Adhyaya 180
Chapter Arc: रात्रि-युद्ध की धधकती अराजकता में भीम को पुकार सुनाई देती है—सब सेनाओं के देखते-देखते एक राक्षस-वीर भीम को ग्रसने-सा बढ़ रहा है; दृष्टि अलायुध पर टिकती है। → कौरव-पक्ष की ओर से कर्ण रणभूमि में धृष्टद्युम्न, शिखण्डी और पंचाल महारथियों को तितर-बितर करता है, जबकि दूसरी ओर घटोत्कच और अलायुध का टकराव पर्वत-शिखरों की भाँति गूँजता है। भीम के लिए संकट और सेना के लिए भय एक साथ बढ़ते हैं; सलाह आती है कि कर्ण को छोड़ पहले अलायुध का वध किया जाए। → घटोत्कच और अलायुध का घोर द्वंद्व चरम पर पहुँचता है—वृक्षों, पुष्पित शाखाओं और विविध अस्त्र-शस्त्रों की वर्षा के बीच, बकासुर के विशालकाय भ्राता अलायुध अंततः मारा जाता है; पाण्डव-पंचाल सिंहनाद करते हैं और रणभूमि में शंख-भेरी गूँज उठते हैं। → अलायुध-वध का समाचार देखते ही दुर्योधन सेना सहित अत्यन्त उद्विग्न हो उठता है; पाण्डव-पक्ष का उत्साह बढ़ता है और रात्रि-युद्ध में क्षणिक बढ़त उनके हाथ आती है। → कर्ण अभी भी रण में सक्रिय है और रात्रि-युद्ध की दिशा बदलने को तत्पर—अलायुध के पतन के बाद अगला प्रहार किस पर पड़ेगा, यह अनिश्चितता बनी रहती है।
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल ४८ “लोक हैं।) भीकम (2 अमान अष्टस प्तरत्याधेकशततमो< ध्याय: दोनों सेनाओंमें परस्पर घोर युद्ध और घटोत्कचके द्वारा अलायुधका वध एवं दुर्योधनका पश्चात्ताप संजय उवाच संदृश्य समरे भीम॑ रक्षसा ग्रस्तमन्तिकात् । वासुदेवो<ब्रवीद् राजन् घटोत्कचमिदं वच:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຫຼັງຈາກສັງຫານຣາກສະ ອາລາຍຸດະ ແລ້ວ, ຄະໂຕດກະຈະ—ໃຈຮື້ນເຮີງດ້ວຍຊັຍ—ໄດ້ຮ້ອງຄໍາຮ້ອງສົງຄາມຫຼາຍຮູບແບບ ຢູ່ທາງໜ້າສຸດຂອງກອງທັບຂອງທ່ານ. ໃນສະໜາມຮົບຍາມຄ່ໍາ ຂະນະນັ້ນເປັນຄືນທີ່ຄວາມມັ່ນໃຈແລະຄວາມຫວາດຫວັນພຸ່ງຂຶ້ນ, ເມື່ອພະລັງແລະຂວັນກໍາລັງກາຍເປັນແຮງຕັດສິນ ທ່າມກາງໂສກນາດທາງທໍາຂອງສົງຄາມພີ່ນ້ອງຂ້າກັນ.
Verse 2
पश्य भीम॑ महाबाहो रक्षसा ग्रस्तमाहवे । पश्यतां सर्वसैन्यानां तव चैव महाद्युते,“महातेजस्वी महाबाहु वीर! देखो, युद्धस्थलमें उस राक्षसने सम्पूर्ण सेनाके और तुम्हारे देखते-देखते भीमसेनको वशमें कर लिया है
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ເບິ່ງເຖີດ ໂອ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ! ໃນກາງສົງຄາມ ບີມະຖືກຣາກສະຈັບກຸມແລ້ວ. ເບິ່ງເຖີດ ໂອ ວີຣະບຸລຸດຜູ້ສະຫວ່າງໄສ! ຕໍ່ໜ້າກອງທັບທັງປວງ ແລະຕໍ່ໜ້າຕາຂອງທ່ານເອງ, ຣາກສະນັ້ນໄດ້ນໍາບີມເສນະໃຫ້ຕົກຢູ່ໃຕ້ອໍານາດຂອງມັນ”។
Verse 3
स कर्ण त्वं समुत्सृज्य राक्षसेन्द्रमलायुधम् । जहि क्षिप्रं महाबाहो पश्चात् कर्ण वधिष्यसि,“महाबाहो! अतः तुम कर्णको छोड़कर पहले राक्षसराज अलायुधको शीघ्रतापूर्वक मार डालो। पीछे कर्णका वध करना”
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ, ຈົ່ງວາງກັນນະໄວ້ກ່ອນ ແລ້ວຈົ່ງຟັນສັງຫານອາລາຍຸດະ ຈອມແຫ່ງຣາກສະ ໃຫ້ໄວ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ຈຶ່ງຄ່ອຍສັງຫານກັນນະ.” ຄໍາແນະນໍານີ້ສະທ້ອນປັນຍາໃນສະໜາມຮົບ: ກໍາຈັດໄພທີ່ກໍ່ກວນຢູ່ຕໍ່ໜ້າໃຫ້ພົ້ນກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງກັບໄປຫາສັດຕູຫຼັກ ເພື່ອໃຫ້ຫນ້າທີ່ໃນສົງຄາມສໍາເລັດດ້ວຍປະສິດທິຜົນ ບໍ່ໃຊ້ຄວາມຫຸນຫັນ.
Verse 4
स वार्ष्णेयवच: श्रुत्वा कर्णमुत्सज्य वीर्यवान् युयुधे राक्षसेन्द्रेण वकभ्रात्रा घटोत्कच:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄໍາຂອງວາຣສ໌ເນຍ (ພຣະສີກຣິດສະນະ), ຄະໂຕດກະຈະຜູ້ກ້າຫານແລະມີພະລັງ ໄດ້ຖອນຕົນຈາກການປະລະກັບກັນນະ ແລ້ວເລີ່ມຮົບກັບຈອມແຫ່ງຣາກສະ ອາລາຍຸດະ ຜູ້ເປັນນ້ອງຊາຍຂອງບະກະ. ຕອນນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນການມີວິໄນໃນການນອບນໍາຄໍາປຶກສາອັນສະຫຼາດກາງສົງຄາມ—ຫັນພະລັງໄປຫາສັດຕູທີ່ເລັ່ງດ່ວນແລະເໝາະສົມ ແທນທີ່ຈະດື້ດຶນດ້ວຍຄວາມທະນົງຕົນ.
Verse 5
तयो: सुतुमुलं युद्ध बभूव निशि रक्षसो: । अलायुधस्य चैवोग्रं हैडिम्बेश्वापि भारत,भरतनन्दन! उस रात्रिके समय अलायुध और हिडिम्बाकुमार घटोत्कच दोनों राक्षसोंमें अत्यन्त भयंकर एवं घमासान युद्ध होने लगा
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໃນຍາມຄ່ໍາ ການຮົບອັນດຸເດືອດແລະວຸ່ນວາຍໄດ້ປະທຸຂຶ້ນລະຫວ່າງຣາກສະທັງສອງ. ໂອ ພາຣະຕະ, ໂອ ຄວາມຊື່ນໃຈແຫ່ງຊາວພາຣະຕະ—ການປະລະລະຫວ່າງອາລາຍຸດະ ແລະບຸດຂອງຮິດິມບາ (ຄະໂຕດກະຈະ) ຍິ່ງທະວີຄວາມນ່າສະພຶງກົວ, ເພີ່ມພູນຄວາມຫວາດຫວັນຂອງຄືນນັ້ນ ແລະຄວາມໜັກໜ່ວງທາງທໍາຂອງຄວາມຮຸນແຮງໃນສົງຄາມ.
Verse 6
अलायुधस्य योधांश्व राक्षसान् भीमदर्शनान् । वेगेनापतत: शूरान् प्रगृहीतशरासनान्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ນັກຮົບຂອງ ອະລາຍຸທະ—ພວກຣາກຊະສະຜູ້ມີຮູບລັກນ່າສະພຶງກົວ—ພຸ້ນເຂົ້າມາດ້ວຍຄວາມໄວອັນແຮງກ້າ, ເປັນວີລະຊົນດຸເດືອດ, ຍົກຄັນທະນູຂຶ້ນແລ້ວ ແລະຈັດກຽມລູກສອນພ້ອມຍິງ. ໃນຄວາມອຶດອັດຂອງສົງຄາມ, ພະລັງອະສູຣະແບບນັ້ນບໍ່ໄດ້ພົບກັບຄວາມລັງເລ, ແຕ່ພົບກັບກຳລັງຕ້ານທີ່ມີວິໄນ, ເມື່ອວີລະຊົນຝ່າຍປານດະວະຕີຜູ້ພຸ້ນເຂົ້າມາ ເພື່ອປົກປ້ອງແນວຂອງຕົນ ແລະຮັກສາທຳໃນສົງຄາມ.
Verse 7
आत्तायुथ: सुसंक़्रुद्धों युयुधानो महारथ: । नकुल: सहदेवश्न चिच्छिदुर्निशितै: शरै:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ດ້ວຍອາວຸດຢູ່ໃນມື ແລະໂກດແຄ້ນຢ່າງຮຸນແຮງ, ມະຫາຣະຖະ ຢຸຍຸທານ ພ້ອມດ້ວຍ ນະກຸລ ແລະ ສະຫະເທວະ ໄດ້ຟັນຕັດພວກນັ້ນດ້ວຍລູກສອນອັນແຫຼມຄົມ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມເຄື່ອນໄຫວອັນບໍ່ຢຸດຢັ້ງຂອງສົງຄາມ: ເມື່ອສັດຕູນ່າຢ້ານກົວຜູ້ຖືອາວຸດພຸ້ນເຂົ້າມາ, ວີລະຊົນຝ່າຍປານດະວະຕອບໂຕ້ດ້ວຍກຳລັງທະຫານທີ່ມີວິໄນ, ປ່ຽນຄວາມໂກດແຄ້ນແລະຝີມືໃຫ້ເປັນການກະທຳອັນຕັດສິນໃຈ ພາຍໃຕ້ນ້ຳໜັກທາງທຳຂອງສົງຄາມ.
Verse 8
सर्वाश्न समरे राजन् किरीटी क्षत्रियर्षभान् । परिचिक्षेप बीभत्सु: सर्वतः प्रकिरन् शरान्,राजन! किरीटधारी अर्जुनने समरांगणमें सब ओर बाणोंकी वर्षा करके कौरवपक्षके समस्त क्षत्रिय-शिरोमणियोंको मार भगाया
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ້ ພະຣາຊາ, ໃນກາງສະໜາມຮົບ ອາຣຊຸນ (ບີພັດສຸ) ຜູ້ສວມມົງກຸດ ໄດ້ຫວ່ານລູກສອນໄປທຸກທິດ ດັ່ງຝົນຫ່າ, ກະຈາຍແລະຂັບໄລ່ນັກຮົບກະສັດຕຣິຍະຜູ້ແຂງກ້າດຸດັ່ງງົວຜູ້ໃຫ້ຖອຍຫນີ. ພາບນີ້ຊີ້ວ່າ ຝີມືການຮົບທີ່ມີວິໄນ ເມື່ອຜູກພັນກັບເຫດຜົນທີ່ເລືອກແລ້ວ ສາມາດຫັນກະແສສົງຄາມໄດ້ຢ່າງຂາດຂັ້ນ; ແຕ່ກໍຍັງເຕືອນວ່າ ຊັຍຊະນະໃນສົງຄາມຖືກຊື້ດ້ວຍຄວາມທຸກທໍລະມານ ແລະການພັດພາກຂອງຜູ້ຄົນຈຳນວນຫຼາຍ.
Verse 9
कर्णश्न समरे राजन व्यद्रावयत पार्थिवान् | धृष्टद्युम्नशिखण्ड्यादीन् पञज्चालानां महारथान्,नरेश्वर! कर्णने भी रणभूमिमें धृष्टद्यम्म और शिखण्डी आदि पांचाल महारथी नरेशोंको दूर भगा दिया
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ້ ພະຣາຊາ, ໃນກາງສົງຄາມ ກັນນະ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ບັນດາກະສັດຕ້ອງແຕກຫນີ. ພຣະອົງໄດ້ຂັບໄລ່ມະຫາຣະຖະແຫ່ງປານຈາລະ—ທຣິດສະຕະດຍຸມນະ, ສິຂັນດີ ແລະອື່ນໆ—ໃຫ້ຖອຍອອກໄປໄກ, ໂອ້ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ. ຂໍ້ຄຳນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມໄຫວເຄື່ອນອັນບໍ່ຢຸດຢັ້ງຂອງສົງຄາມ: ພະລັງແລະກົນລະຍຸດສາມາດກະຈາຍແມ່ນແຕ່ວີລະຊົນຜູ້ມີຊື່ສຽງ, ເພີ່ມນ້ຳໜັກທາງທຳຂອງຄວາມຮຸນແຮງທີ່ທະວີຂຶ້ນ.
Verse 10
तान् वध्यमानान् दृष्टवाथ भीमो भीमपराक्रम: । अभ्ययात् त्वरित: कर्ण विशिखान् प्रकिरन् रणे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນພວກນັກຮົບນັ້ນກຳລັງຖືກສັງຫານ, ພີມະ—ຜູ້ມີພະລັງນ່າຢ້ານ—ກໍພຸ້ນເຂົ້າໄປທັນທີ ໂດຍຫວ່ານລູກສອນໃສ່ ກັນນະ ໃນກາງສະໜາມຮົບ. ຂະນະນັ້ນຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມໂກດແຄ້ນເພື່ອປົກປ້ອງຂອງພີມະໃນສົງຄາມ: ເມື່ອພັນມິດກຳລັງຖືກຂ້າ, ລາວຕອບໂຕ້ດ້ວຍການເຂົ້າແຊກແຊງຢ່າງວ່ອງໄວແລະແຮງກ້າ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄວາມລັງເລ.
Verse 11
उन सबको बाणोंकी मारसे पीड़ित होते देख भयंकर पराक्रमी भीमसेनने युद्धस्थलमें अपने बाणोंकी वर्षा करते हुए वहाँ तुरंत ही कर्णपर आक्रमण किया ।।
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ເມື່ອເຫັນພວກເຂົາທັງໝົດຖືກທຸກທໍລະມານດ້ວຍການຍິງລູກສອນອັນຮ້າຍກາດ ພີມເສນະຜູ້ມີພະລັງນ່າຢ້ານກົວ ໄດ້ພອຍລູກສອນຂອງຕົນດັ່ງຝົນປົກຄຸມສະໜາມຮົບ ແລະພຸ້ນເຂົ້າໂຈມຕີກັນນະໃນທັນທີ. ຕໍ່ມາ ນະກຸລ, ສະຫະເທວ ແລະ ສາຕະຍະກີ ມະຫາຣະຖະ ກໍມາຮອດທີ່ນັ້ນ—ຫຼັງຈາກສັງຫານນັກຮົບຣາກສະ—ຢູ່ບ່ອນທີ່ກັນນະ ບຸດແຫ່ງສາຣະຖີ ຢືນຢູ່.
Verse 12
ते कर्ण योधयामासु: पज्चाला द्रोणमेव तु । अलायुधस्तु संक्रुद्धो घटोत्कचमरिंदमम् । परिघेणातिकायेन ताडयामास मूर्थनि
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ໃນເວລານັ້ນ ນັກຮົບເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ເຂົ້າປະລະກັບກັນນະ; ສ່ວນວີຣະບຸລຸດແຫ່ງປານຈາລາກໍໄດ້ປະຈັນໜ້າກັບທ່ານໂດຣນະເອງ. ຂະນະດຽວກັນ ອະລາຍຸດຜູ້ເກີດໂທສະ ໄດ້ຟາດຫົວຂອງກະໂຕດກະຈະ ຜູ້ປະຫານສັດຕູ ດ້ວຍຄ້ອນເຫຼັກອັນໃຫຍ່ມະຫຶມາ.
Verse 13
स तु तेन प्रहारेण भैमसेनिर्महाबल: । ईषन्मूर्च्छितमात्मानमस्तम्भयत वीर्यवान्,उस प्रहारसे भीमसेनपुत्र घटोत्कचको कुछ मूर्छा आ गयी। परंतु उस महाबली और पराक्रमी वीरने पुन: अपने-आपको सँभाल लिया
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ຖືກຟາດດ້ວຍການໂຈມນັ້ນ ບຸດຜູ້ມີພະລັງຫຼາຍຂອງພີມເສນະ ມືດມົນໄປຊົ່ວຄາວ; ແຕ່ເພາະເປັນວີຣະບຸລຸດຜູ້ກ້າຫານ ລາວກໍຕັ້ງສະຕິໄດ້ອີກຄັ້ງໃນບໍ່ຊ້າ.
Verse 14
ततो दीप्ताग्निसंकाशां शतघण्टामलंकृताम् | चिक्षेप तस्मै समरे गदां काड्चनभूषिताम्
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ຈາກນັ້ນ ໃນກາງສະໜາມຮົບ ລາວໄດ້ຂວ້າງຄ້ອນກະບອກ (ຄະດາ) ທີ່ສະຫວ່າງດັ່ງໄຟລຸກໂຊນ—ປະດັບດ້ວຍກະດິ່ງຮ້ອຍໃບ ແລະຕົກແຕ່ງດ້ວຍຄຳ—ໄປຫາຄູ່ຕໍ່ສູ້.
Verse 15
सा हयांश्ष रथं चास्य सारथिं च महास्वना । चूर्णयामास वेगेन विसृष्टा भीमकर्मणा
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ຄ້ອນກະບອກອັນໜັກນັ້ນ ທີ່ກ້ອງກັງວານດັ່ງຟ້າຮ້ອງ ແລະຖືກຂວ້າງດ້ວຍຄວາມໄວອັນຮຸນແຮງໂດຍຣາກສະຜູ້ກໍ່ການນ່າຢ້ານກົວ ໄດ້ບົດບີ້ລົດຮົບ ສາຣະຖີ ແລະມ້າຂອງອະລາຍຸດໃຫ້ແຕກລະອຽດ.
Verse 16
स भग्नहयचक्राक्षाद् विशीर्णध्वजकूबरात् । उत्पपात रथात् तूर्ण मायामास्थाय राक्षसीम्
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ເມື່ອລົດຮົບຂອງເຂົາຖືກທຳລາຍ—ມ້າ, ລໍ້, ແລະແກນລົດແຕກຫັກ; ທຸງແລະຄານຜູກລົດກໍກະຈາຍ—ອາລາຍຸດໄດ້ໂດດອອກຈາກລົດນັ້ນຢ່າງວ່ອງໄວ ໂດຍອາໄສມາຍາຂອງຣາກຊະເປັນທີ່ພຶ່ງ.
Verse 17
स समास्थाय मायां तु ववर्ष रुधिरं बहु । विद्युद्वधिभ्राजितं चासीत् तुमुलाभ्राकुलं नभ:,उसने मायाका आश्रय लेकर बहुत रक्तकी वर्षा की। उस समय आकाशमें भयंकर मेघोंकी घटा घिर आयी थी और बिजली चमक रही थी
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ເຂົາອາໄສມາຍາ ແລ້ວໃຫ້ຝົນເລືອດຕົກລົງຢ່າງຫນັກ. ໃນຂະນະນັ້ນ ຟ້າຖືກອັດແນ່ນດ້ວຍກອງເມກຄຳຮ້ອງຄືກຄືນ ແລະມີຟ້າຜ່າວາບວາບ.
Verse 18
ततो वज्जनिपाताश्ष साशनिस्तनयित्नव: । महांक्षट्चटाशब्दस्तत्रासीच्च महाहवे,तत्पश्चात् उस महासमरमें वज्भरपात, मेघगर्जनाके साथ विद्युतकी गड़गड़ाहट तथा महान् चट-चट शब्द होने लगे
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ຕໍ່ມາ ໃນສົງຄາມໃຫຍ່ນັ້ນ ມີສຽງກະແທກດັ່ງຟ້າຜ່າ ພ້ອມກັບຟ້າຜ່າແລະສຽງຟ້າຮ້ອງ; ແລະໃນກາງການຮົບອັນດຸເດືອດນັ້ນ ກໍມີສຽງແຕກປັງ “ຈັດ-ຈັດ” ດັງສະໜັ່ນ.
Verse 19
तां प्रेक्ष्य महतीं मायां राक्षसो राक्षसस्य च । ऊर्ध्वमुत्पत्य हैडिम्बिस्तां मायां माययावधीत्
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ເມື່ອເຫັນມາຍາອັນໃຫຍ່ຫຼວງທີ່ຣາກຊະສ້າງຂຶ້ນ ກະໂຕດກະຈະ—ບຸດຂອງຮິດິມບາ ຜູ້ເກີດໃນຊາດຣາກຊະ—ໄດ້ພຸ່ງຂຶ້ນສູງ ແລະໃຊ້ມາຍາຂອງຕົນທຳລາຍມາຍານັ້ນ.
Verse 20
सो5भिवीक्ष्य हतां मायां मायावी माययैव हि । अभ्मवर्ष सुतुमुलं विससर्ज घटोत्कचे,अपनी मायाको मायासे ही नष्ट हुई देखकर मायावी अलायुध घटोत्कचपर पत्थरोंकी भयंकर वर्षा करने लगा
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ເມື່ອເຫັນວ່າມາຍາຂອງຕົນຖືກທຳລາຍດ້ວຍມາຍາເອງ ອາລາຍຸດ—ຜູ້ຊຳນານໃນອຸບາຍລວງລວງ—ໄດ້ປ່ອຍພາຍຸຫີນອັນນ່າຢ້ານກົວໃສ່ກະໂຕດກະຈະ.
Verse 21
किंतु पराक्रमी घटोत्कचने बाणोंकी वृष्टि करके उस भयंकर प्रस्तरवर्षाका उन-उन दिशाओंमें ही विध्वंस कर दिया। वह अद्भुत-सा कार्य हुआ
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ແຕ່ກໍ່ດີ ຄະໂຕດກະຈະ ຜູ້ກ້າຫານມີພະລັງ ໄດ້ຍິງລູກສອນເປັນຝົນຫນາ ທຳລາຍຝົນຫີນອັນນ່າຢ້ານນັ້ນ ໃຫ້ແຕກກະຈາຍໄປຕາມທິດທີ່ມັນພັດມາ. ນັ້ນແມ່ນການກະທຳອັນອັດສະຈັນ.
Verse 22
ततो नानाप्रहरणैरन्योन्यमभिवर्षताम् । आयसै: परिघै: शूलैर्गदामुसलमुद्गरै:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວນັ້ນ ໂອ ພາຣະຕະ, ພວກເຂົາເລີ່ມພາກັນສາດອາວຸດນານາຊະນິດໃສ່ກັນດັ່ງຝົນ—ຄ້ອນເຫຼັກ, ໄມ້ທ່ອນເຫຼັກ, ຫອກ, ຕຣິສູນ, ຄອນ, ສາກ, ແລະຄ້ອນຫນັກ. ໃນສົງຄາມໃຫຍ່ນັ້ນ ພວກເຂົາຍັງກະແທກກັນດ້ວຍຍອດພູອັນໃຫຍ່ທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍແຮ່ທາດນານາຊະນິດອີກດ້ວຍ.
Verse 23
अश्मवर्ष स तं॑ घोरं शरवर्षेण वीर्यवान् । दिक्षु विध्वेंसयामास तदद्भुतमिवा भवत्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ນັກຮົບຜູ້ມີພະລັງນັ້ນ ໄດ້ທຳລາຍຝົນຫີນອັນນ່າຢ້ານ ດ້ວຍຝົນລູກສອນຕອບໂຕ ໃຫ້ແຕກກະຈາຍໄປທົ່ວທິດ—ເປັນພາບທີ່ນ່າພິສົດ. ແລ້ວພວກເຂົາກໍ່ພາກັນສາດອາວຸດນານາຊະນິດໃສ່ກັນ: ຄັນທະນູ, ດາບ, ຫອກສັ້ນ, ຫອກຍາວ ແລະລູກຫນັກ; ນາຣາຈະອັນຄົມ, ພະລະ, ລູກສອນ, ຈັກຣະ ແລະຂວານ; ລູກເຫຼັກ, ບິນທິປາລະ, ລູກສອນກໍຊີຣະ ແລະລູກຂວ້າງດັ່ງອຸລູຄະລ. ໃນສົງຄາມໃຫຍ່ນັ້ນ ພວກເຂົາຕີກັນດ້ວຍອາວຸດທຸກຊະນິດ ແລະອຳນາດແຫ່ງສົງຄາມກໍ່ກົດທັບຄວາມຢັ້ງຢືນ ໃຫ້ສະໜາມຮົບກາຍເປັນເທທີແຫ່ງຄວາມຮຸນແຮງບໍ່ຢຸດຢັ້ງ.
Verse 24
उत्पाटितैर्महाशाखीरविविधैर्जगतीरुहै: । शमीपीलुकगम्बैश्व॒ चम्पकैश्वनैव भारत
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວນັ້ນ ໂອ ພາຣະຕະ, ພວກເຂົາເລີ່ມສາດອາວຸດ ແລະລູກຫນັກນານາຊະນິດໃສ່ກັນ. ພວກເຂົາຖອນຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ຫຼາຍກິ່ງກ້ານອອກຈາກດິນ—ຊາມີ, ພີລູ, ກະດຳບະ, ແລະຈຳປາກະ—ແລ້ວນຳມາຟາດຟັນກັນໃນສົງຄາມໃຫຍ່ນັ້ນ, ເມື່ອຄວາມເດືອດດານກົດທັບຄວາມຢັ້ງຢືນ ແລະສະໜາມຮົບກາຍເປັນພາບແຫ່ງຄວາມຮຸນແຮງທີ່ບໍ່ຢູ່ໃນຂອບເຂດທຳມະ.
Verse 25
इड्गुदैर्बदरीभिश्न कोविदारैश्न पुष्पितै: । पलाशैक्षारिमेदैश्व प्लक्षन्यग्रोधपिप्पलै:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພາຣະຕະ, ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພວກເຂົາເລີ່ມສາດອາວຸດນານາຊະນິດໃສ່ກັນ: ຄ້ອນເຫຼັກ ແລະໄມ້ທ່ອນເຫຼັກ, ຕຣິສູນ, ຄອນ, ສາກ, ຄ້ອນຫນັກ, ດາບ, ຫອກ ແລະຫອກຍາວ; ນາຣາຈະອັນຄົມ, ພະລະ ແລະລູກສອນ; ຈັກຣະ, ຂວານ, ລູກເຫຼັກ, ບິນທິປາລະ, ກໍຊີຣະ ແລະລູກຂວ້າງດັ່ງອຸລູຄະລ. ພວກເຂົາຍັງຖອນຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ຫຼາຍກິ່ງກ້ານ—ຊາມີ, ພີລູ, ກະດຳບະ, ຈຳປາກະ, ອິງກຸດະ, ບະດະຣີ, ໂກວິດາຣະທີ່ອອກດອກ, ພະລາຊະ, ອະຣິເມດະ, ແລະຕົ້ນໃຫຍ່ໆ ເຊັ່ນ ພະລັກສະ, ນະຍະໂກຣດະ, ພິບພະລະ—ແລ້ວນຳມາຟາດຟັນກັນໃນສົງຄາມໃຫຍ່ນັ້ນ. ແລະພວກເຂົາຍັງກະແທກກັນດ້ວຍຍອດພູອັນໃຫຍ່ທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍແຮ່ທາດນານາຊະນິດ.”
Verse 26
महद्िः समरे तस्मिन्नन्योन्यमभिजषघ्नतु: । विपुलै: पर्वताग्रैश्न नानाधातुभिराचितै:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໃນສົງຄາມໃຫຍ່ນັ້ນ ທັງສອງໄດ້ຟາດຟັນກັນຢ່າງຮຸນແຮງ ແລະຍັງເອົາຍອດພູຂະໜາດໃຫຍ່ ທີ່ອຸດົມໄປດ້ວຍແຮ່ທາດນານາຊະນິດ ມາກະແທກກັນອີກດ້ວຍ. ຕໍ່ມາ ພວກເຂົາໄດ້ປ່ອຍຝົນແຫ່ງອາວຸດນານາປະເພດໃສ່ກັນ—ຄ້ອນເຫຼັກໃຫຍ່, ຫອກ, ຄອນ, ກະບອງ, ຄ້ອນຫນັກ, ດາບ, ທອມະຣະ, ປຣາສ, ນາຣາຈອັນແຫຼມ, ລູກສອນ, ຈັກຣະ, ຂວານ, ລູກເຫຼັກ, ບິນທິປາລ ແລະຍັງຖອນຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ມີກິ່ງກ້ານຫຼາຍອອກທັງຮາກ—ຊະມີ, ປີລູ, ກະດັມບະ, ຈຳປາ, ອິງກຸດ, ເບຣ, ໂກວິດາຣ, ປະລາຊ, ອະຣິເມດ, ປາກັດ, ບັນຍັນ ແລະ ປີປັນ—ເພື່ອຟາດຟັນກັນໃນມະຫາສະມະຣະນັ້ນ. ແມ່ນກະທັ້ງຍອດພູໃຫຍ່ທີ່ອຸດົມໄປດ້ວຍແຮ່ທາດນານາກໍຖືກນຳມາກະແທກກັນເຊັ່ນກັນ.
Verse 27
तेषां शब्दो महानासीद् वज्ञाणां भिद्यतामिव | युद्ध समभवद् घोरं भैम्यलायुधयोनूप
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ສຽງຂອງພວກເຂົາດັງກັບການແຕກກະຈາຍຂອງສາຍຟ້າຟາດ. ແລ້ວການຮົບອັນນ່າສະພຶງກໍເກີດຂຶ້ນ—ການປະຈັນໜ້າທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍອາວຸດອັນມະຫາອຳນາດຂອງພີມ ແລະຄວາມອື້ອອຶງຂອງສົງຄາມ.
Verse 28
तौ युद्ध्वा विविधैघोरिरायुधैर्विशिखैस्तथा । प्रगृह्दा च शितो खड्गावन्योन्यमभिपेततु:,नाना प्रकारके भयंकर आयुधों और बाणोंसे युद्ध करके वे दोनों राक्षस तीखी तलवारें लेकर एक-दूसरेपर टूट पड़े
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຫຼັງຈາກສູ້ຮົບດ້ວຍອາວຸດອັນນ່າຢ້ານຫຼາຍປະເພດ ແລະດ້ວຍລູກສອນ ຣາກສະສອງຕົວນັ້ນກໍຄວ້າດາບອັນແຫຼມຄົມ ແລ້ວພຸ່ງເຂົ້າໃສ່ກັນ ເພື່ອປະຈັນໜ້າໃນລະຍະໃກ້.
Verse 29
तावन्योन्यमभिद्रुत्य केशेषु सुमहाबलौ । भुजाभ्यां पर्यगृह्नीतां महाकायौ महाबलौ
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ທັງສອງຜູ້ມີກຳລັງມະຫາສານໄດ້ພຸ່ງເຂົ້າໃສ່ກັນ ແລະຈັບຜົມກັນແນ່ນຫນາ ກອດຮັດດ້ວຍແຂນທັງສອງ—ທັງຄູ່ຮ່າງໃຫຍ່ ແລະມີພະລັງອັນແຮງກ້າ.
Verse 30
उन दोनों महाबली और विशालकाय राक्षसोंने परस्पर आक्रमण करके दोनों हाथोंसे दोनोंके केश पकड़ लिये ।। तौ स्थिन्नगात्रौ प्रस्वेदं सुखुवाते जनाधिप । रुधिरं च महाकायावतिवृष्टाविवाम्बुदौ
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ້ ພຣະຣາຊາ! ຣາກສະທັງສອງຜູ້ມີກຳລັງມະຫາສານ ແລະຮ່າງໃຫຍ່ມະຫຶມາ ໄດ້ປະຈັນໜ້າກັນ ແລະຈັບຜົມກັນດ້ວຍມືທັງສອງ. ຮ່າງກາຍຂອງພວກເຂົາແຂງຕຶງດ້ວຍແຮງກົດດັນ ແລະຫາຍໃຈຫອບພ້ອມເຫື່ອໄຫຼ; ເລືອດກໍໄຫຼອອກຈາກຮ່າງໃຫຍ່ນັ້ນ ດັ່ງເມກຝົນສອງກ້ອນທີ່ກຳລັງທົ່ມຝົນຢ່າງຮຸນແຮງ.
Verse 31
नरेश्वर! अत्यन्त वर्षा करनेवाले दो मेघोंके समान उन विशालकाय राक्षसोंके शरीर पसीनेसे तर हो रहे थे। वे अपने अंगोंसे पसीनोंके साथ-साथ खून भी बहा रहे थे ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະມະຫາກະສັດ! ຣາກສະສາຮ່າງໃຫຍ່ເຫຼົ່ານັ້ນ ດັ່ງເມກສອງກ້ອນທີ່ທຳຝົນຫນັກ ຖືກຊຸ່ມໂຊກດ້ວຍເຫື່ອ; ແລະຈາກອະວະຍະວະຂອງພວກມັນ ເລືອດກໍໄຫຼອອກຄຽງກັບເຫື່ອ. ແລ້ວ ດ້ວຍຄວາມໄວອັນແຮງກ້າ ຄະໂຕດກະຈະ—ບຸດຂອງຮິດິມບາ—ໄດ້ພຸ້ນເຂົ້າຈັບຣາກສະສານັ້ນ ໝຸນວຽນມັນ ແລ້ວຟາດລົງດິນດ້ວຍກຳລັງລ້ວນໆ; ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ລາວຕັດຫົວໃຫຍ່ມະຫາສານຂອງມັນອອກ».
Verse 32
सो<पहत्य शिरस्तस्य कुण्डलाभ्यां विभूषितम् । तदा सुतुमुलं नादं ननाद सुमहाबलः,इस प्रकार महाबली घटोत्कचने उसके कुण्डलमण्डित मस्तकको काटकर उस समय बड़ी भयानक गर्जना की
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອລາວຟັນຟາດແລ້ວຕັດຂາດຫົວຂອງມັນ—ທີ່ປະດັບດ້ວຍຕຸ້ມຫູ—ຜູ້ມີກຳລັງມະຫາສານນັ້ນ ກໍຮ້ອງຄຳຮາມອັນກຶກກ້ອງ ແລະອື້ອອຶງຢ່າງຫນັກໜ່ວງ».
Verse 33
हतं दृष्टवा महाकायं वकज्ञातिमरिंदमम् | पज्चाला: पाण्डवाश्वैव सिंहनादान् विनेदिरे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອເຫັນນັກຮົບຮ່າງໃຫຍ່ຜູ້ບົດຂີ່ສັດຕູ—ຜູ້ມີຊື່ສຽງໃນຫມູ່ຍາດພີ່ນ້ອງຂອງຕົນ—ຖືກສັງຫານແລ້ວ, ພັນຈາລາ ແລະ ພານດະວະ ພ້ອມກັນຮ້ອງຄຳຮາມດັ່ງສິງໂຕ.»
Verse 34
बकासुरके विशालकाय भ्राता शत्रुमन अलायुधको मारा गया देख पांचाल और पाण्डव सिंहनाद करने लगे ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຕໍ່ມາ ເມື່ອຣາກສະສານັ້ນຖືກສັງຫານໃນສະໜາມຮົບ, ທະຫານຝ່າຍພານດະວະໄດ້ຕີກອງກະທົບ (ເບຣີ) ນັບພັນ ແລະເປົ່າສັງຂ໌ນັບຫມື່ນ, ປະກາດຊັດເຈນການລົ້ມລົງຂອງສັດຕູອັນນ່າຢ້ານ.»
Verse 35
अतीव सा निशा तेषां बभूव विजयावहा । विद्योतमाना विबभौ समन्ताद् दीपमालिनी,चारों ओरसे दीपावलियोंद्वारा प्रकाशित होनेवाली वह रात्रि उनके लिये विजयदायिनी होकर अत्यन्त शोभा पाने लगी
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຄືນນັ້ນເປັນຄືນທີ່ນຳພາໄຊຊະນະມາໃຫ້ພວກເຂົາຢ່າງຍິ່ງ. ມັນສ່ອງສະຫວ່າງຮອບດ້ານດ້ວຍແຖວໄຟປະທີບ ແລະປາກົດງາມສະຫງ່າງາມ.»
Verse 36
अलायुधस्य तु शिरो भैमसेनिर्महाबल: । दुर्योधनस्य प्रमुखे चिक्षेप गतचेतस:,उस समय दुर्योधन अचेत-सा हो रहा था। महाबली घटोत्कचने अलायुधका वह मस्तक दुर्योधनके सामने फेंक दिया
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວບຸດຜູ້ມີກຳລັງຍິ່ງຂອງ ພີມະເສນ ໄດ້ໂຍນຫົວທີ່ຖືກຕັດຂາດຂອງ ອະລາຍຸດ ໄປຕົກຢູ່ຕໍ່ໜ້າ ທຸຣະໂຍທະນະ ຜູ້ທີ່ຕົກຢູ່ໃນພາວະມືດມົນໄຮ້ສະຕິ.
Verse 37
अथ दुर्योधनो राजा दृष्टवा हतमलायुधम् । बभूव परमोद्विग्न: सह सैन्येन भारत,भारत! अलायुधको मारा गया देख सेनासहित राजा दुर्योधन अत्यन्त उद्विग्न हो उठा
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວກະສັດ ທຸຣະໂຍທະນະ ເມື່ອເຫັນວ່າ ອະລາຍຸດ ຖືກສັງຫານແລ້ວ ກໍເກີດຄວາມຫວັ່ນໄຫວຢ່າງຫນັກ ພ້ອມກັບກອງທັບຂອງຕົນ, ໂອ ຜູ້ສືບສາຍພາຣະຕະ.
Verse 38
तेन हास्य प्रतिज्ञातं भीमसेनमहं युधि । हन्तेति स्वयमागम्य स्मरता वैरमुत्तमम्,अलायुधने अपने भारी वैरीको याद करते हुए स्वयं आकर दुर्योधनके सामने यह प्रतिज्ञा की थी कि मैं युद्धमें भीमसेनको मार डालूँगा
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍການລະລຶກເຖິງຄວາມອາຄາດອັນແຮງກ້າ ລາວໄດ້ກ້າວອອກມາດ້ວຍຕົນເອງ ແລະປະກາດສາບານວ່າ: “ໃນສົງຄາມ ຂ້າຈະສັງຫານ ພີມະເສນ.”
Verse 39
ध्रुवं स तेन हन्तव्य इत्यमन्यत पार्थिव: । जीवितं चिरकालं हि भ्रातृणां चाप्यमन्यत
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ກະສັດ (ທຸຣະໂຍທະນະ) ໄດ້ເຊື່ອໝັ້ນວ່າ: “ແນ່ນອນ ພີມະເສນ ຈະຖືກລາວ (ອະລາຍຸດ) ສັງຫານ.” ຄິດແບບນັ້ນແລ້ວ ລາວຍັງເຫັນວ່າ ຊີວິດຂອງພີ່ນ້ອງຂອງຕົນ ຈະປອດໄພໄດ້ອີກດົນນານ.
Verse 40
सतं दृष्टवा विनिहतं भीमसेनात्मजेन वै । प्रतिज्ञां भीमसेनस्य पूर्णामेवाभ्यमन्यत
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ແຕ່ເມື່ອເຫັນວ່າ ສະຕະ (ສັດຕູນັ້ນ) ຖືກສັງຫານໂດຍບຸດຂອງ ພີມະເສນ ຢ່າງແທ້ຈິງ ລາວກໍເຊື່ອໝັ້ນວ່າ ຄຳສາບານຂອງ ພີມະເສນ ຈະສຳເລັດຄົບຖ້ວນແນ່ນອນ.
Verse 177
इस प्रकार श्रीमह्याभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत घटोत्कचवधपर्वमें रात्रियुद्धके प्रसंगमें अलायुधयुद्धविषयक एक सौ सतहत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ «ໂດຣະນະປະຣະວະ»—ໃນພາກວ່າດ້ວຍການສັງຫານ ຄະຖໂຕກະຈະ—ໃນໂອກາດສົງຄາມຍາມຄ່ຳຄືນ ບົດທີ 177 ອັນກ່ຽວກັບການປະລະມືກັບ ອະລາຍຸທະ ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ການເລົ່ານີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຈຸດຫັນທີ່ມືດມົນໃນຈັນຍາບັນຂອງສົງຄາມ ເມື່ອການຕໍ່ສູ້ດຳເນີນຕໍ່ໄປໃຕ້ຜ້າຄຸມແຫ່ງຄືນ ແລະນັກຮົບກັບອາວຸດອັນພິເສດຖືກນຳມາໃຊ້.
Verse 178
इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि घटोत्कचवधपर्वणि रात्रियुद्धेबलायुधवधे5ष्टसप्तत्यधिकशततमो< ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ «ໂດຣະນະປະຣະວະ»—ໂດຍສະເພາະໃນພາກ «ການສັງຫານ ຄະຖໂຕກະຈະ»—ນີ້ແມ່ນການສິ້ນສຸດຂອງບົດທີ 178 ທີ່ພັນລະນາສົງຄາມຍາມຄ່ຳຄືນ ແລະການສັງຫານ ບະລາຍຸທະ. ຄຳລົງທ້າຍນີ້ປິດຈົບໜ່ວຍນິທານໜຶ່ງ ແລະຍ້ຳວ່າ ລະບຽບຈັນຍາຂອງສົງຄາມເສື່ອມຖອຍລົງອີກໃນການຮົບຍາມຄືນ ເມື່ອການຫລອກລວງ ແລະອາວຸດອັນພິເສດ ເຂົ້າມາແທນການຕໍ່ສູ້ຢ່າງເປີດເຜີຍຕາມທຳມະ.
Verse 273
हरीन्द्रयोर्यथा राजन् वालिसुग्रीवयो: पुरा । उन पर्वत-शिखरोंके टकरानेसे ऐसा महान् शब्द होता था
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພະຣາຊາ! ເຊັ່ນທີ່ໃນການກ່ອນເຄີຍໄດ້ຍິນເລື່ອງການປະທະກັນຂອງຈອມພະຍາວານອນອັນແຂງກ້າສອງອົງ—ວາລີ ແລະ ສຸຄຣີວ—ຢ່າງໃດ ນີ້ກໍເປັນຢ່າງນັ້ນ. ເມື່ອຍອດພູປະທະກັນ ຍ່ອມເກີດສຽງຄຳຮາມອັນມະຫາສານ ດັ່ງສາຍຟ້າຜ່າແຕກ; ດັ່ງນັ້ນແຫຼະ ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ, ການປະລະມືອັນນ່າສະພຶງກົວຂອງ ຄະຖໂຕກະຈະ ແລະ ອະລາຍຸທະ ກຳລັງດຳເນີນໄປ ດັ່ງສົງຄາມອັນລືອຊາໃນຍຸກເຕຣຕາ.”
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.