verse 112

श्रुत्वा सकृदपि ह्येतत् तपश्चरणमुत्तमम् / वासुदेवस्य विप्रेन्द्राः पापं मुञ्चिति मानवः

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ! വാസുദേവനോടർപ്പിതമായ ഈ ഉത്തമ തപശ്ചര്യ ഒരിക്കൽ പോലും ശ്രവിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ പാപത്തിൽ നിന്നു വിടുതൽ നേടുന്നു।

Verse 113

जपेद् वाहरहर्नित्यं ब्रह्मलोके महीयते / एवमाह महायोगी कृष्णद्वैपायनः प्रभुः

പ്രഭാതവും സായാഹ്നവും നിത്യം ജപം ചെയ്യുക; അതിനാൽ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ മഹത്വം ലഭിക്കും. ഇങ്ങനെ മഹായോഗി പ്രഭു കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ (വ്യാസൻ) അരുളിച്ചെയ്തു।