Shloka 71
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
तं गर्भं सप्तधा कृत्वा ह्येकैकं सप्तधा पुनः / कुलिशेन बिभेदेन्द्रस्ततो दितिरबुध्यता
Transliteration
taṃ garbhaṃ saptadhā kṛtvā hyekaikaṃ saptadhā punaḥ / kuliśena bibhedendrastato ditirabudhyatā
Translation
ആ ഗർഭത്തെ ഏഴു ഭാഗങ്ങളാക്കി, വീണ്ടും ഓരോ ഭാഗത്തെയും ഏഴു കഷ്ണങ്ങളായി ഇന്ദ്രൻ വജ്രായുധത്താൽ പിളർന്നു. അപ്പോൾ ദിതി ഉണർന്നു.
Word by Word
tamthat (fetus)
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m), द्वितीया (2nd/acc), एकवचन (sg)
garbhamthe fetus
garbham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgarbha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m), द्वितीया (2nd/acc), एकवचन (sg)
saptadhāsevenfold
saptadhā:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootsapta (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) — into seven parts
kṛtvāhaving made
kṛtvā:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; धातु—कृ (to do/make)
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle) — indeed
eka-ekameach (one)
eka-ekam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक) + eka (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (iterative sense) ‘each one’; नपुंसकलिङ्ग (n), द्वितीया (2nd/acc), एकवचन (sg); विशेषणम् (qualifies implied ‘part’)
saptadhāsevenfold
saptadhā:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootsapta (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) — into seven parts
punaḥagain
punaḥ:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) — again
kuliśenawith the thunderbolt
kuliśena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootkuliśa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n), तृतीया (3rd/inst), एकवचन (sg)
bibhedasplit
bibheda:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhid (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg), परस्मैपद
indraḥIndra
indraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootindra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m), प्रथमा (1st/nom), एकवचन (sg)
tataḥthen
tataḥ:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय — thereafter
ditiḥDiti
ditiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootditi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f), प्रथमा (1st/nom), एकवचन (sg)
abudhyatādid not realize/notice
abudhyatā:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Roota-budh (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg), आत्मनेपद; धातु—बुध् (to know/awake) उपसर्ग—अ (neg/privative) = ‘did not notice/was not aware’