Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः

Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu

शतं वर्षसहस्राणां निराहारो ह्यधःशिराः / वरयामास ब्रह्माणं तुष्टं दैत्यो वरेण तु

śataṃ varṣasahasrāṇāṃ nirāhāro hyadhaḥśirāḥ / varayāmāsa brahmāṇaṃ tuṣṭaṃ daityo vareṇa tu

ആ ദൈത്യൻ ഒരു ലക്ഷം വർഷം ആഹാരമില്ലാതെ തലകീഴായി നിന്നു; പിന്നെ വരം തേടി തൃപ്തനായ ബ്രഹ്മാവിനെ പ്രാർത്ഥിച്ചു।

śatama hundred
śatam:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootśata (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); measure of time
varṣa-sahasrāṇāmof thousands of years
varṣa-sahasrāṇām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvarṣa + sahasra (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन); tatpuruṣa: varṣa-sahasra (thousand years)
nirāhāraḥwithout food, fasting
nirāhāraḥ:
Karta-guṇa (कर्तृगुण)
TypeAdjective
Rootnir-āhāra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: nir + āhāra (without food)
hiindeed
hi:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphatic/causal
adhaḥ-śirāḥwith head downward (upside down)
adhaḥ-śirāḥ:
Karta-guṇa (कर्तृगुण)
TypeAdjective
Rootadhaḥ + śiras (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); bahuvrīhi: ‘one whose head is downward’
varayāmāsachose/asked for (a boon)
varayāmāsa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvṛ (धातु)
FormPeriphrastic perfect (लिट्-परस्मैपद; आम्-प्रत्यययुक्त), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
brahmāṇamBrahmā
brahmāṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
tuṣṭampleased, satisfied
tuṣṭam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottuṣṭa (तुष्-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); past participle used adjectivally qualifying brahmāṇam
daityaḥthe Daitya
daityaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdaitya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
vareṇaby/with a boon
vareṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
tubut/indeed
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात), adversative/emphatic