Shloka 54
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
तामालभ्य स्वभवनं जगाम भगवानृषिः / गते भर्त्तरि सा देवी दितिः परमहर्षिता
Transliteration
tāmālabhya svabhavanaṃ jagāma bhagavānṛṣiḥ / gate bharttari sā devī ditiḥ paramaharṣitā
Translation
അവളെ സ്പർശിച്ച് അനുഗ്രഹിച്ച് ഭഗവാൻ ഋഷി തന്റെ വസതിയിലേക്കു പോയി. ഭർത്താവ് പോയശേഷം ദേവി ദിതി പരമാനന്ദത്തിൽ ആനന്ദിച്ചു.
Word by Word
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
आलभ्यhaving touched / having taken hold of
आलभ्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootआ-√लभ् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
स्वभवनम्his own abode
स्वभवनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + भवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य भवनम्)
जगामwent
जगाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भगवान्venerable; divine
भगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ऋषिःthe sage
ऋषिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
गतेwhen (he) had gone
गते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Root√गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
भर्तरिin/when the husband (was)
भर्तरि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
देवीthe goddess
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दितिःDiti
दितिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
परमहर्षिताexceedingly delighted
परमहर्षिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक) + हर्षित (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (परमा हर्षिता)