Shloka 31
नरेश्वर! अत्यन्त वर्षा करनेवाले दो मेघोंके समान उन विशालकाय राक्षसोंके शरीर पसीनेसे तर हो रहे थे। वे अपने अंगोंसे पसीनोंके साथ-साथ खून भी बहा रहे थे ।। अथाभिपत्य वेगेन समुदभ्राम्य च राक्षसम् | बलेनाक्षिप्य हैडिम्बिश्लकर्तास्य शिरो महत्,तदनन्तर बड़े वेगसे झपटकर हिडिम्बाकुमार घटोत्कचने उस राक्षसको पकड़ लिया और उसे घुमाकर बलपूर्वक पटक दिया। फिर उसके विशाल मस्तकको उसने काट डाला
sañjaya uvāca | nareśvara! atyanta-varṣā-karaṇevāle dvau meghāv iva te viśāla-kāyā rākṣasāḥ sveda-jalena ārdrī-bhūtāḥ | teṣāṃ gātrebhyaḥ svedena saha rudhiram api prasravat | athābhipatya vegena samudbhrāmya ca rākṣasam | balenākṣipya haiḍimbiślakartāsya śiro mahat ||
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະມະຫາກະສັດ! ຣາກສະສາຮ່າງໃຫຍ່ເຫຼົ່ານັ້ນ ດັ່ງເມກສອງກ້ອນທີ່ທຳຝົນຫນັກ ຖືກຊຸ່ມໂຊກດ້ວຍເຫື່ອ; ແລະຈາກອະວະຍະວະຂອງພວກມັນ ເລືອດກໍໄຫຼອອກຄຽງກັບເຫື່ອ. ແລ້ວ ດ້ວຍຄວາມໄວອັນແຮງກ້າ ຄະໂຕດກະຈະ—ບຸດຂອງຮິດິມບາ—ໄດ້ພຸ້ນເຂົ້າຈັບຣາກສະສານັ້ນ ໝຸນວຽນມັນ ແລ້ວຟາດລົງດິນດ້ວຍກຳລັງລ້ວນໆ; ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ລາວຕັດຫົວໃຫຍ່ມະຫາສານຂອງມັນອອກ».
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the brutal momentum of war: once combat escalates, bodily suffering and lethal force dominate the scene. It implicitly warns that adharma-driven conflict reduces beings—whether human or rākṣasa—to exhaustion, injury, and death, even as it praises martial prowess in protecting one’s side.
Sanjaya reports to the king that the rākṣasas are drenched with sweat and bleeding from exertion. Ghaṭotkaca, son of Hiḍimbā, charges a rākṣasa, seizes him, spins him around, throws him down, and beheads him.