Shloka 89
Somavaṃśa-prasavaḥ
Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode
Devanagari script
क्षत्रोपेताः स्मृता ह्येते तपसा ऋषितां गताः / एते राजर्षयः सर्वे सिद्धिं तु महतीं गताः
Transliteration
kṣatropetāḥ smṛtā hyete tapasā ṛṣitāṃ gatāḥ / ete rājarṣayaḥ sarve siddhiṃ tu mahatīṃ gatāḥ
Translation
ഇവർ ക്ഷത്രിയഗുണസമ്പന്നരെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; തപസ്സാൽ ഋഷിത്വം പ്രാപിച്ചു. ഈ രാജർഷിമാർ എല്ലാവരും മഹാസിദ്ധി നേടി.
Word by Word
क्षत्रोपेताःendowed with kṣatra (royal power)
क्षत्रोपेताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootक्षत्र + उपेत (उप-इ √इ, कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; भूतकृदन्त (past passive participle) ‘उपेत’ = प्राप्त/युक्त; तत्पुरुष: क्षत्रेण उपेताः/क्षत्रोपेताः
स्मृताःare said/remembered
स्मृताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootस्मृत (√स्मृ, कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (PPP): ‘remembered/considered’
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/अवधारणार्थ (indeed/for)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
ऋषिताम्of sages
ऋषिताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
गताःhaving attained
गताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootगत (√गम्, कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (PPP): ‘gone/attained’
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
राजर्षयःroyal sages
राजर्षयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष: राज्ञः ऋषयः/राजर्षयः
सर्वेall
सर्वे:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सिद्धिम्success/perfection
सिद्धिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अन्वय (but/indeed)
महतīmgreat
महतīm:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘सिद्धिम्’ इति विशेषणम्
गताःhaving attained
गताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootगत (√गम्, कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (PPP)