Sukta 14
Rishi: Traditionally treated as brāhmaṇa-style anonymous/collective Atharvanic exposition within AV 15 (often not assigned to a single ṛṣi in the manner of RV hymns).
Devata: Agni (as annāda) and the svāhā-formula personified as efficacious speech.
Chandas: Mixed/prose-like brāhmaṇa cadence (AV 15 frequently departs from strict metrical regularity).
AV 15.14 ബ്രാഹ്മണശൈലിയിലുള്ള ഒരു അതർവണീയ വ്യാഖ്യാനമാണ്; ഇതിൽ യാഗാനുഷ്ഠാനത്തിലെ ഉച്ചാരണങ്ങളെ—പ്രത്യേകിച്ച് ‘സ്വാഹാ’യും ബന്ധപ്പെട്ട വിളികളെയും—ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ ‘അന്നഭോജികൾ’ (അന്നാദ/അന്നാദീ) ആയി പരിവർത്തനം ചെയ്ത്, പോഷണം സമ്പാദിക്കുകയും ശരീരത്തിൽ ആഗിരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യാൻ സഹായിക്കുന്ന ശക്തികളായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ദിക്കുകൾ, ജീവികൾ, ദേവതകൾ എന്നിവയെ ഫലപ്രദമായ മന്ത്രസൂത്രങ്ങളുമായി ബന്ധു (സാമ്യം/സംബന്ധം) വഴി ബന്ധിപ്പിച്ച്, ശരിയായ ജ്ഞാനവും ശരിയായ ഉച്ചാരണവും സമൃദ്ധിയെ സ്ഥിരവും ആവർത്തിക്കാവുന്നതുമായതാക്കുന്നു എന്ന് ഉപദേശിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
स यत् प्राचीं॒ दिश॒मनु॒ व्यच॑ल॒न्मारु॑तं॒ शर्धो॑ भू॒त्वानु॒व्यचल॒न्मनो॑ऽन्ना॒दं कृ॒त्वा
അവൻ കിഴക്കുദിക്കിനെ അനുഗമിച്ച് മുന്നേറിയപ്പോൾ, മരുৎ-ഗണമായി (മാരുതം ശർധഃ) ആയി മുന്നേറി; മനസ്സിനെ അന്നഭോജിയായി (അന്നാദം) ആക്കി.
Mantra 2
मन॑सान्ना॒देनान्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
മനസ്സാൽ—അന്നഭോജിയായി ആക്കപ്പെട്ട മനസ്സാൽ—അവൻ അന്നം ഭുജിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ.
Mantra 3
स यद् दक्षि॑णां॒ दिश॒मनु॒ व्यच॑ल॒दिन्द्रो भू॒त्वानु॒व्यऽचल॒द् बल॑मन्ना॒दं कृ॒त्वा
അവൻ ദക്ഷിണ ദിശയിലേക്കു മുന്നേറിയപ്പോൾ, ഇന്ദ്രനായി മാറി മുന്നേറി; ബലത്തെ അന്നാദ (അന്നഭക്ഷകൻ) ആക്കി.
Mantra 4
बले॑नान्ना॒देनान्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
ബലത്താൽ—അന്നാദ (അന്നഭക്ഷകൻ) ആക്കപ്പെട്ട ബലത്താൽ—അവൻ അന്നം ഭുജിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ.
Mantra 5
स यत् प्र॒तीचीं॒ दिश॒मनु॒ व्यच॑ल॒द् वरु॑णो॒ राजा॑ भू॒त्वानु॒व्यऽचलद॒पोऽन्ना॒दीः कृ॒त्वा
അവൻ പടിഞ്ഞാറുദിശയെ അനുഗമിച്ച് മുന്നോട്ട് നീങ്ങിയപ്പോൾ, വരുണൻ രാജാവായി മാറി, തുടർന്ന് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി; ജലങ്ങളെ അന്നഭോജികൾ (അന്നാദി) ആക്കി.
Mantra 6
अ॒द्भिर॑न्ना॒दिभि॒रन्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
ജലങ്ങളാൽ, അന്നഭോജികൾ (അന്നാദി) ആകുന്നവയാൽ, അവൻ അന്നം ഭുജിക്കുന്നു—ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ.
Mantra 7
स यदुदी॑चीं॒ दिश॒मनु॒ व्यच॑ल॒द् सोमो॒ राजा॑ भू॒त्वानु॒व्यऽचलत् सप्त॒र्षिभि॑र्हु॒त आहु॑तिमन्ना॒दीं कृ॒त्वा
അവൻ വടക്കുദിശയെ അനുഗമിച്ച് മുന്നോട്ട് നീങ്ങിയപ്പോൾ, സോമൻ രാജാവായി മാറി, തുടർന്ന് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി; സപ്തഋഷികൾ ഹുതം അർപ്പിച്ചതായി, ആഹുതിയെ അന്നഭോജി (അന്നാദി) ആക്കി.
Mantra 8
आहु॑त्यान्ना॒द्यान्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
ആഹുതിയാൽ—അന്നഭോക്താവാക്കി—അവൻ അന്നം ഭുജിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ.
Mantra 9
स यद् ध्रु॒वां दिश॒मनु॒ व्यच॑ल॒द् विष्णु॑र्भू॒त्वानु॒व्यऽचलद् वि॒राज॑मन्ना॒दीं कृ॒त्वा
അവൻ ധ്രുവദിശയെ അനുഗമിച്ച് മുന്നോട്ട് നീങ്ങിയപ്പോൾ, വിഷ്ണുവായി അവൻ പിന്നെയും മുന്നോട്ട് നീങ്ങി; വിരാജിനെ അന്നഭോക്താവാക്കി.
Mantra 10
वि॒राजा॑न्ना॒द्यान्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
വിരാജ് മുഖേന അന്നാദ (അന്നഭക്ഷകൻ) രൂപത്തിൽ അവൻ അന്നം ഭുജിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ.
Mantra 11
स यत् प॒शूननु॒ व्यच॑लद् रु॒द्रो भू॒त्वानु॒व्यऽचल॒दोष॑धीरन्ना॒दीः कृ॒त्वा
അവൻ പശുക്കളുടെ പിന്നാലെ അനുഗമിച്ച് നീങ്ങിയപ്പോൾ, രുദ്രനായി മാറി അവൻ പിന്നാലെ പിന്നാലെ നീങ്ങി; ഔഷധികളെ അന്നാദി (അന്നഭോജി)കളാക്കി.
Mantra 12
ओष॑धीभिरन्ना॒दीभि॒रन्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
ഔഷധികളായ അന്നാദികളാൽ അവൻ അന്നം ഭുജിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ.
Mantra 13
स यत् पि॒तॄननु॒ व्यच॑लद् य॒मो राजा॑ भू॒त्वानु॒व्यऽचलत् स्वधाका॒रम॑न्ना॒दं कृ॒त्वा
അവൻ പിതൃകളുടെ പിന്നാലെ അനുഗമിച്ച് നീങ്ങിയപ്പോൾ, യമരാജാവായി മാറി അവൻ പിന്നാലെ പിന്നാലെ നീങ്ങി; സ്വധാകാര (സ്വധാ-ഉച്ചാരം) അന്നാദ (അന്നഭോജി)മായി ചെയ്ത്.
Mantra 14
स्व॒धा॒का॒रेणा॑न्ना॒देनान्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ സ്വധാ-കാര (സ്വധാകാര)ത്താൽ—അന്നാദൻ (അന്നഭോജി) ആയി—അന്നം ഭുജിക്കുന്നു.
Mantra 15
स यन्म॑नु॒ष्या॒३ननु॒ व्यच॑लद॒ग्निर्भू॒त्वानु॒व्यऽचलत् स्वाहाका॒रम॑न्ना॒दं कृ॒त्वा
അവൻ മനുഷ്യരെ അനുഗമിച്ച് മുന്നോട്ട് നീങ്ങിയപ്പോൾ, അഗ്നിയായി മാറി അവൻ അതുപോലെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി; ‘സ്വാഹാ’കാരത്തെ അന്നാദം (അന്നഭക്ഷകൻ) ആക്കി.
Mantra 16
स्वा॒हा॒का॒रेणा॑न्ना॒देनान्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
സ്വാഹാ-കാരത്താൽ, അന്നാദൻ (അന്നഭോക്താവ്) മുഖേന, അവൻ അന്നം ഭുജിക്കുന്നു—ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ.
Mantra 17
स यदू॒र्ध्वां दिश॒मनु॒ व्यच॑ल॒द् बृह॒स्पति॑र्भू॒त्वानु॒व्यऽचलद् वषट्का॒रम॑न्ना॒दं कृ॒त्वा
അവൻ ഊർധ്വ ദിശയിലേക്കു മുന്നേറിയപ്പോൾ, ബൃഹസ്പതിയായി മാറി അതുപോലെ മുന്നേറി; വഷട്-കാരത്തെ അന്നാദൻ (അന്നഭോക്താവ്) ആക്കി.
Mantra 18
व॒ष॒ट्का॒रेणा॑न्ना॒देनान्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
വഷട്-കാരത്താൽ, അന്നാദൻ (അന്നഭോക്താവ്) മുഖേന, അവൻ അന്നം ഭുജിക്കുന്നു—ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ.
Mantra 19
स यद् दे॒वाननु॒ व्यच॑ल॒दीशा॑नो भू॒त्वानु॒व्यऽचलन्म॒न्युम॑न्ना॒दं कृ॒त्वा
അവൻ ദേവന്മാരെ അനുഗമിച്ച് മുന്നോട്ട് നീങ്ങിയപ്പോൾ, ഈശാനനായി അതുപോലെ തന്നെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി; ക്രോധം (മന്യു)യെ അന്നഭോജി—അന്നാദ—ആക്കി.
Mantra 20
म॒न्युना॑न्ना॒देनान्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
മന്യു (ക്രോധം) അന്നാദൻ (അന്നഭോജി) ആയി അന്നം ഭക്ഷിക്കുന്നു— ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ.
Mantra 21
स यत् प्र॒जा अनु॒ व्यच॑लत् प्र॒जाप॑तिर्भू॒त्वानु॒व्यऽचलत् प्रा॒णम॑न्ना॒दं कृत्वा॑
ഇപ്പോൾ സൃഷ്ടികൾ ക്രമമായി പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവൻ പ്രജാപതി ആയി അവർക്കു പിന്നാലെ പുറപ്പെട്ടു, പ്രാണത്തെ അന്നാദൻ (അന്നഭോജി) ആക്കി.
Mantra 22
प्रा॒णेना॑न्ना॒देनान्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
പ്രാണനാൽ—അന്നാദ (അന്നഭോക്താവ്) എന്ന നിലയിൽ—അവൻ അന്നം ഭുജിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ.
Mantra 23
स यत् सर्वा॑नन्तर्दे॒शाननु॒ व्यच॑लत् परमे॒ष्ठी भू॒त्वानु॒व्यऽचल॒द् ब्रह्मा॑न्ना॒दं कृ॒त्वा
അവൻ ക്രമമായി എല്ലാ ആന്തരപ്രദേശങ്ങളിലൂടെയും സഞ്ചരിച്ചപ്പോൾ, പരമേഷ്ഠി ആയി അവയുടെ പിന്നാലെ സഞ്ചരിച്ചു; ബ്രഹ്മനെ അന്നാദ (അന്നഭോക്താവ്) ആക്കി.
Mantra 24
ब्रह्म॑णान्ना॒देनान्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
ബ്രഹ്മനാൽ—അന്നാദ (അന്നഭോക്താവ്) എന്ന നിലയിൽ—അവൻ അന്നം ഭുജിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ.
Frequently Asked Questions
It means the uttered formula svāhā is treated as an active power: when spoken correctly with offering-intent, it ‘consumes’ the oblation through Agni and converts it into tangible nourishment and welfare.
The hymn works by correspondences (bandhu). Different cosmic domains—space (directions/Viṣṇu), measured splendour (Virāj), and ancestral order (Yama/svadhā)—are each shown to generate the same outcome: stable nourishment and continuity.
Recite it near a clean household fire, with a small ghee or food offering, focusing on clear pronunciation of svāhā (and svadhā when honoring ancestors). The rite is aimed at securing livelihood and the capacity to assimilate gains.
Ask anything about Sukta 14 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.