Adhyaya 66

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सोमसौम्ययोर्जन्मकथनं नाम पञ्चषष्टितमो ऽध्यायः // ६५// सूत उवाच सोमस्य तु बुधः पुत्रो बुधस्य तु पुरूरवाः / तेजस्वी दानशीलश्च यज्वा विपुलदक्षिणः

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിലെ വായുപ്രോക്ത മധ്യമഭാഗത്തിലെ തൃതീയ ഉപോദ്ധാതപാദത്തിൽ ‘സോമ–സൗമ്യരുടെ ജന്മകഥനം’ എന്ന പഞ്ചഷഷ്ടിതമ അധ്യായം. സൂതൻ പറഞ്ഞു—സോമന്റെ പുത്രൻ ബുധൻ; ബുധന്റെ പുത്രൻ പുരൂരവാവ്; അവൻ തേജസ്വി, ദാനശീലൻ, യജ്ഞകർതാവ്, വിപുല ദക്ഷിണ നൽകുന്നവൻ ആയിരുന്നു।

Verse 2

ब्रह्मवादी पराक्रान्तः शत्रुभिर्युधि दुर्जयः / आहर्त्ता जाग्निहोत्रस्य यज्ञानां च महीपतिः

അവൻ ബ്രഹ്മവാദി, പരാക്രമശാലി; യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കൾക്കാൽ ജയിക്കപ്പെടാത്തവൻ. അഗ്നിഹോത്രത്തിന്റെ ആഹർത്താവും യജ്ഞങ്ങളുടെ അധിപതിയും ഭൂമിപതിയും ആയിരുന്നു।

Verse 3

सत्यवाग्धर्मबुद्धिश्च कान्तः संवृत्तमैथुनः / अतीव त्रिषु लोकेषु रूपेणाप्रतिमो ऽभवत्

അവൻ സത്യവാകൻ, ധർമ്മബുദ്ധിയുള്ളവൻ, കാന്തിയുള്ളവൻ, സംയമശീലൻ (മൈഥുനത്തിൽ നിന്നു വിരമിച്ചവൻ) ആയിരുന്നു. രൂപത്തിൽ അവൻ ത്രിലോകങ്ങളിലും അത്യന്തം അപരിമിതനായി തെളിഞ്ഞു।

Verse 4

तं ब्रह्मवादिनं दान्तं धर्मज्ञं सत्यवादिनम् / उर्वशी वरयामास हित्वा मानं यशस्विनी

ആ ബ്രഹ്മവാദിയും ദാന്തനും ധർമ്മജ്ഞനും സത്യവാദിയുമായ അവനെ യശസ്വിനിയായ ഉർവശി അഭിമാനം ഉപേക്ഷിച്ച് വരനായി തിരഞ്ഞെടുത്തു।

Verse 5

तया सहावसद्राजा दश वर्षाणि चाष्ट च / सप्त षट्सप्त चाष्टौ च दश चाष्टौ च वीर्यवान्

അവളോടൊപ്പം ആ വീര്യവാനായ രാജാവ് പത്തും എട്ടും വർഷം (പതിനെട്ട്) വസിച്ചു; പിന്നെ ഏഴ്, ആറു, ഏഴ്, എട്ട്, പിന്നെയും പത്തും എട്ടും വർഷവും (ക്രമമായി) കൂടെയിരുന്നു।

Verse 6

वने चैत्ररथे रम्ये तथा मन्दाकिनीतटे / अलकायां विशालायां नन्दने च वनोत्तमे

രമണീയമായ ചൈത്രരഥ വനത്തിലും, മന്ദാകിനിയുടെ തീരത്തിലും; വിശാലമായ അലകാപുരിയിലും, ശ്രേഷ്ഠമായ നന്ദനവനത്തിലും.

Verse 7

गन्धमादनपादेषु मेरुशृङ्गे नगोत्तमे / उत्तरांश्च कुरून्प्राप्य कलापग्राममेव च

ഗന്ധമാദന പർവതത്തിന്റെ പാദദേശത്തും, ശ്രേഷ്ഠമായ മേരു ശിഖരത്തും; ഉത്തര കുരുദേശത്തെ പ്രാപിച്ച്, കലാപഗ്രാമത്തെയും.

Verse 8

एतेषु वनमुख्येषु सुरैराचरितेषु च / उर्वश्या महितो राजा रेमे परमया मुदा

ദേവന്മാർ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഈ പ്രധാന വനങ്ങളിൽ; ഉർവശിയാൽ മഹിമിക്കപ്പെട്ട രാജാവ് പരമാനന്ദത്തോടെ വിഹരിച്ചു.

Verse 9

ऋषय ऊचुः गन्धर्वी चोर्वशी देवी राजानं मानुषं कथम् / उत्सृज्य तं च संप्राप्ता तन्नो ब्रूहि च दुष्कृतम्

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ദേവിയായ ഗന്ധർവി ഉർവശി മനുഷ്യരാജാവിനെ എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഇവിടെ എത്തി? ആ ദോഷം ഞങ്ങളോട് പറയുക.

Verse 10

सूत उवाच ब्रह्मशापाभिभूता सा मानुषं समुपस्थिता / आत्मनः शापमोक्षार्थं नियमं सा चकार तु

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ബ്രഹ്മശാപം ബാധിച്ച അവൾ (ഉർവശി) മനുഷ്യന്റെ അടുക്കൽ എത്തി; തന്റെ ശാപമോചനത്തിനായി അവൾ ഒരു നിയമം (വ്രതം) ആചരിച്ചു.

Verse 11

अनग्नदर्शनं चैव अकामात्सह मैथुनम् / द्वौ मेषौ शयनाभ्याशे सा तावद्ध्यवतिष्ठते

അഗ്നിദർശനം ചെയ്യാതിരിക്കുകയും അനാഗ്രഹത്തോടെയും സംഗമം സംഭവിക്കുകയും ചെയ്താൽ—ശയനസമീപത്ത് രണ്ട് മാസം അവൾ അത്രകാലം അങ്ങനെ തന്നെ നിലനിൽക്കും.

Verse 12

घृतमात्रं तथाऽहारः कालमेकं तु पार्थिव / यद्येष समयो राजन्यावत्कालश्च ते दृढः

ഹേ പാർത്ഥിവാ! അവളുടെ ആഹാരം ഘൃതമാത്രം; കാലപരിധി ഒരു കാലം—ഹേ രാജാവേ, ഈ കരാർ നിനക്കു എത്രകാലം ദൃഢമാണോ അത്രത്തോളം.

Verse 13

तावत्कालं तु वत्स्यामि एष नः समयः कृतः / तस्यास्तं समयं सर्वं स राजा पर्यपालयत्

ഞാൻ അത്രകാലം വസിക്കും—ഇതാണ് നമ്മുടെ തമ്മിൽ ചെയ്ത സമയകരാർ. അവളുടെ ആ മുഴുവൻ നിയമകാലവും ആ രാജാവ് കൃത്യമായി പാലിച്ചു.

Verse 14

एवं सा चावसत्तेन सहेलेना भिगामिनी / वर्षाण्यथ चतुःषष्टिं तद्भक्त्या शापमोहिता

ഇങ്ങനെ അവൾ അവനോടൊപ്പം കളിഭാവത്തോടെ സമീപഗാമിനിയായി തുടരുകയും, അവന്റെ ഭക്തിയാൽ ശാപമോഹിതയായി അറുപത്തിനാലു വർഷം അവിടെ തന്നെ വസിക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 15

उर्वशी मानुषं प्राप्ता गन्धर्वाश्चिन्तयान्विताः / गन्धर्वा ऊचुः चिन्तयध्वं महाभागा यथा सा तु वराङ्गना

ഉർവശി മനുഷ്യലോകത്തെത്തി; ഗന്ധർവന്മാർ ചിന്തയിൽ മുങ്ങി. ഗന്ധർവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗന്മാരേ, ആ ശ്രേഷ്ഠസുന്ദരി എങ്ങനെ (മോചിതയാകും) എന്ന് ആലോചിക്കുവിൻ.

Verse 16

आगच्छेत्तु पुनर्देवानुर्वशी स्वर्गभूषणम् / ततो विश्वापसुर्नाम गन्धर्वः सुमहामतिः

സ്വർഗ്ഗഭൂഷണമായ ഉർവശി വീണ്ടും ദേവലോകത്തിലേക്ക് എത്തി. തുടർന്ന് വിശ്വാപസു എന്ന മഹാമതിയായ ഗന്ധർവ്വൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 17

जहारोरणकौ तस्यास्तत्पश्चात्सा दिवं गता / तस्यास्तु विरहेणासौ भ्रममाणस्त्वथोर्वशीम्

അവൻ അവളുടെ ഉരണകങ്ങൾ (അഗ്നിസാധനങ്ങൾ) എടുത്തു; പിന്നെ അവൾ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി. അവളുടെ വിരഹത്തിൽ അവൻ അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞ് ഉർവശിയെ തേടിത്തുടങ്ങി.

Verse 18

ददर्श च कुरुक्षेत्रे तया संभाषितो ऽप्ययम् / गन्धर्वानुपधावेति स तच्चक्रे ऽथ ते ददुः

കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ അവൻ അവളെ കണ്ടു; അവളോടു സംസാരിക്കുകയും ചെയ്തു. ‘ഗന്ധർവ്വന്മാരുടെ അടുക്കൽ ഓടുക’ എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ അങ്ങനെ ചെയ്തു; പിന്നെ അവർ അവനു അത് നൽകി.

Verse 19

अग्निस्थालीं तया राजा गतः स्वर्गं महारथः / एको ऽग्निः पूर्वमासीद्वै ऐलस्तं त्रीनकल्पयत्

അവളുടെ (ഉർവശിയുടെ) കാരണത്താൽ മഹാരഥനായ രാജാവ് അഗ്നിസ്ഥാലിയോടുകൂടെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി. മുമ്പ് ഒരേയൊരു അഗ്നിയായിരുന്നു; ഐലൻ അതിനെ മൂന്നായി ക്രമപ്പെടുത്തി.

Verse 20

एवंप्रभावो राजासीदैलस्तु द्विजसत्तमाः / देशे पुण्यतमे चैव महर्षिभिरलङ्कृते

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ഐല രാജാവ് ഇങ്ങനെ മഹാപ്രഭാവമുള്ളവനായിരുന്നു; മഹർഷിമാർ അലങ്കരിച്ച അത്യന്തം പുണ്യദേശത്തിൽ അവൻ വസിച്ചു.

Verse 21

राज्यं स कारयामास प्रयागे पृथिवीपतिः / उत्तरे यामुने तीरे प्रतिष्ठाने महायशाः

ആ മഹായശസ്സുള്ള ഭൂപതി പ്രയാഗത്തിൽ രാജ്യം നടത്തിച്ചു; യമുനയുടെ ഉത്തര തീരത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠാനത്തിൽ വസിച്ചു।

Verse 22

तस्य पुत्रा बभूवुर्हि षडिन्द्रोपमतेजसः / गन्धर्वलोके विदिता आयुर्द्धीमानमावसुः

അവന് ഇന്ദ്രസമ തേജസ്സുള്ള ആറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി; ഗന്ധർവലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധർ—ആയു, ധീമാൻ, അമാവസു।

Verse 23

विश्वावसुः श्रतायुश्च घृतायुश्चोवर्शीसुताः / अमाव सोस्तु वै जाते भीमो राजाथ विश्वचित्

വിശ്വാവസു, ശ്രതായു, ഘൃതായു—ഇവർ വാർശിയുടെ പുത്രന്മാർ; അമാവസുവിൽ നിന്ന് ഭീമൻ രാജാവ് ജനിച്ചു, പിന്നെ വിശ്വചിത്।

Verse 24

श्रीमान्भीमस्य दायादो राजासीत्काञ्चनप्रभः / विद्वांस्तु काञ्चनस्यापि सुहोत्रो ऽभून्महाबल

ഭീമന്റെ ശ്രിമാനായ അവകാശി കാഞ്ചനപ്രഭ രാജാവായി; കാഞ്ചനന് ജ്ഞാനവാനും മഹാബലവാനും ആയ സുഹോത്രൻ ജനിച്ചു।

Verse 25

सुहोत्रस्याभवज्जह्नुः केशिनीगर्भसंभवः / प्रतिगत्य ततो गङ्गा वितते य५कर्मणि

സുഹോത്രന് കേശിനിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നു ജഹ്നു ജനിച്ചു; പിന്നെ യജ്ഞകർമ്മം വ്യാപിച്ചതോടെ ഗംഗ വീണ്ടും മടങ്ങിവന്നു।

Verse 26

सादयामास तं देशं भाविनोर्ऽथस्य दर्शनात् / गङ्गया प्लावितं दृष्ट्वा यज्ञवाटं समन्ततः

ഭാവിയിലുണ്ടാകാനുള്ള കാര്യം കണ്ടറിഞ്ഞ് അവൻ ആ ദേശത്തെ ശമിപ്പിച്ചു; ഗംഗയാൽ എല്ലാടവും മുങ്ങിയ യജ്ഞവാടം കണ്ടു।

Verse 27

सौहोत्रिरपि संक्रुद्धो गङ्गां राजा द्विजोत्तमाः / तदाराजर्षिणा पीतां गङ्गां दृष्ट्वा सुरर्षयः

ഹേ രാജാവേ! ദ്വിജോത്തമനായ സൗഹോത്രിയും ഗംഗയോടു ക്രുദ്ധനായി; അപ്പോൾ രാജർഷി കുടിച്ച ഗംഗയെ കണ്ടു ദേവർഷിമാർ വിസ്മയിച്ചു.

Verse 28

उपनिन्युर्महाभागा दुहितृत्वेन जाह्नवीम् / यौवनाश्वस्य पौत्रीं तु कावेरीं जह्नुरावहत्

മഹാഭാഗന്മാർ ജാഹ്നവിയെ (ഗംഗയെ) പുത്രിയായി അംഗീകരിപ്പിച്ചു; ജഹ്നു യുവനാശ്വന്റെ പൗത്രിയായ കാവേരിയെ കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 29

युवनाश्वस्य शापेन गङ्गार्द्धेन विनिर्ममे / कावेरीं सरितां श्रेष्ठ जह्नुभार्यामनिन्दिताम्

യുവനാശ്വന്റെ ശാപം മൂലം ഗംഗയുടെ അർദ്ധഭാഗത്തിൽ നിന്ന് കാവേരി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു—നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയും ജഹ്നുവിന്റെ നിന്ദാരഹിതയായ ഭാര്യയും.

Verse 30

जह्नुस्तु दयितं पुत्रं सुनहं नाम धार्मिकम् / कावेर्यां जनयामास अजकस्तस्य चात्मजः

ജഹ്നു കാവേരിയിൽ സുനഹ എന്ന ധാർമ്മികനായ പ്രിയപുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു; അവന്റെ പുത്രൻ അജകനും ജനിച്ചു.

Verse 31

अजकस्य तु दायादो बलाकाश्वो महायशाः / बभूव मृग शीलः सुशस्तस्यात्मजः स्मृतः

അജകന്റെ അവകാശിയായി മഹായശസ്സുള്ള ബലാകാശ്വൻ ജനിച്ചു. അവൻ മൃഗസ്വഭാവിയായിരുന്നു; സുശസ്തന്റെ പുത്രനെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 32

कुशपुत्रा बभूवुश्च चत्वारो देववर्चसः / कुशांबः कुशानाभश्च अमूर्तरयमो वसुः

കുശനു ദേവതുല്യമായ തേജസ്സുള്ള നാല് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി—കുശാംബൻ, കുശാനാഭൻ, അമൂർത്തരയമൻ, വസു.

Verse 33

कुशिकस्तु तपस्तेपे पुत्रार्थी राजसत्तमः / पूर्णे वर्षसहस्रे वै शतक्रतुरपश्यत

രാജശ്രേഷ്ഠനായ കുശികൻ പുത്രലാഭം ആഗ്രഹിച്ച് തപസ്സു ചെയ്തു. ആയിരം വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ) ദർശനം നൽകി.

Verse 34

तमुग्रतपसं दृष्ट्वा सहस्राक्षः पुरन्दरः / समर्थः पुत्रजनने स्वयमेवास्य शाश्वतः

അവന്റെ ഉഗ്രതപസ്സു കണ്ട സഹസ്രാക്ഷനായ പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) താനേ അവനു പുത്രനായി ജനിക്കുവാൻ സമർത്ഥനെന്ന് ശാശ്വതമായി നിശ്ചയിച്ചു.

Verse 35

पुत्रत्वं कल्पयामास स्वयमेव पुरन्दरः / गाधिर्नामाभवत्पुत्रः कौशिकः पाकशासनः

പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) സ്വയം പുത്രത്വം സ്വീകരിച്ചു. കൗശികവംശത്തിൽ ‘ഗാധി’ എന്ന പേരിൽ ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു—അവൻ പാകശാസനൻ (ഇന്ദ്രൻ) തന്നെയായിരുന്നു.

Verse 36

पौरुकुत्स्यभवद्भार्या गाधेस्तस्यामजायत / पूर्वं कन्या महाभागा नाम्ना सत्यवती शुभा

പൗരുകുത്സ്യന്റെ ഭാര്യ ഗാധിയുടെ ഭാര്യയായി; അവളുടെ ഗർഭത്തിൽ ആദ്യം മഹാഭാഗ്യവതിയായ, ശുഭനാമധാരിണിയായ സത്യവതി എന്ന കന്യ ജനിച്ചു.

Verse 37

तां गाधिः पुत्रकामाय ऋचीकाय ददौ प्रभुः / तस्याः प्रीतस्तु वै भर्त्ता भार्गवो भृगुनन्दनः

പുത്രകാമനയാൽ ഗാധി അവളെ ഋചീകന്നു നൽകി; ഭൃഗുനന്ദനായ ഭാർഗവൻ ഋചീകൻ അവളുടെ ഭർത്താവായി അത്യന്തം പ്രീതനായി.

Verse 38

पुत्रार्थे साधयामास चरुं गाधेस्तथैव च / अथावोचत्प्रियां तत्र ऋचीको भार्गवस्तदा

പുത്രാർത്ഥം അവൻ ചരു ഒരുക്കി, ഗാധിക്കായും അതുപോലെ; പിന്നെ അവിടെ ഭാർഗവൻ ഋചീകൻ തന്റെ പ്രിയയോട് പറഞ്ഞു.

Verse 39

उपभोज्यश्चरुरयं त्वया मात्रा च ते शुभा / तस्या जनिष्यते पुत्रो दीप्तिमान्क्षत्त्रियर्षभः

ഈ ചരു നീയും നിന്റെ ശുഭമാതാവും ഇരുവരും ഭുജിക്കണം; അതിൽ നിന്നു ദീപ്തിമാനായ, ക്ഷത്രിയശ്രേഷ്ഠനായ പുത്രൻ ജനിക്കും.

Verse 40

अजेयः क्षत्त्रियैर्युद्धे क्षत्रियर्षभसूदनः / तवापि पुत्रं कल्याणि धृतिमन्तं तपोधनम्

യുദ്ധത്തിൽ ക്ഷത്രിയർക്ക് അജേയനായും, ക്ഷത്രിയശ്രേഷ്ഠരെ സംഹരിക്കുന്നവനായും അവൻ ഇരിക്കും; ഹേ കല്യാണി, നിനക്കും ധൈര്യമുള്ള, തപോധനനായ പുത്രൻ ഉണ്ടാകും.

Verse 41

शमात्मकं द्विजश्रेष्ठं चरुरेष विधास्यति / एवमुक्त्वा तु तां भार्यामृचीको भृगुनन्दनः

ഭൃഗുനന്ദനായ ഋചീകൻ ഭാര്യയോട് പറഞ്ഞു— ‘ഈ ചരു ശമസ്വഭാവമുള്ള ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജനെ ജനിപ്പിക്കും.’ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം നിൽക്കുന്നു।

Verse 42

तपस्यभिरतो नित्यमरण्यं प्रविशेश ह / गाधिः सदारस्तु तदा ऋचीकाश्रममभ्यगात्

തപസ്സിൽ നിത്യനിരതനായി അദ്ദേഹം വനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. അപ്പോൾ ഗാധി രാജാവ് ഭാര്യയോടുകൂടെ ഋചീകന്റെ ആശ്രമത്തിലെത്തി.

Verse 43

तीर्थयात्राप्रसंगेन सुतां द्रष्टुं नरेश्वरः / चरुद्वयं गृहीत्वा तु ऋषेः स्त्यवती तदा

തീർത്ഥയാത്രയുടെ അവസരത്തിൽ നരേശ്വരൻ തന്റെ പുത്രിയെ കാണാൻ വന്നു. അപ്പോൾ സത്യവതി ഋഷി നൽകിയ രണ്ടു ചരുക്കളും കൈക്കൊണ്ടു.

Verse 44

भर्तुर्वचनमव्यग्रा हृष्टा मात्रे न्यवेदयत् / माता तु तस्यै दैवैन दुहित्रे स्वचरुं ददौ

ഭർത്താവിന്റെ വാക്ക് കേട്ട് അവൾ വ്യഗ്രതയില്ലാതെ സന്തോഷത്തോടെ അമ്മയെ അറിയിച്ചു. എന്നാൽ ദൈവവിധിയാൽ അമ്മ മകള്ക്ക് സ്വന്തം ചരുവേ നൽകി.

Verse 45

तस्याश्चरुमथाज्ञानादात्मनः सा चकार ह / अथ सत्यवती गर्भं क्षत्रियान्तकरं शुभम्

അജ്ഞാനവശാൽ അവൾ ആ ചരു തനിക്കായി ഉപയോഗിച്ചു. തുടർന്ന് സത്യവതി ശുഭമായ, ക്ഷത്രിയരെ സംഹരിക്കുന്ന ഗർഭം ധരിച്ചു.

Verse 46

धारयामास दीप्तेन वपुषा घोरदर्शना / तामृचीकस्ततो दृष्ट्वा योगेनाप्यवमृश्य च

ആ ഭയങ്കരദർശിനിയായ സ്ത്രീ ദീപ്തമായ ദേഹം ധരിച്ചു. പിന്നെ ഋചീകൻ അവളെ കണ്ടു യോഗബലത്താൽ കൂടി ആലോചിച്ചു.

Verse 47

तदाब्रवीद्द्विजश्रेष्ठः स्वां भार्यां वरवर्णिनीम् / मात्रासि वञ्चिता भद्रे चरुव्यत्यासहेतुना

അപ്പോൾ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ തന്റെ മനോഹരവർണ്ണിനിയായ ഭാര്യയോട് പറഞ്ഞു—ഭദ്രേ! ചരുവിന്റെ മാറിവെക്കലാൽ നീ അമ്മയാൽ വഞ്ചിതയായി.

Verse 48

जनिष्यति हि पुत्रस्ते क्रूरकर्मातिदारुमः / माता जनिष्यते चापि तथा भूतं तपोधनम्

നിശ്ചയം നിന്റെ പുത്രൻ ക്രൂരകർമ്മങ്ങളുള്ള അതിദാരുണനായിരിക്കും; അതുപോലെ നിന്റെ മാതാവും തപോധനനായ പുത്രനെ പ്രസവിക്കും.

Verse 49

विश्वं हि ब्रह्मतपसा मया तत्र समर्पितम् / एवमुक्ता महाभागा भर्त्रा सत्यवती तदा

കാരണം ബ്രഹ്മതപസ്സാൽ ഞാൻ അവിടെ സർവ്വവിശ്വവും സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഭർത്താവ് പറഞ്ഞപ്പോൾ മഹാഭാഗ്യവതി സത്യവതി അപ്പോൾ…

Verse 50

प्रसादयामास पतिं सुतो मे नेदृशो भवेत् / ब्राह्मणापसदस्त्वत्त इत्युक्तो मुनिमब्रवीत्

അവൾ ഭർത്താവിനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു—“എന്റെ പുത്രൻ ഇങ്ങനെ ആകരുത്; നിന്നാൽ അവൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ അപസദനെന്നു വിളിക്കപ്പെടും.” എന്നു പറഞ്ഞു മുനിയെ അപേക്ഷിച്ചു.

Verse 51

नैव संकल्पितः कामो मया भद्रे तथा त्वया / उग्रकर्मा भवेत्पुत्रः पितुर्मातुश्च कारणात्

ഭദ്രേ, ഞാനും നീയും ഇത്തരമൊരു കാമന സംकल्पിച്ചിട്ടില്ല; പിതാവിന്റെയും മാതാവിന്റെയും കാരണത്താൽ പുത്രൻ ഉഗ്രകർമ്മനായേക്കാം.

Verse 52

पुनः सत्यवती वाक्यमेवमुक्ताब्रवीदिदम् / इच्छंल्लोकानपि मुने सृजेथाः किं पुनः सुतम्

പിന്നെ സത്യവതി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഈ വാക്കുകൾ ഉച്ചരിച്ചു—മുനേ, നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിച്ചാൽ ലോകങ്ങളെയും സൃഷ്ടിക്കാം; പിന്നെ പുത്രനെ സൃഷ്ടിക്കുന്നത് എത്ര ലഘു!

Verse 53

शमात्मकमृजुं भर्त्तः पुत्रं मे दातुमर्हसि / काममेवंविधः पौत्रो मम स्यात्तव सुव्रत

ഹേ ഭർത്താവേ, ശമസ്വഭാവവും മൃദുത്വവും ഉള്ള പുത്രനെ എനിക്ക് ദാനം ചെയ്യാൻ നിങ്ങൾ അർഹൻ; ഹേ സുവ്രത, അത്തരം പൗത്രൻ എനിക്ക് നിങ്ങളുടെ വഴി ലഭിക്കണമെന്നതാണ് എന്റെ ആഗ്രഹം.

Verse 54

यद्यन्यथा न सक्यं वै कर्तुंमेवं द्विजोत्तम / ततः प्रसादमकरोत्स तस्यास्तपसो बलात्

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, മറ്റെങ്ങനെ ഇതു ചെയ്യാൻ സാധ്യമല്ലെങ്കിൽ, അവളുടെ തപസ്സിന്റെ ബലത്താൽ അവൻ പ്രസന്നനായി അനുഗ്രഹം ചെയ്തു.

Verse 55

पुत्रे नास्ति विशेषो मे पौत्रे वा वरवर्णिनि / त्वया यथोक्तं वचनं तथा भद्रेभविष्यति

ഹേ വരവർണിനി, എനിക്ക് പുത്രനും പൗത്രനും തമ്മിൽ വ്യത്യാസമില്ല; ഭദ്രേ, നീ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാകും.

Verse 56

तस्मात्सत्यवती पुत्रं जनयामास भार्गवम् / तपस्यभिरतं दान्तं जमदग्निं शमात्मकम्

അതുകൊണ്ട് സത്യവതി ഭാർഗവനായ പുത്രൻ ജമദഗ്നിയെ പ്രസവിച്ചു—തപസ്സിൽ നിരതൻ, ദാന്തൻ, ശമസ്വഭാവൻ।

Verse 57

भृगोश्चरुविपर्यासे रौद्रवैष्णवयोः पुरा / जमनाद्वैष्णवस्याग्नेर्जमदग्निरजायत

പുരാതനകാലത്ത് ഭൃഗുവിന്റെ ചരു-വിപര്യാസത്തിൽ രൗദ്ര–വൈഷ്ണവ അഗ്നികളുടെ സംഭവത്തിൽ, വൈഷ്ണവ അഗ്നിയുടെ ജമനം/മഥനം മൂലം ജമദഗ്നി ജനിച്ചു।

Verse 59

विश्वामित्रं तु दायादं गाधिः कुशिकनन्दनः / प्राप्य ब्रह्मर्षिसमतां जगाम ब्रह्मणा वृतः ६६।५८// सा हि सत्यवती पुण्या सत्यव्रतपरायणा / कौशिकी तु समाख्याता प्रवृत्तेयं महानदी

കുശികനന്ദനായ ഗാധി വിശ്വാമിത്രനെ ദായാദനായി ലഭിച്ച് ബ്രഹ്മർഷിസമത്വം പ്രാപിച്ചു; ബ്രഹ്മാവാൽ വൃതനായി പരമഗതിയിലേക്കു പോയി. ആ പുണ്യവതി സത്യവതി സത്യവ്രതപരായണയായിരുന്നു; അവളിൽ നിന്നാണ് ‘കൗശികീ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഈ മഹാനദി പ്രവഹിച്ചത്.

Verse 60

परिस्रुता महाभागा कौशिकी सरितां वरा / इक्ष्वाकुवंशप्रभवो रेणुको नाम पार्थिवः

പ്രവഹിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ആ മഹാഭാഗ്യവതി കൗശികീ നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയാണ്. ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിൽ ജനിച്ച ‘രേണുക’ എന്നൊരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു.

Verse 61

तस्य कन्या महाभागा कमली नाम रेणुका / रेणुकायां कमल्यां तु तपोधृतिसमाधिना

അവന്റെ മഹാഭാഗ്യവതി പുത്രി രേണുക; അവൾക്ക് ‘കമലീ’ എന്ന പേരും ഉണ്ടായിരുന്നു. ആ രേണുകാ-കമലിയിൽ തപസ്സ്, ധൃതി, സമാധി എന്നിവയാൽ (ഉന്നത ഗുണങ്ങൾ) നിലനിന്നിരുന്നു.

Verse 62

आर्चीको जनयामाम जमदग्निः सुदारुणम् / सर्वविद्यान्तगं श्रेष्ठं धनुर्वेदस्य पारगम्

ആർച്ചീകൻ അത്യന്തം പ്രചണ്ഡതേജസ്സുള്ള, സർവ്വവിദ്യകളിലും നിപുണനായ, ധനുർവേദത്തിൽ പാരംഗതനായ ശ്രേഷ്ഠൻ ജമദഗ്നിയെ ജനിപ്പിച്ചു।

Verse 63

रामं क्षत्त्रियहन्तारं प्रदीप्तमिव पावकम् / और्वस्यैवमृचीकस्य सत्यवत्यां महामनाः

ഔർവവംശീയനായ ഋചീകന്റെ സത്യവതിയിൽ മഹാമനസ്സനായ രാമൻ ജനിച്ചു—ക്ഷത്രിയഹന്താവ്, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ ദീപ്തൻ।

Verse 64

जमदग्निस्तपोवीर्याज्जज्ञे ब्रह्मविदां वरः / मध्यमश्च शुनःशेफः शुनः पुच्छः कनिष्ठकः

തപോവീര്യത്തിൽ നിന്നു ബ്രഹ്മവിദന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ജമദഗ്നി ജനിച്ചു. മദ്ധ്യമൻ ശുനഃശേഫൻ; കനിഷ്ഠൻ ശുനഃപുച്ചൻ।

Verse 65

विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा नाम्ना विश्वरथः स्मृतः / जज्ञे भृगुप्रसादेन कौशिकान्वयवर्द्धनः

ധർമ്മാത്മാവായ വിശ്വാമിത്രൻ ‘വിശ്വരഥൻ’ എന്ന നാമത്താലും സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഭൃഗുവിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ജനിച്ച് കൗശികവംശം വർദ്ധിപ്പിച്ചു।

Verse 66

विश्वामित्रस्य पुत्रस्तु शुनःशेफो ऽभवन्मुनिः / हरिश्चन्द्रस्य यज्ञे तु पशुत्वे नियतः स वै

വിശ്വാമിത്രന്റെ പുത്രൻ ശുനഃശേഫൻ മുനിയായി. ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ യജ്ഞത്തിൽ അവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ പശുബലിയ്ക്കായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു।

Verse 67

देवैर्दत्तः शुनःशेफो विश्वामित्राय वै पुनः / देवैर्दत्तः स वै यस्माद्देवरातस्ततो ऽभवत्

ദേവന്മാർ ദത്തനാക്കിയ ശുനഃശേഫൻ വീണ്ടും വിശ്വാമിത്രനു സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ദേവദത്തനായതിനാൽ അവൻ ‘ദേവരാതൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായി.

Verse 68

विश्वामित्रस्य पुत्राणां शुनःशेफो ऽग्रजः स्मृतः / मधुच्छन्दादयश्चैव कृतदेवौ ध्रुवाष्टकौ

വിശ്വാമിത്രന്റെ പുത്രന്മാരിൽ ശുനഃശേഫൻ മൂത്തവനായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. മധുച്ഛന്ദൻ മുതലായവരും, കൃതദേവൻ, ധ്രുവൻ, അഷ്ടകനും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 69

कच्छपः पूरणश्चैव विश्वामित्रसुतास्तु वै / तेषाङ्गोत्राणि बहुधा कौशिकानां महात्मनाम्

കച്ചപനും പൂരണനും വിശ്വാമിത്രന്റെ പുത്രന്മാരായിരുന്നു. ആ മഹാത്മാക്കളായ കൗശികരുടെ ഗോത്രങ്ങൾ പലവിധമായി വ്യാപിച്ചു.

Verse 70

पार्थिवा देवराताश्च जाज्ञवल्क्याः समर्पणाः / उदुंबराश्च वातड्यास्तलकायनचान्द्रवाः

പാർത്ഥിവ, ദേവരാത, ജാജ്ഞവൽക്യ, സമർപ്പണ, ഉദുംബര, വാതഡ്യ, തലകായന, ചാന്ദ്രവ—ഇവ (കൗശിക ഗോത്രത്തിന്റെ) ശാഖകളായി പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 71

लोहिण्यो रेणवस्छैव तथा कारिषवः स्मृताः / बभ्रवः पणिनस्छैव ध्यानजप्यास्तथैव च

ലോഹിണ്യർ, രേണവർ, കാരിഷവർ എന്നും സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ ബഭ്രവർ, പണിനർ, ധ്യാനജപ്യർ എന്നും (ശാഖകൾ) പറയുന്നു.

Verse 72

श्यामायना हिरण्याक्षाः सांकृता गालवाः स्मृताः / देवला यामदूताश्च शालङ्कायनबाष्कलाः

ശ്യാമായനർ, ഹിരണ്യാക്ഷർ, സാംകൃതർ, ഗാലവർ—ഇവർ പ്രസിദ്ധരെന്ന് സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു. ദേവലർ, യമദൂതർ, ശാലങ്കായന-ബാഷ്കലരും അവിടെ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 74

लालाढ्या बादराश्चान्ये विश्वामित्रस्य धीमतः / ऋष्यन्तरविवाह्यास्ते बहबः कौशिकाः स्मृताः // ६५।७३// कौशिकाः सौश्रुताश्चैव तथान्ये सैन्धवायनाः / योगेश्वरस्य पुण्यस्य बह्मर्षेः कौशिकस्य वै / विश्वामित्रस्य पुत्राणां शुनःशेफो ऽग्रजः स्मृतः

ധീമാനായ വിശ്വാമിത്രന് ലാലാഢ്യനും ബാദരനും എന്ന മറ്റു പുത്രന്മാരും ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ ഋഷ്യന്തരവംശത്തിൽ വിവാഹയോഗ്യരായി, അനേകർ ‘കൗശികർ’ എന്നു സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു. കൗശികർ, സൗശ്രുതർ, മറ്റ് സൈന്ധവായനരും ഉണ്ടായിരുന്നു. പുണ്യനായ യോഗേശ്വര ബ്രഹ്മർഷി കൗശികനായ വിശ്വാമിത്രന്റെ പുത്രന്മാരിൽ ശുനഃശേഫൻ ജ്യേഷ്ഠനെന്നു സ്മൃതം.

Verse 75

दृषद्वती सुतश्चापि विश्वामित्रात्तथाष्टकः / अष्टकस्य सुतो लौहिः प्रोक्तो जह्नुगणो मया

വിശ്വാമിത്രനിൽ നിന്ന് ദൃഷദ്വതിക്ക് അഷ്ടകൻ എന്ന പുത്രനും ജനിച്ചു. അഷ്ടകന്റെ പുത്രൻ ലൗഹി—ഇവനെ ഞാൻ ജഹ്നുഗണമായി പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 76

ऋषय ऊचुः किंलक्षणेन धर्मेण तपसेह श्रुतेन वा

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഇവിടെ ഏതു ലക്ഷണമുള്ള ധർമ്മത്താൽ, അല്ലെങ്കിൽ ഏതു തപസ്സാൽ, അതോ ഏതു ശ്രുതി-ജ്ഞാനത്താൽ (ഇത് ലഭിക്കുന്നു)?

Verse 77

ब्राह्मण्यं समनुप्राप्तं विश्वामित्रादिभिर्नृपैः / येनयेनाभिधानेन ब्राह्मण्यं क्षत्रिया गताः

വിശ്വാമിത്രാദി രാജാക്കന്മാർ ബ്രാഹ്മണ്യം സമ്പൂർണ്ണമായി പ്രാപിച്ചു. ഏത് ഏത് നാമത്താലും ഏത് ഏത് മാർഗ്ഗത്താലും ക്ഷത്രിയർ ബ്രാഹ്മണ്യത്തിലേക്ക് എത്തിയതോ (അത് പറയുക).

Verse 78

विशेषं ज्ञातुमिच्छामि तपसो दानतस्तथा / एवमुक्तस्ततो वाक्यमब्रवीदिदमर्थवत्

തപസ്സിന്റെയും ദാനത്തിന്റെയും പ്രത്യേകത അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം അർത്ഥവത്തായ വാക്ക് പറഞ്ഞു.

Verse 79

अन्यायोपगतैर्द्रव्यैराहूय द्विजसत्तमान् / धर्माभिकाङ्क्षी यजते न धर्मफलमश्नुते

അന്യായമായി ലഭിച്ച ധനത്തോടെ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരെ വിളിച്ചു ധർമ്മം ആഗ്രഹിച്ച് യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവൻ ധർമ്മഫലം അനുഭവിക്കുകയില്ല.

Verse 80

जपं कृत्वा तथा तीव्रं धनलोभान्निरङ्कुशः / रागमोहान्वितो ह्यन्ते पावनार्थं ददाति यः

ധനലോഭത്തിൽ നിയന്ത്രണമില്ലാതെ കടുത്ത ജപം ചെയ്ത്, രാഗമോഹങ്ങളോടെ അവസാനം ശുദ്ധിക്കായി മാത്രം ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ—

Verse 81

तेन दत्तानि दानानि ह्यफलानि भवन्त्युत / तस्य धर्मप्रवृत्तस्य हिंसकस्य दुरात्मनः

ആ ദുർആത്മാവായ ഹിംസകൻ ധർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവനെന്നു നടിച്ച് നൽകിയ ദാനങ്ങൾ തീർച്ചയായും ഫലരഹിതമാകുന്നു.

Verse 82

एवं लब्ध्वा धने मोहाद्ददतो यजतश्च ह / संक्लिष्टं कर्मणा दानं न तिष्ठति दुरात्मनः

ഇങ്ങനെ ധനം ലഭിച്ച് മോഹവശാൽ ദാനം ചെയ്യുകയും യജ്ഞം നടത്തുകയും ചെയ്താലും, ആ ദുർആത്മാവിന്റെ കർമം മലിനമാക്കിയ ദാനം നിലനിൽക്കുകയില്ല.

Verse 83

न्यायागतानां द्रव्याणां तीर्थं संप्रतिपादनम् / कामाननभि संधाय यजते च ददाति च

ന്യായമായി ലഭിച്ച ധനം തീർത്ഥങ്ങളിൽ വിധിപൂർവ്വം സമർപ്പിക്കണം. കാമനകളിൽ ബന്ധപ്പെടാതെ അവൻ യജ്ഞം ചെയ്യുകയും ദാനം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 84

स दानफलमाप्नोति तच्च दानं सुखोदयम् / दानेन भोगानाप्नोति स्वर्गं सत्येन गच्छति

അവൻ ദാനഫലം പ്രാപിക്കുന്നു; ആ ദാനം സുഖോദയം വരുത്തുന്നതാണ്. ദാനത്തിലൂടെ ഭോഗങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു; സത്യത്തിലൂടെ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 85

तपसा तु सुतप्तेन लोकान्विष्टभ्य तिष्ठति / सत्यं तु तपसः श्रेयस्तस्माज्ज्ञानं गुरु स्मृतम्

സുതപ്തമായ തപസ്സാൽ അവൻ ലോകങ്ങളെ താങ്ങി നിലകൊള്ളുന്നു. എന്നാൽ തപസ്സിനേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠം സത്യമാണ്; അതുകൊണ്ട് ജ്ഞാനം ഗുരുവെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 86

श्रूयते हि तपस्सिद्धाः क्षत्त्रोपेता द्विजातयः / विश्वामित्रो नरपतिर्मान्धाता संकृतिः कपिः

തപസ്സാൽ സിദ്ധി നേടിയ, ക്ഷത്രിയബന്ധമുള്ള ദ്വിജന്മാരും ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് കേൾക്കപ്പെടുന്നു—വിശ്വാമിത്രൻ, നരപതി മാൻധാതാവ്, സംകൃതി, കപി.

Verse 87

काश्यश्च पुरुकुत्सश्च शलो गृत्समदः प्रभुः / आर्ष्टिषेणो ऽजमीढश्च भार्गव्योमस्तथैव च

അതുപോലെ കാശ്യ, പുരുകുത്സ, ശല, പ്രഭു ഗൃത്സമദൻ, ആർഷ്ടിഷേണൻ, അജമീഢൻ, ഭാര്ഗവ്യോമൻ എന്നിവരും (തപസ്സിദ്ധർ) എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 88

कक्षीवांश्चैवौशिजश्च नृपश्च शिशिरस्तथा / रथान्तरः शौनकश्च विष्णुवृद्धादयो नृपाः

കക്ഷീവാൻ, ഔശിജൻ, ശിശിരൻ, രഥാന്തരൻ, ശൗനകൻ, വിഷ്ണുവൃദ്ധൻ മുതലായവർ രാജാക്കന്മാരായിരുന്നു.

Verse 89

क्षत्रोपेताः स्मृता ह्येते तपसा ऋषितां गताः / एते राजर्षयः सर्वे सिद्धिं तु महतीं गताः

ഇവർ ക്ഷത്രിയഗുണസമ്പന്നരെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; തപസ്സാൽ ഋഷിത്വം പ്രാപിച്ചു. ഈ രാജർഷിമാർ എല്ലാവരും മഹാസിദ്ധി നേടി.

Verse 90

अत ज्ञर्ध्वं प्रवक्ष्यामि आयोर्वंशं महात्मनः

ഇനി മഹാത്മാവായ ആയുവിന്റെ വംശത്തെ ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും.