Shloka 68
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
ततो विवेश दित्या वै ह्युपस्थेनोदरं वृषा / प्रविश्य चापि तं दृष्ट्वा गभमिन्द्रो महौजसम्
Transliteration
tato viveśa dityā vai hyupasthenodaraṃ vṛṣā / praviśya cāpi taṃ dṛṣṭvā gabhamindro mahaujasam
Translation
അതിനുശേഷം ഇന്ദ്രൻ ദിതിയുടെ ഗർഭപാത്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. അകത്തു കടന്നപ്പോൾ മഹാതേജസ്സുള്ള ആ ഗർഭത്തെ അവൻ കണ്ടു.
Word by Word
tataḥthen/thereafter
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable); अर्थे—ततः = thereafter/then
viveśaentered
viveśa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-viś (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg), परस्मैपद; धातु—विश् (to enter) उपसर्ग—वि
dityāḥof Diti
dityāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootditi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f), षष्ठी (6th/gen), एकवचन (sg)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (particle) — emphasis/indeed
hifor/indeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle) — for/indeed
upasthenaby/through the lap (genital region)
upasthena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootupastha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m), तृतीया (3rd/inst), एकवचन (sg)
udarambelly/womb
udaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootudara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n), द्वितीया (2nd/acc), एकवचन (sg)
vṛṣāthe bull (i.e., Indra)
vṛṣā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvṛṣan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m), प्रथमा (1st/nom), एकवचन (sg)
praviśyahaving entered
praviśya:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-viś (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; धातु—विश् (to enter) उपसर्ग—प्र
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle) — also/even
tamhim/that (one)
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m), द्वितीया (2nd/acc), एकवचन (sg)
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; धातु—दृश् (to see)
garbhamthe fetus/embryo
garbham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgarbha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m), द्वितीया (2nd/acc), एकवचन (sg)
indraḥIndra
indraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootindra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m), प्रथमा (1st/nom), एकवचन (sg)
mahā-ojasamof great vigor
mahā-ojasam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + ojas (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-रूपेण द्वितीया (2nd/acc), एकवचन (sg); विशेषणम्