Adhyaya 23

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वाविशो ऽध्यायः सूत उवाच क्रोष्टोरेको ऽभवत् पुत्रो वृजिनीवानिति श्रुतिः / तस्य पुत्रो महान् स्वातिरुशद्गुस्तत्सुतो ऽभवत्

ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണം, ഷട്സാഹസ്ത്രീ സംഹിത, പൂർവവിഭാഗത്തിലെ ഇരുപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം (സമാപ്തി). സൂതൻ പറഞ്ഞു—ശ്രുതി പ്രകാരം ക്രോഷ്ടുവിന് ഒരേയൊരു പുത്രൻ ഉണ്ടായി; അവന്റെ പേര് വൃജിനീവാൻ. അവന്റെ പുത്രൻ മഹാനായ സ്വാതി; സ്വാതിയുടെ പുത്രൻ ഉശദ്ഗു ആയി.

Verse 2

उशद्गोरभवत् पुत्रो नाम्ना चित्ररथो बली / अथ चैत्ररथिर्लोके शशबिन्दुरिति स्मृतः

ഉശദ്ഗുവിൽ നിന്ന് ‘ചിത്രരഥ’ എന്ന ബലവാനായ പുത്രൻ ജനിച്ചു. അതേ വംശജൻ ലോകത്തിൽ ‘ചൈത്രരഥി’ എന്നും ‘ശശബിന്ദു’ എന്നും സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 3

तस्य पुत्रः पृथुयशा राजाभूद् धर्मतत्परः / पृथुकर्मा च तत्पुत्रस्तस्मात् पृथुजयो ऽभवत्

അവന്റെ പുത്രൻ ധർമ്മപരായണനായ പൃഥുയശാ എന്ന രാജാവായി. അവന്റെ പുത്രൻ പൃഥുകർമാ; അവനിൽ നിന്നു പൃഥുജയൻ ജനിച്ചു.

Verse 4

पृथुकीर्तिरभूत् तस्मात् पृथुदानस्ततो ऽभवत् / पृथुश्रवास्तस्य पुत्रस्तस्यासीत् पृथुसत्तमः

അവനിൽ നിന്നു പൃഥുകീർത്തി ജനിച്ചു; പൃഥുകീർത്തിയിൽ നിന്നു പൃഥുദാനൻ ഉദിച്ചു. അവന്റെ പുത്രൻ പൃഥുശ്രവാ; പൃഥുശ്രവയിൽ നിന്നു പൃഥുസത്തമൻ—പൃഥുക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—ജനിച്ചു.

Verse 5

उशना तस्य पुत्रो ऽबूत् सितेषुस्तत्सुतो ऽभवत् / तस्याभूद् रुक्मकवचः परावृत् तस्य सत्तमाः

അവന്റെ പുത്രൻ ഉശനാ; ഉശനയുടെ പുത്രൻ സിതേഷു. സിതേഷുവിൽ നിന്നു രുക്മകവചൻ ജനിച്ചു; രുക്മകവചനിൽ നിന്നു ശ്രേഷ്ഠനായ പരാവൃതൻ പിറന്നു.

Verse 6

परावृतः सुतो जज्ञे ज्यामघो लोकविश्रुतः / तस्माद् विदर्भः संजज्ञे विदर्भात् क्रथकैशिकौ

പരാവൃതന്റെ പുത്രനായി ജ്യാമഘൻ ജനിച്ചു; അവൻ ലോകപ്രസിദ്ധൻ. അവനിൽ നിന്നു വിദർഭൻ ജനിച്ചു; വിദർഭനിൽ നിന്നു ക്രഥനും കൈശികനും ജനിച്ചു.

Verse 7

रोमपादस्तृतीयस्तु बभ्रुस्तस्यात्मजो नृपः / धृतिस्तस्याभवत् पुत्रः संस्तस्तस्याप्यभूत् सुतः

ആ വംശത്തിൽ മൂന്നാമൻ റോമപാദൻ. അവന്റെ പുത്രൻ രാജാവ് ബഭ്രു. ബഭ്രുവിന്റെ പുത്രൻ ധൃതി; ധൃതിയുടെ പുത്രൻ സംസ്ത ജനിച്ചു.

Verse 8

संस्तस्य पुत्रो बलवान् नाम्ना विश्वसहस्तु सः / तस्य पुत्रो महावीर्यः प्रजावान् कौशिकस्ततः / अभूत् तस्य सुतो धीमान् सुमन्तुस्तत्सुतो ऽनलः

സംസ്തനിൽ നിന്ന് വിശ്വസഹൻ എന്ന ബലവാൻ പുത്രൻ ജനിച്ചു. അവന്റെ പുത്രൻ മഹാവീര്യൻ; തുടർന്ന് പ്രജാസമ്പന്നനായ കൗശികൻ. കൗശികന്റെ പുത്രൻ ധീമാൻ സുമന്തു; സുമന്തുവിന്റെ പുത്രൻ അനലൻ.

Verse 9

कैशिकस्य सुतश्चेदिश्चैद्यास्तस्याभवन् सुताः / तेषां प्रधानो ज्योतिष्मान् वपुष्मांस्तत्सुतो ऽभवत्

കൈശികന്റെ പുത്രൻ ചേദി; അവനിൽ നിന്ന് ചൈദ്യവംശം ഉദിച്ചു. അവരുടെ പുത്രന്മാരിൽ ജ്യോതിഷ്മാൻ പ്രധാനൻ; ജ്യോതിഷ്മാന്റെ പുത്രൻ വപുഷ്മാൻ.

Verse 10

वपुष्मतो बृहन्मेधा श्रीदेवस्तत्सुतो ऽभवत् / तस्य वीतरथो विप्रा रुद्रभक्तो महाबलः

വപുഷ്മാനിൽ നിന്ന് ബൃഹന്മേധാ ജനിച്ചു; അവന്റെ പുത്രൻ ശ്രീദേവൻ. ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ശ്രീദേവന്റെ പുത്രൻ വീതരഥൻ—മഹാബലവാനും രുദ്രഭക്തനും.

Verse 11

क्रथस्याप्यभवत् कुन्ती वृष्णी तस्याभवत् सुतः / वृष्णेर्निवृत्तिरुत्पन्नो दशार्हस्तस्य तु द्विजाः

ക്രഥനിൽ നിന്ന് കുന്തീ ജനിച്ചു; അവളുടെ പുത്രൻ വൃഷ്ണി. വൃഷ്ണിയിൽ നിന്ന് നിവൃത്തി ഉദിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന്, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ദശാർഹൻ ജനിച്ചു.

Verse 12

दशार्हपुत्रोप्यारोहो जीमूतस्तत्सुतो ऽभवत् / जैमूतिरभवद् वीरो विकृतिः परवीरहा

ദശാർഹന്റെ പുത്രൻ ഉപ്യാരോഹ; അവനിൽ നിന്ന് ജീമൂതൻ ജനിച്ചു. ജീമൂതന്റെ പുത്രൻ ജൈമൂതി; അവനിൽ നിന്ന് വീരനായ വികൃതി ഉദിച്ചു—ശത്രുവീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവൻ.

Verse 13

तस्य भीमरथः पुत्रः तस्मान्नवरथो ऽभवत् / दानधर्मरतो नित्यं सम्यक्शीलपरायणः

അവന്റെ പുത്രൻ ഭീമരഥൻ; അവനിൽ നിന്നാണ് നവർഥൻ ജനിച്ചത്. അവൻ നിത്യം ദാനധർമ്മത്തിൽ നിരതനായി, ധർമ്മനിഷ്ഠനായി, സദാചാരവും ശീലവും പാലിച്ചവൻ ആയിരുന്നു.

Verse 14

कदाचिन्मृगयां यातो दृष्ट्वा राक्षसमूर्जितम् / दुद्राव महातविष्टो भयेन मुनिपुङ्गवाः

ഒരിക്കൽ വേട്ടയ്ക്കുപോയ ആ മുനിപുംഗവൻ, മഹാശക്തിയുള്ള ഒരു രാക്ഷസനെ കണ്ടപ്പോൾ, മഹാഭയത്തിൽ ആകുലനായി, ഭയത്താൽ തന്നെ വിശാല വനത്തിലേക്ക് ഓടിപ്പോയി.

Verse 15

अन्वधावत संक्रुद्धो राक्षसस्तं महाबलः / दुर्योधनो ऽग्निसंकाशः शूलासक्तमहाकरः

അപ്പോൾ മഹാബലവാനായ രാക്ഷസൻ ദുര്യോധനൻ ക്രോധത്തോടെ അവനെ പിന്തുടർന്നു—അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ച്, തന്റെ മഹാഹസ്തത്തിൽ ശൂലം മുറുകെ പിടിച്ചുകൊണ്ട്.

Verse 16

राजा नवरथो भीत्या नातिदूरादनुत्तमम् / अपश्यत् परमं स्थानं सरस्वत्या सुगोपितम्

ഭയത്താൽ പ്രേരിതനായ രാജാവ് നവർഥൻ, അധികം ദൂരമല്ലാതെ, ദേവി സരസ്വതി നന്നായി മറച്ചുവെച്ച അതുല്യമായ പരമസ്ഥാനത്തെ കണ്ടു.

Verse 17

स तद्वेगेन महता संप्राप्य मतिमान् नृपः / ववन्दे शिरसा दृष्ट्वा साक्षाद् देवीं सरस्वतीम्

ആ മഹാവേഗം പ്രേരിപ്പിച്ച ബുദ്ധിമാനായ രാജാവ് അവിടെ എത്തി; സാക്ഷാൽ ദേവി സരസ്വതിയെ ദർശിച്ച്, ശിരസ്സു നമിച്ച് വന്ദിച്ചു.

Verse 18

तुष्टाव वाग्भिरिष्टाभिर्बद्धाञ्जलिरमित्रजित् / पपात दण्डवद् भूमौ त्वामहं शरणं गतः

അമിത്രജിത് കൈകൂപ്പി പ്രിയവചനങ്ങളാൽ പ്രഭുവിനെ സ്തുതിച്ചു; പിന്നെ ദണ്ഡവത് ഭൂമിയിൽ വീണു—“ഞാൻ നിന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 19

नमस्यामि महादेवीं साक्षाद् देवीं सरस्वतीम् / वाग्देवतामनाद्यन्तामीश्वरीं ब्रह्मचारिणीम्

ഞാൻ മഹാദേവിയെ നമസ്കരിക്കുന്നു—സാക്ഷാൽ ദേവി സരസ്വതിയെ; വാഗ്ദേവത, ആദി-അന്തമില്ലാത്തവൾ, ഈശ്വരി, ബ്രഹ്മചാരിണി.

Verse 20

नमस्ये जगतां योनिं योगिनीं परमां कलाम् / हिरण्यगर्भमहिषीं त्रिनेत्रां चन्द्रशेखराम्

ജഗത്തുകളുടെ യോനി, പരമ യോഗിനി, ഉന്നത കലാശക്തിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു; ഹിരണ്യഗർഭന്റെ മഹിഷി, ത്രിനേത്രി, ചന്ദ്രശേഖരിയെയും വന്ദിക്കുന്നു.

Verse 21

नमस्ये परमानन्दां चित्कलां ब्रह्मरूपिणीम् / पाहि मां परमेशानि भीतं शरणमागतम्

പരമാനന്ദസ്വരൂപിണി, ചിത്കലാരൂപിണി, ബ്രഹ്മരൂപിണിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. ഹേ പരമേശാനി! ഭീതനായി നിന്റെ ശരണം വന്ന എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.

Verse 22

एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धो राजानं राक्षसेश्वरः / हन्तुं समागतः स्थानं यत्र देवी सरस्वती

ഇതിനിടയിൽ ക്രുദ്ധനായ രാക്ഷസേശ്വരൻ രാജാവിനെ വധിക്കുവാൻ, ദേവി സരസ്വതി ഉണ്ടായിരുന്ന അതേ സ്ഥലത്തേക്ക് എത്തി.

Verse 23

समुद्यम्य तदा शूलं प्रवेष्टुं बलदर्पितः / त्रिलोकमातुस्तत्स्थानं शशाङ्कादित्यसंन्निभम्

അപ്പോൾ സ്വന്തം ബലത്തിന്റെ ദർപ്പത്തിൽ മദിച്ചവൻ ശൂലം ഉയർത്തി, ചന്ദ്രസൂര്യസമാന ദീപ്തിയോടെ പ്രകാശിക്കുന്ന ത്രിലോകമാതാവിന്റെ ആ ധാമത്തിലേക്ക് ബലമായി കടക്കാൻ ശ്രമിച്ചു।

Verse 24

तदन्तरे महद् भूतं युगान्तादित्यसन्निभम् / शूलेनोरसि निर्भिद्य पातयामास तं भुवि

അതേസമയം യുഗാന്തസൂര്യസമാന ദീപ്തിയുള്ള മഹാഭൂതം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അവൻ ശൂലംകൊണ്ട് അതിന്റെ വക്ഷസ് ഭേദിച്ച് അതിനെ ഭൂമിയിലേക്കു വീഴ്ത്തി।

Verse 25

गच्छेत्याह महाराज न स्थातव्यं त्वया पुनः / इदानीं निर्भयस्तूर्णं स्थाने ऽस्मिन् राक्षसो हतः

അവൻ പറഞ്ഞു—“പോകുക, മഹാരാജാ; ഇനി നിങ്ങൾ ഇവിടെ നില്ക്കരുത്. ഇപ്പോൾ വേഗം നിർഭയനാകുക—ഈ സ്ഥലത്തുതന്നെ രാക്ഷസൻ വധിക്കപ്പെട്ടു.”

Verse 26

ततः प्रणम्य हृष्टात्मा राजा नवरथः पराम् / पुरीं जगाम विप्रेन्द्राः पुरन्दरपुरोपमाम्

അപ്പോൾ ഹർഷഭരിതനായ രാജാവ് നവരഥൻ നമസ്കരിച്ചു, ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ, പുരന്ദരപുരിയോട് ഉപമിക്കാവുന്ന തന്റെ ശ്രേഷ്ഠ നഗരിയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു।

Verse 27

स्थापयामास देवेशीं तत्र भक्तिसमन्वितः / ईजे च विविधैर्यज्ञैर्हेमैर्देवीं सरस्वतीम्

ഭക്തിസമന്വിതനായി അവൻ അവിടെ ദേവേശി (പരമദേവി)യെ സ്ഥാപിച്ചു; സ്വർണ്ണോപഹാരങ്ങളോടുകൂടി വിവിധ യജ്ഞങ്ങളാൽ ദേവി സരസ്വതിയെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു।

Verse 28

तस्य चासीद् दशरथः पुत्रः परमधार्मिकः / देव्या भक्तो महातेजाः शकुनिस्तस्य चात्मजः

അവനിൽ നിന്നു പരമധാർമ്മികനായ ദശരഥൻ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു. ദേവീഭക്തനും മഹാതേജസ്സുമായ ശകുനി അവന്റെ പുത്രനായിരുന്നു.

Verse 29

तस्मात् करम्भः संभूतो देवरातो ऽभवत् ततः / ईजे स चाश्वमेधेन देवक्षत्रश्च तत्सुतः

അവനിൽ നിന്നു കരമ്പൻ ജനിച്ചു; കരമ്പനിൽ നിന്നു ദേവരാതൻ ഉദ്ഭവിച്ചു. ദേവരാതൻ അശ്വമേധയാഗം നടത്തി; അവന്റെ പുത്രൻ ദേവക്ഷത്രൻ ആയിരുന്നു.

Verse 30

मधुस्तस्य तु दायादस्तस्मात् कुरुवशो ऽभवत् / पुत्रद्वयमभूत् तस्य सुत्रामा चानुरेव च

അവന്റെ അവകാശി മധു; മധുവിൽ നിന്നു കുരുവശൻ ജനിച്ചു. കുരുവശന് രണ്ടു പുത്രന്മാർ—സുത്രാമയും അനുവും.

Verse 31

अनोस्तु पुरुकुत्सो ऽभूदंशुस्तस्य च रिक्थभाक् / अथांशोः सत्त्वतो नाम विष्णुभक्तः प्रतापवान् / महात्मा दाननिरतो धनुर्वेदविदां वरः

അനുവിൽ നിന്നു പുരുകുത്സൻ ജനിച്ചു; അവന്റെ അവകാശി അംശു. പിന്നെ അംശുവിൽ നിന്നു ‘സത്ത്വത’ എന്നൊരാൾ ഉദ്ഭവിച്ചു—വിഷ്ണുഭക്തൻ, പ്രതാപവാൻ, മഹാത്മാവ്, ദാനനിരതൻ, ധനുർവേദവിദഗ്ധരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ.

Verse 32

स नारदस्य वचनाद् वासुदेवार्चनान्वितम् / शास्त्रं प्रवर्तयामास कुण्डगोलादिभिः श्रुतम्

നാരദന്റെ വചനപ്രകാരം അദ്ദേഹം വാസുദേവാരാധനയാൽ സമന്വിതമായ ആ ശാസ്ത്രം പ്രചരിപ്പിച്ചു; കുണ്ടഗോല മുതലായ ആചാര്യന്മാരിൽ നിന്നു ശ്രവിച്ച അറിവായിരുന്നു അത്.

Verse 33

तस्य नाम्ना तु विख्यातं सात्त्वतं नाम शोभनम् / प्रवर्तते महाशास्त्रं कुण्डादीनां हितावहम्

അവന്റെ നാമത്താലേ പ്രസിദ്ധമായ ‘സാത്ത്വത’ എന്ന ശോഭനമതം പ്രചരിച്ചു—കുണ്ഡാദി കര്‍മ്മങ്ങളും അനുഷ്ഠാനങ്ങളും ഹിതകരമാക്കുന്ന മഹാശാസ്ത്രം.

Verse 34

सात्त्वतस्तस्य पुत्रो ऽभूत् सर्वशास्त्रविशारदः / पुण्यश्लोको महाराजस्तेन वै तत्प्रवर्तितम्

ആ സാത്ത്വതനു ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു; അവൻ സർവ്വശാസ്ത്രങ്ങളിലും വിശാരദൻ. പുണ്യകീർത്തിയുള്ള മഹാരാജാവായ അവൻ തന്നെയാണ് ആ പരമ്പര സ്ഥാപിച്ചു പ്രചരിപ്പിച്ചത്.

Verse 35

सात्त्वतः सत्त्वसंपन्नः कौशल्यां सुषुवे सुतान् / अन्धकं वै महाभोजं वृष्णिं देवावृधं नृपम् / ज्येष्ठं च भजमानाख्यं धनुर्वेदविदां वरम्

സാത്ത്വതൻ സത്ത്വസമ്പന്നനായി കൗശല്യയിൽ പുത്രന്മാരെ പ്രസവിപ്പിച്ചു—മഹാഭോജനായ അന്ധകൻ, വൃഷ്ണി, രാജാവായ ദേവാവൃധൻ, കൂടാതെ ജ്യേഷ്ഠനായ ഭജമാനൻ; ധനുര്വേദവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ.

Verse 36

तेषां देवावृधो राजा चचार परमं तपः / पुत्रः सर्वगुणोपेतो मम भूयादिति प्रभुः

അവരിൽ രാജാവായ ദേവാവൃധൻ, ശക്തിമാനായ പ്രഭു, “എനിക്ക് സർവ്വഗുണോപേതനായ ഒരു പുത്രൻ ജനിക്കട്ടെ” എന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ പരമതപസ് അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 37

तस्य बभ्रुरिति ख्यातः पुण्यश्लोको ऽभवन्नृपः / धार्मिको रूपसंपन्नस्तत्त्वज्ञानरतः सदा

അവനിൽ നിന്ന് ‘ബഭ്രു’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ഒരു രാജാവ് ജനിച്ചു—പുണ്യകീർത്തിയാൽ പ്രശസ്തൻ, ധാർമ്മികൻ, രൂപസമ്പന്നൻ, സദാ തത്ത്വജ്ഞാനത്തിൽ രതൻ.

Verse 38

भजमानस्य सृञ्जय्यां भजमाना विजज्ञिरे / तेषां प्रधानौ विख्यातौ निमिः कृकण एव च

ഭജമാനന്റെ സൃഞ്ജയ വംശത്തിൽ ഭജമാനാ എന്ന സ്ത്രീയിൽ നിന്ന് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. അവരിൽ രണ്ടുപ്രധാനരും പ്രസിദ്ധരുമായവർ നിമിയും കൃകണനും ആയിരുന്നു.

Verse 39

महाभोजकुले जाता भोजा वैमार्तिकास्तथा / वृष्णेः सुमित्रो बलवाननमित्रः शिनस्तथा

മഹാഭോജ കുലത്തിൽ ഭോജരും വൈമാർത്തികരും ജനിച്ചു. വൃഷ്ണിയിൽ നിന്ന് സുമിത്രൻ, ശക്തിമാൻ ബലവാൻ, അനമിത്രൻ, അതുപോലെ ശിനനും ജനിച്ചു.

Verse 40

अनमित्रादभून्निघ्नो निघ्नस्य द्वौ बभूवतुः / प्रसेनस्तु महाभागः सत्राजिन्नाम चोत्तमः

അനമിത്രനിൽ നിന്ന് നിഘ്നൻ ജനിച്ചു. നിഘ്നന് രണ്ട് പുത്രന്മാർ—മഹാഭാഗനായ പ്രസേനനും ‘സത്രാജിത്’ എന്ന പേരുള്ള ഉത്തമനും.

Verse 41

अनमित्राच्छिनिर्जज्ञे कनिष्ठाद् वृष्णिनन्दनात् / सत्यवान् सत्यसंपन्नः सत्यकस्तत्सुतो ऽभवत्

അനമിത്രനിൽ നിന്ന് ശിനി ജനിച്ചു. കനിഷ്ഠനായ, വൃഷ്ണികളുടെ ആനന്ദമായവനിൽ നിന്ന് സത്യവാൻ ജനിച്ചു—സത്യസമ്പന്നൻ; അവന്റെ പുത്രൻ സത്യകൻ ആയി.

Verse 42

सात्यकिर्युयुधानस्तु तस्यासङ्गो ऽभवत् सुतः / कुणिस्तस्य सुतो धीमांस्तस्य पुत्रो युगन्धरः

സാത്യകി (യുയുധാനൻ) എന്നവന്റെ പുത്രൻ അസംഗൻ. അസംഗന്റെ പുത്രൻ ധീമാൻ കുണി; കുണിയുടെ പുത്രൻ യുഗന്ധരൻ.

Verse 43

माद्रया वृष्णेः सुतो जज्ञे पृश्निर्वै यदुनन्दनः / जज्ञाते तनयौ पृश्नेः श्वफल्कश्चित्रकश्च ह

മാദ്രയാൽ വൃഷ്ണിക്ക് യദുക്കളുടെ ആനന്ദമായ പൃശ്നി എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു. പൃശ്നിക്ക് രണ്ടുപുത്രന്മാർ ജനിച്ചു—ശ്വഫല്കനും ചിത്രകനും.

Verse 44

श्वफल्कः काशिराजस्य सुतां भार्यामविन्दत / तस्यामजनयत् पुत्रमक्रूरं नाम धार्मिकम् / उपमङ्गुस्तथा मङ्गुरन्ये च बहवः सुताः

ശ്വഫല്കൻ കാശിരാജന്റെ പുത്രിയെ ഭാര്യയായി നേടി. അവളിൽ നിന്ന് ധർമ്മപ്രസിദ്ധനായ ‘അക്രൂരൻ’ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു; കൂടാതെ ഉപമംഗു, മംഗു എന്നിവരും മറ്റു പല പുത്രന്മാരും ജനിച്ചു.

Verse 45

अक्रूरस्य स्मृतः पुत्रो देववानिति विश्रुतः / उपदेवश्च पुण्यात्मा तयोर्विश्वप्रमाथिनौ

അക്രൂരന്റെ പുത്രനായി ‘ദേവവാൻ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായവനെ സ്മരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ‘ഉപദേവൻ’ എന്ന പുണ്യാത്മ പുത്രനും ഉണ്ടായിരുന്നു; ആ ഇരുവരെയും ലോകോപദ്രവങ്ങളെ അടക്കുന്നതായി പറയുന്നു.

Verse 46

चित्रकस्याभवत् पुत्रः पृथुर्विपृथुरेव च / अश्वग्रीवः सुबाहुश्च सुपार्श्वकगवेषणौ

ചിത്രകന്റെ പുത്രന്മാർ പൃഥുവും വിപൃഥുവും ആയിരുന്നു; കൂടാതെ അശ്വഗ്രീവൻ, സുബാഹു, സുപാർശ്വകൻ, ഗവേഷണൻ എന്നിവരും ജനിച്ചു.

Verse 47

अन्धकात् काश्यदुहिता लेभे च चतुरः सुतान् / कुकुरं भजमानं च शुचिं कम्बलबर्हिषम्

അന്ധകനാൽ കശ്യപന്റെ പുത്രിക്ക് നാലു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു—കുകുരൻ, ഭജമാനൻ, ശുചി, കംബലബർഹിഷ്.

Verse 48

कुकुरस्य सुतो वृष्णिर्वृष्णेस्तु तनयो ऽभवत् / कपोतरोमा विपुलस्तस्य पुत्रो विलोमकः

കുകുരന്റെ പുത്രൻ വൃഷ്ണി; വൃഷ്ണിക്കും ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു. അവൻ കപോതരോമാ എന്നു പ്രസിദ്ധൻ; അവനിൽ നിന്ന് വിപുലൻ ജനിച്ചു; വിപുലന്റെ പുത്രൻ വിലോമകൻ.

Verse 49

तस्यासीत् तुम्बुरुसखा विद्वान् पुत्रो नलः किल / ख्यायते तस्य नामानुरनोरानकदुन्दुभिः

അവന് നലൻ എന്ന പണ്ഡിതനായ പുത്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ തുംബുരുവിന്റെ സഖാവായിരുന്നു. അവന്റെ നാമകീർത്തി എല്ലായിടത്തും പ്രസിദ്ധം; ആനകവും ദുന്ദുഭിയും മുഴങ്ങുന്ന ഗംഭീരധ്വനിപോലെ.

Verse 50

स गोवर्धनमासाद्य तताप विपुलं तपः / वरं तस्मै ददौ देवो ब्रह्मा लोकमहेश्वरः

അവൻ ഗോവർധനത്തെ പ്രാപിച്ച് മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്തു. അപ്പോൾ ലോകങ്ങളുടെ മഹേശ്വരനായ ദേവൻ ബ്രഹ്മാ അവനു വരം നൽകി.

Verse 51

वंशस्य चाक्षयां कीर्ति गानयोगमनुत्तमम् / गुरोरभ्यधिकं विप्राः कामरूपित्वमेव च

അവന്റെ വംശത്തിന് അക്ഷയകീർത്തി, പവിത്രഗാനവും യോഗസമാധിയും ഉള്ള അനുത്തമ ശിക്ഷണം; കൂടാതെ, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഗുരുവിനെക്കാൾ മേലായ സാമർത്ഥ്യങ്ങൾ—ഇഷ്ടരൂപധാരണസിദ്ധിയും (ലഭിക്കുന്നു).

Verse 52

स लब्ध्वा वरमव्यग्रो वरेण्यं वृषवाहनम् / पूजयामास गानेन स्थाणुं त्रिदशपूजितम्

വരം ലഭിച്ച ശേഷം അവൻ നിർവ്യഗ്രനായി, വൃഷവാഹനനും വരണീയനും ത്രിദശപൂജിതനുമായ സ്ഥാണു (ശിവൻ)നെ സ്തുതിഗാനങ്ങളാൽ പൂജിച്ചു.

Verse 53

तस्य गानरतस्याथ भगवानम्बिकापतिः / कन्यारत्नं ददौ देवो दुर्लभं त्रिदशैरपि

അപ്പോൾ പവിത്രഗാനത്തിൽ ലീനനായ അവനോട് ഭഗവാൻ അംബികാപതി ‘കന്യാരത്നം’ ദാനം ചെയ്തു—ത്രിദശർക്കും ദുർലഭമായ ദിവ്യകന്യയെ।

Verse 54

तया स सङ्गतो राजा गानयोगमनुत्तमम् / अशिक्षयदमित्रघ्नः प्रियां तां भ्रान्तलोचनाम्

അവളോടു ചേർന്ന് ആ അമിത്രഘ്നനായ രാജാവ്, ഭ്രമിതനേത്രങ്ങളുള്ള തന്റെ പ്രിയയ്ക്ക് ഗാനയോഗത്തിന്റെ അനുത്തമ ശിക്ഷണം ഉപദേശിച്ചു।

Verse 55

तस्यामुत्पादयामास सुभुजं नाम शोभनम् / रूपलावण्यसंपन्नां ह्रीमतीमपि कन्यकाम्

അവളിൽ നിന്ന് അവൻ ‘സുഭുജ’ എന്ന മനോഹരനായ പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു; രൂപലാവണ്യസമ്പന്നയായ ‘ഹ്രീമതി’ എന്ന കന്യയും ജനിച്ചു।

Verse 56

ततस्तं जननी पुत्रं बाल्ये वयसि शोभनम् / शिक्षयामास विधिवद् गानविद्यां च कन्यकाम्

പിന്നീട് അമ്മ ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം ബാല്യത്തിലേ തന്നെ ആ മനോഹരനായ പുത്രനെ പരിശീലിപ്പിച്ചു; കന്യയ്ക്കും ഗാനവിദ്യ യഥാവിധി ഉപദേശിച്ചു।

Verse 57

कृतोपनयनो वेदानधीत्य विधिवद् गुरोः / उद्ववाहात्मजां कन्यां गन्धर्वाणां तु मानसीम्

ഉപനയനം നടത്തി, ഗുരുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ വിധിപൂർവം വേദങ്ങൾ അധ്യയനം ചെയ്ത ശേഷം, ഗന്ധർവരുടെ ‘മാനസീ’—മനോജന്യ—കന്യയെ അവൻ വിവാഹം ചെയ്തു।

Verse 58

तस्यामुत्पादयामास पञ्च पुत्राननुत्तमान् / वीणावादनतत्त्वज्ञान् गानशास्त्रविशारदान्

അവളിൽ അവൻ അഞ്ചു അനുത്തമ പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു—വീണാവാദനത്തിന്റെ തത്ത്വം അറിഞ്ഞവരും ഗാനശാസ്ത്രത്തിൽ വിശാരദരുമായിരുന്നു।

Verse 59

पुत्रैः पौत्रैः सपत्नीको राजा गानविशारदः / पूजयामास गानेन देवं त्रिपुरनाशनम्

പുത്രന്മാരും പൗത്രന്മാരും രാജ്ഞിയുമൊത്ത്, ഗാനത്തിൽ വിശാരദനായ രാജാവ് ഭക്തിഗാനത്തിലൂടെ ത്രിപുരനാശകനായ ദേവനെ പൂജിച്ചു।

Verse 60

ह्रीमती चापि या कन्या श्रीरिवायतलोचना / सुबाहुर्नाम गन्धर्वस्तामादाय ययौ पुरीम्

ശ്രീ (ലക്ഷ്മി)പോലെ ദീർഘനയനങ്ങളുള്ള ഹ്രീമതി എന്ന കന്യയെ, സുബാഹു എന്ന ഗന്ധർവൻ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 61

तस्यामप्यभवन् पुत्रा गन्धर्वस्य सुतेजसः / सुषेणवीरसुग्रीवसुभोजनरवाहनाः

അവളിൽ നിന്നുമും ആ തേജസ്വിയായ ഗന്ധർവന് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു—സുഷേണൻ, വീരൻ, സുഗ്രീവൻ, സുഭോജനൻ, രവാഹനൻ।

Verse 62

अथासीदभिजित् पुत्रो वीरस्त्वानकदुन्दुभेः / पुनर्वसुश्चाभिजितः संबभूवाहुकः सुतः

അതിനുശേഷം ആനകദുന്ദുഭിക്ക് അഭിജിത് എന്ന വീരപുത്രൻ ജനിച്ചു; അഭിജിതിൽ നിന്ന് പുനർവസു ജനിച്ചു, അവന്റെ പുത്രൻ ആഹുകൻ ആയിരുന്നു।

Verse 63

आहुकस्योग्रसेनश्च देवकश्च द्विजोत्तमाः / देवकस्य सुता वीरा जज्ञिरे त्रिदशोपमाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, ആഹുകനിൽ നിന്ന് ഉഗ്രസേനനും ദേവകനും ജനിച്ചു; ദേവകന്റെ വീര പുത്രിമാർ ദേവതാസമമായ ഗുണമഹിമയോടെ ജനിച്ചു।

Verse 64

देववानुपदेवश्च सुदेवो देवरक्षितः / तेषां स्वसारः सप्तासन् वसुदेवाय ता ददौ

ദേവവാൻ, ഉപദേവൻ, സുദേവൻ, ദേവരക്ഷിതൻ എന്നിവർ ജനിച്ചു. അവർക്കു ഏഴ് സഹോദരിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവരെ വസുദേവൻ വിവാഹാർത്ഥം നൽകി।

Verse 65

वृकदेवोपदेवा च तथान्या देवरक्षिता / श्रीदेवा शान्तिदेवा च सहदेवा सहदेवा च सुव्रता / देवकी चापि तासां तु वरिष्ठाभूत् सुमध्यमा

വൃകദേവോപദേവയും മറ്റൊരു ദേവരക്ഷിതയും; ശ്രീദേവ, ശാന്തിദേവ, സഹദേവ, വീണ്ടും സഹദേവ, സുവ്രത—ഇവരായിരുന്നു. ഇവരിൽ സുമധ്യമയായ ദേവകി ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയായി കണക്കപ്പെട്ടു।

Verse 66

अग्रसेनस्य पुत्रो ऽभून्न्यग्रोधः कंस एव च / सुभूमी राष्ट्रपालश्च तुष्टिमाञ्छङ्कुरेव च

അഗ്രസേനന് പുത്രന്മാർ—ന്യഗ്രോധനും കംസനും; കൂടാതെ സുഭൂമി, രാഷ്ട്രപാലൻ, തുഷ്ടിമാൻ, ശങ്കു എന്നിവരും ജനിച്ചു।

Verse 67

भजमानादबूत् पुत्रः प्रख्यातो ऽसौ विदूरथः / तस्य शूरः शमिस्तस्मात् प्रतिक्षत्रस्ततो ऽभवत्

ഭജമാനനിൽ നിന്ന് പ്രസിദ്ധനായ പുത്രൻ വിദൂരഥൻ ജനിച്ചു. അവനിൽ നിന്ന് ശൂരൻ, ശൂരനിൽ നിന്ന് ശമി, ശമിയിൽ നിന്ന് പിന്നീട് പ്രതിക്ഷത്രൻ ജനിച്ചു।

Verse 68

स्वयंभोजस्ततस्तस्माद् हृदिकः शत्रुतापनः / कृतवर्माथ तत्पुत्रो देवरस्तत्सुतः स्मृतः / स शूरस्तत्सुतो धीमान् वसुदेवो ऽथ तत्सुतः

സ്വയംഭോജനിൽ നിന്നു ശത്രുതാപകനായ ഹൃദികൻ ജനിച്ചു. അവനിൽ നിന്നു കൃതവർമ്മ; അവന്റെ പുത്രൻ ദേവരൻ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ദേവരന്റെ പുത്രൻ വീരനും ധീമാനുമായ ശൂരൻ; ശൂരനിൽ നിന്നു വസുദേവൻ, പിന്നെ അവന്റെയും പുത്രൻ ജനിച്ചു.

Verse 69

वसुदेवावन्महाबाहुर्वासुदेवो जगद्गुरुः / बभूव देवकीपुत्रो देवैरभ्यर्थितो हरिः

വസുദേവവംശത്തിൽ മഹാബാഹുവായ ഹരി—വാസുദേവൻ, ജഗദ്ഗുരു—ദേവന്മാരുടെ അപേക്ഷയാൽ അവതരിച്ച് ദേവകിയുടെ പുത്രനായി ജനിച്ചു.

Verse 70

रोहिणी च महाभागा वसुदेवस्य शोभना / असूत पत्नी संकर्षं रामं ज्येष्ठं हलायुधम्

വസുദേവന്റെ ശോഭനയായ മഹാഭാഗ്യവതി ഭാര്യ രോഹിണി, സംകർഷണനെ—ജ്യേഷ്ഠനായ രാമനെ, ഹലായുധധാരിയെ—പ്രസവിച്ചു.

Verse 71

स एव परमात्मासौ वासुदेवो जगन्मयः / हलायुधः स्वयं साक्षाच्छेषः संकर्षणः प्रभुः

അവൻ തന്നെയാണ് പരമാത്മാവായ വാസുദേവൻ, സർവ്വജഗത്തിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവൻ. അവൻ തന്നെയാണ് ഹലായുധധാരി; സാക്ഷാൽ ശേഷൻ—സംകർഷണ പ്രഭു—സ്വയം പ്രത്യക്ഷൻ.

Verse 72

भृगुशापच्छलेनैव मानयन् मानुषीं तनुम् / बभूत तस्यां देवक्यां रोहिण्यामपि माधवः

ഭൃഗുവിന്റെ ശാപം എന്ന നിമിത്തം കൊണ്ടു, മനുഷ്യദേഹം ധരിക്കുന്നതിനെ മാനിച്ച്, മാധവൻ ദേവകിയിലും രോഹിണിയിലും പ്രത്യക്ഷനായി.

Verse 73

उमादेहसमुद्भूता योगनिद्रा च कौशीकी / नियोगाद् वासुदेवस्य यशोदातनया ह्यभूत्

ഉമാദേഹത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച ആ യോഗനിദ്ര—കൗശികീ—വാസുദേവന്റെ നിയോഗത്താൽ നിശ്ചയമായും യശോദയുടെ പുത്രിയായി ഭവിച്ചു।

Verse 74

ये चान्ये वसुदेवस्य वासुदेवाग्रजाः सुताः / प्रागेव कंसस्तान् सर्वान् जघान मुनिपुङ्गवाः

വസുദേവന്റെ മറ്റു പുത്രന്മാർ, വാസുദേവൻ (കൃഷ്ണൻ) മുൻപേ ജനിച്ച അഗ്രജന്മാരായവർ—ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠരേ! കംസൻ അവരെ എല്ലാവരെയും മുമ്പേ വധിച്ചിരുന്നു।

Verse 75

सुषेणश्च तथोदायी भद्रसेनो महाबलः / ऋजुदासो भद्रदासः कीर्तिमानपि पूर्वजः

സുഷേണൻ, അതുപോലെ ഉദായീ; മഹാബലനായ ഭദ്രസേനൻ; ഋജുദാസൻ, ഭദ്രദാസൻ; കൂടാതെ പുരാതനപ്രശസ്തനായ പൂർവ്വജൻ കീർത്തിമാനും (ഉണ്ടായിരുന്നു)।

Verse 76

हतेष्वेतेषु सर्वेषु रोहिणी वसुदेवतः / असूत रामं लोकेशं बलभद्रं हलायुधम्

ഇവരെല്ലാം ഹതരായ ശേഷം, രോഹിണി വസുദേവനാൽ രാമനെ പ്രസവിച്ചു—ലോകേശ്വരനായ ബലഭദ്രൻ, ഹലായുധധാരി।

Verse 77

जाते ऽथ रामे देवानामादिमात्मानमच्युतम् / असूत देवकी कृष्णं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम्

പിന്നീട് രാമൻ ജനിച്ചതിനുശേഷം ദേവകി കൃഷ്ണനെ പ്രസവിച്ചു—ദേവന്മാരുടെ ആദ്യാത്മനായ അച്യുതനെ, അവന്റെ വക്ഷസ്സിൽ ശ്രീവത്സചിഹ്നം അങ്കിതമായവനെ।

Verse 78

रेवती नाम रामस्य भार्यासीत् सुगुणान्विता / तस्यामुत्पादयामास पुत्रौ द्वौ निशठोल्मुकौ

രാമന്റെ ഭാര്യ റേവതി എന്ന പേരുള്ളവളായിരുന്നു; അവൾ ഉത്തമഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നയായിരുന്നു. അവളിൽ നിന്നു അവന് രണ്ടു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു—നിശഠനും ഓല്മുകനും.

Verse 79

षोडशस्त्रीसहस्त्राणि कृष्णस्याक्लिष्टकर्मणः / बभूवुरात्मजास्तासु शतशो ऽथ सहस्त्रशः

അക്ലിഷ്ടകർമ്മനായ ശ്രീകൃഷ്ണന് പതിനാറായിരം ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ നിന്നു പുത്രന്മാർ നൂറുകളായും പിന്നെ ആയിരങ്ങളായും ജനിച്ചു.

Verse 80

चारुदेष्णः सुचारुश्च चारुवेषो यशोधरः / चारुश्रवाश्चारुयशाः प्रद्युम्नः शङ्ख एव च

ചാരുദേഷ്ണൻ, സുചാരു, ചാരുവേഷൻ, യശോധരൻ, ചാരുശ്രവസ്, ചാരുയശസ്, പ്രദ്യുമ്നൻ, ശംഖൻ—ഇവയാണ് (അവരുടെ) നാമങ്ങൾ.

Verse 81

रुक्मिण्य वासुदेवस्यां महाबलपराक्रमाः / विशिष्टाः सर्वपुत्राणां संबभूवुरिम् सुताः

രുക്മിണിയിലും വാസുദേവനിലും നിന്നു ഈ പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; അവർ മഹാബലവും പരാക്രമവും ഉള്ളവർ, എല്ലാ പുത്രന്മാരിലും വിശിഷ്ടർ ആയിരുന്നു.

Verse 82

तान् दृष्ट्वा तनयान् वीरान् रौक्मिणेयाञ्जनार्दनम् / जाम्बवत्यब्रवीत् कृष्णं भार्या तस्य शुचिस्मिता

ആ വീരപുത്രന്മാരെ—രുക്മിണിയുടെ പുത്രനെയും ജനാർദനനെയും—കണ്ട്, ശുചിസ്മിതയായ ജാംബവതി, അവന്റെ ഭാര്യ, കൃഷ്ണനോടു പറഞ്ഞു.

Verse 83

मम त्वं पुण्डरीकाक्ष विशिष्टं गुणवत्तमम् / सुरेशसदृशं पुत्रं देहि दानवसूदन

ഹേ പുണ്ഡരീകാക്ഷാ, ഹേ ദാനവസൂദനാ! എനിക്ക് വിശിഷ്ടനും പരമഗുണസമ്പന്നനും സുരേശസദൃശനുമായ ഒരു പുത്രനെ ദയവായി പ്രസാദിക്കണമേ।

Verse 84

जात्बवत्या वचः श्रुत्वा जगन्नाथः स्वयं हरिः / समारेभे तपः कर्तुं तपोनिधिररिन्दमः

ജാത്ബവതിയുടെ വാക്കുകൾ ശ്രവിച്ച ജഗന്നാഥൻ സ്വയം ഹരി—തപസ്സിന്റെ നിധി, ശത്രുദമനൻ—തപസ്സു ചെയ്യാൻ ആരംഭിച്ചു।

Verse 85

तच्छृणुध्वं मुनिश्रेष्ठा यथासौ देवकीसुतः / दृष्ट्वा लेभे सुतं रुद्रं तप्त्वा तीव्रं महत् तपः

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ശ്രവിക്കുവിൻ—ദേവകീസുതൻ അതിതീവ്രമായ മഹാതപസ്സു ചെയ്ത് രുദ്രനെ ദർശിച്ചു, അവനെ തന്നേ പുത്രനായി പ്രാപിച്ചു।