Adhyaya 253
Draupadī-apaharaṇa-saṃdeśaḥ (Report of Draupadī’s Abduction and the Pāṇḍavas’ Pursuit)
Upa-parva: Draupadī-haraṇa-anuyāna (Jayadratha Episode) — Kāmya-ka Forest Context
Vaiśaṃpāyana describes the Pāṇḍavas moving through the forest after hunting, hearing unsettling animal cries and interpreting them as signs of disorder. They turn toward the hermitage area with urgency. A jackal’s call on the left is treated as an inauspicious omen; Yudhiṣṭhira interprets it as indicating hostile action by the Kurus. The party enters the woods and finds a weeping girl—identified as Dhātreyikā, an attendant connected to Draupadī—who is questioned by Indrasena about the cause of distress and the safety of Draupadī. The attendant reports that Jayadratha has forcibly taken Draupadī, disregarding the Pāṇḍavas’ status. She points to fresh tracks and broken vegetation, urging immediate pursuit and arming. The attendant’s lament uses stark ritual and social inversions to communicate the severity of the transgression. Yudhiṣṭhira instructs her to restrain harsh speech even while acknowledging that rulers can act deceptively when intoxicated by power. The Pāṇḍavas then pursue rapidly along the indicated path, with Dhaulmya visible amid infantry, and their anger intensifies as they sight the dust of Jayadratha’s moving force and glimpse Draupadī on his chariot, prompting shouted challenge by Bhīma, Arjuna, the twins, and Yudhiṣṭhira.
Chapter Arc: हस्तिनापुर की राजनीति में अचानक अंधकार उतरता है—दुर्योधन अपमान और भय से प्रायोपवेशन (अनशन) पर बैठ जाता है, और सभा में यह प्रश्न गूंजता है कि क्या कुरुवंश का युवराज स्वयं को ही नष्ट कर देगा। → दानव-प्रेरित सलाहकार दुर्योधन को ‘साहस’ कहकर डांटते हैं, पर उसी डांट के भीतर उसे और कठोर, पाप-प्रधान उपायों की ओर मोड़ते हैं—अर्जुन-भय को लक्ष्य बनाकर वध-योजना, संशप्तकों का उकसाया जाना, और कर्ण को प्रतिज्ञा-बंधन में कसना। साथ ही, रज-तम से आक्रान्त होकर योद्धाओं के चित्त पर राक्षसी प्रभाव फैलता है; यहां तक कि भीष्म, द्रोण, कृप भी पाण्डव-स्नेह से विचलित दिखाए जाते हैं। → कर्ण, आविष्ट-चित्त होकर, दुर्योधन के भय का उत्तर प्रतिज्ञा में देता है—‘सत्यं ते प्रतिजानामि वधिष्यामि रणेऽर्जुनम्’—और दुर्योधन अनशन त्यागकर हस्तिनापुर लौटने/प्रस्थान का निश्चय करता है; राक्षसी प्रेरणा अब व्यक्तिगत शोक नहीं, संगठित हिंसा का रूप ले लेती है। → दुर्योधन का प्रायोपवेशन टूटता है, पर शांति से नहीं—उसके स्थान पर अर्जुन-वध की योजनाबद्ध प्रतिज्ञा, संशप्तक-उत्साह, और कौरव-सेना का सुसज्जित, ध्वज-पताका-छत्रों से भरा प्रस्थान स्थापित होता है; संकट टलता नहीं, दिशा बदलता है। → रज-तम से आक्रान्त संशप्तक और कर्ण की प्रतिज्ञा के साथ कौरव-सेना आगे बढ़ती है—अब प्रश्न यह है कि यह ‘अर्जुन-वध’ का उन्माद किसे पहले निगलेगा: अर्जुन को, या स्वयं कुरुवंश की मर्यादा को?
Shlokas
Verse 1
हि मय ० (0) है 7 द्विपज्चाशर्दाधिकद्विशततमो< ध्याय: सर्नेपर दुर्योधन धनको समझाना और कर्णके अनुरोध करनेपर दुयोधनका अनशन त्याग करके हस्तिनापुरको प्रस्थान दानवा ऊचु: भो: सुयोधन राजेन्द्र भरतानां कुलोद्वह । शूरै: परिवृतो नित्यं तथैव च महात्मभि:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພວກດານະວະໄດ້ກ່າວວ່າ— “ໂອ ສຸໂຢທະນະ, ກະສັດເຫນືອກະສັດ, ຜູ້ຊູງຊູກວົງສາພະຣະຕະ! ເຈົ້າຖືກຫ້ອມລ້ອມເສມອດ້ວຍວີຣະຊົນ ແລະຜູ້ໃຈໃຫຍ່. ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ້າຕັ້ງໃຈອົດອາຫານຈົນຕາຍ? ຜູ້ທີ່ທໍາລາຍຊີວິດຕົນເອງຍ່ອມຕົກສູ່ພົບພູມຕໍ່າ ແລະໃນໂລກກໍຖືກຕໍານິ—ເປັນຄວາມອັບອາຍທີ່ແຜ່ອອກແຕ່ຊື່ສຽງຊົ່ວ.”
Verse 2
अकार्षी: साहसमिदं कस्मात् प्रायोपवेशनम् । आत्मत्यागी ह्यथो याति वाच्यतां चायशस्करीम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງກະທໍາຄວາມຫຸນຫັນນີ້—ການຕັ້ງໃຈອົດອາຫານຈົນຕາຍ? ເພາະຜູ້ທີ່ລະທິ້ງຊີວິດຕົນເອງຍ່ອມຕົກສູ່ພົບພູມຕໍ່າ ແລະຍັງໄດ້ຮັບຄໍາຕໍານິໃນໂລກ—ຄວາມອັບອາຍທີ່ແຜ່ຊື່ສຽງຊົ່ວ.”
Verse 3
न हि कार्यविरुद्धेषु बहुपापेषु कर्मसु । मूलघातिषु सज्जन्ते बुद्धिमन्तो भवद्विधा:
“ໃນການກະທໍາທີ່ຂັດກັບເປົ້າໝາຍ ເຕັມໄປດ້ວຍບາບຫຼາຍ ແລະເປັນການທໍາລາຍຕົນເອງຈົນຮາກຖານ—ເຊັ່ນການຂ້າຕົນເອງ—ຜູ້ມີປັນຍາເຊັ່ນເຈົ້າບໍ່ຄວນເຂົ້າໄປພົວພັນ.”
Verse 4
नियच्छैनां मतिं राजन् धर्मार्थसुखनाशिनीम् | यशःप्रतापवीर्यघ्नीं शत्रूणां हर्षवर्धनीम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ກະສັດ, ຈົ່ງຫ້າມປະຄອງໃຈຄິດນີ້ຂອງເຈົ້າ. ມັນທໍາລາຍທໍາມະ, ອັດຖະ (ຄວາມຜາສຸກທາງໂລກ) ແລະຄວາມສຸກ; ມັນຂ້າຊື່ສຽງ, ອໍານາດບາຣະມີ ແລະຄວາມກ້າຫານ; ແລະມັນມີແຕ່ເພີ່ມຄວາມຍິນດີໃຫ້ສັດຕູຂອງເຈົ້າ.”
Verse 5
श्रूयतां तु प्रभो तत्त्वं दिव्यतां चात्मनो नृप । निर्माणं च शरीरस्य ततो धैर्यमवाप्रुहि
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຂໍໃຫ້ຟັງເຖິງຄວາມຈິງແທ້ ໂອ້ ພຣະອົງ—ຫຼັກທຳແຫ່ງຕົນຕົວຂອງພຣະອົງ, ຄວາມເປັນເທວະຂອງພຣະອົງເອງ, ແລະວິທີອັນອັດສະຈັນທີ່ຮ່າງກາຍຂອງພຣະອົງຖືກສ້າງຂຶ້ນ. ເມື່ອໄດ້ຍິນຈາກພວກເຮົາແລ້ວ ໂອ້ ພຣະຣາຊາ, ຈົ່ງຮັບເອົາຄວາມໝັ້ນຄົງ ແລະຄວາມກ້າຫານ.»
Verse 6
पुरा त्वं तपसास्माभिललब्धो राजन महेश्वरात् । पूर्वकायश्च पूर्वस्ते निर्मितो वज्ञसंचयै:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໃນການກ່ອນ ໂອ້ ພຣະຣາຊາ, ດ້ວຍຕະປະສະ (ການບຳເນັດ) ຂອງພວກເຮົາ ພວກເຮົາໄດ້ຮັບພຣະອົງເປັນພອນຈາກພຣະມະເຫສະວະຣະ (ພຣະສິວະ). ແລະສ່ວນດ້ານໜ້າຂອງຮ່າງກາຍພຣະອົງ—ສ່ວນເທິງທີ່ຖືກສ້າງກ່ອນ—ຖືກປັ້ນຈາກກອງສານທີ່ແຂງດັ່ງວັຊຣະ.»
Verse 7
अस्त्रैरभेद्य: शस्त्रैश्ञाप्पध: कायश्ष तेडनघ । कृत: पुष्पमयो देव्या रूपत: स्त्रीमनोहर:
ມັນບໍ່ອາດຖືກທຳລາຍໄດ້ໂດຍອາວຸດ ຫຼື ອາສະຕຣາໃດໆ. ໂອ້ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ (ອະນະຄະ), ສ່ວນຮ່າງກາຍຂອງພຣະອົງຕັ້ງແຕ່ສະດືອລົງໄປ ພຣະນາງປາຣະວະຕີໄດ້ສ້າງໃຫ້ເປັນດອກໄມ້ລ້ວນ ງາມສະງ່າຈົນຊັກຈູງໃຈສະຕຣີທັງຫຼາຍ.
Verse 8
एवमीथ्चरसंयुक्तस्तव देहो नृपोत्तम । देव्या च राजशार्दूल दिव्यस्त्वं हि न मानुष:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ້ ພຣະຣາຊາຜູ້ປະເສີດ, ຮ່າງກາຍຂອງພຣະອົງຖືກສ້າງ ແລະປະສານເຂົ້າກັນໃນຮູບແບບນີ້ ໂດຍພຣະມະເຫສະວະຣະພ້ອມກັບພຣະນາງ (ປາຣະວະຕີ). ດັ່ງນັ້ນ ໂອ້ ເສືອໃນຫມູ່ຜູ້ປົກຄອງ, ພຣະອົງບໍ່ແມ່ນມະນຸດທຳມະດາ—ແຕ່ເປັນຜູ້ມີທິບພະພາບ.»
Verse 9
क्षत्रियाश्व॒ महावीर्या भगदत्तपुरोगमा: । दिव्यास्त्रविदुष: शूरा: क्षपयिष्यन्ति ते रिपून्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ບັນດານັກຮົບກະສັດຕະຣິຍະຜູ້ກ້າຫານຢ່າງຍິ່ງ—ມີພະພາກະດັດຕະ (Bhagadatta) ຢູ່ແຖວໜ້າ—ເປັນວິລະຊົນຜູ້ຮູ້ຊຳນານໃນອາວຸດທິບ, ຈະທຳລາຍສັດຕູຂອງພຣະອົງໃຫ້ສິ້ນ.»
Verse 10
भगदत्त आदि महापराक्रमी क्षत्रिय दिव्यास्त्रोंके ज्ञाता तथा शौर्यसम्पन्न हैं। वे आपके शत्रुओंका संहार करेंगे ।।
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ນັກຮົບເຊັ່ນ ພະຄະດັດ—ກະສັດຕະຣິຍະຜູ້ກ້າຫານຍິ່ງ ຮູ້ຊໍານານອາວຸດທິບ ແລະເຕັມໄປດ້ວຍວິລະກໍາ—ຈະນໍາຄວາມພິນາດມາໃຫ້ແກ່ສັດຕູຂອງເຈົ້າ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງລະຄວາມເສົ້າໝອງນີ້ເສຍ; ບໍ່ມີຄວາມຢ້ານກົວສໍາລັບເຈົ້າ. ເພື່ອເປັນກໍາລັງຊ່ວຍເຈົ້າ ດານະວະຜູ້ກ້າຫານຈໍານວນຫຼາຍໄດ້ປາກົດຕົວຢູ່ເທິງແຜ່ນດິນ. ດັ່ງນັ້ນ ບໍ່ຈໍາເປັນຕ້ອງໂສກເສົ້າ; ຢ່າຢ້ານ—ມິດຮ່ວມພະລັງອັນແຂງແກ່ງໄດ້ລຸກຂຶ້ນມາເພື່ອຊ່ວຍເຈົ້າ».
Verse 11
भीष्मद्रोणकृपादी श्र प्रवेक्ष्यन्त्यपरे5सुरा: । यैराविष्टा घृणां त्यक्त्वा योत्स्यन्ते तव वैरिभि:
«ຍັງມີອະສຸຣະອື່ນໆອີກຫຼາຍຕົນ ຈະເຂົ້າໄປສິງສູ່ຮ່າງຂອງ ພີສະມະ, ໂດຣນາຈາຣະ ແລະ ກຣິປາຈາຣະ ເປັນຕົ້ນ. ເມື່ອຖືກອະສຸຣະເຫຼົ່ານັ້ນຄອບງໍາ ພວກເຂົາຈະລະທິ້ງຄວາມເມດຕາ ແລະອອກຮົບກັບສັດຕູຂອງເຈົ້າ».
Verse 12
नैव पुत्रानु न च भ्रातृन् न पितृन् च बान्धवान् | नैव शिष्यान् न च ज्ञातीन् न बालात् स्थविरानू नच
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເຂົາຈະບໍ່ລະເວັ້ນແມ່ນແຕ່ລູກຊາຍ ຫຼືພີ່ນ້ອງ ຫຼືບິດາ ແລະຍາດພີ່ນ້ອງ; ບໍ່ລະເວັ້ນທັງສິດ ຫຼືຍາດສະນິດ—ທັງເດັກນ້ອຍ ແລະຜູ້ເຖົ້າກໍບໍ່ມີຜູ້ໃດຖືກປ່ອຍໄວ້».
Verse 13
युधि सम्प्रहरिष्यन्तो मोक्ष्यन्ति कुरुसत्तम | निः:स्नेहा दानवाविष्टा: समाक्रान्तेडन्तरात्मनि
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງກຸຣຸ! ເມື່ອພວກເຂົາກໍາລັງຈະປະທະກັນໃນສົງຄາມ ພວກເຂົາຈະປ່ອຍອາວຸດອອກ. ບໍ່ຫຼືອຄວາມຮັກຜູກພັນຕາມທໍາມະຊາດ—ຖືກດານະວະຄອບງໍາ ພວກເຂົາຈະບຸກຮຸກຕໍ່ໄປ ແມ່ນແຕ່ໃນຍາມທີ່ອັດຕາພາຍໃນຖືກກົດທັບ».
Verse 14
कुरुश्रेष्ठ) दानवोंका आवेश होनेपर भीष्म, द्रोण आदिकी अन्तरात्मापर भी उन दानवोंका ही अधिकार हो जायगा। उस दशामें युद्धमें स्नेहरहित हो प्रहार करते हुए वे लोग पुत्रों, भाइयों, पितृजनों, बान्धवों, शिष्यों, कुटुम्बीजनों, बालकों तथा बूढ़ोंको भी नहीं छोड़ेंगे ।।
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງກຸຣຸ! ເມື່ອດານະວະເຂົ້າຄອບງໍາ ພີສະມະ ໂດຣນາ ແລະຜູ້ອື່ນໆ ແມ່ນແຕ່ອັດຕາພາຍໃນຂອງເຂົາກໍຈະຕົກຢູ່ໃນອໍານາດຂອງດານະວະ. ໃນສະພາບນັ້ນ ພວກເຂົາຈະຟັນຟາດໃນສົງຄາມໂດຍບໍ່ມີຄວາມຮັກຜູກພັນ ບໍ່ລະເວັ້ນລູກ ພີ່ນ້ອງ ບິດາ ຍາດພີ່ນ້ອງ ສິດ ຄົນໃນຕະກູນ—ທັງເດັກ ແລະຜູ້ເຖົ້າ. ຖືກບັງຄັບ ບຸລຸດດັ່ງເສືອເຫຼົ່ານັ້ນຈະປາດຄວາມຮັກໄປໄກ ແລະຟັນຟາດຈາກລະຍະໄກດ້ວຍອາວຸດ ດ້ວຍໃຈຮື່ນເຮີງແຕ່ມົນທິນ. ຖືກອະວິຊາຫຼອກລວງ ພວກເຂົາຈະຮົບຮາວກັບຖືກຊັກນໍາໂດຍຊະຕາ—ເປັນຜົນທີ່ຖືກປັ້ນແຕ່ງໂດຍພຣະພິທີແຫ່ງວາສະນາ».
Verse 15
व्याभाषमाणाश्षान्योन्यं न मे जीवन् विमोक्ष्यसे । सर्वे शस्त्रास्त्रमोक्षेण पौरुषे समवस्थिता:
ເມື່ອພວກເຂົາຕະໂກນຕອບໂຕກັນໄປມາ ລາວກໍປະກາດວ່າ: «ເຈົ້າຈະບໍ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກຂ້າໄດ້ໂດຍຍັງມີຊີວິດ»। ດ້ວຍຄໍາສັດນັ້ນ ທຸກຄົນຢືນໝັ້ນໃນຄວາມກ້າຫານຂອງຊາຍ ພ້ອມຈະປ່ອຍອາວຸດແລະອາສະຕຣ—ຄໍາເວົ້າຖອຍຫາຍ ເຫຼືອແຕ່ຈັນຍາບັນອັນເຢັນຊາຂອງສົງຄາມ ທີ່ກຽດສັກສີແລະຊີວິດຖືກວາງໄວ້ເທິງກໍາລັງ.
Verse 16
तेडपि पञ्च महात्मान: प्रतियोत्स्यन्ति पाण्डवा:
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ມະຫາບຸລຸດຜູ້ມີໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ທັງຫ້ານັ້ນ ກໍຈະຖືກປານດະວະທັງຫຼາຍອອກຮົບຕໍ່ຕ້ານ—ເປັນເຄື່ອງຊີ້ວ່າປານດະວະພ້ອມຈະເຜີຍໜ້າກັບຄູ່ຕໍ່ສູ້ອັນນ່າຢ້ານ ເພື່ອປົກປ້ອງສິດແລະທຳມະຂອງຕົນ.
Verse 17
दैत्यरक्षोगणाश्वैव सम्भूता: क्षत्रयोनिषु
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ຝູງໄດຕະຍະ ແລະ ຣາກສະສະ ໄດ້ເກີດມາໃນສາຍກະສັດກະສັດຕຣິຍະ. ນັກຮົບຜູ້ກ້າຫານ ແລະ ມີກໍາລັງຫນັກແນ່ນັ້ນ ຈະຟາດຟັນສັດຕູຂອງພະອົງດ້ວຍແຮງອັນຫນັກ»। ຄໍານີ້ຊີ້ວ່າ ອໍານາດທີ່ບໍ່ແມ່ນມະນຸດໄດ້ຮັບກໍາເນີດເປັນມະນຸດ ແລະ ເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບ ເພີ່ມທັງນ້ໍາໜັກທາງທຳມະຂອງສົງຄາມ ແລະ ອັນຕະລາຍທີ່ສັດຕູຂອງພະຣາຊາຈະພົບເຈີ.
Verse 18
योत्स्यन्ति युधि विक्रम्य शत्रुभिस्तव पार्थिव | गदाभिमरुसलै: शूलै: शस्त्रैरुच्चावचैस्तथा
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ມີຝູງໄດຕະຍະ ແລະ ຣາກສະສະ ເກີດມາໃນສາຍກະສັດກະສັດຕຣິຍະ; ພວກເຂົາຈະຮ່ວມກັບສັດຕູຂອງພະອົງ ແລະ ຈະສູ້ຮົບໃນສະໜາມດ້ວຍຄວາມກ້າຫານ. ນັກຮົບຜູ້ມີກໍາລັງຫນັກແນ່ນັ້ນ ຈະຟາດຟັນສັດຕູຂອງພະອົງດ້ວຍກະບອງ, ຄ້ອນຫນັກ (ມຸສະລະ), ຫອກ, ແລະອາວຸດຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ—ໃຫຍ່ນ້ອຍຕ່າງໆ»។
Verse 19
यच्च ते<न्तर्गतं वीर भयमर्जुनसम्भवम् | तत्रापि विहितो<स्माभिववधोपायो<र्जुनस्य वै
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: «ໂອ ວີຣະບຸລຸດ, ຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ອາຣຈຸນະທີ່ຝັງລຶກຢູ່ໃນໃຈເຈົ້າ ຈົ່ງຂັບມັນອອກໄປ. ເພາະແມ່ນແຕ່ໃນເລື່ອງຂອງເຂົາ ພວກເຮົາກໍໄດ້ຄິດຄົ້ນວິທີການສັງຫານອາຣຈຸນະໄວ້ແລ້ວ»។
Verse 20
हतस्य नरकस्यात्मा कर्णमूर्तिमुपाश्रित: । तद् वैरं संस्मरन् वीर योत्स्यते केशवार्जुनौ
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ວິນຍານຂອງ ນະຣະກະ—ຜູ້ຖືກ ພຣະສຣີກຣິດສະນະ ສັງຫານ—ໄດ້ເຂົ້າໄປອາໄສໃນຮ່າງຂອງ ກັນນະ. ເມື່ອລະລຶກຄວາມອາຄາດເກົ່ານັ້ນ ວີຣະບຸລຸດຜູ້ແຂງກ້າຈະສະແຫວງຫາການຮົບກັບ ເກສະວະ ແລະ ອາຣຊຸນ»។
Verse 21
स ते विक्रमशौटीरो रणे पार्थ विजेष्यति । कर्ण: प्रहरतां श्रेष्ठ: सर्वाश्षारीन् महारथ:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ກັນນະ—ຜູ້ພູມໃຈໃນພະລັງກ້າ ແລະ ໂດ່ງດັງດ້ວຍຄວາມກ້າຫານໃນສົງຄາມ—ຈະຊະນະ ປາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ໃນສະໜາມຮົບ. ມະຫາຣະຖີ ກັນນະ ຜູ້ເປັນເລີດໃນບັນດາຜູ້ຈົມຕີ ຈະປະຫັດປະຫານສັດຕູທັງປວງຂອງເຈົ້າແນ່ນອນ»។
Verse 22
ज्ञात्वैतच्छझना वज्ी रक्षार्थ सव्यसाचिन: । कुण्डले कवचं चैव कर्णस्यापहरिष्यति,इस बातको समझकर वज्धारी इन्द्र अर्जुनकी रक्षाके लिये छल करके कर्णके कुण्डल और कवचका अपहरण कर लेंगे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຮູ້ເລື່ອງນີ້ ອິນທຣະ ຜູ້ຖືວັຊຣະ ຈະເພື່ອປົກປ້ອງ ສະວັຍະສາຈີ (ອາຣຊຸນ) ໃຊ້ກົນລະຍຸດ ແລະ ຊິງເອົາຕຸ້ມຫູ (ກຸນຑະລະ) ກັບ ກະວະຈະ ອັນເກີດມາພ້ອມກາຍຂອງ ກັນນະ»។
Verse 23
तस्मादस्माभिरप्यत्र दैत्या:शतसहस््रशः । नियुक्ता राक्षसाश्वैव ये ते संशप्तका इति
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ພວກເຮົາກໍໄດ້ຈັດຕັ້ງ ໄດຕະຍະ ເປັນແສນໆ ແລະ ຣາກສະສະ ຢູ່ທີ່ນີ້ ເພື່ອພາລະກິດນີ້ໂດຍສະເພາະ; ພວກເຂົາເອີ້ນວ່າ ສັມຊັບຕະກະ. ພວກເຂົາຈະປະຫານວີຣະບຸລຸດ ອາຣຊຸນ. ດັ່ງນັ້ນ ຢ່າໂສກເສົ້າເລີຍ. ໂອ ພຣະຣາຊາ, ເຈົ້າຖືກກຳນົດໃຫ້ເສວຍອຳນາດເຫນືອແຜ່ນດິນນີ້ໂດຍບໍ່ມີຄວາມລຳບາກກົດກັ້ນ»។
Verse 24
प्रख्यातास्ते<र्जुनं वीरं हनिष्यन्ति च मा शुचः । असपत्ना त्वया हीयं भोक्तव्या वसुधा नूप
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ນັກຮົບຜູ້ໂດ່ງດັງເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສັງຫານວີຣະບຸລຸດ ອາຣຊຸນ ແນ່ນອນ—ຢ່າໂສກເສົ້າເລີຍ. ໂອ ພຣະຣາຊາ, ແຜ່ນດິນນີ້ຈະເປັນຂອງເຈົ້າໃຫ້ເສວຍໂດຍບໍ່ມີຄູ່ແຂ່ງ; ເຈົ້າຖືກກຳນົດໃຫ້ປົກຄອງໂດຍບໍ່ມີຜູ້ຕໍ່ຕ້ານ»។
Verse 25
मा विषादं गमस्तस्मान्नैतत्त्वय्युपपद्यते । विनष्टे त्वयि चास्माकं पक्षो हीयेत कौरव,अतः कुरुनन्दन! आप विषाद न करें। यह आपको शोभा नहीं देता है। आपके नष्ट हो जानेपर तो हमारे पक्षका ही नाश हो जायगा
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຢ່າຕົກໃນຄວາມເສົ້າໂສກເນື່ອງຈາກເຫດນີ້; ຄວາມຫົວໃຈທໍ້ແທ້ແບບນັ້ນບໍ່ສົມກັບເຈົ້າ. ຖ້າເຈົ້າສູນເສຍໄປ ໂອ ກົວຣະວະ, ຝ່າຍຂອງພວກເຮົາຈະຖອຍຫຼັງ—ແທ້ຈິງຈະຮອດຂັ້ນພິນາດ.»
Verse 26
गच्छ वीर न ते बुद्धिरन्या कार्या कथठ्चन । त्वमस्माकं गतिर्नित्यं देवतानां च पाण्डवा:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໄປເຖີດ ໂອ ວີຣະບຸລຸດ. ເຈົ້າຢ່າໄດ້ຄິດເຖິງທາງອື່ນໃດໆ. ເຈົ້າແມ່ນທີ່ພຶ່ງພາ ແລະ ທາງອອກສຸດທ້າຍຂອງພວກເຮົາເສມອ—ແລະພວກປານດະວະກໍເປັນທີ່ພຶ່ງຂອງເທວະດາທັງຫຼາຍເຊັ່ນກັນ.»
Verse 27
वैशम्पायन उवाच एवमुकक््त्वा परिष्वज्य दैत्यास्तं राजकुञ्जरम् । समाश्चास्य च दुर्धर्ष पुत्रवद् दानवर्षभा:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອເວົ້າດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ພວກໄດຕະຍະໄດ້ກອດ “ຊ້າງໃນຫມູ່ກະສັດ” (ດຸຣະໂຢທະນະ). ດານະວະຜູ້ດຸດັ່ງງົວອຸສະພະນັ້ນ ໄດ້ປອບໃຈວີຣະບຸລຸດຜູ້ຍາກຈະພ່າຍ ດັ່ງລູກຂອງຕົນ ໃຫ້ຈິດໃຈແນ່ນອນ. ຕໍ່ມາ ພວກເຂົາເວົ້າຄໍາອ່ອນຫວານ ໃຫ້ອະນຸຍາດໃຫ້ເຂົາອອກເດີນທາງ ແລະຊັກຊວນໃຫ້ໄປຊະນະສັດຕູ.
Verse 28
स्थिरां कृत्वा बुद्धिमस्य प्रियाण्युक्त्वा च भारत | गम्यतामित्यनुज्ञाय जयमाप्रुहि चेत्यथ
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ, ເມື່ອພວກເຂົາເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈຂອງເຂົາແນ່ນອນ ແລະເວົ້າຄໍາທີ່ເຂົາພໍໃຈແລ້ວ ກໍອະນຸຍາດໃຫ້ເຂົາໄປ ໂດຍກ່າວວ່າ ‘ບັດນີ້ ໄປເຖີດ ແລະຈົ່ງໄດ້ຊະນະ’»
Verse 29
तैर्विसृष्टं महाबाहुं कृत्या सैवानयत् पुनः । तमेव देशं यत्रासौ तदा प्रायमुपाविशत्
ເມື່ອພວກເຂົາປ່ອຍເຂົາໄປແລ້ວ, ກຶຣຕະຍາ—ສິ່ງທີ່ຖືກສ້າງດ້ວຍພິທີອາຖັນ—ໄດ້ນໍາຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າກັບຄືນອີກຄັ້ງ ໄປຍັງສະຖານທີ່ເດີມ ທີ່ເຂົາເຄີຍນັ່ງລົງ ຕັ້ງໃຈຈະອົດອາຫານຈົນຕາຍ.
Verse 30
प्रतिनिक्षिप्य तं वीर॑ कृत्या समभिपूज्य च । अनुज्ञाता च राज्ञा सा तथैवान्तरधीयत
ເມື່ອນາງໄດ້ນໍາວີຣະບຸລຸດນັ້ນໄປວາງໄວ້ທີ່ນັ້ນແລ້ວ ກຣິຕະຍາ (Kṛtyā)—ຮູບນາງອະພິນິຫານທີ່ມີອໍານາດມົນຕຣາ—ກໍໄດ້ຖວາຍການນັບຖືບູຊາຕາມຄວນ. ຈາກນັ້ນ ເມື່ອໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກພຣະຣາຊາ ນາງກໍຫາຍລັບໄປຈາກສາຍຕາ—ດັ່ງທີ່ນາງເຄີຍປາກົດມາ—ເປັນໝາຍວ່າພາລະກິດທີ່ຖືກມອບໝາຍໄດ້ສໍາເລັດ ແລະພຣະຣາຊາກໍມີສ່ວນຮ່ວມໃນນັ້ນ.
Verse 31
गतायामथ तस्यां तु राजा दुर्योधनस्तदा । स्वप्रभूतमिदं सर्वमचिन्तयत भारत
ໄວສັມປາຍະນະໄດ້ກ່າວວ່າ: ເມື່ອນາງໄດ້ຈາກໄປແລ້ວ ໃນເວລານັ້ນ ພຣະຣາຊາດຸຣະໂຢທະນະໄດ້ຄິດຕອບທົ່ວເລື່ອງນີ້ທັງໝົດວ່າເປັນການສະແດງອໍານາດຂອງພຣະອົງເອງ—ໂອ ຜູ້ສືບສາຍພາຣະຕະ—ແລະໄດ້ເຮັດໃຫ້ຂະນະນັ້ນກາຍເປັນການຄໍານວນເພື່ອຄວາມເປັນໃຫຍ່ ບໍ່ແມ່ນການຄໍານຶງເຖິງທຳມະ.
Verse 32
कर्ण संशप्तकांश्षैव पार्थस्यामित्रघातिन:
ໄວສັມປາຍະນະໄດ້ກ່າວວ່າ: ກັນນະ ພ້ອມດ້ວຍພວກສັມຊັບຕະກະ ໄດ້ຕັ້ງຕົນຕໍ່ຕ້ານພາຣຖະ—ອາຣຊຸນ ຜູ້ປະຫານສັດຕູ—ເພື່ອຈະປະຈັນໜ້າ ແລະຂັດຂວາງເຂົາໃນສົງຄາມ.
Verse 33
एवमाशा दृढा तस्य धार्त॑राष्ट्रस्थ दुर्मतेः
ໄວສັມປາຍະນະໄດ້ກ່າວວ່າ: ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມຫວັງອັນໝັ້ນຄົງຂອງຜູ້ມີໃຈຊົ່ວນັ້ນ—ຜູ້ທີ່ໄດ້ຝາກຊະຕາກໍາໄວ້ກັບພວກທາຣຕະຣາສະຕຣະ—ໄດ້ແຂງກ້າກາຍເປັນຄວາມຕັ້ງໃຈ ແມ່ນແຕ່ເສັ້ນທາງທີ່ເຂົາເລືອກຈະເຕັມໄປດ້ວຍອັນຕະລາຍຕໍ່ທຳມະກໍຕາມ.
Verse 34
कर्णो5प्याविष्ट चित्तात्मा नरकस्यान्तरात्मना
ໄວສັມປາຍະນະໄດ້ກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ກັນນະ ຈິດໃຈແລະຕົນຕະນາພາຍໃນຂອງເຂົາກໍຖືກອໍານາດອັນດຸດັນດັ່ງນະລົກຈາກພາຍໃນຍຶດຄອງ ຈົນຄ້າຍຖືກຄອບງໍາຢູ່ພາຍໃນ. ເຂົາຖືກຂັບດັນໂດຍຄວາມຕັ້ງໃຈອັນມືດມົນແລະທໍາລາຍ ບໍ່ແມ່ນໂດຍການເຫັນແຈ້ງ. ຂໍ້ຄວາມນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄວາມເສື່ອມຊົ່ວພາຍໃນອາດກັບຄວບຄຸມການຕັດສິນ ແລະບິດເບືອນຄົນໃຫ້ໄປສູ່ທາງເລືອກທີ່ເຮັດຮ້າຍ.
Verse 35
संशप्तकाश्न ते वीरा राक्षसाविष्टचेतस:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ນັກຮົບຜູ້ກ້າເຫຼົ່ານັ້ນ—ຖືກຜູກມັດດ້ວຍຄໍາສາບານ—ຈິດໃຈຖືກຄວາມຄຸ້ມຄອງດຸດັນດັ່ງຣາກສະສະ ຄືຖືກສິ່ງຊົ່ວສິງ ແລະພຸ່ງເຂົ້າໄປດ້ວຍຄວາມມຸ່ງມັ່ນບໍ່ຢັ້ງຄິດ.
Verse 36
भीष्मद्रोणकृपाद्याश्न दानवाक्रान्तचेतस:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ພີສະມະ, ໂດຣນະ, ກຣິປະ ແລະຜູ້ອື່ນໆ—ຈິດໃຈຖືກອໍານາດດານະວະລຸກລ້ານ ແລະຍຶດຄອງ—(ຈຶ່ງກະທໍາພາຍໃຕ້ອິດທິພົນອັນມືດນັ້ນ)».
Verse 37
(कृत्यया55नाय्यकथितं यत् तस्यां निशि दानवै: ।) न चाचचक्षे कस्मैचिदेतद् राजा सुयोधन:,दानवोंने रातमें कृत्याद्वारा अपने यहाँ बुलाकर जो बातें कही थीं, उन्हें राजा दुर्योधनने किसीपर भी प्रकट नहीं किया
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຄໍາທີ່ດານະວະທັງຫຼາຍໄດ້ບອກເຂົາໃນຄືນນັ້ນ—ຫຼັງຈາກເອີ້ນເຂົາມາດ້ວຍອໍານາດຂອງ «ກຣິຕຍາ»—ພຣະຣາຊາ ສຸຍໂຢທະນະ ບໍ່ໄດ້ເຜີຍໃຫ້ໃຜຮູ້ເລີຍ.
Verse 38
दुर्योधनं निशान्ते च कर्णो वैकर्तनो<ब्रवीत् । स्मयन्निवाञ्जलिं कृत्वा पार्थिव हेतुमद् वच:,वह रात बीतनेपर सूर्यपुत्र कर्णने आकर राजा दुर्योधनसे हाथ जोड़ मुसकराते हुए यह युक्तियुक्त वचन कहा--
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຮຸ່ງອາລຸນ, ກັນນະ ວາຍກັຣຕະນະ ບຸດແຫ່ງຄົນຂັບລົດສົງຄາມ ໄດ້ເຂົ້າໄປກ່າວກັບພຣະຣາຊາ ດຸຣະໂຢທະນະ. ພ້ອມຮອຍຍິ້ມ ແລະປະນົມມືຄໍານັບ, ເຂົາໄດ້ເວົ້າຖ້ອຍຄໍາທີ່ມີເຫດຜົນ ແລະມີເປົ້າໝາຍ.
Verse 39
न मृतो जयते शत्रूञज्जीवन् भद्राणि पश्यति । मृतस्य भद्राणि कुतः कौरवेय कुतो जय:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຄົນຕາຍບໍ່ອາດຊະນະສັດຕູໄດ້. ມີແຕ່ຜູ້ຍັງມີຊີວິດເທົ່ານັ້ນຈຶ່ງຈະໄດ້ເຫັນວັນອັນເປັນມົງຄຸນ. ສໍາລັບຜູ້ຕາຍ ຄວາມສຸກຢູ່ໃສ—ແລະໄຊຊະນະຢູ່ໃສ, ໂອ ລູກຫຼານແຫ່ງກຸຣຸ?»
Verse 40
न कालोउद्य विषादस्य भयस्य मरणस्य वा | परिष्वज्याब्रवीच्चैनं भुजाभ्यां स महाभुज:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ນີ້ບໍ່ແມ່ນເວລາສໍາລັບຄວາມໂສກ, ບໍ່ແມ່ນເວລາສໍາລັບຄວາມຢ້ານ, ຫຼືສໍາລັບຄວາມຕາຍ» ເມື່ອເວົ້າດັ່ງນັ້ນ ກັນນະ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ ໄດ້ໃຊ້ແຂນທັງສອງດຶງ ດຸຣຍໂອທະນະ ໃຫ້ເຂົ້າມາໃກ້ ກອດໄວ້ແນບອົກ ແລ້ວກ່າວ—ເພື່ອໃຫ້ໃຈເຂົາໝັ້ນຄົງ ແລະກ້າຫານຕໍ່ວິກິດ.
Verse 41
उत्तिष्ठ राजन् कि शेषे कस्माच्छोचसि शत्रुहन् शत्रून् प्रताप्य वीर्येण स कथं मृत्युमिच्छसि
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງລຸກຂຶ້ນ ໂອ້ ພະຣາຊາ! ເຈົ້ານອນຢູ່ເຊັ່ນນີ້ເພາະຫຍັງ? ເຈົ້າຜູ້ປະຫານສັດຕູ, ເຈົ້າໂສກເສົ້າເພາະຫຍັງ? ເມື່ອເຈົ້າໄດ້ເຜົາຜານສັດຕູດ້ວຍວິລະກໍາແລ້ວ ເຈົ້າຈຶ່ງປາຖະໜາຄວາມຕາຍໄດ້ແນວໃດ?»
Verse 42
अथवा ते भयं जात॑ दृष्टवार्जुनपराक्रमम् । सत्यं ते प्रतिजानामि वधिष्यामि रणे<र्जुनम्
«ຫາກວ່າຄວາມຢ້ານໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນເຈົ້າ ເມື່ອເຫັນວິລະພະລັງຂອງອາຣຈຸນ ຂ້າພະເຈົ້າຂໍປະຕິຍານດ້ວຍຄວາມຈິງ: ໃນສົງຄາມ ຂ້າພະເຈົ້າຈະປະຫານອາຣຈຸນແນ່ນອນ»
Verse 43
गते त्रयोदशे वर्षे सत्येनायुधमालभे । आनयिष्याम्यहं पार्थान् वशं तव जनाधिप,“महाराज! मैं धनुष छूकर सचाईके साथ यह शपथ ग्रहण करता हूँ कि तेरहवाँ वर्ष व्यतीत होते ही पाण्डवोंको तुम्हारे वशमें ला दूँगा"
«ເມື່ອປີທີ່ສິບສາມຜ່ານພົ້ນໄປ ຂ້າພະເຈົ້າຈະແຕະອາວຸດ ແລະສາບານດ້ວຍຄວາມຈິງ: ຂ້າພະເຈົ້າຈະນໍາພວກປາຣຖະ (ປານດະວະ) ມາໃຫ້ຢູ່ໃນອໍານາດຂອງເຈົ້າ ໂອ້ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ»
Verse 44
एवमुक्तस्तु कर्णेन दैत्यानां वचनात् तथा । प्रणिपातेन चाप्येषामुदतिष्ठत् सुयोधन:
ເມື່ອກັນນະໄດ້ກ່າວດັ່ງນັ້ນ ແລະເມື່ອພວກພີ່ນ້ອງເຊັ່ນ ດຸຫະສາສະນະ ໄດ້ກົ້ມກາບດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະອ້ອນວອນຢ່າງອ່ອນນ້ອມ ສຸຍໂອທະນະ (ດຸຣຍໂອທະນະ) ກໍໄດ້ລະລຶກເຖິງຖ້ອຍຄໍາຂອງພວກໄດຕະຍະ ແລະລຸກຂຶ້ນຈາກອາສນະຂອງຕົນ.
Verse 45
दैत्यानां तद् वच: श्रुत्वा हृदि कृत्वा स्थिरां मतिम् ततो मनुजशार्दूलो योजयामास वाहिनीम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄໍາຂອງພວກໄດຕະຍະ ແລະເກັບໄວ້ໃນໃຈດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໃຈອັນໝັ້ນຄົງ ຜູ້ກ້າຫານດັ່ງເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດນັ້ນ ກໍເລີ່ມຈັດຕັ້ງກອງທັບ. ໂດຍລະລຶກຖ້ອຍຄໍາທີ່ເຄີຍກ່າວໄວ້ກ່ອນ ທຸຣະໂຍທະນະ ຕັດສິນໃຈຢ່າງແນ່ວແນ່ຈະເຮັດສົງຄາມກັບພວກປານດະວະ ແລະສັ່ງໃຫ້ກອງທັບສີ່ຫມວດ—ລົດຮົບ, ຊ້າງ, ມ້າ, ແລະທະຫານຍ່າງ—ຕຽມພ້ອມເພື່ອເດີນທາງໄປຫາຮັສຕິນາປຸຣະ. ໂອ ພຣະຣາຊາ! ກອງທັບອັນໃຫຍ່ນັ້ນ ເລີ່ມເຄື່ອນໄປດັ່ງກະແສນ້ໍາແມ່ນ້ໍາຄົງຄາ—ບໍ່ອາດຂັດຂວາງໄດ້ ແລະພອງພູມດ້ວຍເຈດຈໍານົງ.
Verse 46
रथनागाश्वकलिलां पदातिजनसंकुलाम् | गज्जौघप्रतिमा राजन् सा प्रयाता महाचमू:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະຣາຊາ, ກອງທັບໃຫຍ່ນັ້ນ—ໜາແນ້ນດ້ວຍລົດຮົບ, ຊ້າງ, ແລະມ້າ, ແອອັດດ້ວຍຝູງທະຫານຍ່າງ—ໄດ້ເຄື່ອນທັບໄປ ດັ່ງຝູງຊ້າງອັນມະຫາສານ.
Verse 47
श्वेतच्छत्रै: पताकाभि ्षामरैश्न सुपाण्डुरै: । रथैनगि: पदातैश्न शुशुभेडतीव संकुला
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຖືກປະດັບດ້ວຍຮົ່ມຂາວ, ທຸງ, ແລະພັດຂົນຈາມະຣະສີຂາວຈາງ; ແອອັດດ້ວຍລົດຮົບ, ຊ້າງ, ແລະທະຫານຍ່າງ—ພາບນັ້ນສ່ອງສະຫວ່າງຢ່າງຍິ່ງ, ໂດຍຄວາມງາມຍິ່ງເພີ່ມຂຶ້ນຈາກຄວາມໜາແນ້ນຂອງກອງທັບທີ່ຊຸມນຸມກັນ.
Verse 48
जयाशीर्भिड्विजेन्द्रे: स स्तूयमानो5घिराजवत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ທຸຣະໂຍທະນະ ພຣະຣາຊະບຸດຂອງທຣິຕະຣາສຕຣະ ໄດ້ເດີນນໍາໜ້າດັ່ງຈັກກະພັດ—ຟັງຄໍາສັນລະເສີນ ແລະພອນໄຊຊະນະຈາກປາກພຣາຫມະນະຜູ້ປະເສີດ, ພ້ອມທັງຮັບອັນຈະລີນົບນ້ອມຂອງປະຊາຊົນ, ສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍສະຫງ່າລາສີອັນສູງສຸດ.
Verse 49
गृह्नन्नज्जलिमालाश्र धार्तराष्ट्री जनाधिप: । सुयोधनो ययावग्रे श्रिया परमया ज्वलन्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ສຸໂຍທະນະ (ທຸຣະໂຍທະນະ) ຜູ້ເປັນຈອມປົກຄອງແຫ່ງວົງທຣາຕະຣາສຕຣະ ຮັບອັນຈະລີນົບນ້ອມຂອງປະຊາຊົນເປັນແຖວໆ ແລະເດີນນໍາໜ້າໄປ ສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍສະຫງ່າລາສີອັນສູງສຸດ.
Verse 50
कर्णेन सार्ध राजेन्द्र सौबलेन च देविना । दुःशासनादयश्चास्य भ्रातर: सर्व एव ते
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາ, ພ້ອມກັບ ກັນນະ ແລະ ຊາວບະລະ (ຊະກຸນິ), ພ້ອມທັງພີ່ນ້ອງທັງຫມົດຂອງເຂົາ ເລີ່ມຈາກ ທຸຫສາສະນະ—ທຸກຄົນນັ້ນ ຕ່າງຕິດຕາມເຂົາໄປ.
Verse 51
भूरिश्रवा: सोमदत्तो महाराजश्न बाह्विक: । रथै्नानाविधाकारैहयैर्गजवरैस्तथा
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພູຣີສຣະວັສ, ໂສມະດັດຕະ, ແລະ ພະຣາຊາເຖົ້າ ບາຫລີກະ—ພ້ອມກັບ ກັນນະ, ຊະກຸນິ ຜູ້ຫຼິ້ນພະນັນ, ແລະ ທຸຫສາສະນະ ກັບພີ່ນ້ອງອື່ນໆ—ເຫຼົ່ານັ້ນເປັນດັ່ງເພັດແຫ່ງວົງກຸຣຸ, ຂຶ້ນຂີ່ລົດຮົບຫຼາຍຮູບແບບ, ມ້າດີ, ແລະ ຊ້າງເຈົ້າ, ເດີນຕາມຫຼັງ ທຸຣະໂຢທະນະ. ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ, ໃນເວລາບໍ່ດົນ ພວກເຂົາທັງຫມົດໄດ້ເຂົ້າສູ່ນະຄອນຫຼວງ ຫັສຕິນາປຸຣະ.
Verse 52
प्रयान्तं नृपसिंहं तमनुजग्मु: कुरूद्वहा: । कालेनाल्पेन राजेन्द्र स्वपुरं विविशुस्तदा
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອ “ສິງໃນຫມູ່ພະຣາຊາ” ນັ້ນອອກເດີນທາງ, ບັນດາຜູ້ເລີດໃນຫມູ່ກຸຣຸ ກໍຕິດຕາມເຂົາໄປ. ໃນເວລາບໍ່ດົນ, ໂອ ພະຣາຊາ, ພວກເຂົາໄດ້ເຂົ້າສູ່ນະຄອນຂອງຕົນ.
Verse 153
श्लाघमाना: कुरुश्रेष्ठ करिष्यन्ति जनक्षयम् । एक-दूसरेके विरुद्ध भाषण करते हुए वे सब योद्धा कहेंगे--“आज तू मेरे हाथोंसे जीवित नहीं बच सकता।' कुरुश्रेष्ठी! इस प्रकार सभी अस्त्र-शस्त्रोंकी वर्षा करते हुए पराक्रमपर डटे रहेंगे और परस्पर होड़ लगाकर जनसंहार करेंगे
ພວກເຂົາຈະອວດອ້າງກັນ, ໂອ ຜູ້ເລີດໃນຫມູ່ກຸຣຸ, ແລະຈະກໍ່ໃຫ້ເກີດການລົ້ມຕາຍຂອງຜູ້ຄົນຫຼາຍ. ເວົ້າທ້າທາຍກັນໄປມາ, ນັກຮົບເຫຼົ່ານັ້ນຈະກ່າວວ່າ: “ມື້ນີ້ ເຈົ້າຈະບໍ່ລອດຊີວິດຈາກມືຂ້າ!” ແລ້ວພວກເຂົາຈະປາລົງອາວຸດດັ່ງຝົນ, ຍືນຫມັ້ນໃນຄວາມກ້າຫານ, ແຂ່ງຂັນກັນ ແລະກໍ່ການຂ້າຟັນຢ່າງຫນັກໜ່ວງ.
Verse 166
वधं चैषां करिष्यन्ति दैवयुक्ता महाबला: । वे दैवप्रेरित महाबली महात्मा पाँचों पाण्डव भी इन भीष्म आदिका सामना करते हुए इनका वध करेंगे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໂດຍຖືກຊັກນໍາໂດຍພຣະພິລິດ (ຊະຕາ) ແລະມີພະລັງອັນຍິ່ງໃຫຍ່, ພວກເຂົາຈະກໍ່ໃຫ້ເກີດການສັງຫານຄົນເຫຼົ່ານີ້. ພັນດະວະທັງຫ້າ—ຜູ້ກ້າຫານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ຖືກກຳນົດໂດຍອຳນາດເທິງ—ຈະປະຈັນໜ້າແມ່ນແຕ່ຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ອັນນ່າຢ້ານເຊັ່ນ ພີສະມະ, ແລະໃນສົງຄາມອັນຊອບທຳ ຈະນໍາໃຫ້ເຂົາເຈົ້າພ່າຍພັງ.
Verse 251
इस प्रकार श्रीमह्याभारत वनपर्वके अन्तर्गत घोषयात्रापर्वमें दुर्योधनप्रायोपवेशनविषयक दो सौ इक्यावनवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ບົດທີ 251 ໃນຕອນ «ໂຄສະຍາຕຣາປະວະ» ອັນຢູ່ໃນ «ວະນະປະວະ» ຂອງ «ມະຫາພາຣະຕະ» ອັນສັກສິດ ວ່າດ້ວຍການຕັດສິນໃຈຂອງ ທຸຣະໂຢທະນະ ທີ່ຈະເຮັດ «ປຣາໂຢປະເວຊະ» (ອົດອາຫານຈົນຕາຍ) ກໍສິ້ນສຸດລົງແລ້ວ. ຂໍ້ຄວາມປິດທ້າຍນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວິກິດທາງທຳມະ: ເມື່ອຄວາມຍິ່ງຍໂສ ແລະ ຄວາມອັບອາຍ ແຂງກະດ້າງກາຍເປັນຄວາມມຸ່ງຫມັ້ນທຳລາຍຕົນ ຄຳແນະນຳ ແລະ ທຳມະ ຈຶ່ງເປັນບົດທົດສອບຊີ້ຂາດຕໍ່ຄວາມເປັນກະສັດ ແລະ ອຸປະນິສັຍ.
Verse 252
इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि घोषयात्रापर्वणि दुर्योधनपुरप्रवेशे द्विपज्चाशदधिकद्धिशततमो<5ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສຣີ ມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ «ວະນະປະວະ» ໃນຕອນທີ່ເອີ້ນວ່າ «ໂຄສະຍາຕຣາປະວະ» ບົດທີ່ພັນລະນາການເຂົ້າເມືອງຂອງ ທຸຣະໂຢທະນະ—ເປັນບົດທີ 252—ກໍສິ້ນສຸດລົງແລ້ວ.
Verse 313
(सम्मृश्य तानि वाक्यानि दानवोक्तानि दुर्मति: ।) विजेष्यामि रणे पाण्डूनिति चास्याभवन्मति: । भारत! कृत्याके चले जानेपर राजा दुर्योधनने इन सारी बातोंको स्वप्न समझा। दैत्योंके कहे हुए वचनोंपर विचार करके दुर्बुद्धि दुर्योधनके मनमें यह संकल्प उदित हुआ कि -मैं युद्धमें पाण्डवोंको जीत लूँगा'
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຄິດທົບທວນຖ້ອຍຄຳທີ່ດານະວະເວົ້າໄວ້ ຄວາມຄິດຂອງ ທຸຣະໂຢທະນະ ຜູ້ມີປັນຍາຄົດຄຽວ ກໍເກີດຂຶ້ນວ່າ: «ຂ້າຈະຊະນະພວກປານດະວະໃນສົງຄາມ». ຕອນນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄວາມຍິ່ງຍໂສ ແລະ ຄວາມຫຼົງຜິດ ອາດຈະເຮັດໃຫ້ຄຳແນະນຳອັນອັບອັນຕະລາຍ ກາຍເປັນຄວາມມຸ່ງຫມັ້ນແຂງກະດ້າງໄປສູ່ສົງຄາມ ຈົນບັງບັງຄວາມຮອບຄອບ ແລະ ທຳມະ.
Verse 326
अमन्यत वधे युक्तान् समर्थाश्व सुयोधन: । दुर्योधनने यह मान लिया कि संशप्तकगण तथा कर्ण ये शत्रुधाती अर्जुनके वधमें लगे हुए हैं और इसके लिये वे समर्थ हैं
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ສຸໂຢທະນະ (ທຸຣະໂຢທະນະ) ເຫັນວ່າ ຜູ້ທີ່ກຳລັງມຸ່ງໝັ້ນໃນການສັງຫານນັ້ນ ລ້ວນມີຄວາມສາມາດ—ເພາະເຊື່ອວ່າ ພວກສັມຊັບຕະກະ ພ້ອມກັບ ກັນນະ ໄດ້ທຸ່ມເທທັງໝົດເພື່ອທຳລາຍ ອັຣຈຸນະ. ຂໍ້ຄວາມນີ້ຊີ້ວ່າ ຄວາມໝັ້ນໃຈໃນກຳລັງ ແລະ ພັນທະມິດ ອາດຈະແຂງກະດ້າງກາຍເປັນຄວາມແນ່ໃຈທາງຈິດທຳ ແມ້ເປົ້າໝາຍຈະເປັນການສັງຫານຜູ້ຊອບທຳກໍຕາມ.
Verse 336
विनिर्जये पाण्डवानाम भवद् भरतर्षभ । जनमेजय! इस प्रकार उस खोटी बुद्धिवाले धृतराष्ट्रपुत्रके मनमें पाण्डवोंपर विजय पानेकी दृढ़ आशा हो गयी
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ກ້າໃນວົງພັນບາຣະຕະ, ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ—ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອຖືກເຫັນວ່າ ພວກປານດະວະ ຖືກປະລາຊັຍແລ້ວ, ຄວາມຫວັງອັນແຂງກະດ້າງ ແລະ ດື້ດຶງ ທີ່ຈະໄດ້ໄຊຊະນະເໜືອພວກເຂົາ ກໍເກີດຂຶ້ນໃນໃຈຂອງບຸດຂອງ ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ຜູ້ມີປັນຍາຄົດຄຽວນັ້ນ».
Verse 343
अर्जुनस्य वधे क्रूरां करोति सम तदा मतिम् । इधर कर्ण भी नरकासुरकी अन्तरात्मासे आविष्टचित्त होनेके कारण अर्जुनका वध करनेके लिये क्रूरतापूर्ण संकल्प करने लगा
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນເວລານັ້ນ ລາວໄດ້ຕັ້ງປະສົງອັນໂຫດຮ້າຍ ແລະ ໄຮ້ເມດຕາ ເພື່ອນຳໃຫ້ອາຣະຈຸນພົບຄວາມຕາຍ. ດ້ວຍຖືກອຳນາດພາຍໃນຄອບງຳ—ໃຈຖືກອິດທິພົນທີ່ກ່ຽວພັນກັບນະຣະກາສຸຣະຍຶດໄວ້—ກັນນະຈຶ່ງຫັນໄປສູ່ຄວາມຕັ້ງໃຈອັນໂຫດຮ້າຍທີ່ຈະຂ້າອາຣະຈຸນ, ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ການຖືກຄອບງຳພາຍໃນ ແລະ ຄວາມອາຄາດທີ່ບໍ່ຖືກຄວບຄຸມ ສາມາດບິດເບືອນການຕັດສິນ ແລະ ຜັກດັນໄປສູ່ອະທັມໄດ້.
Verse 356
रजस्तमो भ्यामाक्रान्ता: फाल्गुनस्य वधैषिण: । इसी प्रकार राक्षसोंसे आविष्टचित्त होकर वे संशप्तक वीर भी रजोगुण और तमोगुणसे आक्रान्त हो अर्जुनको मार डालनेकी इच्छा रखने लगे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຖືກຄອບງຳໂດຍຄວາມກະສັນແລະຄວາມມືດບອດ (rajas ແລະ tamas) ພວກເຂົາຈຶ່ງມຸ່ງໝັ້ນຈະສັງຫານຟາລກຸນ (ອາຣະຈຸນ). ດັ່ງນັ້ນ ດ້ວຍໃຈທີ່ຖືກຄວາມເດືອດດານດຸດັນດັ່ງຣາກສະສະຍຶດໄວ້, ນັກຮົບສັມສັບຕະກະເຫຼົ່ານັ້ນກໍ—ຖືກອາລົມຕ່ຳເຫຼົ່ານີ້ຄອບງຳ—ໄດ້ປັກໃຈຈະຂ້າອາຣະຈຸນ.
Verse 366
न तथा पाण्डुपुत्राणां स्नेहवन्तो विशाम्पते । राजन! भीष्म, द्रोण और कृपाचार्य आदिके मनपर भी दानवोंने अधिकार कर लिया था। अतः पाण्डवोंके प्रति उनका भी वैसा स्नेह नहीं रह गया
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາຊົນ, ຄວາມຮັກໃຄ່ຕໍ່ບຸດຂອງປານດຸ ບໍ່ເຫມືອນເກົ່າອີກແລ້ວ. ໂອ ພະຣາຊາ, ແມ່ນແຕ່ໃຈຂອງພີສະມະ, ດໂຣນະ, ກຣິປະ ແລະຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ອື່ນໆ ກໍຖືກອິດທິພົນດານະວະ/ອະສຸຣະຄອບງຳ; ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມອ່ອນໂຍນທີ່ເຄີຍມີຕໍ່ປານດະວະ ຈຶ່ງບໍ່ຫຼືອຢູ່ເຫມືອນເກົ່າ.”
Verse 473
व्यपेता भ्रघने काले द्यौरिवाव्यक्तशारदी । शत छत्र, पताका, शुभ चँवर, रथ, हाथी और पैदल योद्धाओंसे भरी हुई वह कौरव- सेना शरत्कालमें कुछ-कुछ व्यक्त शारदीय सुषमासे सुशोभित आकाशकी भाँति शोभा पा रही थी
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຄວາມມືດທຶບຂອງລະດູການໄດ້ຜ່ານພົ້ນໄປ, ກອງທັບກົວຣະວະ—ເຕັມໄປດ້ວຍຮົ່ມຫຼາຍຮ້ອຍ, ທຸງ, ພັດຫາງຈາມະຣະອັນເປັນມົງຄຸນ, ລົດຮົບ, ຊ້າງ ແລະ ທະຫານຍ່າງຕີນ—ປາກົດງາມສະຫງ່າ. ດຸດດັ່ງຟ້າລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນທີ່ຄ່ອຍໆແຈ້ງໃສ ແລະ ງາມ, ກອງທັບນັ້ນໃນລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນກໍສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍຄວາມສະຫງ່າທີ່ແຈ້ງຊັດ ແລະ ເປັນລະບຽບ, ດຸດດັ່ງຄວາມສະງົບທີ່ອາດນຳໜ້າຄວາມຮຸນແຮງຂອງສົງຄາມ.
Frequently Asked Questions
The chapter frames a dharma-saṅkaṭa between urgent protective retaliation (to recover Draupadī and restore violated order) and the need for disciplined conduct—especially regulating speech and action so that response remains lawful and purposeful rather than purely reactive.
Leadership is measured by containment: even when provoked by severe wrongdoing, a ruler must convert grief and anger into coordinated action, maintaining ethical speech and clarity of judgment while fulfilling protective duty.
No explicit phalaśruti is presented here; the meta-level function is narrative-ethical—using omens, messenger testimony, and Yudhiṣṭhira’s corrective speech as an interpretive guide to how dharma is enacted under crisis.