Atharva Veda Anuvaka 2
Kanda 158 Suktas91 Mantras

Anuvaka 2

പ്രധാന വിഷയം: വ്രാത്യൻ ഒരു ബ്രഹ്മാണ്ഡ–യാഗപുരുഷനായി—ബന്ധു (സംബന്ധ) തിരിച്ചറിവുകളിലൂടെ അതിരിലെ പുറത്തുകാരനെ സമൃദ്ധി, പുണ്യം, ക്രമബദ്ധമായ യാഥാർത്ഥ്യം എന്നിവയുടെ ഉറവിടമാക്കുന്ന വിവരണം. ഉപവിഷയങ്ങൾ: (1) വാക്‌ശക്തി (വാച്)യും സ്വാഹാ മുതലായ ലിറ്റർജിക്കൽ ആഹ്വാനങ്ങളും യാഥാർത്ഥ്യം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ശക്തികളായി. (2) അതിഥി–യാഗവും അപകടകരമായ മംഗളത്വത്തെ നിയന്ത്രിതമായി സ്വീകരിക്കുന്ന രീതിയും. (3) ശരിയായ തിരിച്ചറിവ്, আতിഥ്യം, യാഗക്രമം എന്നിവയിലൂടെ പുണ്യം/മേരിറ്റ്. (4) പ്രാണസിദ്ധാന്തം ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിലേക്ക് മാപ്പ് ചെയ്യൽ—പ്രാണ, അപാന, വ്യാന എന്നിവയും അവയുടെ ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ മേഖലകളും. (5) കാല–ക്രമ (സമയം) സംബന്ധമായ അംശങ്ങളും അവയുടെ യാഗപരമായ സ്ഥാപനം.

Kinds of charm

Paushtika (prosperity): 2Shantika (pacifying): 2

Suktas in Anuvaka 2

Sukta 11

AV 15.11 വ്രാത്യ-ചിന്തനത്തെ തുടരുന്നു; വ്രാത്യനെ ശക്തിസമ്പന്നമായ ഒരു യാഗ-പുരുഷനായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. അവന്റെ വാക്കുതന്നെ സമൃദ്ധി, അനുകൂലം, ജീവശക്തി, ഇഷ്ടസിദ്ധി എന്നിവയെ ‘യാഥാർഥ്യമാക്കുന്നു’. ഈ സൂക്തത്തിന്റെ ശക്തി പ്രവർത്തനസാധകമായ മന്ത്രവാക്യങ്ങളിലാണ്—വ്രാത്യൻ പറയുന്നതും (അറിയുന്നവൻ ഗ്രഹിക്കുന്നതും) പ്രിയ (സാമൂഹിക അംഗീകാരം)യും നികാമ (പൂർണ്ണമായ ആഗ്രഹസാഫല്യം)യും ഉറപ്പാക്കുന്ന ഉപാധിയായി മാറുന്നു.

Rishi: Vrātya-speculation section (traditional attribution varies; often treated as Atharvanic/brāhmaṇa-style prose-verse without a single fixed ṛṣi in later lists) | Devata: Vrātya (as empowered ritual persona); efficacy grounded in ‘speech-as-power’ | 11 Mantras

Sukta 12

ഈ ഗദ്യസൂക്തം വ്രാത്യനെ അപകടകരമായി ശക്തിയുള്ളതെങ്കിലും മംഗളകരമായ അതിഥിയായി സ്വീകരിക്കുന്നതിനുള്ള ക്രമം നിയന്ത്രിക്കുന്നു—പ്രത്യേകിച്ച് ഗൃഹാഗ്നികൾ ഇതിനകം ഉയർത്തിയിരിക്കുമ്പോഴും അഗ്നിഹോത്രം നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും. ശരിയായ ജ്ഞാനവും അതിഥിസൽക്കാരവും യാഗദോഷം തടയുകയും, ഹവിസ്സുകൾക്ക് ദേവസ്വീകാരം ഉറപ്പാക്കുകയും, ഈ ലോകത്തിലെ സ്വന്തം നിലയിടം (ആയതന) സ്ഥിരപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു എന്ന് ഇത് ഉപദേശിക്കുന്നു. സാമൂഹ്യ-യാജ്ഞിക “സുരക്ഷാ പ്രോട്ടോക്കോൾ” ആയി ഈ സൂക്തം പ്രവർത്തിച്ച്, വ്രാത്യശക്തിയെ ഭീഷണിയിൽ നിന്ന് സംരക്ഷണത്തിലും സമൃദ്ധിയിലും മാറ്റുന്നു.

Rishi: Vratya dossier tradition (anukramaṇī-dependent) | Devata: Vrātya (as potent personage) / Agni (contextual) | 11 Mantras

Sukta 13

AV 15.13 വ്രാത്യ-ചക്രത്തിന്റെ മോക്ഷപരവും സാമൂഹ്യ-ആചാരപരവുമായ തർക്കം തുടരുന്നു: ശക്തിയേറിയ പുറംവന്ന അതിഥിയെ ശരിയായി തിരിച്ചറിഞ്ഞ് യഥാവിധി আতിഥ്യം ചെയ്യുന്നത് പുണ്യം സമ്പാദിക്കാനും “പുണ്യലോകങ്ങൾ” (puṇyā lokāḥ) ഉറപ്പിക്കാനും ഉള്ള മാർഗ്ഗമാകുന്നു. ഈ സൂക്തം ആ പുണ്യ-ലോകങ്ങളെ ഭൂമി, അന്തരീക്ഷം മുതലായ കോസ്മിക് മേഖലകളിലുടനീളം മാപ്പ് ചെയ്ത്, ശരിയായ അനുഷ്ഠാനത്തിലൂടെ നേടാവുന്ന “സമ്പത്തായി” അവയെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു; അതോടൊപ്പം അതിഥിയുടെ അപകടകരമായ സാക്രൽ ശക്തിയെ നിയന്ത്രിച്ച് പരിധിയിലാക്കാൻ വെള്ളം അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നതും ചുറ്റിവളയൽ/പരിക്രമണവും ഉൾപ്പെടുന്ന സംരക്ഷണപരവും ക്രമബദ്ധവുമായ ഒരു ആചാര-ക്ഷണവും നൽകുന്നു.

Rishi: Atharvanic tradition (Vratya-cycle) | Devata: Loka/puṇya (merit-realms) as the effective object; implicitly the Vratya as merit-conduit | 14 Mantras

Sukta 14

AV 15.14 ബ്രാഹ്മണശൈലിയിലുള്ള ഒരു അതർവണീയ വ്യാഖ്യാനമാണ്; ഇതിൽ യാഗാനുഷ്ഠാനത്തിലെ ഉച്ചാരണങ്ങളെ—പ്രത്യേകിച്ച് ‘സ്വാഹാ’യും ബന്ധപ്പെട്ട വിളികളെയും—ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ ‘അന്നഭോജികൾ’ (അന്നാദ/അന്നാദീ) ആയി പരിവർത്തനം ചെയ്ത്, പോഷണം സമ്പാദിക്കുകയും ശരീരത്തിൽ ആഗിരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യാൻ സഹായിക്കുന്ന ശക്തികളായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ദിക്കുകൾ, ജീവികൾ, ദേവതകൾ എന്നിവയെ ഫലപ്രദമായ മന്ത്രസൂത്രങ്ങളുമായി ബന്ധു (സാമ്യം/സംബന്ധം) വഴി ബന്ധിപ്പിച്ച്, ശരിയായ ജ്ഞാനവും ശരിയായ ഉച്ചാരണവും സമൃദ്ധിയെ സ്ഥിരവും ആവർത്തിക്കാവുന്നതുമായതാക്കുന്നു എന്ന് ഉപദേശിക്കുന്നു.

Rishi: Traditionally treated as brāhmaṇa-style anonymous/collective Atharvanic exposition within AV 15 (often not assigned to a single ṛṣi in the manner of RV hymns). | Devata: Agni (as annāda) and the svāhā-formula personified as efficacious speech. | 24 Mantras

Sukta 15

AV 15.15 വ്രാത്യ-കോസ്മോളജിയെ തുടർന്നു, വ്രാത്യനെ ഒരു ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ പുരുഷനായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു; അവന്റെ പ്രാണങ്ങൾ (ജീവശ്വാസങ്ങൾ) പ്രധാന ബ്രഹ്മാണ്ഡീയവും സാമൂഹികവുമായ ശക്തികളുമായി ഐക്യപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു. ഈ ബന്ധു-തിരിച്ചറിവുകളിലൂടെ അതിരിലുള്ള (ലിമിനൽ) വ്രാത്യന് പവിത്രത നൽകുകയും, കരിഷ്മ, പരമാധികാരം, ഫലഭൂയിഷ്ഠത എന്നിവയെ ക്രമബദ്ധമായ സമൂഹത്തിലേക്ക് ഏകീകരിക്കാൻ ഒരു ദൈവശാസ്ത്ര-ആചാര തർക്കം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിന്റെ ശക്തി അപേക്ഷാപ്രാർത്ഥനയിൽക്കാൾ അധികാരപരമായ മാപ്പിംഗിലാണ്: അനുബന്ധങ്ങളെ പേരുപറയുന്നതുതന്നെ സ്ഥാനത്തെ നിയമീകരിക്കുകയും സമൃദ്ധി സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ആചാരമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

Rishi: Traditionally associated with Atharvanic seers in the Vratya book (specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī tradition). | Devata: Vrātya (as cosmic person) / bandhu-identifications to follow | 9 Mantras

Sukta 16

AV 15.16 വ്രാത്യ-ചിന്തയെ തുടർന്നു, വ്രാത്യന്റെ അപാന (താഴോട്ടു സഞ്ചരിക്കുന്ന ശ്വാസം)യെ പ്രധാന യാഗപരവും കലണ്ടർ/പഞ്ചാംഗപരവുമായ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി, ശരീരശാസ്ത്രത്തെ ബ്രഹ്മാണ്ഡശാസ്ത്രമാക്കി മാറ്റുന്നു. അമാവാസി (അമാവാസ്യാ—പുതുചന്ദ്രരാത്രി), യജ്ഞം (യാഗം), ദക്ഷിണ (പുരോഹിതഫീസ്/ദാനം) എന്നിവയെ വ്രാത്യന്റെ “അപാന-അംഗങ്ങൾ” എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിലൂടെ, അതിർത്തികാലം, യാഗകർമ്മം, നിർബന്ധിത ദാനം എന്നിവയെ അന്തർലീനമായ ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ പ്രവർത്തനങ്ങളായി ഈ സൂക്തം വിശുദ്ധീകരിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ശക്തി ഏകീകരണപരമാണ്: ബ്രാഹ്മണീയ യാഗക്രമത്തിനുള്ളിൽ വ്രാത്യന്റെ സ്ഥാനത്തെ അംഗീകരിപ്പിക്കുമ്പോൾ തന്നെ, ശ്വാസം തന്നെയാണ് കർമ്മത്തിന്റെയും സാമൂഹിക നിയമ്യതയുടെയും ചലനയന്ത്രമെന്ന് ഉറപ്പിക്കുന്നു.

Rishi: Vratya (mythic/cosmic subject; traditional attribution varies in ancillary lists) | Devata: Vratya / Prāṇa-functions (here Apāna) as cosmic principle | 7 Mantras

Sukta 17

AV 15.17 ഒരു വ്രാത്യ-ബന്ധു സൂക്തമാണ്; വ്രാത്യന്റെ സർവ്വവ്യാപിയായ ജീവശക്തി (വ്യാന)യെ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ക്രമബദ്ധമായ ഋതുചക്ര/കാലപര്യായത (ആർത്തവ) വരെ വ്യാപിക്കുന്ന കോസ്മിക മേഖലകളുമായി ഐക്യപ്പെടുത്തുന്നു. ശ്വാസ-പ്രാണപ്രവർത്തനങ്ങളെ ലോകത്തോട് മാപ്പ് ചെയ്യുന്നതിലൂടെ ഇത് ദേശവും കാലവും പവിത്രമാക്കി, വ്രാത്യനെ അധിപത്യപരവും ഏകീകരണപരവും ആയ ഒരു തത്ത്വമായി സ്ഥാപിക്കുന്നു; അതിന്റെ ഏകത്വം സംരക്ഷക സഹായം (ഊതി) എന്ന രൂപത്തിലുള്ള “അമൃതത്വം” (അമൃതത്വ)യിൽ പര്യവസാനിക്കുന്നു.

Rishi: Vratya (subject of the hymn; traditional r̥ṣi attributions are ancillary and variable) | Devata: Vratya / Vyāna; Earth as correlated manifestation | 10 Mantras

Sukta 18

AV 15.18 വ്രാത്യനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ചിന്തനാത്മക സൂക്തമാണ്. അതിൽ അതിരിലിരിക്കുന്ന/ലിമിനൽ വ്രാത്യനെ ബ്രഹ്മാണ്ഡ ഘടനകളോട് ചേർത്ത് വരയ്ക്കുന്നു—സൂര്യനും ചന്ദ്രനും അവന്റെ കണ്ണുകൾ, പകലും രാത്രിയും അവന്റെ നാസാരന്ധ്രങ്ങൾ, വർഷം അവന്റെ ശിരസ്—എന്നിങ്ങനെ; ഇതിലൂടെ അവന്റെ ദ്വന്ദ്വസ്വഭാവമുള്ള ശക്തി ബോധ്യമായതും നിയന്ത്രിക്കാവുന്നതും സംരക്ഷകവുമായിത്തീരുന്നു. കാലത്തിന്റെയും പ്രകാശത്തിന്റെയും ക്രമബദ്ധ ചക്രങ്ങളുമായി വ്രാത്യനെ ഐക്യപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെ, സാമൂഹ്യ-ആചാരപരമായി “പുറത്തുള്ള”തിനെ പരമാധികാരത്തിന്റെയും സ്ഥിരതയുടെയും ഉറവിടമാക്കി മാറ്റുന്നു. അവസാന സൂത്രവാക്യം പകൽ/രാത്രി എന്ന കാല-ദിശാ പര്യായതയിലൂടെ വ്രാത്യനെ നിയന്ത്രിച്ച്, വൈരമല്ലാതെ ആദരപൂർവമായ ഭക്തിയെ ഉറപ്പാക്കുന്നു.

Rishi: Traditionally associated with Vrātya-speculation in AV 15 (exact r̥ṣi assignment varies by anukramaṇī tradition). | Devata: Vrātya (personified liminal sacral power). | 5 Mantras

Deities of Anuvaka 2

  • VratyaVrātya (cosmic person/liminal ritual persona)

    Protector

    In 7 hymns

  • PranaPrāṇa (vital breath as cosmic power)

    Healer

    In 3 hymns

  • Agnidomestic fire/Agnihotra context

    Mediator

    In 1 hymn

  • SuryaSūrya (Sun)

    Witness

    In 1 hymn

  • Chandra / SomaCandra / Soma (Moon)

    Nourisher

    In 1 hymn

  • Kala / SamvatsaraKāla / Saṁvatsara (Time / Year)

    Orderer

    In 1 hymn

Inside Anuvaka 2

The theme

Vrātya as cosmic-ritual person: bandhu-identifications that turn a liminal outsider into a source of prosperity, merit, and ordered reality

Threads through it

  • Speech-power (vāc) and liturgical calls (svāhā, etc.) as reality-making forces
  • Guest-ritual and the controlled reception of dangerous auspiciousness
  • Puṇya/merit through correct recognition, hospitality, and ritual protocol
  • Prāṇa-doctrine mapped to cosmology (prāṇa, apāna, vyāna and their cosmic domains)
  • Time-ordering: year, seasons (ārtava), day/night as Vrātya-body correspondences
  • Annāda/annādī motif: utterance as ‘food-eater’ securing acquisition and increase

Who it serves

Managing potent encounters (arrival of a powerful guest/ascetic), securing prosperity and social legitimacy, and restoring order through correct speech, offering-calls, and disciplined hospitality.

What it heals

  • Loss of vitality, breath-imbalance, or weakness understood as disturbed prāṇic orderSukta 15.15, 15.16, 15.17
  • Anxiety and social-ritual risk around receiving a powerful outsider/guest (fear of inauspicious fallout, ritual disruption)Sukta 15.12, 15.13
  • Stagnation of prosperity, favor, and success; desire for increase and ‘making-real’ of aims through speechSukta 15.11, 15.14
  • Need for stability and right ordering in time (seasonal irregularity, loss of rhythm, ‘disordered year’ as misfortune-symbol)Sukta 15.16, 15.17, 15.18

Frequently Asked Questions

They treat the Vrātya as a liminal but sovereign ritual-cosmic person whose speech and vital breaths are identified (bandhu) with cosmic domains, yielding prosperity, merit, and order when rightly recognized.

Because the Vrātya is portrayed as dangerously potent: correct hospitality and ritual protocol transform that power into puṇya, protection, and social-ritual legitimacy, while mishandling risks disorder.

Prāṇa, apāna, and vyāna are mapped onto calendrical and cosmic structures (earth, seasons, year, day/night), making bodily vitality a model for sustaining ritual and worldly order.

Read Atharva Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play