Shloka 55
Devanagari script
कुशप्लवनमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम् / शक्रस्तु समुपश्रुत्य संवादं तं तयोः प्रभुः
Transliteration
kuśaplavanamāsādya tapastepe sudāruṇam / śakrastu samupaśrutya saṃvādaṃ taṃ tayoḥ prabhuḥ
Translation
കുശപ്ലവനത്തിൽ എത്തി അവൾ അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു. അപ്പോൾ പ്രഭുവായ ശക്രൻ അവരുടെ സംഭാഷണം കേട്ടറിഞ്ഞു.
Word by Word
कुशप्लवनम्Kuśaplavan(a) (a place)
कुशप्लवनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुश (प्रातिपदिक) + प्लवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (कुशैः प्लवनम्/कुशसम्बद्धं प्लवनम्)
आसाद्यhaving reached
आसाद्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootआ-√सद् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
तपःausterity; penance
तपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तेपेperformed (austerity)
तेपे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√तप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
सुदारुणम्very severe
सुदारुणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + दारुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपसर्गपूर्वक विशेषण
शक्रःŚakra (Indra)
शक्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुbut; indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (particle: but/indeed)
समुपश्रुत्यhaving heard
समुपश्रुत्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootसम्-उप-√श्रु (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
संवादम्conversation
संवादम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसंवाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तम्that
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
तयोःof the two (of them)
तयोः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्री/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, द्विवचन; सर्वनाम
प्रभुःthe lord
प्रभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन