
പ്രധാന വിഷയം: പ്രതിവർത്തന-സംരക്ഷണം—വൈരത്തെ തിരികെ തിരിച്ചയച്ച്, ശരീരസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കി, ദിവ്യപ്രഭ, ഔഷധികൾ, ഋത (ക്രമം) എന്നിവയിലൂടെ ജീവൻ, കന്നുകാലി-സമ്പത്ത്, ആഗ്രഹം എന്നിവ സ്ഥിരപ്പെടുത്തൽ. ഉപവിഷയങ്ങൾ: (1) വൈരപ്രതിരോധവും ‘റിട്ടേൺ-ടു-സെൻഡർ’ മായാജാലാക്രമണത്തിന്റെ നിവാരണവും (പ്രതിയാതു/ഹേതീ-നിവർത്തനം) (2) സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, ആപഃ (ജലങ്ങൾ) എന്നിവയിലൂടെ ദീപ്തമായ സംരക്ഷണം (തേജസ്/ഹരസ്/അർച്ചിഷ്) (3) ഔഷധി-കേന്ദ്രിത അപത്രോപൈകവും ചികിത്സാവിധികളും (ഓഷധി, പൃശ്നിപർണീ) (4) പശു-സംഗ്രഹവും സമൃദ്ധി-സംരക്ഷണവും (കന്നുകാലികളുടെ ശേഖരണം/ധാരണം) (5) ആയുഷ്യം: ദീർഘായുസ്സും ജീവിതസ്ഥൈര്യവും.
AVŚ 2.21 ഒരു സംക്ഷിപ്ത പ്രതിവൈര (കൗണ്ടർ-ഹോസ്റ്റിലിറ്റി) സൂക്തമാണ്; സൂര്യന്റെ പ്രകാശത്തെ—ഹരസ് (ദഹനശക്തി), അർച്ചിഷ് (കിരണം), ശോചിഃ (ജ്വാല)—ആയുധമാക്കി വെറുപ്പ് അതിന്റെ ഉറവിടത്തിലേക്കുതന്നെ തിരിച്ചു വിടുന്നു. “ഞങ്ങളെ വെറുക്കുന്നവൻ, ഞങ്ങൾ വെറുക്കുന്നവൻ” എന്ന ആവർത്തിക്കുന്ന ധ്രുവപദം വഴി, സൂര്യതാപത്തെ നൈതിക-ആചാരപരമായ പ്രതികാരശക്തിയായി അവതരിപ്പിച്ച്, ആക്രമകനെയെ ദഹിപ്പിക്കുകയും പിന്തള്ളുകയും ചെയ്ത് പാരായണക്കാരന്റെ പക്ഷത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.
ഈ ആറു ഋക്കുകളുള്ള അഥർവവേദീയ മന്ത്രം, ഹരസ്യും തേജസ്സും—ദഹിപ്പിക്കുന്ന, പ്രകാശമാനമായ ശക്തി—വഹിക്കുന്ന ചന്ദ്രനെ ആഹ്വാനിച്ച്, വൈരവും ശത്രുതയും തിരിച്ചുവിട്ട് അതിനെ ആക്രമകനിലേക്കുതന്നെ മടക്കിവിടുകയാണ് ലക്ഷ്യമാക്കുന്നത്. “ഞങ്ങളെ ദ്വേഷിക്കുന്നവൻ” എന്നവനോടുള്ള ന്യായമായ പ്രതികാരമായി ഈ പ്രവർത്തിയെ ആവർത്തിച്ച് അവതരിപ്പിച്ച്, ശത്രുവിന്റെ കാന്തി, ബലം, ഫലപ്രദമായ പ്രവർത്തനശേഷി എന്നിവ കവർന്നെടുക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഇതിലെ ശക്തി ചന്ദ്രസംബന്ധിയായ, കൈമാറ്റം ചെയ്യാവുന്ന ബലമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; പ്രതിഹര (prati-hara) ആയി പിന്നോട്ടു തിരിച്ച്, ശത്രുദ്വേഷമോ അഭിചാരമോ നിഷ്ക്രിയമാക്കി ശിക്ഷിക്കാൻ അതിനെ പ്രയോഗിക്കുന്നു.
AVŚ 2.23 ഒരു സംക്ഷിപ്ത പ്രതിമന്ത്ര (അഭിചാര-പ്രതിഹാര) സൂക്തമാണ്; ഇവിടെ ജലങ്ങൾ (ആപഃ) തേജസ്സിനാലും സംരക്ഷണശക്തിയാലും സമ്പന്നമായ പ്രകാശമയ, അഗ്നിസദൃശ ശക്തിയായി ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്നു. ജലങ്ങളുടെ അർച്ചിഷ് (കാന്തി), ഹരഃ (കൊണ്ടുപോകുന്ന/അപഹരിക്കുന്ന ബലം), തേജസ് (പ്രഭാവക്ഷമത) എന്നിവയെ വിളിച്ചുചൊല്ലി, ഈ ചാരം ഹാനിയെ ‘തിരിച്ചയച്ച്’ ആക്രമകന്റെ ശക്തി കവർന്നെടുക്കുന്നു; അതോടൊപ്പം പാരായണം ചെയ്യുന്നവന്റെ പരിധിയെ പരോക്ഷമായി സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഈ അഥർവവേദീയ പ്രതിമന്ത്ര-സൂക്തം ശത്രുവിന്റെ അഭിചാരപ്രയോഗം അതിന്റെ കർത്താവിലേക്കുതന്നെ തിരിച്ചു വിടുന്നു. യാതുക്കൾ (മാന്ത്രിക ദൂതന്മാർ), വിക്ഷേപിച്ച ‘ഹേതി’ (ക്ഷിപണി/ആയുധം), ഭക്ഷകമായ കീമീദിനികൾ എന്നിവ അവരുടെ ഉടമയിലേക്കു മടങ്ങിപ്പോകണമെന്ന് ഇത് ആജ്ഞാപിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ശക്തി ബലപ്രയോഗാത്മകമായ ബ്രഹ്മണിൽ—ഹാനിയെ പേരിട്ട്, ബന്ധിച്ച്, പുനർദിശാബോധിപ്പിക്കുന്ന ഫലപ്രദമായ വാക്ശക്തിയിൽ—ആണ്; അതുവഴി ലക്ഷ്യമാക്കിയ ഇരയെക്കാൾ അയച്ചവനെയാണു തന്നെ അത് വിഴുങ്ങുന്നത്. ‘പുനഃ… യന്തു…’, ‘തം അത്ത…’ എന്ന ആവർത്തനാത്മക ആജ്ഞാരൂപങ്ങൾ നിയമപരമായ, കരാർസദൃശമായ ഒരു മറിച്ചുവിടൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു: അവരെ നിയോഗിച്ചവനെയേ അവർ ഭക്ഷിക്കണം.
AV 2.25 ഒരു സംക്ഷിപ്ത ഭൈഷജ്യ–അപോത്രോപൈക സൂക്തമാണ്; ഇതിൽ പൃശ്നിപർണിയെ ജയശാലിയായ ഔഷധ-ദേവതയായി പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു. അവളുടെ ശക്തി ശത്രുതാഭാവമുള്ള ആളുകളെയും മന്ത്രവാദത്തെയും ഗർഭപാതം വരുത്തുന്ന ശക്തികളെയും നിർജ്ജീവമാക്കാൻ കഴിയും. ദുഷ്പേരുള്ളവരുടെ ‘തല വെട്ടിമാറ്റുന്നു’ എന്നപോലെ വാചികമായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും, ആ ഔഷധിയെ അഗ്നിയെപ്പോലെ പിന്തുടരുന്ന ശക്തിയായി സങ്കൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത്, ഈ സൂക്തം ഒരു ഔഷധസസ്യത്തെ പൂർണ്ണ നിർവീര്യമാക്കലിന്റെയും സമൂഹസംരക്ഷണത്തിന്റെയും ആയുധമാക്കി മാറ്റുന്നു.
AV 2.26 പശു-സംഗ്രഹത്തിനായുള്ള പൗഷ്ടിക–രക്ഷാ സൂക്തമാണ്: പശുക്കൾ ഗോഷ്ടത്തിലേക്ക് “ഒഴുകി” വരിക, ശരിയായി വീട്ടിലേക്കു നയിക്കപ്പെടുക, പിന്നെ അവ അലയാതെയും നഷ്ടപ്പെടാതെയും ഉറച്ചപടി പിടിച്ചുനിർത്തപ്പെടുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ആഹ്വാനം. അറിയുന്ന മാർഗ്ഗദർശിയായി ബൃഹസ്പതിയെ, മുൻപന്തിയിൽ ശുഭമായി നയിക്കുന്നവളായി സിനീവാലിയെ, ദാനം നൽകി ഉറപ്പിക്കുന്ന ശക്തിയായി അനുമതിയെ ആഹ്വാനിച്ച്, ഈ സൂക്തം ഗോശാല/ഗോഷ്ടത്തെ സമൃദ്ധിയുടെയും സംരക്ഷണത്തിന്റെയും വിധിപൂർവ്വമായി മുദ്രിതമായ കേന്ദ്രമാക്കി മാറ്റുന്നു.
AVŚ 2.27 വ്യക്തീകൃതമായ ഔഷധി (ഓഷധി)യെ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്ന നിർണായക നിമിഷത്തിൽ നൽകുന്ന സംരക്ഷണ-ചികിത്സാമന്ത്രമാണ്; അതുവഴി വൈരശക്തികൾക്ക് “കവളം ജയിക്കാൻ” കഴിയില്ല. “കവളവും പ്രതികവളവും” എന്ന സൂത്രം ആവർത്തിച്ച്, ഈ സൂക്തം ആഹാരഗ്രഹണത്തെ തന്നെ പ്രതിമാന്ത്രിക (counter-sorcery) പ്രവർത്തിയായി മാറ്റുന്നു; ഹാനികരരെയും സാരഹരണക്കാരായ അരാസഃ (arāsaḥ)രെയും നിർബലരാക്കി, ഇന്ദ്രസദൃശമായ രീതിയിൽ ശത്രുക്കളിൽ വിജയം ഉറപ്പാക്കുന്നു.
AV 2.28 ഒരു ആയുഷ്യ–ഭൈഷജ്യ സൂക്തമാണ്. ഇത് ഉപാസകനെ ജരാ–മൃത്യു (വാർധക്യവും മരണവും)യിൽ നിന്ന് തിരിച്ചു മാറ്റി, രോഗിയെ മിത്ര–വരുണന്മാരുടെ സംയുക്തവും ക്രമബദ്ധവുമായ സംരക്ഷണത്തിന് കീഴിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു; യജ്ഞത്തിന്റെ ജ്ഞാനിയായ മധ്യസ്ഥനായി അഗ്നി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇത് പ്രാണവും അപാനവും സംരക്ഷിച്ച്, സുഹൃത്തുകളിലും ശത്രുക്കളിലും നിന്നുള്ള ഹാനി അകറ്റുന്നു; ഒടുവിൽ അദിതി എന്നും സർവ്വദേവന്മാരുടെയും ആശ്രയത്തിൽ ദീർഘായുസ്സിനും ദേഹകാന്തിക്കും വാർധക്യപ്രാപ്തിക്കും അനുഗ്രഹം നൽകുന്നു.
AV 2.29 ദീർഘായുസ്സും സമൃദ്ധിയും നൽകുന്ന ഒരു ആശീർവാദമന്ത്രമാണ്; ഗുണഭോക്താവിൽ ദീർഘജീവിതം ‘നട്ടുവെച്ച്’ അതിനെ താപശക്തിയായ അഗ്നി (ജാതവേദസ്), രൂപനിർമ്മാണശക്തിയായ ത്വഷ്ടൃ, ശുഭപ്രേരണ നൽകുന്ന സവിതൃ എന്നിവയുടെ ദൈവിക പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്നു. ഇത് ആയുസ്സിനെ പ്രജയുമായി (സുരക്ഷിത സന്തതി)യും റായസ്-പോഷവുമായി (ധനത്തിന്റെ പുഷ്ടിവർധനം)യും ബന്ധിപ്പിച്ച്, പുനഃസ്ഥാപിതവും ക്ഷയമില്ലാത്തതുമായ ജീവശക്തി (ഊർജാ)യും ദീപ്തമായ ക്ഷേമം (വർചസ്)യും എന്ന മുദ്രയോടെ ആശീർവാദം ഉറപ്പാക്കുന്നു.
ഈ അഞ്ചു ഋക്കുകളുള്ള അതർവണീയ ചാർമ്മം ഉപമാത്മക നിർബന്ധനത്തിലൂടെയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്: ഭൂമിയിൽ കാറ്റ് പുല്ലിനെ കലക്കുന്നതുപോലെ, കർമ്മകർത്താവ് ലക്ഷ്യത്തിന്റെ മനസ്സിനെ ‘കലക്കി’ തന്റെ ഭാഗത്തേക്ക് തിരിക്കുന്നു; അതിലൂടെ ആകാംക്ഷ ഉണരുകയും ലക്ഷ്യം വിട്ടുപോകുന്നത് തടയപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. സ്ത്രീകർമ്മം/പൗഷ്ടിക-അഭിചാരിക ആകർഷണത്തോടൊപ്പം, ഈ സൂക്തം ഒരു പുറത്താക്കൽ (നിഷ്കാസന) പ്രമേയവും വിനിയോഗിക്കുന്നു—ഉറയിൽ നിന്നുള്ള മുള്ള് പിഴുതെടുക്കുന്നതുപോലെ കയറിക്കൂടിയ ഹാനിയെ പുറത്തേക്കയയ്ക്കുക—ഇത് മനസ്സിനെയും ശരീരത്തെയും ലക്ഷ്യമാക്കി ‘ആകർഷിക്കുക’യും ‘തള്ളിപ്പുറത്താക്കുക’യും എന്ന ഇരട്ട സാങ്കേതികതകൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്ന അതർവണീയ ശീലത്തെ കാണിക്കുന്നു.