Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Somavaṃśa-prasavaḥ

Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode

सत्यवाग्धर्मबुद्धिश्च कान्तः संवृत्तमैथुनः / अतीव त्रिषु लोकेषु रूपेणाप्रतिमो ऽभवत्

satyavāgdharmabuddhiśca kāntaḥ saṃvṛttamaithunaḥ / atīva triṣu lokeṣu rūpeṇāpratimo 'bhavat

അവൻ സത്യവാകൻ, ധർമ്മബുദ്ധിയുള്ളവൻ, കാന്തിയുള്ളവൻ, സംയമശീലൻ (മൈഥുനത്തിൽ നിന്നു വിരമിച്ചവൻ) ആയിരുന്നു. രൂപത്തിൽ അവൻ ത്രിലോകങ്ങളിലും അത്യന്തം അപരിമിതനായി തെളിഞ്ഞു।

satya-vāktruth-speaking
satya-vāk:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsatya + vāc (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (whose speech is true)
dharma-buddhiḥof righteous understanding
dharma-buddhiḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdharma + buddhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (whose mind is righteous)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
kāntaḥhandsome, beloved
kāntaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkānta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
saṃvṛtta-maithunaḥhaving entered into union (with a consort)
saṃvṛtta-maithunaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaṃvṛtta (√vṛt, क्त; कृदन्त) + maithuna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (one whose sexual union/consortship had occurred; i.e., having a mate/engaged in union)
atīvaexceedingly
atīva:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootatīva (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb: exceedingly)
triṣuin the three
triṣu:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण
lokeṣuworlds
lokeṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; अधिकरण
rūpeṇaby (his) form/beauty
rūpeṇa:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootrūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण (by/with beauty/form)
apratimaḥincomparable
apratimaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roota + pratima (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (incomparable)
abhavatwas/became
abhavat:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद