
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः (Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu)
ഈ അധ്യായത്തിൽ ഋഷിമാർ ദൈത്യ, ദാനവ, ഗന്ധർവ, ഉറഗ, രാക്ഷസ, സർപ്പ, ഭൂത, പിശാച, വസു, പക്ഷി, വനംസ്പതി മുതലായ പല ജീവവർഗങ്ങളുടെ ഉത്പത്തി, നിധാനം, വിപുലമായ വിവരണം എന്നിവ ചോദിക്കുന്നു. സൂതൻ കശ്യപസന്തതിയിൽ ദിതിയുടെ വംശത്തെ മുൻനിർത്തി, പുഷ്കരത്തിലെ കശ്യപന്റെ അശ്വമേധയാഗത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെയും അവന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ ഹിരണ്യാക്ഷന്റെയും ജനനം വിവരിക്കുന്നു. നാമവ്യുത്പത്തിയോടൊപ്പം ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ ഘോരതപസ്—ദീർഘ ഉപവാസവും തലകീഴായ നിലയും—ചൊല്ലപ്പെടുന്നു; ബ്രഹ്മാവ് പ്രസന്നനായി അപൂർവ വരങ്ങൾ നല്കുന്നതോടെ ദേവന്മാരിൽ അവന്റെ ആധിപത്യം സൂചിതമാകുന്നു. വംശക്രമം, യാഗപരിസരം, തപോവരപ്രഭാവം എന്നിവയിലൂടെ ലോകക്രമം ഇടറുന്ന പുരാണീയ കാരണമെഴുന്നേറുന്നു.
Verse 1
इति ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यामभागे तृतीय उपोद्धातपादे जयाभिव्याहारो नाम चतुर्थो ऽध्यायः ऋषिरुवाच दैत्यानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् / सर्पभूतापिशा चानां वसूनां पक्षिवीरुधाम्
ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിൽ, വായുപ്രോക്ത മധ്യാമഭാഗത്തിലെ തൃതീയ ഉപോദ്ധാതപാദത്തിൽ ‘ജയാഭിവ്യാഹാരം’ എന്ന നാലാം അധ്യായം. ഋഷി പറഞ്ഞു—ദൈത്യർ, ദാനവർ, ഗന്ധർവർ, ഉരഗർ, രാക്ഷസർ, സർപ്പങ്ങൾ, ഭൂതങ്ങൾ, പിശാചുകൾ, വസുക്കൾ, പക്ഷികൾ, സസ്യലതാദികൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച്।
Verse 2
उत्पत्तिं निधनं चैव विस्तारात्कथयस्व नः / एवमुक्तस्तदा सूतः प्रत्युवाचर्षिसत्तमम्
അവരുടെ ഉത്ഭവവും നാശവും കൂടി വിശദമായി ഞങ്ങളോട് പറയുക. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ സൂതൻ അപ്പോൾ ഋഷിശ്രേഷ്ഠനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
Verse 3
सूत उवाच दितेः पुत्रद्वयं जज्ञे कन्या चैका महाबला / कश्यपस्यात्मजौ तौ तु सर्वेभ्यः पूर्वजौ स्मृतौ
സൂതൻ പറഞ്ഞു—ദിതിക്ക് രണ്ട് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; കൂടാതെ മഹാബലയായ ഒരു കന്യയും. അവർ കശ്യപന്റെ പുത്രന്മാർ; എല്ലാവരിലും മുൻജന്മാർ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 4
सौत्ये ऽहन्यतिरा त्रस्य कश्यपस्याश्वमेधिकाः / हिरण्यकशिपुर्नाम प्रथितं पृथगासनम्
സൗത്യദിനത്തിൽ കശ്യപന്റെ അശ്വമേധവിധികൾ നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കെ, ‘ഹിരണ്യകശിപു’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായ ഒരു പ്രത്യേക ആസനം സ്ഥാപിതമായി.
Verse 5
दित्या गर्भाद्विनिः सृत्य तत्रासीनः समन्ततः / हिरण्य कशिपुस्तस्मात् कर्मणा तेन स समृतः
ദിതിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട് അവൻ അവിടെ എല്ലാടവും ഇരുന്നുവന്നു; ആ കർമം കൊണ്ടുതന്നെ അവൻ ‘ഹിരണ്യകശിപു’ എന്ന നാമത്തിൽ സ്മരിക്കപ്പെട്ടു.
Verse 6
ऋषय ऊचुः हिरण्यकशिपोर्जन्म नाम चैव महात्मनः / प्रभावं चैव दैत्यस्य विस्ताराद्ब्रूहि नः प्रभो
ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—പ്രഭോ! മഹാത്മാവായ ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ ജനനം, അവന്റെ നാമം, ആ ദൈത്യന്റെ പ്രഭാവം എന്നിവയെല്ലാം വിശദമായി ഞങ്ങളോട് പറയുക.
Verse 7
सूत उवाच कश्यपस्याश्वमेधो ऽभूत्पुण्ये वै पुष्करे तदा / ऋषिभिदेंवताभिश्च गन्धर्वैरुपशोभितः
സൂതൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ പുണ്യമായ പുഷ്കരതീർത്ഥത്തിൽ കശ്യപന്റെ അശ്വമേധയജ്ഞം നടന്നു; അത് ഋഷിമാരും ദേവതകളും ഗന്ധർവരും കൊണ്ട് ശോഭിച്ചു.
Verse 8
उत्सृष्टे स्वे च विधिना आख्यानादौ यथाविधि / आसनान्युपकॢप्तानि सौवर्णानि तु पञ्च वै
സ്വവിധിപ്രകാരം ആഖ്യാനത്തിന്റെ ആദിയിൽ യഥാവിധി എല്ലാം പൂർത്തിയായപ്പോൾ അഞ്ചു സ്വർണ്ണാസനങ്ങൾ ഒരുക്കപ്പെട്ടു।
Verse 9
कुलस्पदापि? त्रीण्यत्र कूर्चः फलकमेव च / मुख्यर्त्विजस्तु चत्वारस्तेषां तान्युपकल्पयन्
ഇവിടെ മൂന്നു കുലസ്ഥാനങ്ങളും, ഒരു കൂർച്ചയും ഒരു ഫലകവും ഉണ്ടായിരുന്നു; നാല് മുഖ്യ ഋത്വിജർക്കായി അവ ഒരുക്കപ്പെട്ടു।
Verse 10
कॢप्त तत्रासनं चैकं होतुरर्थे हिरण्यम् / निषसाद सगर्भो ऽत्र तत्रासीनः शशंस च
അവിടെ ഹോതൃവിനായി ഒരു സ്വർണ്ണാസനം ഒരുക്കി; സഗർഭൻ അവിടെ ഇരുന്ന്, ആസനസ്ഥനായി സ്തുതി ചൊല്ലി।
Verse 11
आख्यानमानुपूर्व्येण महर्षिः कश्यपो यथा / तं दृष्ट्वा ऋषयस्तस्य नाम कुर्वन्ति वर्द्धितम्
മഹർഷി കശ്യപൻ ക്രമാനുസൃതമായി ആഖ്യാനം പറഞ്ഞതുപോലെ; അത് കണ്ട ഋഷിമാർ അവന്റെ നാമം വർദ്ധിപ്പിച്ച് പ്രസിദ്ധമാക്കി।
Verse 12
हिरण्यकशिपुस्तस्मात्कर्मणा तेन स स्मृतः / हिरण्यक्षो ऽनुजस्तस्य सिंहिका तस्य चानुजा
ആ കർമ്മം മൂലം അവൻ ‘ഹിരണ്യകശിപു’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെട്ടു; അവന്റെ അനുജൻ ‘ഹിരണ്യാക്ഷൻ’, അവന്റെ അനുജാ ‘സിംഹിക’യും ആയിരുന്നു।
Verse 13
राहोः सा जननी देवी विप्र चित्तेः परिग्रहः / हिरण्यकशिपुर्दैत्यश्चचार परमं तपः
രാഹുവിന്റെ ജനനി ആ ദേവി വിപ്രചിത്തന്റെ ഭാര്യയായിരുന്നു; ദൈത്യൻ ഹിരണ്യകശിപു പരമതപസ് ചെയ്തു।
Verse 14
शतं वर्षसहस्राणां निराहारो ह्यधःशिराः / वरयामास ब्रह्माणं तुष्टं दैत्यो वरेण तु
ആ ദൈത്യൻ ഒരു ലക്ഷം വർഷം ആഹാരമില്ലാതെ തലകീഴായി നിന്നു; പിന്നെ വരം തേടി തൃപ്തനായ ബ്രഹ്മാവിനെ പ്രാർത്ഥിച്ചു।
Verse 15
सर्वामरत्वमवधं सर्वभूतेभ्य एव हि / योगद्देवान् विनिर्जित्य सर्वदेवत्वमास्थितः
അവൻ എല്ലാ ജീവികളാലും വധിക്കപ്പെടാത്ത സമ്പൂർണ്ണ അമരത്വം തേടി; യോഗബലത്തോടെ ദേവന്മാരെ ജയിച്ച് സർവ്വദേവത്വം കൈവരിച്ചു।
Verse 16
कारये ऽहमिहैश्वर्यं बलवीर्यसमन्वितः / दानवास्त्वसुराश्चैव देवाश्च सह चारणैः
ഞാൻ ഇവിടെ ബലവും വീര്യവും സമ്പന്നനായി ഐശ്വര്യം സ്ഥാപിക്കും; ദാനവരും അസുരരും, ചാരണന്മാരോടുകൂടി ദേവന്മാരും (എന്റെ അധീനരാകും).
Verse 17
भवन्तु वशगाः सर्वे मत्समीपानुभोजनाः / आर्द्रशुष्कैरवध्यश्च दिवा रात्रौ तथैव च / एवमुक्तस्तदा ब्रह्मानुजज्ञे सांतरं वरम्
എല്ലാവരും എന്റെ വശത്തിലാകട്ടെ, എന്റെ സമീപത്ത് വസിച്ച് ഭോഗിക്കട്ടെ; ഈർപ്പമോ വരണ്ടതോ, പകലോ രാത്രിയോ—എന്തിലും ഞാൻ വധിക്കപ്പെടാതിരിക്കട്ടെ; ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് പരിധിയുള്ള വരം അനുവദിച്ചു।
Verse 18
ब्रह्मोवाच / महानयं वरस्तात वृतो दितिसुत त्वया / एही दानीं प्रतिज्ञानं भविष्यत्येवमेव तु
ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദിതിസുതാ, നീ മഹത്തായ വരം തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഇപ്പോൾ വരിക; നിന്റെ പ്രതിജ്ഞ ഇങ്ങനെ തന്നെയാകും ഫലിക്കുക.
Verse 19
दत्त्वा चाभिमतं तस्मै तत्रेवान्तरधादथ / सो ऽपि दैत्यस्तदा सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्
അവനു അഭിമതമായ വരം നൽകി ബ്രഹ്മാവ് അവിടെയേ അപ്രത്യക്ഷനായി. അപ്പോൾ ആ ദൈത്യൻ സ്ഥാവര-ജംഗമങ്ങളോടുകൂടിയ സർവ്വജഗത്തെയും നിരീക്ഷിച്ചു.
Verse 20
महिम्ना व्याप्य संतस्थे बहुमूर्त्तिरमित्रजित् / स एव तपति व्योम्नि चन्द्रसूर्यत्वमास्थितः
അമിത്രജിത് ആയ ആ ബഹുമൂർത്തി തന്റെ മഹിമകൊണ്ട് സർവ്വവും വ്യാപിച്ചു നിലകൊണ്ടു. അവൻ തന്നെയാണ് ആകാശത്തിൽ ചന്ദ്ര-സൂര്യരൂപം ധരിച്ചു ദീപ്തിയായി തപിച്ചത്.
Verse 21
स एव वायुर्भूत्वा च ववौ जगति सर्वदा / स गोपालो ऽविपालश्च कर्षकश्च स एव ह
അവൻ തന്നെയാണ് വായുവായി ലോകത്തിൽ എപ്പോഴും വീശിയത്. അവൻ തന്നെയാണ് ഗോപാലനും, പശുപാലനും, കർഷകനും.
Verse 22
स ज्ञाता सर्वलोकेषु मन्त्रव्याख्याकरस्तथा / नेता गोप्ता गोपयिता दीक्षितो याजकः स तु
അവൻ സർവ്വലോകങ്ങളിലും ജ്ഞാനിയായും മന്ത്രങ്ങളുടെ വ്യാഖ്യാതാവായും നിലകൊള്ളുന്നു. അവൻ തന്നെയാണ് നേതാവ്, രക്ഷകൻ, രഹസ്യം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നവൻ, ദീക്ഷിതൻ, യാജകനും.
Verse 23
तस्य देवाः सुराः सर्वे तदासन्सोमपायिनः / एवंप्रभावो दैत्यो ऽसावतो भूयो निबोधत
അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും സുരന്മാരും സോമപാനം ചെയ്യുന്നവരായി. അത്തരം പ്രഭാവശാലിയായിരുന്നു ആ ദൈത്യൻ; ഇനി കൂടി കേൾക്കുക.
Verse 24
तस्मै सर्वे नमस्कारं कुर्वन्तीज्यः स एव च / हिरण्यकशिपोर्दैत्यैः श्लोको गीतः पुरा त्विह
എല്ലാവരും അവനോട് നമസ്കാരം ചെയ്തു; അവൻ തന്നെയായിരുന്നു പൂജ്യൻ. ഇവിടെ ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ ദൈത്യർ പുരാതനമായി പാടിയ ശ്ലോകം പറയുന്നു.
Verse 25
हिरण्यकशिपू राजा यां यामाशां निरैक्षत / तस्यै तस्यै तदा देवा नमश्चक्रुर्महर्षिभिः
രാജാവ് ഹിരണ്യകശിപു ഏത് ഏത് ദിശയിലേക്കു നോക്കിയാലും, ആ ആ ദിശയിൽ ദേവന്മാർ മഹർഷികളോടൊപ്പം നമസ്കരിച്ചു.
Verse 26
तस्यासीन्नरसिंहस्तु मृत्युर्विष्णुः पुरा किल / नरात्तु यस्माज्जन्मास्य नरमूर्त्तिश्च यत्प्रभुः
അവനുവേണ്ടി വിഷ്ണു തന്നെ മരണമായി നരസിംഹനായി വന്നുവെന്ന് പുരാതനമായി പറയുന്നു. കാരണം അവന്റെ ജനനം നരത്തിൽ നിന്നായിരുന്നു; പ്രഭുവിന്റെ രൂപവും നരരൂപമായിരുന്നു.
Verse 27
तस्मात्स नरसिंहो वै गीयते वेदवादिभिः / सागरस्य च वेलायामुच्छ्रित स्तपसो विभुः
അതുകൊണ്ട് വേദവാദികൾ ആ നരസിംഹനെ പാടുന്നു. ആ വിഭു തപസ്സാൽ ഉയർന്നു സമുദ്രതീരത്ത് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു പ്രകാശിച്ചു.
Verse 28
शरीरं तस्य देवस्य ह्यासीद्देवमयं प्रभो / नाम्ना सुदर्शनं चैव विश्रुतश्च महाबलः
പ്രഭോ, ആ ദേവന്റെ ശരീരം തീർച്ചയായും ദിവ്യമായിരുന്നു; അദ്ദേഹം സുദർശനൻ എന്ന പേരില് പ്രശസ്തനും മഹാബലവാനും ആയിരുന്നു.
Verse 29
ततः स बाहुयुद्धेन दैत्येन्द्रं तं महाबलम् / नखैर्बिभद संक्रुद्धो नार्द्राः शुष्का नखा इति
പിന്നീട് കുപിതനായ അദ്ദേഹം ബാഹുയുദ്ധത്തിൽ ആ മഹാബലവാനായ ദൈത്യരാജാവിനെ നഖങ്ങൾ കൊണ്ട് പിളർന്നു, എന്തെന്നാൽ നഖങ്ങൾ നനഞ്ഞതോ ഉണങ്ങിയതോ അല്ല.
Verse 30
हिरण्याक्षसुताः पञ्च विक्रान्ताः सुमहाबलाः / शंबरः शकुनिश्चैव कालनाभस्तथैव च
ഹിരണ്യാക്ഷന് പരാക്രമികളും മഹാബലവാന്മാരുമായ അഞ്ച് പുത്രന്മാരുണ്ടായിരുന്നു: ശംബരൻ, ശകുനി, കൂടാതെ കാലനാഭൻ.
Verse 31
महानाभः सुविक्रान्तो सुत संतापनस्तथा / हिरण्यक्षसुता ह्येते देवैरपि दुरासदाः
അത്യന്തം പരാക്രമിയായ മഹാനാഭനും, സന്താപനനും. ഹിരണ്യാക്ഷന്റെ ഈ പുത്രന്മാർ ദേവന്മാർക്ക് പോലും തോൽപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്തവരായിരുന്നു.
Verse 32
तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च दैतेयाः सगणाः स्मृताः / स शतानि सहस्राणि निहतास्तारकामये
അവരുടെ പുത്രന്മാരും പൗത്രന്മാരും, തങ്ങളുടെ ഗണങ്ങളോടുകൂടിയ ആ ദൈത്യന്മാർ, നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും താരകാമയ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
Verse 33
हिरण्यकशिपोः पुत्राश्चत्वारः सुमहाबलाः / प्रह्लादः पूर्वजस्तेषामनुह्ना दस्तथापरः
ഹിരണ്യകശിപുവിന് നാലു മഹാബലവാന്മാരായ പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു—അവരിൽ പ്രഹ്ലാദൻ ജ്യേഷ്ഠൻ; പിന്നെ അനുഹ്ലാദനും ദ മുതലായവരും.
Verse 34
संह्रादश्चैव ह्रादश्च ह्रादपुत्रौ निबोधत / सुंदो निसुन्दश्च तथा ह्रादपुतौ बभूवतुः
സംഹ്രാദനും ഹ്രാദനും—ഇതു അറിഞ്ഞുകൊൾക; ഹ്രാദന് രണ്ടു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; അവർ സുന്ദനും നിസുന്ദനും ആയിരുന്നു.
Verse 35
ब्रह्यघ्नौ तौ महावीरौ मूकस्तु ह्राददायकः / मारीचः सुन्दपुत्रस्तु ताडकायामजायत
അവർ രണ്ടുപേരും (സുന്ദ-നിസുന്ദ) ബ്രഹ്മഹത്യ ചെയ്ത മഹാവീരന്മാർ; ഹ്രാദന്റെ ദായകൻ മൂകൻ. സുന്ദന്റെ പുത്രൻ മാരീചൻ താടകയിൽ ജനിച്ചു.
Verse 36
दण्डके निहतः सो ऽथ राघवेण बलीयसा / मूको विनिहतश्चापि कैराते सव्यसाचिना
അവൻ (മാരീചൻ) ദണ്ഡകവനത്തിൽ ബലവാനായ രാഘവൻ (ശ്രീരാമൻ) കൈയ്യാൽ നിഹതനായി; മൂകനും കൈരാതദേശത്ത് സവ്യസാചി (അർജുനൻ) കൈയ്യാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
Verse 37
संह्रादस्य तु दैत्यस्य निवातकवचाः कुले / उत्पन्ना महता चैव तपसा भाविताः स्वयम्
ആ ദൈത്യനായ സംഹ്രാദന്റെ കുലത്തിൽ ‘നിവാതകവചർ’ എന്നവർ ജനിച്ചു; അവർ മഹത്തായ തപസ്സാൽ സ്വയം പരിപോഷിതരും ശക്തിസമ്പന്നരുമായി.
Verse 38
अरयो देवतानां ते जंभस्य शतदुन्दुभिः / तथा दक्षो सुरश्चण्डश्चत्वारो देत्यनायकाः
അവർ ദേവന്മാരുടെ ശത്രുക്കൾ—ജംഭന്റെ ശതദുന്ദുഭി; അതുപോലെ ദക്ഷനും സുരചണ്ഡനും—ഈ നാലുപേരും ദൈത്യനായകർ.
Verse 39
बाष्कलस्य सुता ह्येते काल नेमेः सुताञ्छृणु / ब्रह्मजित्क्रतुजिच्चैव देवान्तकनरान्तकौ
ഇവർ ബാഷ്കലന്റെ പുത്രന്മാർ; ഇനി കാലനേമിയുടെ പുത്രന്മാരെ കേൾക്കുക—ബ്രഹ്മജിത്, ക്രതുജിത്, കൂടാതെ ദേവാന്തകനും നരാന്തകനും.
Verse 40
कालनेमिसुता ह्येते शभोस्तु शृणुत प्रजाः / राजाजश्चैव गोमश्च शंभोः पुत्रौ प्रकीर्त्तितौ
ഇവർ കാലനേമിയുടെ പുത്രന്മാർ; ഹേ പ്രജകളേ, ഇനി ശഭോയുടെ (പുത്രന്മാരെ) കേൾക്കുക—രാജാജനും ഗോമനും; ശംഭോയുടെ പുത്രന്മാരെന്നു പ്രസിദ്ധർ.
Verse 41
विरोजनस्य पुत्रश्च बलिरेकः प्रतापवान् / बलेः पुत्रशतं जज्ञे राजानः सर्व एव ते
വിരോചനന്റെ പുത്രൻ ബലി ഒരുത്തൻ തന്നെ മഹാപ്രതാപി; ബലിക്ക് നൂറു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു—അവർ എല്ലാവരും രാജാക്കന്മാരായിരുന്നു.
Verse 42
तेषां प्रधानाश्चत्वारो विक्रान्ताः सुमहाबलाः / सहस्रबाहुः श्रेष्ठो ऽभूद्बाणो राजा प्रतापवान्
അവരിൽ നാലുപേർ പ്രധാനരും പരാക്രമികളും മഹാബലവാന്മാരുമായിരുന്നു; സഹസ്രബാഹു ശ്രേഷ്ഠനായി, പ്രതാപവാനായ രാജാവ് ബാണനും (അവരിൽ ഒരാൾ) ആയിരുന്നു.
Verse 43
कुंभगर्त्तो दयो भोजः कुञ्चिरित्येवमा दयः / शकुनी पूतना चैव कन्ये द्वे तु बलेः स्मृते
കുംഭഗർത്തൻ, ദയൻ, ഭോജൻ, കുഞ്ചിരൻ—ഇവർ ‘ദയ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധർ. ശകുനിയും പൂതനയും; ബലിയുടെ രണ്ടു പുത്രിമാരും സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു.
Verse 44
बलेः पुत्राश्च पौत्राश्च शतशो ऽथ सहस्रशः / बालेया नाम विख्याता गणा विक्रान्तपौरुषाः
ബലിയുടെ പുത്രന്മാരും പൗത്രന്മാരും നൂറുകളായും പിന്നെ ആയിരങ്ങളായും ഉണ്ടായിരുന്നു. ‘ബാലേയർ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധരായ അവർ മഹാപരാക്രമമുള്ള ഗണങ്ങളായിരുന്നു.
Verse 45
बाणस्य चैन्द्रधन्वा तु लोहिन्यामुदपद्यत / दितिर्विहितपुत्रा वै तोषयामास कश्यपम्
ബാണന്റെ ‘ഐന്ദ്രധന്വാ’ എന്ന പുത്രൻ ലോഹിനിയിൽ നിന്നു ജനിച്ചു. പുത്രലാഭം ലഭിച്ച ദിതി കശ്യപനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
Verse 46
तां कश्यपः प्रसन्नात्मा सम्यगाराधितस्त्वथ / वरेण छन्दयामास सा च वव्रे वरं तत
അപ്പോൾ സമ്യകായി ആരാധിക്കപ്പെട്ട് പ്രസന്നഹൃദയനായ കശ്യപൻ അവളോട് വരം ചോദിക്കുവാൻ പറഞ്ഞു; അവളും പിന്നെ ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുത്തു.
Verse 47
अथ तस्यै वरं प्रादात्प्रार्थितो भगवान्पुनः / उक्ते वरे तु मा तुष्टा दितिस्तं समभाषत
പിന്നീട് അപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവൾക്ക് വരം നൽകി. എന്നാൽ വരം പറഞ്ഞിട്ടും ദിതി തൃപ്തയായില്ല; അവൾ അദ്ദേഹത്തോട് സംസാരിച്ചു.
Verse 48
मारीचं कण्यपं देवी भर्त्तारं प्राञ्जलिस्तदा / हतपुत्रास्मि भगवन्नादित्यैस्तव सूनुभिः
അപ്പോൾ ദേവി ദിതി കൈകൂപ്പി ഭർത്താവായ മാരീചി കശ്യപനോട് പറഞ്ഞു— “ഭഗവൻ, നിങ്ങളുടെ പുത്രന്മാരായ ആദിത്യർ എന്റെ പുത്രന്മാരെ വധിച്ചു; ഞാൻ പുത്രഹീനയായി ദുഃഖിതയാണ്।”
Verse 49
शक्रहन्तारमिच्छमि पुत्रं दीर्घतपो ऽर्जितम् / साहं तपश्चरिष्यामि गर्भमाधातुमर्हसि
“ഇന്ദ്രനെ വധിക്കുന്ന, ദീർഘതപസ്സാൽ ലഭിക്കേണ്ട പുത്രനെ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഞാൻ തപസ്സു ചെയ്യും; എനിക്ക് ഗർഭം ധരിക്കുവാൻ നിങ്ങൾ അനുഗ്രഹിക്കണം.”
Verse 50
पुत्रमिन्द्रवधे युक्तं त्वं मै वै दातुमर्हसि / तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा मारीचः कश्यपस्तदा
“ഇന്ദ്രവധത്തിന് യോജ്യനായ പുത്രനെ എനിക്ക് നൽകേണ്ടതാകുന്നു” എന്നു അവൾ പറഞ്ഞു. അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അപ്പോൾ മാരീചി കശ്യപൻ…
Verse 51
प्रत्युवाच महातेजा दितिं परमदुः खितः / एवं भवतु गर्भे तु शुचिर्भव तपोधने
അപ്പോൾ മഹാതേജസ്സുള്ള മാരീചി കശ്യപൻ അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി ദിതിയോട് പറഞ്ഞു— “അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ; എന്നാൽ, തപോധനേ, ഗർഭകാലത്ത് ശുചിയായി ഇരിക്ക.”
Verse 52
जनयिष्यसि पुत्रं त्वं शक्रहन्तारमाहवे / पूर्णं वर्षसहस्रं तु शुचिर्यदि भविष्यसि
“നീ പൂർണ്ണമായും ആയിരം വർഷം ശുചിയായി ഇരുന്നാൽ, യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രനെ വധിക്കുന്ന പുത്രനെ നീ പ്രസവിക്കും.”
Verse 53
पुत्रं त्रिलोकप्रवरं मन्मथं जनयिष्यसि / एवमुक्त्वा महातेजास्तथा समभावत्तदा
നീ ത്രിലോകങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പുത്രൻ മന്മഥനെ പ്രസവിക്കും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാതേജസ്വി അപ്പോൾ ശാന്തനായി നിലകൊണ്ടു.
Verse 54
तामालभ्य स्वभवनं जगाम भगवानृषिः / गते भर्त्तरि सा देवी दितिः परमहर्षिता
അവളെ സ്പർശിച്ച് അനുഗ്രഹിച്ച് ഭഗവാൻ ഋഷി തന്റെ വസതിയിലേക്കു പോയി. ഭർത്താവ് പോയശേഷം ദേവി ദിതി പരമാനന്ദത്തിൽ ആനന്ദിച്ചു.
Verse 55
कुशप्लवनमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम् / शक्रस्तु समुपश्रुत्य संवादं तं तयोः प्रभुः
കുശപ്ലവനത്തിൽ എത്തി അവൾ അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു. അപ്പോൾ പ്രഭുവായ ശക്രൻ അവരുടെ സംഭാഷണം കേട്ടറിഞ്ഞു.
Verse 56
कुशप्लवनमागम्य दितिं वाक्यमभाषत / शुश्रूषां ते करिष्यामि मानुज्ञां दातुमर्हसि
കുശപ്ലവനത്തിലേക്ക് വന്ന് അവൻ ദിതിയോട് പറഞ്ഞു—ഞാൻ നിനക്കു ശുശ്രൂഷ ചെയ്യും; അതിന് അനുമതി നൽകണമേ.
Verse 57
समिधश्चाहरिष्यामि पुष्पाणि च फलानि च / यथा त्वं मन्यसे वत्स सुश्रूषाभिरतो भव
ഞാൻ സമിധയും പുഷ്പങ്ങളും ഫലങ്ങളും കൊണ്ടുവരാം. നിനക്കു എങ്ങനെ തോന്നുന്നുവോ അതുപോലെ, ഹേ വത്സാ, ശുശ്രൂഷയിൽ നിരതനായി ഇരിക്കു.
Verse 58
सर्वकर्मसु निष्णात आत्मनो हितमाचर / वरं श्रुत्वा तु त द्वाक्यं मातुः शक्रः प्रहर्षितः
സകലകർമ്മങ്ങളിലും നിഷ്ണാതനായി, സ്വന്തം ഹിതം ആചരിക്ക. മാതാവിന്റെ ആ ശ്രേഷ്ഠവാക്യം കേട്ട് ശക്രൻ അത്യന്തം ഹർഷിച്ചു.
Verse 59
शुश्रूषाभिरतो भूत्वा कलुषेणान्तरात्मना / शुश्रूषते तु तां शक्रः सर्वकालमनुव्रतः
ശുശ്രൂഷയിൽ നിരതനായി, അന്തരാത്മയിൽ കലുഷത ഉണ്ടായിരുന്നാലും, ശക്രൻ സദാ അനുവ്രതനായി അവളെ സേവിച്ചു.
Verse 60
फलपुष्पाण्युपादाय समिधश्च दृढव्रतः / गात्रसंवाहनं काले श्रमापनयने तथा
ദൃഢവ്രതനായി ഫലപുഷ്പങ്ങളും സമിധകളും കൊണ്ടുവന്ന്, സമയോചിതമായി ഗാത്രസംവാഹനം ചെയ്ത് ക്ഷീണം അകറ്റുകയും ചെയ്തു.
Verse 61
शक्रः सर्वेषु कालेषु दितिं परिचचार ह / किञ्चिच्छिष्टे व्रते देवी तुष्टा शक्रमुवाच ह
ശക്രൻ എല്ലാ കാലത്തും ദിതിയെ പരിചരിച്ചു. വ്രതത്തിൽ അല്പം മാത്രം ശേഷിക്കുമ്പോൾ ദേവി സന്തുഷ്ടയായി ശക്രനോട് പറഞ്ഞു.
Verse 62
प्रतीताहं ते सुरश्रेष्ठ दशवर्षाणि पुत्रक / अवशिष्ठानि भद्रं ते भ्रातरं द्रक्ष्यसे ततः
ഹേ സുരശ്രേഷ്ഠ പുത്രകാ! പത്തു വർഷങ്ങളായി ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നയാണ്. നിനക്ക് മംഗളം; ശേഷിക്കുന്ന കാലം പൂർത്തിയായാൽ നീ പിന്നെ നിന്റെ സഹോദരനെ കാണും.
Verse 63
तमहं त्वत्कृते पुत्र सह धास्ये जयैषिणम् / त्रैलोक्यविजयं पुत्र भोक्ष्यसे सह तेन वै
മകനേ! നിനക്കായി ഞാൻ ആ ജയാകാംക്ഷിയെ കൂടെ ധരിക്കും; മകനേ, നീ അവനോടൊപ്പം നിശ്ചയമായും ത്രൈലോക്യവിജയഫലം അനുഭവിക്കും।
Verse 64
नाहं पुत्राभिजानामि मद्भक्तिगतमानसम् / एवमुक्त्वा दितिः शक्रं मध्यं प्राप्ते दिवाकरे
എന്റെ ഭക്തിയിൽ മനസ്സ് ലീനമായ പുത്രനെ ഞാൻ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, സൂര്യൻ മധ്യാഹ്നത്തിലെത്തുമ്പോൾ, ദിതി ശക്രനോട് (അങ്ങനെ) പറഞ്ഞു।
Verse 65
निद्रयापहृता दवी शिरः कृत्वा तु जानुनि / केशान्कृत्वा तु पादस्थान्सा सुष्वाप च देवता
നിദ്രയാൽ കീഴടക്കപ്പെട്ട ആ ദേവി, തല മുട്ടിന്മേൽ വെച്ച്, മുടി പാദങ്ങളിലേക്കാക്കി, ആ ദേവതാസ്വരൂപിണി ഉറങ്ങി।
Verse 66
अधस्ताद्यत्तु नाभेर्वै सर्वं तदशुचि स्मृतम् / ततस्तामशुचिं ज्ञात्वा सोंतरं तदमन्यत
നാഭിക്കു താഴെയുള്ളതെല്ലാം അശുചിയെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ ആ അശുചിത്വം അറിഞ്ഞ്, അവൻ അകത്തേക്കുള്ള (വഴി) മറ്റെങ്ങനെ എന്നു ചിന്തിച്ചു.
Verse 67
दृष्ट्वा तु कारणं सर्वं तस्य बुद्धिरजायत / गर्भं निहन्तु वै देव्या स हि दोषो ऽत्र दृश्यते
എല്ലാ കാരണവും കണ്ടപ്പോൾ അവനിൽ ബുദ്ധി ഉദിച്ചു—‘ദേവിയുടെ ഗർഭം നശിപ്പിക്കണം; കാരണം ഇവിടെ ഇതാണ് ദോഷമായി കാണപ്പെടുന്നത്.’
Verse 68
ततो विवेश दित्या वै ह्युपस्थेनोदरं वृषा / प्रविश्य चापि तं दृष्ट्वा गभमिन्द्रो महौजसम्
അതിനുശേഷം ഇന്ദ്രൻ ദിതിയുടെ ഗർഭപാത്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. അകത്തു കടന്നപ്പോൾ മഹാതേജസ്സുള്ള ആ ഗർഭത്തെ അവൻ കണ്ടു.
Verse 69
भीतस्तं सप्तधा गभ बिभेद रिपुमात्मनः / म गर्भो भिद्यमानस्तु वज्रणशतपर्वणा
ഭയന്ന ഇന്ദ്രൻ തന്റെ ശത്രുവായ ആ ഗർഭത്തെ ഏഴു കഷ്ണങ്ങളാക്കി. നൂറു കണുകളുള്ള വജ്രായുധത്താൽ ആ ഗർഭം പിളർക്കപ്പെട്ടു.
Verse 70
रुरोद सुस्वरं भीमं वेपमानः पुनः पुनः / मारोद मारोद इति गर्भं शक्रो ऽभ्यभाषत
വിറച്ചുകൊണ്ട് ആ ഗർഭം വീണ്ടും വീണ്ടും ഭയങ്കരമായി കരഞ്ഞു. അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ ഗർഭത്തോട് 'മാ രോദ' (കരയരുത്), 'മാ രോദ' എന്ന് പറഞ്ഞു.
Verse 71
तं गर्भं सप्तधा कृत्वा ह्येकैकं सप्तधा पुनः / कुलिशेन बिभेदेन्द्रस्ततो दितिरबुध्यता
ആ ഗർഭത്തെ ഏഴു ഭാഗങ്ങളാക്കി, വീണ്ടും ഓരോ ഭാഗത്തെയും ഏഴു കഷ്ണങ്ങളായി ഇന്ദ്രൻ വജ്രായുധത്താൽ പിളർന്നു. അപ്പോൾ ദിതി ഉണർന്നു.
Verse 72
न हन्तव्यो न हन्तव्य इत्येवं दितिरब्रवीत् / निष्पपात ततो वज्री मातुर्वचनगौरवात्
'കൊല്ലരുത്, കൊല്ലരുത്' എന്ന് ദിതി പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ മാതാവിന്റെ വാക്കുകളെ മാനിച്ചു വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രൻ പുറത്തുവന്നു.
Verse 73
प्राञ्जलिर्वज्रसहितो दितिं शक्रो ऽभ्यभाषत / अशुचिर्देवि सुप्तासि पादयोर्गतमूर्द्धजा
വജ്രം ധരിച്ചു കൈകൂപ്പി ശക്രൻ ദിതിയോട് പറഞ്ഞു— “ദേവി, നീ അശുചിയാണ്; നീ ഉറങ്ങുന്നു, നിന്റെ മുടി പാദങ്ങളിലേക്കു വീണിരിക്കുന്നു.”
Verse 74
तदं तरमनुप्राप्य गर्भं हेतारमाहवे / भिन्नवानहमेतं ते बहुधा क्षन्तुमर्हसि
ആ അവസരം ലഭിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ യുദ്ധഹേതുവായ നിന്റെ ഗർഭത്തെ സമീപിച്ച് അതിനെ പല ഭാഗങ്ങളായി പിളർത്തി; നീ എന്നെ ക്ഷമിക്കേണ്ടതാകുന്നു.
Verse 75
तस्मिंस्तु विफले गर्भे दितिः परमदुःखिता / सहस्राक्षं दुराधर्षं वाक्यं सानुनयाब्रवीत्
ആ ഗർഭം വിഫലമായപ്പോൾ ദിതി അത്യന്തം ദുഃഖിതയായി; പിന്നെ അവൾ ദുർജയനായ സഹസ്രാക്ഷനോട് വിനയത്തോടെ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
Verse 76
ममापराधाद्गर्भो ऽयं यदि ते विफलीकृतः / नापराधो ऽस्ति देवेश तव पुत्र महाबल
എന്റെ അപരാധം മൂലം നിന്റെ ഈ ഗർഭം വിഫലമായിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ പോലും, ദേവേശാ, മഹാബലനായ പുത്രനേ, നിനക്കൊന്നും കുറ്റമില്ല.
Verse 77
शत्रोर्वधे न दोषो ऽस्ति भेतव्यं न च ते विभो / प्रियं तु कृतमिच्छामि श्रेयो गर्भस्य मे कुतः
ശത്രുവധത്തിൽ ദോഷമില്ല, വിഭോ, നിനക്ക് ഭയപ്പെടേണ്ടതുമില്ല; എങ്കിലും നീ ചെയ്തതു എനിക്ക് പ്രിയമായിരിക്കണമെന്നു ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു— എന്റെ ഗർഭത്തിന്റെ ശ്രേയസ് ഇനി എവിടെ?
Verse 78
भवन्तु मम पुत्राणां सप्त स्थानानि वै दिवि / वातस्कन्धानिमान्सप्त चरन्तु मम पुत्रकाः
എന്റെ പുത്രന്മാർക്കായി ദിവ്യലോകത്തിൽ നിശ്ചയമായി ഏഴ് സ്ഥാനങ്ങൾ ഉണ്ടാകട്ടെ. ഈ ഏഴ് വായു-സ്കന്ധങ്ങളിൽ എന്റെ പുത്രന്മാർ സഞ്ചരിക്കട്ടെ.
Verse 79
मरुतस्ते तु विख्याता गतास्ते सप्तसप्तकाः / पृथिव्यां प्रथमस्कन्धो द्वितीयश्चापि भास्करे
അവർ ‘മരുത്’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധർ; അവർ ഏഴ്-ഏഴ് കൂട്ടങ്ങളായി പോയി. ഭൂമിയിൽ ആദ്യ സ്കന്ധം, രണ്ടാമത് ഭാസ്കരനിൽ (സൂര്യനിൽ).
Verse 80
सोमे तृतीयो विज्ञेयश्चतुर्थो ज्योतिषां गणे / ग्रहेषु पञ्चमस्चैव षष्ठः सप्तर्षिमण्डले
മൂന്നാമത് സോമനിൽ (ചന്ദ്രനിൽ) എന്നു അറിയണം; നാലാമത് ജ്യോതിഷികളുടെ ഗണത്തിൽ. അഞ്ചാമത് ഗ്രഹങ്ങളിൽ, ആറാമത് സപ്തർഷി മണ്ഡലത്തിൽ ആണ്.
Verse 81
ध्रुवे तु सप्तमश्चैव वातस्कन्धाश्चसप्त ये / तानेते विचरन्त्वद्य कालेकाले ममात्मजाः
ഏഴാമത് ധ്രുവനിൽ ആണ്; ഈ ഏഴ് വായു-സ്കന്ധങ്ങളിൽ എന്റെ പുത്രന്മാർ ഇന്നുമുതൽ കാലകാലങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കട്ടെ.
Verse 82
वातस्कन्धाधिपा भूत्वा चरन्तु मम पुत्रकाः / पृथिव्यां प्रथमस्कन्ध आ मेघेब्यो य आवहः
വായു-സ്കന്ധങ്ങളുടെ അധിപന്മാരായി എന്റെ പുത്രന്മാർ സഞ്ചരിക്കട്ടെ. ഭൂമിയിൽ ആദ്യ സ്കന്ധം ഉണ്ട്; അത് മേഘങ്ങളിൽ നിന്ന് (ജലാദി) കൊണ്ടുവരുന്നതാണ്.
Verse 83
चरन्तु मम पुत्रास्ते सप्त ये प्रथमे गणे / द्वितीयश्चापि मेघेभ्य आसूर्यात्प्रवहस्ततः
പ്രഥമ ഗണത്തിലുള്ള എന്റെ ആ ഏഴ് പുത്രന്മാർ സഞ്ചരിക്കട്ടെ; മേഘങ്ങളിൽ നിന്ന് സൂര്യന്റെ താഴേവരെ ഉള്ള രണ്ടാം ഗണം ‘പ്രവഹ’ എന്നു പ്രസിദ്ധം.
Verse 84
वातस्कन्धो हि विज्ञेयो द्वितीयश्चरतां गणः / सूर्यादूर्ध्वमधः सोमादुद्वहो ऽथ स वै स्मृतः
രണ്ടാമത്തെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഗണം ‘വാതസ്കന്ധ’ എന്നു അറിയപ്പെടണം; അത് സൂര്യന്റെ മുകളിലും സോമന്റെ താഴെയും സ്ഥിതിചെയ്തതിനാൽ ‘ഉദ്വഹ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 85
वातस्कन्धस्तृतीयश्च पुत्राणां चरता गणः / सोमादूर्द्ध्वमधर्क्षेभ्यश्चतुर्थ संवहस्तु सः
പുത്രന്മാരുടെ മൂന്നാമത്തെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഗണവും ‘വാതസ്കന്ധ’ തന്നേ; അത് സോമന്റെ മുകളിലും നക്ഷത്രങ്ങളുടെ താഴെയും സ്ഥിതിചെയ്തതിനാൽ നാലാമത്തേതായി ‘സംവഹ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 86
चतुर्थो मम पुत्राणां गणस्तु चरतां विभो / ऋक्षेभ्यश्च तथैवोर्द्ध्वमा ग्रहाद्विवहस्तु यः
ഹേ വിഭോ, എന്റെ പുത്രന്മാരുടെ നാലാമത്തെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഗണം നക്ഷത്രങ്ങളുടെ മുകളിലും ഗ്രഹങ്ങളോളം (അവയുടെ താഴെവരെ) വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതു; അതാണ് ‘വിവഹ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
Verse 87
वातस्कन्धः पञ्चमस्तु पुत्राणां चरतां गणः / ग्रहेभ्य ऊर्द्ध्वमार्षिभ्यः षष्ठो ह्यनुवहश्च यः
പുത്രന്മാരുടെ അഞ്ചാമത്തെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഗണം ‘വാതസ്കന്ധ’; ഗ്രഹങ്ങളുടെ മുകളിലും ഋഷിമാരുടെ (സപ്തർഷി മണ്ഡലം) വരെ ഉള്ള ആറാമത്തേതാണ് ‘അനുവഹ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
Verse 88
वातस्कन्धस्तत्र मम पुराणां चरता गणः / ऋषिभ्य ऊर्द्ध्वमाध्रौवं सप्तमो यः प्रकीर्त्तितः
അവിടെ എന്റെ പുരാണങ്ങളുടെ സഞ്ചാരത്തെ നയിക്കുന്ന ‘വാതസ്കന്ധ’ എന്ന ഗണം ഉണ്ട്; ഋഷിമാരിൽനിന്നും മുകളിലേക്ക് ധ്രുവലോകം വരെ എത്തുന്ന ഏഴാമൻ എന്നു പ്രസിദ്ധം.
Verse 89
वातस्कन्धः परिवहस्तत्र तिष्ठन्तु मे सुताः / एतान्सर्वाश्चरन्त्वन्ते कालेकाले ममात्मजाः
വാതസ്കന്ധം അവിടെ പരന്നു ഒഴുകട്ടെ; എന്റെ പുത്രന്മാർ അവിടെ നിലകൊള്ളട്ടെ. കാലംകാലമായി അവസാനം എന്റെ ആത്മജർ ഇവയൊക്കെയും സഞ്ചരിക്കട്ടെ.
Verse 90
त्वत्कृतेन च नाम्ना वै भवतु मरुतस्त्विमे / ततस्तेषां तु नामानि मत्पुत्राणां शतक्रतो
നീ നൽകിയ നാമം കൊണ്ടുതന്നെ ഇവർ ‘മരുതുകൾ’ ആകട്ടെ; തുടർന്ന്, ഹേ ശതക്രതു, എന്റെ പുത്രന്മാരുടെ നാമങ്ങൾ (കേൾക്കുക).
Verse 91
तद्विधैः कर्मभिश्चैव समवेहि पृथक्पृथक् / शक्रज्योतिस्तथा सत्यः सत्यज्योतिस्तथापरः
അത്തരം കര്മ്മങ്ങളോടുകൂടെ അവരെ വേർതിരിച്ച് അറിയുക: ശക്രജ്യോതി, അതുപോലെ സത്യൻ, പിന്നെ മറ്റൊന്ന് സത്യജ്യോതി.
Verse 92
चित्रज्योतिश्च ज्योतिष्मान् सुतपश्चैत्य एव च / प्रथमो ऽयं गणः प्रोक्तो द्वितीयं तु निबोधत
ചിത്രജ്യോതി, ജ്യോതിഷ്മാൻ, സുതപ, ചൈത്യ—ഇവയാണ് ആദ്യ ഗണം എന്നു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇനി രണ്ടാമത്തേതും അറിയുക.
Verse 93
ऋतजित्सत्यजिश्चैव सुषेणः सेनजित्तथा / सुतमित्रो ह्यमित्रश्च सुरमित्रस्तथापरः
ഋതജിത്, സത്യജിത്, സുഷേണൻ, സേനജിത്; അതുപോലെ സുതമിത്രൻ, അമിത്രൻ, സുരമിത്രൻ—ഇവരും (ഗണങ്ങൾ).
Verse 94
गण एष द्वितीयस्तु तृतीयं च निबोधत / धातुश्च धनदश्चैव ह्युग्रो भीमस्तथैव च
ഇത് രണ്ടാം ഗണം; ഇനി മൂന്നാമത്തേതും അറിഞ്ഞുകൊൾക—ധാതു, ധനദ, ഉഗ്രൻ, ഭീമൻ.
Verse 95
वरुणश्च तृतीयं च मया प्रोक्तं निबोधत / अभियुक्ताक्षिकश्चैव साह्वायश्च गणः स्मृतः
മൂന്നാമത്തെ (ഗണം) വരുണൻ—ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ അറിഞ്ഞുകൊൾക; കൂടാതെ അഭിയുക്താക്ഷികനും സാഹ്വായനും ഗണങ്ങളായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 96
ईदृक् चैव तथान्यादृक् समरिद्द्रुमवृचक्षकाः / मितश्च समितश्चैव पञ्चमश्च तथा गणः
ഈദൃക്, അന്യാദൃക്, സമരിദ്ദ്രുമവൃചക്ഷകർ; കൂടാതെ മിതനും സമിതനും—ഇങ്ങനെ അഞ്ചാമത്തെ ഗണം.
Verse 97
ईदृक् च पुरुषश्चैव नान्यादृक् समचेतनः / संमितः समवृत्तिश्च प्रतिहर्ता च षड् गणाः
ഈദൃക്, പുരുഷൻ; കൂടാതെ അന്യാദൃക്, സമചേതനൻ; സംമിതൻ, സമവൃത്തിയും പ്രതിഹർത്താവും—ഇവയാണ് ആറു ഗണങ്ങൾ.
Verse 98
यज्ञैश्चित्वास्तुवन्सर्वे तथान्ये मानुषा विशः / दैत्यदेवाः समाख्याताः सप्तैते सप्तसप्तकाः
യജ്ഞങ്ങളാൽ പൂജിച്ച് എല്ലാവരും സ്തുതിച്ചു; മറ്റ് മനുഷ്യസമൂഹങ്ങളും അങ്ങനെ തന്നെ. ഇവർ ‘ദൈത്യദേവർ’ എന്നു പ്രസിദ്ധർ; ഏഴ്-ഏഴായി ഏഴ് കൂട്ടങ്ങൾ.
Verse 99
एते ह्येकोनपञ्चाशन्मरुतो नामतः स्मृताः / प्रसंख्यातास्तदा ताभ्यां दित्या शक्रेण चैव वै
ഇവർ പേരുപ്രകാരം നാല്പത്തൊമ്പത് മരുതുകൾ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അപ്പോൾ ദിതിയും ശക്രനും (ഇന്ദ്രനും) ചേർന്ന് അവരെ എണ്ണി കണക്കാക്കി.
Verse 100
कृत्वा चैतानि नामानि दितिरिन्द्रमुवाच ह / वातस्कन्धांश्चरन्त्वेते भ्रतरो मम पुत्रकाः
ഈ നാമങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ച ശേഷം ദിതി ഇന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു—എന്റെ പുത്രന്മാർ, പരസ്പരം സഹോദരന്മാർ, വായുസമൂഹങ്ങളായി സഞ്ചരിക്കട്ടെ.
Verse 101
विचरन्तु च भद्रं ते देवैः सह ममात्मजाः / तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा महस्राक्षः पुरन्दरः
എന്റെ പുത്രന്മാർ ദേവന്മാരോടൊപ്പം ക്ഷേമത്തോടെ സഞ്ചരിക്കട്ടെ. അവളുടെ ആ വാക്ക് കേട്ട് സഹസ്രാക്ഷ പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) …
Verse 102
उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा मातर्भवतु तत्तथा / सर्व मेतद्यथोक्तं ते भविष्यति न संशयः
കൈകൂപ്പി അവൻ പറഞ്ഞു—മാതാവേ, അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ. നീ പറഞ്ഞതെല്ലാം സംശയമില്ലാതെ സംഭവിക്കും.
Verse 103
एवंभूता महात्मानः कुमारा लोकसंमताः / देवैः सह भविष्यन्ति यज्ञभाजस्तवात्म जाः
ഇത്തരത്തിലുള്ള മഹാത്മാക്കളായ, ലോകസമ്മതരായ കുമാരന്മാർ ദേവന്മാരോടൊപ്പം ഇരിക്കും; നിന്റെ ആത്മജരായി യജ്ഞഭാഗത്തിന് അർഹരാകും.
Verse 104
तस्मात्ते मरुतो देवाः सर्वे चेन्द्रानुजा वराः / विज्ञेयाश्चामराः सर्वे दितिपुत्रास्तरस्विनः
അതുകൊണ്ട് ആ മരുৎ ദേവന്മാർ എല്ലാവരും ഇന്ദ്രന്റെ അനുജന്മാരായ ശ്രേഷ്ഠ ദേവന്മാർ; അവർ എല്ലാവരും അമരന്മാർ, ദിതിയുടെ പുത്രന്മാർ, മഹാബലവാന്മാർ എന്നു അറിയുക.
Verse 105
एवं तौ निश्चयं कृत्वा मातापुत्रौ तपोवने / जग्मतुस्त्रिदिवं त्दृष्टौ शक्रमाभूद्गतज्वरः
ഇങ്ങനെ തപോവനത്തിൽ മാതാവും പുത്രനും നിശ്ചയം ചെയ്ത് ത്രിദിവത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു; അവരെ കണ്ടതുമാത്രത്തിൽ ശക്രന് (ഇന്ദ്രന്) ജ്വരം മാറി.
Verse 106
मरुतां च शुभं जन्म शृणुयाद्यः पठेच्च वा / वादे विजयमाप्नोति लब्धात्मा च भवत्युत
മരുৎകളുടെ ശുഭജന്മം ആരെങ്കിലും കേൾക്കുകയോ വായിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, അവൻ വാദത്തിൽ വിജയം നേടും; കൂടാതെ ആത്മസിദ്ധനുമാകും.
The Kaśyapa–Diti line within the broader progenitor network: Hiraṇyakaśipu and Hiraṇyākṣa are presented as key daitya nodes, alongside Siṃhikā (linked to Rāhu through maternity) and the marital connection to Vipracitti.
A tapas → Brahmā-prasāda → vara (boon) sequence: prolonged, severe austerity is narrated as the legitimating cause for exceptional boons, which then enable the daitya’s supremacy over devas and beings.
It anchors genealogy to a ritual-historical coordinate: the births and naming-etiologies are situated during Kaśyapa’s Aśvamedha at Puṣkara, turning the yajña into a contextual tag that organizes persons, events, and authority.