Shloka 31
Somavaṃśa-prasavaḥ
Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode
Devanagari script
अजकस्य तु दायादो बलाकाश्वो महायशाः / बभूव मृग शीलः सुशस्तस्यात्मजः स्मृतः
Transliteration
ajakasya tu dāyādo balākāśvo mahāyaśāḥ / babhūva mṛga śīlaḥ suśastasyātmajaḥ smṛtaḥ
Translation
അജകന്റെ അവകാശിയായി മഹായശസ്സുള്ള ബലാകാശ്വൻ ജനിച്ചു. അവൻ മൃഗസ്വഭാവിയായിരുന്നു; സുശസ്തന്റെ പുത്രനെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
Word by Word
अजकस्यof Ajaka
अजकस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootअजक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात/particle (contrastive)
दायादःheir/descendant
दायादः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदायाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
बलाकाश्वःBalākāśva (proper name)
बलाकाश्वः:
कर्ता (Karta/Subject; apposition to दायादः)
TypeNoun
Rootबलाका + अश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (balākāyāḥ aśvaḥ/‘Balākā’s horse’ as a name)
महायशाःgreatly renowned
महायशाः:
विशेषण (Adjectival to बलाकाश्वः)
TypeAdjective
Rootमहायशस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय (महान् यशः यस्य)
बभूवbecame/was born
बभूव:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
मृगdeer/animal
मृग:
विशेषण-पूर्वपद (Qualifier)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (समासपूर्वपद-रूपेण ‘मृग-’ as qualifier)
शीलःhaving the nature (of) a deer; gentle
शीलः:
विशेषण (Adjectival to बलाकाश्वः)
TypeAdjective
Rootशील (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘मृग-शीलः’ = मृग इव शीलं यस्य
सुशस्तस्यof Suśasta
सुशस्तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसुशस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
आत्मजःson
आत्मजः:
कर्ता (Karta/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootआत्मन् + ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (आत्मनः जायते इति)
स्मृतःis remembered/said
स्मृतः:
विधेय/Predicate (stative: ‘is said/remembered’)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formकृदन्त, क्त-प्रत्यय (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोग-भाव