Shloka 33
Somavaṃśa-prasavaḥ
Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode
Devanagari script
कुशिकस्तु तपस्तेपे पुत्रार्थी राजसत्तमः / पूर्णे वर्षसहस्रे वै शतक्रतुरपश्यत
Transliteration
kuśikastu tapastepe putrārthī rājasattamaḥ / pūrṇe varṣasahasre vai śatakraturapaśyata
Translation
രാജശ്രേഷ്ഠനായ കുശികൻ പുത്രലാഭം ആഗ്രഹിച്ച് തപസ്സു ചെയ്തു. ആയിരം വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ) ദർശനം നൽകി.
Word by Word
कुशिकःKuśika
कुशिकः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकुशिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper name)
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात/particle
तपःausterity
तपः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
तेपेperformed (austerity)
तेपे:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
पुत्रार्थीdesiring a son
पुत्रार्थी:
विशेषण (Adjectival to कुशिकः)
TypeAdjective
Rootपुत्र + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (पुत्रस्य अर्थी = desiring a son)
राजसत्तमःbest of kings
राजसत्तमः:
विशेषण (Adjectival to कुशिकः)
TypeAdjective
Rootराजन् + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष/कर्मधारय-भाव (राज्ञां सत्तमः = best among kings)
पूर्णेwhen completed/at the completion
पूर्णे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative of time)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; used with time-expression
वर्षसहस्रेin a thousand years
वर्षसहस्रे:
अधिकरण (Locative of time)
TypeNoun
Rootवर्ष + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वर्षाणां सहस्रे = in a thousand years)
वैindeed
वै:
सम्बन्ध/Emphatic particle
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात/particle (emphasis)
शतक्रतुःŚatakratu (Indra)
शतक्रतुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशत + क्रतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (शतं क्रतवो यस्य = Indra)
अपश्यतsaw
अपश्यत:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद