Shloka 88
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
वातस्कन्धस्तत्र मम पुराणां चरता गणः / ऋषिभ्य ऊर्द्ध्वमाध्रौवं सप्तमो यः प्रकीर्त्तितः
Transliteration
vātaskandhastatra mama purāṇāṃ caratā gaṇaḥ / ṛṣibhya ūrddhvamādhrauvaṃ saptamo yaḥ prakīrttitaḥ
Translation
അവിടെ എന്റെ പുരാണങ്ങളുടെ സഞ്ചാരത്തെ നയിക്കുന്ന ‘വാതസ്കന്ധ’ എന്ന ഗണം ഉണ്ട്; ഋഷിമാരിൽനിന്നും മുകളിലേക്ക് ധ്രുവലോകം വരെ എത്തുന്ന ഏഴാമൻ എന്നു പ്രസിദ്ധം.
Word by Word
वातस्कन्धःVātaskandha (name of a group/leader)
वातस्कन्धः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवात + स्कन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वातस्य स्कन्धः)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: ‘there’)
ममof me / my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
पुराणाम्of the ancients / of the former ones
पुराणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootपुरा (अव्यय) + अण् (प्रत्यय) → पुराण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
चरताby/with (one) roaming
चरता:
Hetu/Instrument (करण/हेतु)
TypeAdjective
Rootचर् (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ/Present active participle), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग रूप (context: ‘moving/roaming’)
गणःgroup, troop
गणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
ऋषिभ्यःto the sages
ऋषिभ्यः:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), बहुवचन
ऊर्ध्वम्upwards, above
ऊर्ध्वम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभावप्रयोग)
Formअव्यय; दिशावाचक क्रियाविशेषण (adverb: ‘upwards/above’)
आध्रौवम्to/into the fixed (region/state)
आध्रौवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआ + ध्रुव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेष्य (object/goal)
सप्तमःseventh
सप्तमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
यःwho/which
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
प्रकीर्तितःis proclaimed/declared
प्रकीर्तितः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + कीर्त् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थः (‘is proclaimed’)