
Kṛṣṇa’s Departure, Kali-yuga Dharma, and the Prohibition of Śiva-Nindā (Hari–Hara Samanvaya)
ഈ അധ്യായത്തിൽ വംശ‑അവതാര വിവരണം തുടരുന്നു. കൃഷ്ണന്റെ സന്തതി (സാംബനും അനിരുദ്ധനും) സംക്ഷിപ്തമായി പരാമർശിച്ച്, ദൈത്യവധവും ലോകക്രമത്തിന്റെ പുനഃസ്ഥാപനവും സ്മരിപ്പിച്ച്, പരമജ്ഞാനത്താൽ തന്റെ പരമധാമത്തിലേക്ക് പ്രസ്ഥാനം ചെയ്യാനുള്ള നിശ്ചയം പറയുന്നു. ഭൃഗു മുതലായ ഋഷികൾ ദ്വാരകയിൽ എത്തുമ്പോൾ, രാമന്റെ സന്നിധിയിൽ അവരെ ആദരിച്ചു കൃഷ്ണൻ തന്റെ സമീപ നിര്യാണം പ്രഖ്യാപിക്കുകയും, കലിയുഗം ഇതിനകം ഉദിച്ചുവെന്ന് പറഞ്ഞു ധർമ്മഹ്രാസം പ്രവചിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ബ്രാഹ്മണഹിതാർത്ഥം തന്റെ താരക ആത്മജ്ഞാനം പ്രചരിപ്പിക്കാൻ ഋഷികളെ നിയോഗിക്കുന്നു; ഭഗവാനെ ഒരിക്കൽ സ്മരിച്ചാലും കലിജ പാപം നശിക്കും, നിത്യ വൈദികവിധിയിൽ പൂജ ചെയ്താൽ പരമപദം ലഭിക്കും എന്നും ഉപദേശിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഹരി‑ഹര സമന്വയം വ്യക്തമാക്കുന്നു—നാരായണഭക്തി ഉറപ്പിക്കുമ്പോഴും മഹേശ്വരനിന്ദയും ദ്വേഷവും കർശനമായി നിരോധിക്കുന്നു; ശിവനിന്ദകരുടെ കർമ്മം, തപസ്സ്, ജ്ഞാനം ഫലശൂന്യമാകും എന്ന് മുന്നറിയിപ്പ്. അവസാനം ശിവവിരോധിയായ ശപിത വംശങ്ങളെ ഒഴിവാക്കാൻ പറയുന്നു; ഋഷികളുടെ പ്രസ്ഥാനം, കൃഷ്ണൻ തന്റെ കുലത്തെ ഉപസംഹരിക്കൽ, പാരായണ‑ശ്രവണ ഫലശ്രുതി എന്നിവ പറഞ്ഞ് അടുത്ത ചോദ്യംക്കുള്ള വഴിയൊരുക്കുന്നു।
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चविंशो ऽध्यायः सूत उवाच ततो लब्धवरः कृष्णो जाम्बवत्यां महेश्वरात् / अजीजनन्महात्मानं साम्बमात्मजमुत्तमम्
ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഷട്സാഹസ്ത്രീ സംഹിതയുടെ പൂർവവിഭാഗത്തിൽ ഇരുപത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം. സൂതൻ പറഞ്ഞു—പിന്നീട് മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് വരം ലഭിച്ച കൃഷ്ണൻ ജാംബവതിയിൽ മഹാത്മാവായ ഉത്തമ പുത്രൻ സാംബനെ ജനിപ്പിച്ചു।
Verse 2
प्रद्युम्नस्याप्यभूत् पुत्रो ह्यनिरुद्धो महाबलः / तावुभौ गुणसंपन्नौ कृष्णस्यैवापरे तनू
പ്രദ്യുമ്നനുമൊരു പുത്രൻ ഉണ്ടായി—മഹാബലനായ അനിരുദ്ധൻ. ആ ഇരുവരും ഗുണസമ്പന്നർ; കൃഷ്ണന്റെ മറ്റൊരു ദേഹങ്ങളെന്നപോലെ ആയിരുന്നു।
Verse 3
हत्वा च कंसं नरकमन्यांश्च शतशो ऽसुरान् / विजित्य लीलया शक्रं जित्वा बाणं महासुरम्
കംസനെയും നരകനെയും കൂടാതെ നൂറുകണക്കിന് അസുരന്മാരെയും വധിച്ച്, ലീലാമാത്രത്തിൽ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ)നെ കീഴടക്കി, മഹാസുരനായ ബാണനെയും ജയിച്ചു।
Verse 4
स्थापयित्वा जगत् कृत्स्नं लोके धर्मांश्च शाश्वतान् / चक्रे नारायणो गन्तुं स्वस्थानं बुद्धिमुत्तमाम्
സകല ലോകവും ക്രമപ്പെടുത്തി, ലോകത്തിൽ ശാശ്വത ധർമ്മതത്ത്വങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ച്, നാരായണൻ പരമബുദ്ധിയാൽ തന്റെ സ്വധാമത്തിലേക്ക് പോകാൻ നിശ്ചയിച്ചു।
Verse 5
एतस्मिन्नन्तरे विप्रा भृग्वाद्याः कृष्णमीश्वरम् / आजग्मुर्द्वारकां द्रष्टुं कृतकार्यं सनातनम्
ഇതിനിടെ ഭൃഗു മുതലായ ബ്രാഹ്മണ മുനിമാർ, കൃതകാര്യനായ സനാതന ഈശ്വരൻ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ദർശിക്കാനായി ദ്വാരകയിൽ എത്തി।
Verse 6
स तानुवाच विश्वात्मा प्रणिपत्याभिपूज्य च / आसनेषूपविष्टान् वै सह रामेण धीमता
അപ്പോൾ വിശ്വാത്മാവ് അവർക്കു നമസ്കരിച്ചു യഥാവിധി പൂജിച്ച്, അവർ ജ്ഞാനിയായ രാമനോടൊപ്പം ആസനങ്ങളിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ അവരെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു।
Verse 7
गमिष्ये तत् परं स्थानं स्वकीयं विष्णुसंज्ञितम् / कृतानि सर्वकार्याणि प्रसीदध्वं मुनीश्वराः
“ഞാൻ എന്റെ പരമസ്ഥാനമായ, ‘വിഷ്ണു’ എന്നു അറിയപ്പെടുന്ന സ്വധാമത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. ചെയ്യേണ്ടതെല്ലാം പൂർത്തിയായി; ഹേ മുനീശ്വരന്മാരേ, പ്രസന്നരായി ശാന്തരാകുവിൻ.”
Verse 8
इदं कलियुगं घोरं संप्राप्तमधुनाशुभम् / भविष्यन्ति जनाः सर्वे ह्यस्मिन् पापानुवर्तिनः
ഈ ഭയങ്കരവും അശുഭവുമായ കലിയുഗം ഇപ്പോൾ വന്നെത്തിയിരിക്കുന്നു; ഇതിൽ എല്ലാവരും തീർച്ചയായും പാപത്തെ പിന്തുടർന്ന് അധർമ്മത്തെയേ വഴിയാക്കും।
Verse 9
प्रवर्तयध्वं मज्ज्ञानं ब्राह्मणानां हितावहम् / येनेमे कलिजैः पापैर्मुच्यन्ते हि द्विजोत्तमाः
എന്റെ ജ്ഞാനം പ്രചരിപ്പിക്കുകയും പ്രവർത്തിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക; അത് ബ്രാഹ്മണരുടെ ഹിതത്തിനായുള്ളതാണ്. അതിനാൽ ഈ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ കലിയുഗജന്യ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരാകുന്നു।
Verse 10
ये मां जनाः संस्मरन्ति कलौ सकृदपि प्रभुम् / तेषां नश्यतु तत् पापं भक्तानां पुरुषोत्तमे
കലിയുഗത്തിൽ ജനങ്ങൾ പ്രഭുവായ എന്നെ ഒരിക്കൽപോലും സ്മരിച്ചാൽ, ആ ഭക്തരുടെ പാപം നശിക്കട്ടെ—ഞാൻ പുരുഷോത്തമൻ ആകുന്നു।
Verse 11
येर्ऽचयिष्यन्तिमां भक्त्या नित्यं कलियुगे द्विजाः / विधाना वेददृष्टेन ते गमिष्यन्ति तत् पदम्
കലിയുഗത്തിൽ ദ്വിജന്മാർ നിത്യം ഭക്തിയോടെ എന്നെ ആരാധിച്ച്, വേദത്തിൽ കാണുന്ന വിധിപ്രകാരം കർമ്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, അവർ ആ പരമപദം പ്രാപിക്കും।
Verse 12
ये ब्राह्मणा वंशजाता युष्माकं वै सहस्त्रशः / तेषां नारायणे भक्तिर्भविष्यति कलौ युगे
നിങ്ങളുടെ വംശത്തിൽ ജനിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണർ—ആയിരങ്ങളായി—അവരിൽ കലിയുഗത്തിൽ നാരായണനോടുള്ള ഭക്തി ഉദിക്കും।
Verse 13
परात् परतरं यान्ति नारायणपरायणाः / न ते तत्र गमिष्यन्ति ये द्विषन्ति महेश्वरम्
നാരായണനെയേ പരമാശ്രയമായി സ്വീകരിക്കുന്നവർ പരാത്പരാതീതമായ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു; മഹേശ്വരൻ (ശിവൻ)നെ ദ്വേഷിക്കുന്നവർ അവിടെ എത്തുകയില്ല.
Verse 14
ध्यानं होमं तपस्तप्तं ज्ञानं यज्ञादिको विधिः / तेषां विनश्यति क्षिप्रं ये निन्दन्ति पिनाकिनम्
ധ്യാനം, ഹോമം, നന്നായി ചെയ്ത തപസ്സ്, ജ്ഞാനം, യജ്ഞാദി വിധികൾ—പിനാകി (ശിവൻ)നെ നിന്ദിക്കുന്നവർക്കു ഇവയൊക്കെയും വേഗത്തിൽ നശിക്കുന്നു.
Verse 15
यो मां समाश्रयेन्नित्यमेकान्तं भावमाश्रितः / विनिन्द्य देवमीशानं स याति नरकायुतम्
ആരെങ്കിലും ഏകാന്തഭാവത്തോടെ നിത്യമായി എന്നെ ആശ്രയിച്ചാലും, ഇശാനദേവൻ (ശിവൻ)നെ നിന്ദിച്ചാൽ അവൻ അനേകം നരകങ്ങളിലേക്കു പോകുന്നു.
Verse 16
तस्मात् सा परिहर्तव्या निन्दा पशुपतौ द्विजाः / कर्मणा मनसा वाचा तद्भक्तेष्वपि यत्नतः
അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, പശുപതി (ശിവൻ)നെ നിന്ദിക്കുന്നത് പൂർണ്ണമായി ഒഴിവാക്കണം; കർമം, മനസ്, വാക്ക് എന്നിവകൊണ്ടും, അവന്റെ ഭക്തന്മാരോടും പോലും, ജാഗ്രതയോടെ നിന്ദ ഒഴിവാക്കുക.
Verse 17
ये तु दक्षाध्वरे शप्ता दधीयेन द्विजोत्तमाः / भविष्यन्ति कलौ भक्तैः परिहार्याः प्रयत्नतः
ദക്ഷയജ്ഞത്തിൽ ദധീചി ശപിച്ച ആ ദ്വിജോത്തമർ കലിയുഗത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടും; ഭക്തർ അവരെ പരിശ്രമത്തോടെ പരിഹരിക്കണം.
Verse 18
द्विषन्तो देवमीशानं युष्माकं वंशसंभवाः / शप्ताश्च गौतमेनोर्व्यां न संभाष्या द्विजोत्तमैः
നിങ്ങളുടെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച് ദേവേശനായ ഈശാനനെ ദ്വേഷിച്ചവർ ഗൗതമമുനിയാൽ ഭൂമിയിൽ ശപിക്കപ്പെട്ടു; അതുകൊണ്ട് ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ അവരോട് സംഭാഷിക്കരുത്।
Verse 19
इत्येवमुक्ताः कृष्णेन सर्व एव महर्षयः / ओमित्युक्त्वा ययुस्तूर्णंस्वानि स्थानानि सत्तमाः
കൃഷ്ണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും—സജ്ജനങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠർ—‘ഓം’ എന്നു ഉച്ചരിച്ച് വേഗത്തിൽ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ധാമങ്ങളിലേക്കു പോയി।
Verse 20
ततो नारायणः कृष्णो लीलयैव जगन्मयः / संहृत्य स्वकुलं सर्वं ययौ तत् परमं पदम्
അതിനുശേഷം ജഗന്മയനായ നാരായണൻ—കൃഷ്ണൻ—ലീലാമാത്രംകൊണ്ട് തന്റെ സമസ്ത കുലത്തെയും സംഹരിച്ച് ആ പരമപദത്തിലേക്കു പ്രയാണം ചെയ്തു।
Verse 21
इत्येष वः समासेन राज्ञां वंशो ऽनुकीर्तितः / न शक्यो विस्तराद् वक्तुं किं भूयः श्रोतुमिच्छथ
ഇങ്ങനെ സംക്ഷേപമായി രാജാക്കന്മാരുടെ വംശം നിങ്ങളോട് അനുകീർത്തിച്ചു. ഇത് വിശദമായി പറയാൻ കഴിയില്ല—ഇനി എന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
Verse 22
यः पठेच्छृणुयाद् वापि वंशानां कथनं शुभम् / सर्वपापविनिर्मुक्तः स्वर्गलोके महीयते
ഈ വംശങ്ങളുടെ ശുഭകഥനം ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്യുകയോ കേൾക്കുകയോ ചെയ്താൽ, അവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു।
It prioritizes smaraṇa (remembering the Lord) as immediately purifying, and also prescribes daily devotion performed in accordance with Vedic rites as a direct means to attain the supreme abode.
It presents a synthesis: refuge in Nārāyaṇa leads to the supreme transcendence, but hatred or blasphemy of Maheśvara is disqualifying and spiritually ruinous—making respect for Śiva integral to authentic Vaiṣṇava devotion.