Adhyaya 16
अध्याय १६ — शङ्कर-उमा-वरदानम् तथा तण्डि-स्तुतिः (Śaṅkara–Umā Boon-Granting and Taṇḍi’s Hymn)
Upa-parva: Śiva-stuti and Vara-pradāna (Śarva/Īśāna praise and boon-bestowal episode)
Chapter 16 presents a composite devotional narrative framed as Vāsudeva-Kṛṣṇa’s speech. It opens with Kṛṣṇa’s prostration and petition for qualities and prosperities—steadfastness in dharma, victory in conflict, eminent fame, strength, affinity for yoga, closeness to the deity, and abundant progeny—followed by Śaṅkara’s assent. Umā (Śarvāṇī) then grants additional boons, including the birth of Sāmba and further social goods (non-anger among dvijas, parental favor, lineage harmony, calmness, competence), along with statements about marital abundance and enduring affection. The narrative transitions to a report addressed to Upamanyu, culminating in a panegyric: a ṛṣi named Taṇḍi performs long austerities, beholds Mahādeva, and praises him as the supreme principle underlying time, gods, elements, guṇas, and the paths of sacrifice, asceticism, renunciation, and knowledge. The hymn articulates a monistic-theological synthesis (Śiva as source, support, and dissolution of all), asserts liberation through knowing him, and enumerates multiple ‘gatis’ (destinations) obtainable only by divine grace. The chapter closes with Śiva granting Taṇḍi a boon (firm devotion), the ṛṣi’s later transmission of the account, and the introduction of secret names of Śarva said to be vast in the Vedas and condensed in śāstric lists.
Chapter Arc: उपमन्यु शिष्य-भाव से कथा का द्वार खोलते हैं—सत्ययुग के ऋषि तण्डि ने कठोर तप से महादेव को प्रसन्न किया और स्तुतियों द्वारा उस दुर्विद्य परमात्मा का साक्षात्कार किया। → तण्डि की स्तुति शिव को ‘आत्मदेहस्थ’—सबके भीतर स्थित, देवताओं के लिए भी दुर्जेय—रूप में पहचानती हुई गहराती जाती है; वह बताता है कि अनेक जन्मों के प्रयत्नों से उसे साक्षात् भक्ति-जन्य अनुभूति मिली है, और उसी भक्ति से अमृत-तत्त्व का ज्ञान होता है। → महादेव का विराट-कालस्वरूप उद्घाटित होता है—रात-दिन उनके नेत्र-कर्ण, पक्ष-मास उनके अंग, और मृत्यु-यम-अग्नि तथा संहार-वेगवान काल उनके ही रूप; वे काल के भी परम कारण और सनातन क्षय हैं—यह ब्रह्माण्ड-देह का दर्शन अध्याय की चरम ऊँचाई बनता है। → स्तुति वेद-मार्ग से स्थिर होती है—ऋग, यजुः आदि वेदज्ञ यज्ञ में जिनकी महिमा गाते हैं; पितृयान-देवयान के द्वार, दिशाएँ, संवत्सर-युग आदि सब उन्हीं में प्रतिष्ठित बताए जाते हैं, और निष्कर्ष यह कि भक्तानुग्रहकारी देव को जानकर अमृतत्व की ओर गति होती है। → उपमन्यु की वाणी संकेत देती है कि इस स्तुति-परंपरा का फल केवल दर्शन नहीं—वरदान/अनुग्रह की अगली कड़ी में शिव-भक्ति का प्रत्यक्ष प्रतिफल प्रकट होने वाला है।
Shlokas
Verse 1
/ अपन बछ। है २ >> - यहाँ श्रीकृष्णके माँगे हुए आठ वरोंको एवं 'भविष्यति' इस वाक्यके द्वारा देनेके पश्चात् पार्वतीजी अपनी ओरसे आठ वर और देती हैं। इनमें 'अमरप्रभाव” इस सम्बोधनके द्वारा देवोपम प्रभावका दान ही पहला वरदान सूचित किया गया है। “मैं कभी झूठ नहीं बोलती” इस कथनके द्वारा “तुम भी कभी झूठ नहीं बोलोगे” यह दूसरा वर सूचित होता है। सोलह हजार रानियोंके प्राप्त होनेका वर तीसरा है। उनका प्रिय होना चौथा वर है। अक्षय धनधान्यकी प्राप्ति पाँचवाँ वर है। बान्धवोंकी प्रीति छठा
ອຸປະມັນຍຸກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ, ໃນຍຸກກຣິຕະ (Kṛta) ມີຣິສີຜູ້ໜຶ່ງ ມີນາມວ່າ ຕັນດິ (Taṇḍi) ເປັນທີ່ໂດງດັງ. ດ້ວຍຄວາມເລື່ອມໃສ ແລະການຕັ້ງຈິດໃນສະມາທິ, ລາວໄດ້ບູຊາພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ (ມະຫາເທວະ) ນານສິບພັນປີ. ຂ້າຈະເລົ່າຜົນທີ່ລາວໄດ້ຮັບ—ຈົ່ງຟັງ.»
Verse 2
आराधितो<भूद् भक्तेन तस्योदर्क निशामय । स दृष्टवान् महादेवमस्तौषीच्च स्तवैर्विभुम्
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງຟັງຜົນແຫ່ງຄວາມສັດທານັ້ນ. ເມື່ອພຣະອົງຖືກບູຊາດ້ວຍຄວາມເຊື່ອມັ້ນຂອງຜູ້ອຸທິດ, ພຣະອົງກໍ່ປະທານຜົນ: ຜູ້ນັ້ນໄດ້ເຫັນພຣະມະຫາເທວະ ແລະໄດ້ສັນລະເສີນອົງອະທິປະໄຕຜູ້ຄອບຄຸມທົ່ວສັບພະສິ່ງ ດ້ວຍບົດສະໂຕດ».
Verse 3
इति तण्डिस्तपोयोगात् परमात्मानमव्ययम् | चिन्तयित्वा महात्मानमिदमाह सुविस्मित:,इस तरह तण्डिने तपस्यामें संलग्न होकर अविनाशी परमात्मा महामना शिवका चिन्तन करके अत्यन्त विस्मित हो इस प्रकार कहा था--
ດັ່ງນັ້ນ ຕັນດິ—ຜູ້ຈົມຢູ່ໃນຕະປະ ແລະການຈົ່ງໃຈແບບໂຍຄະ—ໄດ້ພິຈາລະນາພຣະອາດຕະມະສູງສຸດອັນບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ, ພຣະສິວະຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່. ເມື່ອເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມພິສົດອັດສະຈັນ ລາວຈຶ່ງກ່າວຄໍາເຫຼົ່ານີ້.
Verse 4
यं पठन्ति सदा सांख्याश्षिन्तयन्ति च योगिन: । परं प्रधानं पुरुषमधिष्ठातारमी श्वरम्
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ຜູ້ທີ່ນັກປັນຍາສາຂາສັງຂະຍະສະດຸດສະດອງແລະສັນລະເສີນຢູ່ເປັນນິດ, ແລະຜູ້ທີ່ໂຍຄີທັງຫຼາຍພິຈາລະນາຢ່າງສະເໝີ—ພວກເຂົາເອີ້ນພຣະອົງວ່າ ສູງສຸດ, ປຣະທານ, ປຸຣຸສະ, ຜູ້ຄຸ້ມຄອງ, ແລະ ອີສະວະຣະ. ຕໍ່ຄວາມເປັນຈິງອັນເປັນອະທິປະໄຕນັ້ນ—ພື້ນຖານສຸດທ້າຍຂອງໂລກ ແລະເປົ້າໝາຍແຫ່ງການພິຈາລະນາອັນມີວິໄນ—ຂ້າພະເຈົ້າຂໍເຂົ້າພຶ່ງ».
Verse 5
उत्पत्तौ च विनाशे च कारण य॑ विदुर्बुधा: । देवासुरमुनीनां च परं यस्मान्न विद्यते
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ຜູ້ທີ່ນັກປັນຍາຮູ້ວ່າເປັນເຫດໃຫ້ໂລກເກີດຂຶ້ນ ແລະດັບສູນ; ແລະໃນຫມູ່ເທວະ, ອະສຸຣະ, ແລະມຸນີ ກໍບໍ່ພົບຜູ້ໃດສູງກວ່າພຣະອົງ—ຕໍ່ພຣະເຈົ້າສູງສຸດນັ້ນ (ພຣະມະຫາເທວະ) ຂ້າພະເຈົ້າຂໍເຂົ້າພຶ່ງ».
Verse 6
अजं तमहमीशानमनादिनिधन प्रभुम् अत्यन्तसुखिनं देवमनघं शरणं व्रजे
ວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຂໍເຂົ້າພຶ່ງພຣະອົງຜູ້ບໍ່ເກີດ—ຜູ້ບໍ່ມີຕົ້ນ ແລະບໍ່ມີທ້າຍ—ອົງອະທິປະໄຕຜູ້ເປັນນາຍໃຫຍ່; ຜູ້ເປັນເທວະອັນເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມສຸກສູງສຸດ, ບໍ່ດ່າງພ້ອຍ ແລະບໍ່ມີມົນທິນ. ພຣະອົງນັ້ນແມ່ນຜູ້ທີ່ນັກຮຽນສາຂາສັງຂະຍະສັນລະເສີນວ່າ ສູງສຸດ, ປຣະທານ, ປຸຣຸສະ, ຜູ້ຄຸ້ມຄອງ, ແລະ ອີສະວະຣະ; ຜູ້ທີ່ໂຍຄີພິຈາລະນາຢູ່ເປັນນິດ; ຜູ້ທີ່ນັກປັນຍາຮູ້ວ່າເປັນເຫດໃຫ້ໂລກເກີດ ແລະດັບ; ແລະໃນຫມູ່ເທວະ, ອະສຸຣະ, ແລະມຸນີ ບໍ່ມີໃຜຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າພຣະອົງ. ຕໍ່ພຣະມະຫາເທວະຜູ້ມີອໍານາດນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຂໍໄປພຶ່ງເປັນທີ່ພັກພິງ».
Verse 7
एवं ब्रुवन्नेव तदा ददर्श तपसां निधिम् । तमव्ययमनौपम्यमचिन्त्यं शाश्वतं ध्रुवम्
ໃນຂະນະທີ່ລາວຍັງກ່າວຢູ່ນັ້ນ ລາວໄດ້ເຫັນ “ຄັງແຫ່ງຕະປະ” ດ້ວຍຕາຕົນເອງ. ລາວໄດ້ເຫັນພຣະພຣະຫມັນ—ບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ, ບໍ່ມີສິ່ງໃດທຽບໄດ້, ຄິດບໍ່ຮອດ, ນິລັນດອນ ແລະ ໝັ້ນຄົງ—ຜູ້ເປັນຄວາມສຸກສູງສຸດຂອງຍອກຄີ, ເປັນຄວາມຈິງທີ່ບໍ່ຖືກທໍາລາຍ, ແລະເປັນຮູບແຫ່ງໂມກສະໂດຍຕົງ. ຂໍ້ຄວາມນີ້ຊີ້ວ່າ ຕະປະທີ່ມີວິໄນ ແລະ ຄໍາຈິງ ນໍາໄປບໍ່ແມ່ນແຕ່ບຸນກຸສົນ ແຕ່ເຖິງການເຫັນອັນສູງສຸດໂດຍກົງ—ຜູ້ຢູ່ເຫນືອທຸກສິ່ງ ແຕ່ກໍອາດເຂົ້າເຖິງໄດ້ຜ່ານການຮູ້ແຈ້ງທາງຍອກະ.
Verse 8
निष्कलं सकल ब्रह्म निर्गुणं गुणणोचरम् । योगिनां परमानन्दमक्षरं मोक्षसंज्ञितम्
ພຣະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ພຣະພຣະຫມັນນັ້ນ ທັງບໍ່ມີສ່ວນແຍກ ແລະທັງຄອບຄຸມທຸກສິ່ງ; ຢູ່ເຫນືອກຸນະ ແຕ່ກໍເຂົ້າເຖິງໄດ້ຜ່ານກຸນະ. ສໍາລັບຍອກຄີ ພຣະອົງແມ່ນຄວາມສຸກສູງສຸດ—ອັກສະຣະອັນບໍ່ເສື່ອມ ແລະເອີ້ນວ່າ ໂມກສະໂດຍຕົງ»។ ເມື່ອຄໍານີ້ຖືກກ່າວຈົບ ຕັນດິນ—ຄັງແຫ່ງຕະປະ—ກໍໄດ້ຮັບທັດສະນະຂອງຄວາມຈິງທີ່ບໍ່ປ່ຽນແປງ, ບໍ່ມີສິ່ງໃດທຽບໄດ້, ຄິດບໍ່ຮອດ, ນິລັນດອນ ແລະ ໝັ້ນຄົງ—ພຣະພຣະຫມັນອົງດຽວນັ້ນ ທີ່ຖືກກ່າວວ່າ ທັງນິຣກຸນະ ແລະ ສະກຸນະ, ເປັນຄວາມຍິນດີສູງສຸດຂອງຍອກຄີ, ເປັນອັກສະຣະທີ່ບໍ່ຖືກທໍາລາຍ, ແລະເປັນຮູບແຫ່ງໂມກສະ.
Verse 9
मनोरिन्द्राग्निमरुतां विश्वस्य ब्रह्मणो गतिम् । अग्राह्ममचलं शुद्ध बुद्धिग्राह्मा मनोमयम्
ພຣະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງແມ່ນທັງເສັ້ນທາງ ແລະ ຂອບເຂດການເຂົ້າເຖິງຂອງຈິດ, ຂອງອິນທຣະ, ຂອງອັກນິ, ແລະຂອງມາຣຸດ—ແທ້ຈິງແມ່ນຂອງສາກົນທັງປວງ ແລະແມ່ນກະທັ້ງຂອງພຣະພຣະຫມາ. ແຕ່ພຣະອົງບໍ່ອາດຖືກຈັບຕ້ອງໄດ້ດ້ວຍຈິດ ແລະ ອິນທຣີ. ບໍ່ອາດຈັບໄດ້, ບໍ່ເຄື່ອນໄຫວ, ບໍລິສຸດ—ພຣະອົງພຶງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍປັນຍາທີ່ຕື່ນຮູ້ ແລະສະຖິດຢູ່ເປັນແກ່ນໃນຂອງຈິດ».
Verse 10
दुर्विज्ञेगमसंख्येयं दुष्प्रपमकृतात्मभि: । योनिं विश्वस्थ जगतस्तमस: परत: परम्
ພຣະວາຍຸກ່າວວ່າ: ພຣະອົງຮູ້ໄດ້ຍາກຢ່າງຍິ່ງ, ເກີນກວ່າຈະນັບໄດ້, ແລະບໍ່ອາດເຂົ້າເຖິງໄດ້ສໍາລັບຜູ້ທີ່ບໍ່ໄດ້ຝຶກຝົນຄວບຄຸມ ແລະຊໍາລະຕົນ. ພຣະອົງແມ່ນຍອນິ—ແຫຼ່ງກໍ່ກໍາເນີດ—ຂອງສາກົນທັງປວງ, ແລະຢູ່ເຫນືອຄວາມມືດແຫ່ງອະວິດຊາຢ່າງຫ່າງໄກ—ສູງສຸດເຫນືອສຸດ.
Verse 11
यः प्राणवन्तमात्मानं ज्योतिर्जीवस्थितं मन: । त॑ देवं दर्शनाकाड्क्षी बहून् वर्षमणानूषि:
ພຣະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດຮູ້ເຫັນໃນຕົນເອງວ່າ ອາດຕະມັນຜູ້ມີລົມຫາຍໃຈແຫ່ງຊີວິດ (ປຣານະ) ດໍາລົງຢູ່—ແລະຈິດທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນແສງສະຫວ່າງອັນມີຊີວິດ—ຜູ້ນັ້ນຈະໂຫຍຫາການເຫັນຄວາມເປັນເທວະນັ້ນ; ແລະຈະດໍາລົງຢູ່ຫຼາຍປີ ໂດຍຖືກຫຼ້ຽງດ້ວຍຄວາມໂຫຍຫານັ້ນ».
Verse 12
तण्डिस्वाच पवित्राणां पवित्रस्त्वं गतिर्गतिमतां वर
ຕັນດິກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາຜູ້ມີການເຄື່ອນໄຫວ, ທ່ານເອງແມ່ນຜູ້ຊໍາລະໃຫ້ບໍລິສຸດແກ່ສິ່ງບໍລິສຸດທັງປວງ, ແລະເປັນທີ່ພຶ່ງພາກັບເສັ້ນທາງອັນສູງສຸດສໍາລັບຜູ້ສະແຫວງຫາມັກຄາອັນຖືກຕ້ອງ».
Verse 13
अत्युग्रं तेजसां तेजस्तपसां परमं तप: । तण्डिने कहा--सर्वश्रेष्ठ परमेश्वर! आप पवित्रोंमें भी परम पवित्र तथा गतिशील प्राणियोंकी उत्तम गति हैं। तेजोंमें अत्यन्त उग्र तेज और तपस्याओंमें उत्कृष्ट तप हैं ।।
ວາຍຸເທວະສັນລະເສີນພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າສູງສຸດວ່າ: «ໂອ ພຣະເຈົ້າຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດ, ພຣະອົງແມ່ນຜູ້ບໍລິສຸດຍິ່ງກວ່າບໍລິສຸດທັງປວງ ແລະເປັນຈຸດໝາຍອັນສູງສຸດຂອງສັດຜູ້ເຄື່ອນໄຫວ. ໃນບັນດາລັດສະໝີທັງຫຼາຍ ພຣະອົງແມ່ນລັດສະໝີອັນເດືອດດານທີ່ສຸດ; ໃນບັນດາຕະປະທັງຫຼາຍ ພຣະອົງແມ່ນຕະປະອັນສູງສຸດ».
Verse 14
जातीमरणभीरूणां यतीनां यततां विभो
ໂອ ພຣະອົງ, ຖ້ອຍຄໍານີ້ເວົ້າເຖິງບັນດາຍະຕີ—ຜູ້ສະຫຼະໂລກ—ຜູ້ຫວາດກົວວົງຈອນເກີດແລະຕາຍ, ຜູ້ພາກພຽນດ້ວຍວິໄນເພື່ອມຸ່ງສູ່ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ.
Verse 15
ब्रह्मा शतक्रतुर्विष्णुर्विश्वेदेवा महर्षय:
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ພຣະພຣະຫມາ, ສະຕະກຣະຕຸ (ອິນທຣະ), ພຣະວິສນຸ, ພວກວິສເວເທວະ ແລະມະຫາຣິສີທັງຫຼາຍ ກໍບໍ່ຮູ້ຈັກພຣະອົງຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ແລ້ວພວກເຮົາຈະຮູ້ໄດ້ແນວໃດ? ຈາກພຣະອົງເທົ່ານັ້ນ ສັດທັງປວງເກີດຂຶ້ນ, ແລະໃນພຣະອົງນີ້ເອງ ໂລກທັງມວນຖືກສະຖາປະນາໄວ້».
Verse 16
न विदुस्त्वां तु तत्त्वेन कुतो वेत्स्यामहे वयम् । त्वत्त: प्रवर्तते सर्व त्वयि सर्व प्रतिष्ठितम्
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ພວກເຂົາບໍ່ຮູ້ຈັກພຣະອົງຕາມແກ່ນສານອັນແທ້ຈິງ—ແລ້ວພວກເຮົາຈະຮູ້ໄດ້ແນວໃດ? ທຸກສິ່ງເກີດຂຶ້ນຈາກພຣະອົງ, ແລະໃນພຣະອົງ ຈັກກະວານທັງມວນຕັ້ງຢູ່ຢ່າງມັ່ນຄົງ—ທັງພຣະພຣະຫມາ, ພຣະວິສນຸ, ອິນທຣະ, ວິສເວເທວະ ແລະມະຫາຣິສີທັງຫຼາຍດ້ວຍ».
Verse 17
कालाख्य: पुरुषाख्यश्ष ब्रह्माख्यश्न त्वमेव हि । तनवस्ते स्मृतास्तिस््र: पुराणज्ञै: सुर्िभि:
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ແທ້ຈິງແລ້ວ ພຣະອົງແຕ່ຜູ້ດຽວ ຖືກເອີ້ນດ້ວຍນາມສາມ—ກາລະ (ເວລາ), ປຸຣຸສະ (ບຸກຄົນ), ແລະ ພຣະພຣະຫມັນ (Brahman). ບັນດາຣິສີເທວະ ຜູ້ຮູ້ປຸຣານະ ໄດ້ປະກາດວ່າ ນາມທັງສາມນີ້ແມ່ນການປາກົດສາມປະການຂອງພຣະອົງ»។
Verse 18
अधिपौरुषमध्यात्ममधि भूताधिदैवतम् । अधिलोकाधिविज्ञानमधियज्ञस्त्वमेव हि,अधिपौरुष, अध्यात्म, अधिभूत, अधिदैवत, अधिलोक, अधिविज्ञान और अधियज्ञ आप ही हैं
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງແຕ່ຜູ້ດຽວແມ່ນອະທິປຸຣຸສະ (ຜູ້ປົກຄອງພາຍໃນ), ແມ່ນອາດຕະພາຍໃນ; ແມ່ນອະທິພູຕະ ແລະ ອະທິເທວະ. ພຣະອົງແຕ່ຜູ້ດຽວແມ່ນໂລກທັງຫຼາຍ ແລະ ປັນຍາສູງທີ່ສ່ອງແສງໃຫ້ໂລກ; ແລະພຣະອົງແຕ່ຜູ້ດຽວແມ່ນຍັດຍະ (ການບູຊາ). ໃນທຸກຂອບເຂດ—ທາງວິນຍານ, ຈັກກະວານ, ເທວະ, ໂລກີ ແລະ ພິທີກຳ—ການປະທັບຢູ່ຂອງພຣະອົງແມ່ນພື້ນຖານສຸດທ້າຍ»។
Verse 19
त्वां विदित्वात्मदेहस्थं दुर्विदं दैवतैरपि । विद्वांसो यान्ति निर्मुक्ता: परं भावमनामयम्
ແມ່ນແຕ່ເທວະທັງຫຼາຍກໍຍັງເຂົ້າໃຈພຣະອົງໄດ້ຍາກ. ແຕ່ບັນດາຜູ້ຮູ້ ເມື່ອຮູ້ຈັກພຣະອົງວ່າເປັນອັນຕະຣະຍາມິນ (antaryāmin) ອາດຕະພາຍໃນ ທີ່ສະຖິດຢູ່ໃນກາຍຂອງຕົນ ກໍພົ້ນຈາກພັນທະແຫ່ງສັງສາຣ ແລະເຖິງສະພາບສູງສຸດອັນສະຫງົບສຸກ—ເຫນືອພົ້ນຈາກໂລກະພະຍາດ, ຄວາມໂສກ, ແລະຄວາມທຸກທົນ.
Verse 20
अनिच्छतस्तव विभो जन्ममृत्युरनेकत: । द्वारं तु स्वर्गमोक्षाणामाक्षेप्ता त्वं ददासि च
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະເຈົ້າຜູ້ມີອຳນາດຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້! ເມື່ອພຣະອົງບໍ່ປະສົງຈະປະທານພຣະກະລຸນາ ສັດຕະວະຈະຕ້ອງເກີດແລະຕາຍຊ້ຳໆ ໃນຫຼາຍຮູບແບບ. ພຣະອົງເອງແມ່ນປະຕູແຫ່ງສະຫວັນ ແລະ ໂມກສະ; ພຣະອົງອາດຂັດຂວາງການໄດ້ຮັບມັນ ແລະພຣະອົງແຕ່ຜູ້ດຽວກໍປະທານມັນໄດ້, ໂອ ນາຍເອກ»។
Verse 21
आप ही स्वर्ग और मोक्ष हैं। आप ही काम और क्रोध हैं तथा आप ही सत्त्व, रज, तम, अधोलोक और ऊर्ध्वलोक हैं
ພະວາຍຸເທວະປະກາດວ່າ: «ພຣະອົງແຕ່ຜູ້ດຽວແມ່ນສະຫວັນ ແລະ ໂມກສະ. ພຣະອົງແຕ່ຜູ້ດຽວປາກົດເປັນກາມະ (ຄວາມປາຖະໜາ) ແລະ ໂກຣະທະ (ຄວາມໂກດ). ແລະພຣະອົງແຕ່ຜູ້ດຽວແມ່ນຄຸນສາມ—ສັດຕະວະ, ຣາຈະສະ, ຕະມະສະ—ພ້ອມທັງໂລກຕ່ຳ ແລະ ໂລກສູງ.»
Verse 22
ब्रह्मा भवश्व विष्णुश्न स्कन्देन्द्री सविता यम: । वरुणेन्दू मनुर्धाता विधाता त्वं धनेश्वर:
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງແມ່ນພຣະພຣະຫມາ, ພະພະວະ (ພຣະສິວະ) ແລະ ພຣະວິສນຸ; ພຣະອົງແມ່ນສະກັນດະ, ອິນທຣະ, ພຣະອາທິດ (ສະວິຕຣ) ແລະ ຍະມະ. ພຣະອົງແມ່ນວະຣຸນ, ພຣະຈັນ, ມະນຸ, ທາຕາ ແລະ ວິທາຕາ; ແລະພຣະອົງຍັງແມ່ນກຸເບຣະ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງຊັບສິນອີກດ້ວຍ»។
Verse 23
त्वं वै स्वर्गश्न मोक्षक्ष॒ काम: क्रोधस्त्वमेव च । सत्त्वं रजस्तमश्नैव अधश्चोर्थ्व त्वमेव हि
ພະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງພຽງຜູ້ດຽວແມ່ນສະຫວັນ ແລະພຽງຜູ້ດຽວແມ່ນໂມກຂະ; ພຣະອົງແມ່ນຄວາມປາຖະໜາ ແລະພຣະອົງແມ່ນຄວາມໂກດດ້ວຍ. ພຣະອົງແມ່ນຄຸນະທັງສາມ—ສັດຕະວະ, ຣາຊະສະ, ຕະມະສະ—ແລະພຣະອົງແມ່ນທັງພາວະສູງ ແລະພາວະຕ່ຳແຫ່ງການດຳລົງຢູ່. ພຣະອົງແມ່ນດິນ, ລົມ, ນ້ຳ, ໄຟ, ແລະອາກາດ; ພຣະອົງແມ່ນວາຈາ ແລະປັນຍາ, ຄວາມໝັ້ນຄົງ ແລະຄວາມເຂົ້າໃຈ. ພຣະອົງແມ່ນກຳ ແລະແມ່ນທັງຄວາມຈິງ ແລະຄວາມບໍ່ຈິງ; ແທ້ຈິງແລ້ວ ພຣະອົງແມ່ນທັງ ‘ມີ’ ແລະ ‘ບໍ່ມີ’»។
Verse 24
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थाश्व॒ प्रकृतिभ्य: परं ध्रुवम् । विश्वाविश्वपरोभावद्चिन्त्याचिन्त्यस्त्वमेव हि
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງແມ່ນອິນທຣີຍະທັງຫຼາຍ ແລະແມ່ນວັດຖຸທີ່ອິນທຣີຍະຮັບຮູ້. ພຣະອົງແມ່ນຄວາມເປັນຈິງອັນໝັ້ນຄົງ ບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ ຢູ່ເຫນືອປຣະກຣິຕິ. ພຣະອົງຂ້າມພົ້ນທັງໂລກທີ່ປາກົດ ແລະສິ່ງທີ່ຢູ່ເຫນືອການປາກົດ; ພຣະອົງແມ່ນພາວະອັນວິເສດນັ້ນ. ແລະພຣະອົງພຽງຜູ້ດຽວແມ່ນທັງສິ່ງທີ່ຄິດໄດ້ ແລະສິ່ງທີ່ຄິດບໍ່ໄດ້»។
Verse 25
यच्चैतत् परमं ब्रह्म यच्च तत् परमं पदम् । या गति: सांख्ययोगानां स भवान् नात्र संशय:,जो यह परम ब्रह्म है, जो वह परमपद है तथा जो सांख्यवेत्ताओं और योगियोंकी गति है, वह आप ही हैं--इसमें संशय नहीं है
ພະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ສິ່ງໃດທີ່ເອີ້ນວ່າ ພຣະພຣະຫມັນສູງສຸດ, ສິ່ງໃດທີ່ເປັນບົດສູງສຸດ, ແລະເປົ້າໝາຍທີ່ຜູ້ດຳເນີນຕາມສາງຂະຍະ ແລະ ໂຍຄະ ບັນລຸ—ນັ້ນຄືພຣະອົງພຽງຜູ້ດຽວ. ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສເລີຍ»។
Verse 26
नूनमद्य कृतार्था: सम नून॑ प्राप्ता: सतां गतिम् । यां गतिं प्रार्थयन्तीह ज्ञाननिर्मलबुद्धयः
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ແນ່ນອນໃນມື້ນີ້ ພວກເຮົາໄດ້ສຳເລັດຈຸດປະສົງແລ້ວ; ແທ້ຈິງ ພວກເຮົາໄດ້ບັນລຸພາວະທີ່ຄົນດີມີທຳບັນລຸ. ເປົ້າໝາຍທີ່ນັກປັນຍາ—ຜູ້ມີປັນຍາບໍລິສຸດດ້ວຍຄວາມຮູ້ແທ້—ປາຖະໜາໃນໂລກນີ້, ນັ້ນແຫຼະພວກເຮົາໄດ້ຮັບຢ່າງແນ່ນອນ. ດັ່ງນັ້ນ ໃນມື້ນີ້ ພວກເຮົາແມ່ນຜູ້ສຳເລັດກິດແທ້ໆ»។
Verse 27
अहो मूढा: सम सुचिरमिमं कालमचेतसा । यन्न विद्य: परं देवं शाश्व॒तं यं विदुर्बुधा:
ວາຍຸເວົ້າວ່າ: «ໂອ້! ພວກເຮົາຫຼົງຜິດເທົ່າໃດ—ບໍ່ມີສະຕິຢູ່ດົນນານ! ເພາະພວກເຮົາບໍ່ໄດ້ຮູ້ຈັກພຣະເທວະສູງສຸດອັນນິລັນດອນ ທີ່ບັນດິດທັງຫຼາຍຮູ້ຢ່າງແທ້ຈິງ».
Verse 28
सेयमासादिता साक्षात् त्वद्धक्तिजन्मभिमया । भक्तानुग्रहकृद् देवो य॑ ज्ञात्वामृतमश्लुते
«ດ້ວຍຄວາມພາກພຽນຜ່ານຫຼາຍຊາດ ບັດນີ້ຂ້ອຍໄດ້ບັນລຸ—ໂດຍກົງ ແລະແນ່ນອນ—ພັກຕິຕໍ່ພຣະອົງ. ພຣະອົງແມ່ນອົງເທວະຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ໂປດປານແກ່ຜູ້ມີພັກຕິ; ຜູ້ມີປັນຍາເມື່ອຮູ້ຈັກພຣະອົງຢ່າງແທ້ ຍ່ອມບັນລຸອະມະຕະ (ຫຼຸດພົ້ນ)».
Verse 29
देवासुरमुनीनां तु यच्च गुहां सनातनम् । गुहायां निहितं ब्रह्म दुर्विज्ञेयं मुनेरपि
ວາຍຸເວົ້າວ່າ: «ມີ ‘ຖ້ຳ’ ອັນນິລັນດອນ ທີ່ແມ່ນຄວາມລຶກລັບແກ່ເທວະ, ອະສຸຣະ, ແລະມຸນີທັງຫຼາຍ. ພຣະພຣະຫມັນທີ່ຖືກຊ່ອນໄວ້ໃນຖ້ຳພາຍໃນ (ຖ້ຳແຫ່ງຫົວໃຈ) ຍາກຈະຮູ້ແມ່ນແຕ່ສຳລັບມຸນີຜູ້ພິຈາລະນາ. ນັ້ນແຫຼະແມ່ນພຣະອົງ. ພຣະອົງແມ່ນແຫຼ່ງກໍ່ກຳເນີດສັດທັງປວງ; ພຣະພັກຂອງພຣະອົງຫັນໄປທຸກທິດ; ເປັນອາດຕະມະຂອງທຸກສິ່ງ, ເຫັນທຸກຢ່າງ, ຄອບຄຸມທຸກແຫ່ງ, ແລະຮູ້ທຸກຢ່າງ».
Verse 30
स एष भगवान् देव: सर्वकृत् सर्वतोमुख: । सर्वात्मा सर्वदर्शी च सर्वग: सर्ववेदिता
ວາຍຸເວົ້າວ່າ: «ພຣະອົງນີ້ແຫຼະແມ່ນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ—ເທວະຜູ້ສ້າງທຸກສິ່ງ, ມີພຣະພັກໄປທຸກທິດ. ພຣະອົງແມ່ນອາດຕະມະຂອງທຸກສິ່ງ, ເຫັນທຸກຢ່າງ, ຄອບຄຸມທຸກແຫ່ງ, ແລະຮູ້ທຸກຢ່າງ. ພຣະອົງແມ່ນພຣະພຣະຫມັນອັນນິລັນດອນ ທີ່ຖືກຊ່ອນໄວ້ແມ່ນແຕ່ຈາກເທວະ, ອະສຸຣະ, ແລະມຸນີ; ສະຖິດຢູ່ໃນຖ້ຳແຫ່ງຫົວໃຈ ແຕ່ກໍຍັງຍາກຈະຮູ້ແມ່ນແຕ່ສຳລັບມຸນີຜູ້ພິຈາລະນາ. ພຣະອົງພຽງອົງດຽວແມ່ນເທວະຜູ້ກໍ່ກຳເນີດການສ້າງທັງປວງ; ພຣະພັກຂອງພຣະອົງຢູ່ທຸກແຫ່ງ. ພຣະອົງແມ່ນອາດຕະມະພາຍໃນ, ພະຍານສາກົນ, ຜູ້ຢູ່ທົ່ວໄປ, ແລະຜູ້ຮູ້ທຸກຢ່າງ».
Verse 31
देहकृद् देहभद् देही देहभुगदेहिनां गति: । प्राणकृत् प्राणभृत् प्राणी प्राणद: प्राणिनां गति:
ວາຍຸເທວະເວົ້າວ່າ: «ພຣະອົງແມ່ນຜູ້ສ້າງກາຍ ແລະຜູ້ຄ້ຳຈຸນກາຍ; ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຖືກເອີ້ນວ່າ ອາດຕະມະຜູ້ມີກາຍ. ພຣະອົງແມ່ນຜູ້ເສບສຸກໃນກາຍ ແລະເປັນຈຸດໝາຍສູງສຸດຂອງສັດຜູ້ມີກາຍທັງປວງ. ພຣະອົງແມ່ນຜູ້ກໍ່ກຳເນີດລົມຫາຍໃຈ (ປຣານ), ຜູ້ຖືຊີວິດ, ພະລັງຊີວິດເອງ, ຜູ້ປະທານຊີວິດ, ແລະເປັນທີ່ພຶ່ງສຸດທ້າຍ ແລະຈຸດໝາຍຂອງສັດມີຊີວິດທັງປວງ».
Verse 32
अध्यात्मगतिरिष्टानां ध्यायिनामात्मवेदिनाम् | अपुनर्भवकामानां या गति: सोडयमी श्वरः
ພະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: ຈຸດໝາຍທາງວິນຍານທີ່ສອນໄວ້ສໍາລັບຜູ້ສັດທາອັນເປັນທີ່ຮັກ ຜູ້ປະຕິບັດສະມາທິ ແລະສໍາລັບລະດັບດຸດສິດຜູ້ຮູ້ຕົນ ຜູ້ປາຖະໜາພົ້ນຈາກການເກີດໃໝ່—ຈຸດໝາຍນັ້ນຄືພຣະເຈົ້າອົງນີ້ເອງ. ຄືກັນກັບວ່າ ປາຍທາງສູງສຸດຂອງການພິຈາລະນາຢ່າງມີວິໄນ ແລະຄວາມປາຖະໜາອັນບໍລິສຸດເພື່ອຫຼຸດພົ້ນ ບໍ່ແມ່ນພຽງສະຖານທີ່ ຫຼືສະພາບ ແຕ່ແມ່ນການເຂົ້າເຖິງອົງສູງສຸດໂດຍກົງ.
Verse 33
अयं च सर्वभूतानां शुभाशुभगतिप्रद: । अयं च जन्ममरणे विदध्यात् सर्वजन्तुषु,ये ही समस्त प्राणियोंको शुभ और अशुभ गति प्रदान करनेवाले हैं। ये ही समस्त प्राणियोंको जन्म और मृत्यु प्रदान करते हैं
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: “ພຣະອົງແມ່ນຜູ້ປະທານແກ່ສັດທັງປວງ ທັງເສັ້ນທາງອັນມົງຄຸນ ແລະເສັ້ນທາງອັນອັບມົງຄຸນ. ພຣະອົງຍັງເປັນຜູ້ກໍານົດໃຫ້ແກ່ສັດທຸກຊະນິດ ການເກີດ ແລະຄວາມຫຼີກບໍ່ພົ້ນຂອງຄວາມຕາຍ.”
Verse 34
अयं संसिद्धिकामानां या गति: सो5यमीश्वर: । भूराद्यान् सर्वभुवनानुत्पाद्य सदिवौकस: । दधाति देवस्तनुभिरष्टाभियों बिभर्ति च
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: “ພຣະອົງແຕ່ຜູ້ດຽວແມ່ນພຣະເຈົ້າ—ເປັນຈຸດໝາຍສູງສຸດທີ່ຜູ້ປາຖະໜາຄວາມສໍາເລັດສົມບູນສຸດທ້າຍ ແລະການຫຼຸດພົ້ນ ຈະເຂົ້າເຖິງ. ພຣະມະຫາເທວະອົງນີ້ ໄດ້ບັງເກີດໂລກທັງປວງເລີ່ມຈາກແຜ່ນດິນ ພ້ອມທັງເທວະດາໃນສະຫວັນ ແລ້ວຊົງຄ້ຳຈຸນ ແລະຫຼ້ຽງດູພວກມັນ ດ້ວຍຮູບກາຍອັນປາກົດແປດປະການຂອງພຣະອົງ.”
Verse 35
अतः: प्रवर्तते सर्वमस्मिन् सर्व प्रतिष्ठितम् । अम्मिंक्ष प्रलयं याति अयमेक: सनातन:
ດັ່ງນັ້ນ ທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງເກີດອອກຈາກພຣະອົງ; ຈັກກະວານທັງມວນຕັ້ງຢູ່ໃນພຣະອົງ; ແລະເມື່ອເຖິງການລະລາຍ ທຸກສິ່ງກໍກັບລະລາຍເຂົ້າສູ່ພຣະອົງ. ພຣະອົງແຕ່ຜູ້ດຽວແມ່ນບຸລຸດສະນາຕະນະ—ເປັນພື້ນຖານ ແຫຼ່ງກໍາເນີດ ແລະຈຸດສິ້ນສຸດຂອງສັດທັງປວງ.
Verse 36
अयं स सत्यकामानां सत्यलोक: परं सताम् | अपवर्गश्न मुक्तानां कैवल्यं चात्मवेदिनाम्
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: “ນີ້ແຫຼະແມ່ນສັດຍະໂລກ (Satyaloka)—ອານາຈັກແຫ່ງຄວາມຈິງອັນສູງສຸດ ສໍາລັບຜູ້ດີຜູ້ມີຄຸນທຳ ຜູ້ຮັກຄວາມຈິງ ແລະສະແຫວງຫາມັນ. ນີ້ເອງແມ່ນອະປະວັກຄະ (ການຫຼຸດພົ້ນສຸດທ້າຍ) ສໍາລັບຜູ້ພົ້ນແລ້ວ, ແລະແມ່ນໄກວັນຍະ (ຄວາມໂດດດ່ຽວອັນສົມບູນຂອງອັດຕະ) ສໍາລັບຜູ້ຮູ້ອາດຕະມັນແທ້.”
Verse 37
अयं ब्रह्मादिभि: सिद्धैर्गुहायां गोपित: प्रभु: । देवासुरमनुष्याणामप्रकाशो भवेदिति
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ພຣະເຈົ້າສູງສຸດນີ້ ຖືກພຣະພຣະຫມາ ແລະ ບັນດາສິດທະລິດຜູ້ສຳເລັດ ປົກປິດໄວ້ໃນຖ້ຳແຫ່ງດວງໃຈ ດັ່ງກັບມີເຈດຈຳນົງບໍ່ໃຫ້ປາກົດແກ່ເທວະ, ອະສຸຣ ແລະ ມະນຸດ».
Verse 38
त॑ त्वां देवासुरनरास्तत्त्वेन न विदुर्भवम् मोहिता: खल्वनेनैव हृदिस्थेनाप्रकाशिना
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະວະ (ພຣະສິວະ) ເທວະ, ອະສຸຣ ແລະ ມະນຸດ ບໍ່ຮູ້ຈັກພຣະອົງຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ເພາະພວກເຂົາຖືກຫຼອກລວງໂດຍອຳນາດນີ້ເອງ—ອຳນາດທີ່ຊ່ອນຢູ່ໃນໃຈ ແລະ ບໍ່ປາກົດ—ທີ່ພຣະເຈົ້າສູງສຸດໃຊ້ຄຸ້ມຄອງສັດທັງຫຼາຍໃຕ້ມາຍາ. ດັ່ງນັ້ນພວກເຂົາຈຶ່ງບໍ່ອາດຮູ້ຈັກມະຫາເທວະຕາມສະພາບແທ້ໄດ້».
Verse 39
ये चैन॑ प्रतिपद्यन्ते भक्तियोगेन भाविता: । तेषामेवात्मना5>त्मानं दर्शयत्येष हृच्छय:
ຜູ້ໃດທີ່ຖືກຂັດເກົາດ້ວຍພະຍຸດທະວິທີແຫ່ງພັກຕິ (bhakti-yoga) ແລະ ເຂົ້າພຶ່ງພາພຣະເຈົ້າສູງສຸດນັ້ນ—ແກ່ພວກເຂົາເທົ່ານັ້ນ ພຣະອົງຜູ້ນອນຢູ່ຢ່າງລຶກລັບໃນສະຖານສັກສິດແຫ່ງໃຈ ຈຶ່ງເຜີຍພຣະອົງເອງດ້ວຍພຣະອາດຕະຂອງພຣະອົງ.
Verse 40
य॑ ज्ञात्वा न पुनर्जन्म मरणं चापि विद्यते । यं विदित्वा पर वेद्यं वेदितव्यं न विद्यते
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຮູ້ຈັກພຣະອົງແລ້ວ ກໍບໍ່ມີການກັບຄືນໄປສູ່ການເກີດອີກ ແລະ ແມ່ນແຕ່ຄວາມຕາຍກໍບໍ່ເປັນພັນທະຜູກມັດອີກຕໍ່ໄປ. ເມື່ອຮູ້ພຣະອົງແລ້ວ ກໍບໍ່ມີສິ່ງໃດສູງກວ່ານີ້ໃຫ້ຮູ້ອີກ».
Verse 41
यं लब्ध्वा परमं लाभ॑ नाधिकं मन्यते बुध: । यां सूक्ष्मां परमां प्राप्तिं गच्छन्नव्ययमक्षयम्
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ເມື່ອໄດ້ຮັບພຣະອົງແລ້ວ ນັກປັນຍາບໍ່ເຫັນວ່າມີກຳໄລໃດຈະຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່ານັ້ນ. ເມື່ອເຂົ້າເຖິງການບັນລຸອັນລະອຽດ ແລະ ສູງສຸດນັ້ນ ກໍດຳເນີນໄປສູ່ສະພາບອັນອະມະຕະ ບໍ່ເສື່ອມ ບໍ່ສູນ».
Verse 42
यं सांख्या गुणतत्त्वज्ञा: सांख्यशास्त्रविशारदा: । सूक्ष्मज्ञानतरा: सूक्ष्मं ज्ञात्वा मुच्यन्ति बन्धनै:
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ຄວາມເປັນຈິງອັນລະອຽດນັ້ນ ທີ່ພວກສາງຂະຍະ—ຜູ້ຮູ້ກຸນະ ແລະ ຕັດຕະວະ, ຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີສາງຂະຍະ, ແລະມີປັນຍາອັນລະອຽດຍິ່ງ—ໄດ້ຮູ້ແຈ້ງ; ເມື່ອຮູ້ອົງອັນລະອຽດນັ້ນແລ້ວ ພວກເຂົາກໍພົ້ນຈາກພັນທະທັງປວງ».
Verse 43
यं च वेदविदो वेद्यं वेदान्ते च प्रतिष्ठितम् । प्राणायामपरा नित्यं यं विशन्ति जपन्ति च
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ຄວາມເປັນຈິງນັ້ນ ທີ່ຜູ້ຮູ້ເວດາພຶງຮູ້ ແລະຕັ້ງມັ່ນຢູ່ໃນເວດານຕະ; ຜູ້ປະຕິບັດທີ່ອຸທິດໃຈໃຫ້ປຣານາຍາມ ເຂົ້າໄປສູ່ຫຼັກການອັນນິລັນດອນນັ້ນເປັນນິດ ແລະພິຈາລະນາພ້ອມທັງສວດຈະປະ (ມົນຕຣາ) ຕໍ່ມັນ».
Verse 44
ओंकाररथमारुह्य ते विशन्ति महेश्वरम् । अयं स देवयानानामादित्यो द्वारमुच्यते
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຂຶ້ນຂັບຂີ່ລົດສົງສິດຂອງພະຍາງ ‘ໂອມ’ ບັນດາຜູ້ສຳເລັດ (ສິດທະ) ນັ້ນ ກໍເຂົ້າໄປສູ່ມະເຫສະວະຣະ. ດວງອາທິດ (ອາດິຕະຍະ) ນີ້ແຫຼະ ຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ປະຕູ’ ຂອງເທວະຍານ—ເສັ້ນທາງແຫ່ງເທວະ—ທີ່ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຜ່ານໄປເພື່ອພົ້ນຈາກການຫວນກັບ».
Verse 45
अयं च पितृयानानां चन्द्रमा द्वारमुच्यते । एष काष्ठा दिशश्वैव संवत्सरयुगादि च
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ດວງຈັນຖືກເອີ້ນວ່າເປັນ ‘ປະຕູ’ ສຳລັບຜູ້ເດີນທາງຕາມປິຕຣະຍານ—ເສັ້ນທາງແຫ່ງບັນພະບຸລຸດ. ຈາກພຣະອົງນັ້ນເອງ ຍັງນັບກຳນົດການແບ່ງເວລາແລະທິດທາງ—ເຊັ່ນ ກາສຖາ, ທິດທັງສີ່, ແລະມາດຕາວັດທີ່ເລີ່ມຈາກປີ ແລະ ຍຸກ».
Verse 46
एन॑ प्रजापति: पूर्वमाराध्य बहुभि: स्तवै:
«ໃນອະດີດ ປຣະຊາປະຕິ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ພຣະອົງນັ້ນພໍໃຈ ໂດຍບົດສັນລະເສີນຫຼາຍບົດ».
Verse 47
ऋग्भिर्यमनुशासन्ति तत्त्वे कर्मणि बहवृचा:
ວາຍຸກ່າວວ່າ: ບັນດານັກຮູ້ໃນຣິກເວດ (ພະຫວຣິຈ) ສອນແລະສັນລະເສີນພຣະອົງດ້ວຍບົດສັນລະເສີນແຫ່ງຣິກ ໃນຫຼັກທີ່ແທ້ຂອງພິທີແລະການກະທຳ. ດວິຊະຜູ້ຮູ້ຢະຊຸຣເວດ ຖວາຍອາຫຸຕິໃນຍັດຍະດ້ວຍສູດຢະຊຸສ ໂດຍຮັບຮູ້ພຣະອົງເປັນໄຟສັກສິດສາມ—ດັກຊິນາກນິ, ກາຣຫະປັດຍະ, ແລະ ອາຫະວະນີຍ. ນັກຮ້ອງສາມະເວດຜູ້ມີໃຈບໍລິສຸດ ຂັບຮ້ອງສັນລະເສີນພຣະອົງດ້ວຍທຳນອງສາມັນ. ພຣາຫມະນ໌ອະຖັຣວະເວດ ສັນລະເສີນພຣະອົງຕາມທາງແຫ່ງ ຣິຕະ (ລະບຽບຈັກກະວານ), ສັດຍະ (ຄວາມຈິງ), ແລະທາງທີ່ນຳໄປສູ່ພຣະພຣະຫມັນສູງສຸດ. ເນື່ອງຈາກພຣະອົງເປັນເຫດສູງສຸດຂອງຍັດຍະ ພຣະອົງຈຶ່ງຖືກຮັບຮູ້ເປັນອົງພຣະເຈົ້າສູງສຸດ ແລະເປັນເຈົ້າແຫ່ງຍັດຍະທັງປວງ.
Verse 48
यजुर्भियत्र्तरिधा वेद्यं जुद्धत्यध्वर्यवो5ध्वरे । सामभिर्य॑ च गायन्ति सामगा: शुद्धबुद्धयः
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ໃນພິທີອັນສັກສິດນັ້ນ ແທ່ນບູຊາຖືກຊຳລະໃຫ້ບໍລິສຸດເປັນສາມຊັ້ນດ້ວຍສູດຢະຊຸສ ໃນຂະນະທີ່ປະໂຣຫິດອັດວະຣະຍຸປະກອບຍັດຍະ. ແລະທີ່ນັ້ນ ຜູ້ຂັບຮ້ອງສາມະ ຜູ້ມີໃຈບໍລິສຸດ ຮ້ອງບົດສາມະ».
Verse 49
ऋतं सत्य परं ब्रह्म स्तुवन्त्याथर्वणा द्विजा: । यज्ञस्य परमा योनि: पतिश्नायं पर: स्मृत:
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ດວິຊະຜູ້ປະກອບອະຖັຣວະນ໌ ສັນລະເສີນ ຣິຕະ (ລະບຽບຈັກກະວານ), ສັດຍະ (ຄວາມຈິງ), ແລະ ພຣະພຣະຫມັນສູງສຸດ. ພຣະອົງຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດສູງສຸດ ແລະເປັນຄັນຄອດຂອງຍັດຍະ; ແລະເປັນອົງພຣະເຈົ້າສູງສຸດ—ຄວນແກ່ການສັນລະເສີນດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ».
Verse 50
रात्यहः:श्रोत्रनयन: पक्षमासशिरो भुज: । ऋतुवीर्यस्तपोधैर्यो हृब्दगुह्दोौरुपादवान्
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ກາງຄືນແລະກາງວັນເປັນຫູແລະຕາຂອງພຣະອົງ; ຄື່ງເດືອນແລະເດືອນເປັນສີສະແລະແຂນຂອງພຣະອົງ. ລະດູການເປັນພະລັງຂອງພຣະອົງ; ຕະປະສະຍາເປັນຄວາມອົດທົນອັນໝັ້ນຄົງ; ແລະປີເປັນສ່ວນລຶກລັບ, ຂາອ່ອນ ແລະຕີນຂອງພຣະອົງ».
Verse 51
मृत्युर्यमो हुताशश्व॒ काल: संहारवेगवान् । कालस्य परमा योनि: कालक्षायं सनातन:,मृत्यु, यम, अग्नि, संहारके लिये वेगशशाली काल, कालके परम कारण तथा सनातन काल भी--ये महादेव ही हैं
ວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ຄວາມຕາຍ, ຍະມະ, ແລະ ອັກນິ; ກາລະອັນກ້າແຂງທີ່ພຸ້ນໄປສູ່ການທຳລາຍ; ແຫຼ່ງກຳເນີດສູງສຸດຂອງກາລະ; ແລະຫຼັກອັນນິລັນດອນທີ່ໃນນັ້ນ ກາລະເອງກໍສິ້ນສຸດ—ທັງໝົດນີ້ແມ່ນມະຫາເທວະ».
Verse 52
चन्द्रादित्यौ सनक्षत्रौ ग्रहाश्न सह वायुना । ध्रुव: सप्तर्षयश्चैव भुवना: सप्त एव च
ພຣະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ດວງຈັນ ແລະ ດວງອາທິດ ພ້ອມດ້ວຍດາວນັກສັດ ແລະ ດາວເຄາະທັງຫຼາຍ, ພ້ອມກັບລົມ; ທຣຸວະ (ດາວເໜືອ) ແລະ ຣິສີທັງເຈັດ; ແລະ ໂລກທັງເຈັດດ້ວຍ—ທັງໝົດນີ້ເປັນພະຍານ/ຢູ່ໃນລະບຽບແຫ່ງສາກົນ».
Verse 53
प्रधानं महदव्यक्तं विशेषान्तं सवैकृतम् । ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं भूतादि सदसच्च यत्
ພຣະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ຄວາມເປັນຈິງນັ້ນ ທີ່ເລີ່ມຈາກ ປຣະທານ (ທໍາມະຊາດດັ້ງເດີມ) ແລະ ມະຫັດ (ຫຼັກການໃຫຍ່), ຮວມທັງອະວະຍັກຕະ (ອັນບໍ່ປາກົດ), ແລະ ຂະຫຍາຍໄປຕາມວິການທັງຫຼາຍຈົນເຖິງທາດທີ່ແຈ້ງຈົນສຸດ—ຕັ້ງແຕ່ພຣະພຣະຫມາ ຫາໃບຫຍ້າໜຶ່ງໃບ; ມວນສັດທັງປວງ ແລະ ອົງປະກອບດັ້ງເດີມ; ແລະ ສິ່ງໃດໆທີ່ທັງມີ ແລະ ບໍ່ມີ (ປາກົດ/ບໍ່ປາກົດ)—ທັງໝົດນັ້ນຖືກຄອບຄຸມໄວ້».
Verse 54
अष्टौ प्रकृतयश्चैव प्रकृतिभ्यश्न यः पर: । चन्द्रमा
ພຣະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ປຣະກຣິຕິທັງແປດ ແລະ ສິ່ງທີ່ຢູ່ເໜືອປຣະກຣິຕິ; ດວງຈັນ, ດວງອາທິດ, ດາວນັກສັດ, ດາວເຄາະ; ລົມ; ທຣຸວະ; ຣິສີທັງເຈັດ; ໂລກທັງເຈັດ; ມູນປຣະກຣິຕິ ແລະ ມະຫັດ; ວິການທັງປວງ ແລະ ຂອບເຂດຂອງຫຼັກການທັງໝົດຈົນເຖິງຮູບແບບຈໍາເພາະ; ສາກົນທັງມວນຈາກພຣະພຣະຫມາຈົນເຖິງແມງນ້ອຍທີ່ສຸດ; ຈຸດເລີ່ມຂອງສັດ; ສິ່ງທີ່ເປັນຈິງ ແລະ ບໍ່ເປັນຈິງ—ປຣະກຣິຕິທັງແປດ ແລະ ປຸຣຸສະ (Purusha) ຜູ້ຢູ່ເໜືອປຣະກຣິຕິ: ໃນຮູບທັງປວງນີ້ ມະຫາເທວະແຕ່ຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນທີ່ປະກົດສະຖິດຢູ່. ແລະ ສ່ວນອັນຄົບຖ້ວນຂອງເທວະອົງນີ້ທີ່ໝຸນວຽນຢູ່—ສາກົນທັງມວນທີ່ເຄື່ອນໄຫວບໍ່ຢຸດດັ່ງລໍ້—ນັ້ນກໍແມ່ນພຣະອົງເອງ. ພຣະອົງເປັນສະພາວະແຫ່ງອານັນດາສູງສຸດ. ພຣະອົງແມ່ນພຣະພຣະຫມັນອັນນິລັນດອນ. ພຣະອົງແມ່ນຈຸດໝາຍຂອງຜູ້ວາງວິຣາກະ ແລະ ແມ່ນພາວະສູງສຸດຂອງສັດບຸຣຸດຜູ້ດີງາມ.»
Verse 55
एतत् परममानन्दं यत् तच्छाश्वतमेव च । एषा गतिर्विरेक्तानामेष भाव: पर: सताम्
ພຣະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ນີ້ແຫຼະແມ່ນອານັນດາສູງສຸດ ແລະ ນີ້ເທົ່ານັ້ນແມ່ນອັນນິລັນດອນ. ພຣະອົງແມ່ນທີ່ພຶ່ງສຸດທ້າຍຂອງຜູ້ວາງວິຣາກະ ແລະ ແມ່ນພາວະພາຍໃນສູງສຸດທີ່ຜູ້ດີງາມແທ້ສະແຫວງຫາ.»
Verse 56
एतत् पदमनुद्धिग्नमेतद् ब्रह्म सनातनम् । शास्त्रवेदाड़विदुषामेतद् ध्यानं परं पदम्
ພຣະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ນີ້ແມ່ນພາວະທີ່ບໍ່ຖືກລົບກວນ ແລະ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ; ນີ້ແຫຼະແມ່ນພຣະພຣະຫມັນອັນນິລັນດອນ. ສໍາລັບຜູ້ຮູ້ຈິງໃນຄໍາພີ ແລະ ເວດາພ້ອມວິຊາປະກອບ, ນີ້ເທົ່ານັ້ນແມ່ນເປົ້າໝາຍສູງສຸດ—ຄວນແກ່ການເພ່ງພິຈາລະນາເປັນທີ່ພຶ່ງສູງສຸດ.»
Verse 57
इयं सा परमा काष्ठा इयं सा परमा कला । इयं सा परमा सिद्धिरियं सा परमा गति:
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ນີ້ແທ້ແມ່ນຈຸດສູງສຸດ; ນີ້ແທ້ແມ່ນຄວາມດີເລີດສູງສຸດ. ນີ້ແທ້ແມ່ນການບັນລຸອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະນີ້ແທ້ແມ່ນຈຸດໝາຍສຸດທ້າຍ».
Verse 58
इयं सा परमा शान्तिरियं सा निर्वति: परा । य॑ं प्राप्प कृतकृत्या: सम इत्यमन्यन्त योगिन:
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ນີ້ແທ້ແມ່ນສັນຕິສຸດຍອດ; ນີ້ແທ້ແມ່ນການພັກຜ່ອນອັນປະເສີດສູງສຸດ. ເມື່ອບັນລຸແລ້ວ ບັນດາໂຍຄີ—ຜູ້ສຳເລັດກິດທີ່ຄວນເຮັດ—ກໍເຫັນສິ່ງທັງປວງເທົ່າທຽມກັນ».
Verse 59
यही वह पराकाष्छठा, यही वह परम कला, यही वह परम सिद्धि और यही वह परम गति हैं एवं यही वह परम शान्ति और वह परम आनन्द भी हैं, जिसको पाकर योगीजन अपनेको कृतकृत्य मानते हैं ।।
ນີ້ແມ່ນຈຸດສູງສຸດ; ນີ້ແມ່ນຄວາມດີເລີດສູງສຸດ; ນີ້ແມ່ນສິດທິຜົນສູງສຸດ; ແລະນີ້ແມ່ນຈຸດໝາຍສູງສຸດ. ນີ້ແມ່ນສັນຕິສູງສຸດ ແລະເປັນອານັນດະສູງສຸດດ້ວຍ; ໄດ້ບັນລຸແລ້ວ ບັນດາໂຍຄີກໍເຫັນຕົນເອງວ່າ ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ສຳເລັດແລ້ວ. ນີ້ແມ່ນຄວາມພໍໃຈ; ນີ້ແມ່ນຄວາມສຳເລັດ; ນີ້ແມ່ນສຣຸຕິ (ພຣະເວດທີ່ໄດ້ຍິນ); ນີ້ແມ່ນສມຣິຕິ (ຄຳສອນທີ່ຈື່ຈຳ). ນີ້ແມ່ນທາງວິນຍານຂອງຜູ້ຮັກພຣະ ແລະເປັນການບັນລຸອັນບໍ່ເສື່ອມຂອງຜູ້ຮູ້.
Verse 60
यह तुष्टि, यह सिद्धि, यह श्रुति, यह स्मृति, भक्तोंकी यह अध्यात्मगति तथा ज्ञानी पुरुषोंकी यह अक्षय प्राप्ति (पुनरावृत्तिरहित मोक्षलाभ) आप ही हैं ।।
ພະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: ເຈົ້າແຕ່ຜູ້ດຽວແມ່ນຄວາມພໍໃຈນັ້ນ ແລະແມ່ນຄວາມສຳເລັດນັ້ນ; ເຈົ້າແມ່ນອຳນາດແຫ່ງສຣຸຕິ (ຄຳພີທີ່ໄດ້ຍິນ) ແລະແມ່ນພະລັງແຫ່ງສມຣິຕິ (ປະເພນີທີ່ຈື່ຈຳ). ເຈົ້າແມ່ນຈຸດໝາຍທາງວິນຍານຂອງຜູ້ສັດທາ ແລະແມ່ນການບັນລຸອັນບໍ່ເສື່ອມຂອງຜູ້ຮູ້—ໂມກສະທີ່ບໍ່ຫວນກັບ. ແມ່ນແຕ່ຜູ້ບູຊາດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາ ເຮັດຍັດຍາດ້ວຍທານອັນຫຼາຍ, ຈຸດໝາຍໃດທີ່ຜູ້ຮັກຍັດຍາບັນລຸ—ຈຸດໝາຍນັ້ນ ບໍ່ຕ້ອງສົງໄສ ແມ່ນເຈົ້າເອງ.
Verse 61
सम्यग् योगजपै: शान्तिर्नियमैदेहतापनै: । तप्यतां या गतिर्देव परमा सा गतिर्भवान्
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ສັນຕິທີ່ແທ້ໄດ້ມາຈາກວິໄນໂຍຄະທີ່ຖືກຕ້ອງ ແລະການສວດມົນຕຣາອັນສັກສິດ; ພ້ອມທັງຈາກນິຍົມປະພຶດທີ່ຝຶກຝົນ ແລະ “ເຜົາ” ກາຍໃນຕະປະ. ໂອ ພຣະເທວະ, ຈຸດໝາຍສູງສຸດທີ່ຜູ້ປະພຶດຕະປະບັນລຸ ບໍ່ແມ່ນອື່ນໃດ ແຕ່ເປັນເຈົ້າເອງ—ເຈົ້າແມ່ນເປົ້າໝາຍສູງສຸດນັ້ນ».
Verse 62
कर्मन्यासकृतानां च विरक्तानां ततस्तत: । या गतिर्ब्रह्मयसदने सा गतिस्त्वं सनातन,सनातन देव! कर्म-संन्यासियोंको और विरक्तोंको ब्रह्मलोकमें जो उत्तम गति प्राप्त होती है, वह आप ही हैं
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ສໍາລັບຜູ້ທີ່ສະຫຼະການກະທໍາ (ກັມມ-ສັນຍາສ) ແລະຜູ້ທີ່ວາງໃຈຫ່າງ (ໄວຣາກຍະ) ນັ້ນ ຈຸດໝາຍອັນສູງສຸດໃດທີ່ເວົ້າກັນໃນສະຖານຂອງພຣະພຣະຫມັນ—ໂອ ຜູ້ນິລັນດອນ, ໂອ ພຣະເຈົ້ານິລັນດອນ—ຈຸດໝາຍນັ້ນແທ້ໆ ແມ່ນພຣະອົງເອງ».
Verse 63
अपुनर्भवकामानां वैराग्ये वर्ततां च या । प्रकृतीनां लयानां च सा गतिस्त्वं सनातन
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ນິລັນດອນ—ໂອ ພຣະເຈົ້າສູງສຸດນິລັນດອນ—ພຣະອົງເອງແມ່ນຈຸດໝາຍສຸດທ້າຍທີ່ຜູ້ປາຖະໜາພົ້ນຈາກການເກີດຄືນ ແລະເດີນຕາມທາງໄວຣາກຍະ ບັນລຸ; ແລະພຣະອົງກໍແມ່ນເປົ້າໝາຍຂອງຜູ້ທີ່ລະລາຍກັບຄືນໄປສູ່ປຣະກຣິຕິ (ທໍາມະຊາດດັ້ງເດີມ). ໃນທຸກຮູບແບບແຫ່ງການພົ້ນ ແລະການລະລາຍ ຜູ້ຄົນລ້ວນໄປຮອດພຣະອົງ».
Verse 64
ज्ञानविज्ञानयुक्तानां निरुपाख्या निरज्जना | कैवल्या या गतिर्देव परमा सा गतिर्भवान्
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ໂອ ເທວະ, ຈຸດໝາຍອັນສູງສຸດທີ່ຜູ້ມີທັງຍານ (jñāna) ແລະວິຍານ (vijñāna) ບັນລຸ—ພົ້ນຈາກຊື່ເອີ້ນຈໍາກັດເຊັ່ນ ‘ສາຣູປຍະ’ ແລະອື່ນໆ, ບໍ່ມີມົນທິນ, ໂດດດ່ຽວດັ່ງໄກວັນຍະ (kaivalya)—ຈຸດໝາຍສູງສຸດນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນອື່ນໃດ ແຕ່ແມ່ນພຣະອົງເອງ».
Verse 65
वेदशास्त्रपुराणोक्ता: पञ्चैता गतय: स्मृता: । त्वत्प्रसादाद्धि लभ्यन्ते न लभ्यन्तेडन्यूथा विभो
ຄວາມໄປຮອດ (ຄະຕິ) ຫ້າປະການທີ່ກ່າວໄວ້ໃນເວດ, ສາດສະຕຣະ, ແລະປຸຣານະ ຖືກຈໍາໄວ້ວ່າເປັນຄໍາສອນອັນມີອໍານາດ. ແຕ່ມັນຈະບັນລຸໄດ້ກໍໂດຍພຣະກະລຸນາຂອງພຣະອົງເທົ່ານັ້ນ, ໂອ ພຣະຜູ້ແຜ່ຊຶມທົ່ວທຸກສິ່ງ; ບໍ່ອາດໄດ້ມາດ້ວຍທາງອື່ນ.
Verse 66
इति तण्डिस्तपोराशिस्तुष्टावेशानमात्मना । जगौ च परमं ब्रह्म यत् पुरा लोककृज्जगौ
ດັ່ງນັ້ນ ທັນດິ ຜູ້ເປັນດັ່ງຄັງສົມບັດແຫ່ງຕະປະ ໄດ້ສັນລະເສີນອີສານະ (ພຣະສິວະ) ດ້ວຍໃຈທີ່ຈົ່ງຈໍ່. ແລ້ວລາວກໍຂັບຮ້ອງບົດສັນລະເສີນອັນສູງສຸດແດ່ພຣະພຣະຫມັນສູງສຸດ—ບົດຂັບຮ້ອງດຽວກັນທີ່ພຣະພຣະຫມາ ຜູ້ສ້າງໂລກ ເຄີຍຂັບຮ້ອງໃນການກ່ອນ—ແລະລາວກໍຂັບຮ້ອງຕາມແບບຢ່າງເດີມນັ້ນ.
Verse 67
उपमन्युरुवाच एवं स्तुतो महादेवस्तण्डिना ब्रह्म॒वादिना । उवाच भगवान् देव उमया सहित: प्रभु:
ອຸປະມັນຍຸກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກຕັນດິ ຜູ້ເວົ້າທາງພຣະພຣາຫມັນ ສັນລະເສີນຢ່າງນັ້ນ ພຣະມະຫາເທວະຜູ້ມີອານຸພາບ—ພ້ອມດ້ວຍອຸມາ—ຈຶ່ງຕັດກັບເຂົາ.
Verse 68
ब्रह्मा शतक्रतुर्विष्णुर्विश्वेदेवा महर्षय: । न विदुस्त्वामिति ततस्तुष्ट: प्रोवाच तं शिव:
ເມື່ອຕັນດິກ່າວສັນລະເສີນວ່າ: «ພຣະພຣະຫມາ, ພຣະວິສະນຸ, ສະຕະກຣະຕຸ (ອິນທຣະ), ວິສະເວເທວາ ແລະ ມະຫາຣິສີທັງຫຼາຍ ກໍບໍ່ຮູ້ຈັກພຣະອົງຢ່າງແທ້ຈິງ» ພຣະຊິວະຈຶ່ງພໍພຣະໄທຢ່າງຍິ່ງ ແລະຕັດກັບເຂົາ.
Verse 69
श्रीभगवानुवाच अक्षयश्चाव्ययश्वैव भविता दुःखवर्जित: । यशस्वी तेजसा युक्तो दिव्यज्ञानसमन्वित:,भगवान् श्रीशिवने कहा--ब्रह्मन! तुम अक्षय, अविकारी, दुःखरहित, यशस्वी, तेजस्वी एवं दिव्यज्ञानसे सम्पन्न होओगे
ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຕັດວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມັນ, ເຈົ້າຈະເປັນຜູ້ບໍ່ສູນສິ້ນ ແລະບໍ່ແປປ່ຽນ, ພົ້ນຈາກຄວາມທຸກ. ມີຊື່ສຽງ ມີຣັດສະມີທາງຈິດ ແລະພ້ອມດ້ວຍປັນຍາທິບ.»
Verse 70
ऋषीणामभिगम्यश्न सूत्रकर्ता सुतस्तव । मत्प्रसादाद् द्विजश्रेष्ठ भविष्यति न संशय:
«ບຸດຂອງເຈົ້າ ຈະເຂົ້າໄປຫາ ແລະຮັບໃຊ້ບັນດາຣິສີ; ແລະຈະເປັນຜູ້ຮຽບຮຽງສູດຣະ (sūtra). ໂດຍພຣະກະລຸນາຂອງເຮົາ ເຂົາຈະເປັນຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາທະວິຊະ—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ.»
Verse 71
कं वा काम॑ ददाम्यद्य ब्रूहि यद् वत्स काड्क्षसे । द्विजश्रेष्ठ! मेरी कृपासे तुम्हें एक विद्वान पुत्र प्राप्त होगा
«ລູກເອີຍ, ຈົ່ງບອກເຮົາ—ມື້ນີ້ເຮົາຈະປະທານພອນອັນໃດໃຫ້ເຈົ້າ? ຈົ່ງເວົ້າສິ່ງທີ່ເຈົ້າປາຖະໜາ. ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ! ໂດຍພຣະກະລຸນາຂອງເຮົາ ເຈົ້າຈະໄດ້ບຸດຜູ້ຮູ້ຮອບ, ຈົນແມ່ນຣິສີທັງຫຼາຍກໍຈະໄປຮຽນຈາກເຂົາ. ເຂົາຈະຮຽບຮຽງກັລປະສູດຣະ—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງບອກມາວ່າເຈົ້າປາຖະໜາສິ່ງໃດ; ເຮົາຈະປະທານພອນທີ່ເຈົ້າໃຝ່ຝັນໃນບັດນີ້.»
Verse 72
उपमन्युरुवाच एतान् दत्त्वा वरान् देवो वन्द्यमान: सुरभि: | स्तूयमानश्व विबुधैस्तत्रैवान्तरधीयत
ອຸປະມັນຍຸກ່າວວ່າ: ເມື່ອພຣະອົງປະທານພອນເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ພຣະເຈົ້າຜູ້ເປັນທິບ—ຜູ້ຖືກສຸຣະພີນົບນ້ອມ ແລະຖືກເທວະດາທັງຫຼາຍສັນລະເສີນ—ກໍໄດ້ຫາຍລັບໄປຈາກທີ່ນັ້ນເທົ່ານັ້ນ. ຕອນນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄວາມສັດຊື່ໃນພຣະພັກດີ ແລະການສັນລະເສີນອັນຖືກທຳນອງ ນຳໄປສູ່ພຣະກະລຸນາ; ແຕ່ການປະທັບຢູ່ຂອງພຣະອົງຍັງເກີນກວ່າຈະຈັບຕ້ອງໄດ້ ປາກົດແລະຫາຍໄປຕາມພຣະປະສົງຂອງພຣະອົງເອງ.
Verse 73
अन्तरहिते भगवति सानुगे यादवेश्वर । ऋषिराश्रममागम्य ममैतत् प्रोक्ततानिह,यादवेश्वर! जब पार्षदोंसहित भगवान् अन्तर्धान हो गये, तब ऋषिने मेरे आश्रमपर आकर यहाँ मुझसे ये सब बातें बतायीं
ໂອ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງຍາດະວະ, ເມື່ອພຣະຜູ້ເປັນພຣະພາກຫາຍລັບໄປຈາກສາຍຕາ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານຂອງພຣະອົງ, ນັກບວດິສີກໍໄດ້ມາຫາອາສຣົມຂອງຂ້ອຍ ແລະໄດ້ເລົ່າເລື່ອງທັງປວງນີ້ໃຫ້ຂ້ອຍຟັງຢູ່ນີ້. ຂໍ້ຄວາມນີ້ຊີ້ວ່າ ເມື່ອທິບະພາບກາຍເປັນສິ່ງທີ່ມອງບໍ່ເຫັນ ພາລະໜ້າທີ່ໃນການຮັກສາແລະຖ່າຍທອດຄວາມຈິງ ຕົກຢູ່ແກ່ຜູ້ເຫັນທຳທີ່ໄວ້ໃຈໄດ້ ແລະການຟັງຢ່າງມີວິໄນ.
Verse 74
यानि च प्रथितान्यादौ तण्डिराख्यातवान् मम । नामानि मानवश्रेष्ठ तानि त्वं शृणु सिद्धये
ວາຍຸກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ເປັນເລີດໃນມະນຸດ, ຈົ່ງຟັງເພື່ອຄວາມສຳເລັດຂອງເຈົ້າ ນາມທັງຫຼາຍທີ່ໂດງດັງມາແຕ່ປະຖົມການ—ນາມທີ່ິສີຕັນດິເຄີຍເລົ່າໃຫ້ຂ້ອຍຟັງ. ການໄດ້ຟັງນາມເຫຼົ່ານັ້ນ ກ່າວກັນວ່າໃຫ້ຄວາມສຳເລັດທາງຈິດວິນຍານ.”
Verse 75
दशनामसहस््राणि देवेष्वाह पितामह: । शर्वस्य शास्त्रेषु तथा दशनामशतानि च,पितामह ब्रह्माने पूर्वकालमें देवताओंके निकट महादेवजीके दस हजार नाम बताये थे और शास््त्रोंमें भी उनके सहस्र नाम वर्णित हैं
ວາຍຸກ່າວວ່າ: “ໃນການກ່ອນ, ປິຕາມະຫະ (ພຣະພຣົມ) ໄດ້ປະກາດແກ່ເທວະດາທັງຫຼາຍ ນາມສິບພັນຂອງສະຣະວະ (ພຣະສິວະ). ແລະໃນຄຳພີກໍບັນທຶກນາມຂອງພຣະອົງໄວ້ອີກຫຼາຍຮ້ອຍ.” ຄຳກ່າວນີ້ຊີ້ວ່າ ຜູ້ຄົນເຂົ້າໃກ້ທິບະພາບໄດ້ຜ່ານນາມຫຼາຍປະການ ແລະການລະລຶກນາມ (nāma) ດ້ວຍຄວາມນົບນ້ອມ ແມ່ນເສັ້ນທາງແຫ່ງພຣະພັກດີທີ່ມີຫຼັກຖານໃນປະເພນີ.
Verse 76
गुह्वानीमानि नामानि तण्डिर्भगवतो<च्युत । देवप्रसादाद् देवेश: पुरा प्राह महात्मने
ວາຍຸກ່າວວ່າ: “ໂອ ອະຈຸຕະ, ິສີຕັນດິເຄີຍຖ່າຍທອດໃຫ້ຂ້ອຍ ນາມລັບທັງຫຼາຍຂອງພຣະຜູ້ເປັນພຣະພາກ—ນາມເຫຼົ່ານັ້ນໃນການກ່ອນ ພຣະພຣົມ ຜູ້ເປັນຈອມເທວະດາ ໄດ້ເປີດເຜີຍແກ່ຕັນດິຜູ້ໃຈໃຫຍ່ ໂດຍອານຸພາບແຫ່ງພຣະເທວະ (ມະຫາເທວະ).”
Verse 113
तपस्युग्रे स्थितो भूत्वा दृष्टवा तुष्टाव चेश्वरम् ।।
Vāyu said: Having taken his stand in severe austerity, and upon beholding the Lord, he then praised Him. Seeking the vision of that deity who, becoming the very life-breath and living principle, abides within as a mind-formed radiance, the sage Taṇḍi practiced intense penance for many years. When he attained that divine sight, the great seer offered praise to Śiva, the Lord of the universe, in this manner.
Verse 133
भूरिकल्याणद विभो परं सत्यं नमोस्तु ते गन्धर्वराज विश्वावसु, दैत्यराज हिरण्याक्ष और देवराज इन्द्र भी आपकी वन्दना करते हैं। सबको महान् कल्याण प्रदान करनेवाले प्रभो! आप परम सत्य हैं। आपको नमस्कार है
Vāyu-deva said: “O all-pervading Lord, bestower of abundant welfare—salutations to you. Gandharva-king Viśvāvasu, the Daitya-king Hiraṇyākṣa, and even Indra, king of the gods, offer you their reverence. O Lord who grants great good to all, you are the Supreme Truth. I bow to you.”
Verse 146
निर्वाणद सहस्रांशो नमस्ते<5स्तु सुखाश्रय । विभो! जो जन्म-मरणसे भयभीत हो संसार-बन्धनसे मुक्त होनेके लिये प्रयत्न करते हैं
Vāyu-deva offers reverent praise: “O bestower of liberation, O thousand-rayed one, salutations to you, the refuge of true happiness. O all-pervading Lord—those ascetics who, frightened by the cycle of birth and death, strive to be freed from the bondage of worldly existence: it is you alone who grants them nirvāṇa, liberation. You alone blaze as the sun with a thousand rays. O Maheśvara, the very ground and shelter of bliss, I bow to you.” The verse frames liberation not as mere escape, but as the fruit of disciplined striving supported by divine grace, and it presents the Lord as both transcendent giver of mokṣa and immanent cosmic power (the sun’s heat).
Verse 453
दिव्यादिव्य: परो लाभ अयने दक्षिणोत्तरे । ये ही पितृयान-मार्गके द्वार चन्द्रमा कहलाते हैं। काष्ठा
Vāyu said: “There are gains that are divine, gains that are non-divine, and the highest gain of all. Likewise there are the two courses of time—Uttarāyaṇa and Dakṣiṇāyana. The Moon is spoken of as the gate on the path called Pitṛyāna. Measures of time and direction—such as kāṣṭhā, the quarters, the year, and the yugas—are also encompassed by this same cosmic order. Thus the pleasures of the gods, the pleasures of this world, and the supreme gain of liberation, as well as the northern and southern courses, are all to be understood within that single governing principle.”
Verse 459
ऋग्वेदके विद्वान तात्चिक यज्ञकर्ममें ऋग्वेदके मन्त्रोंद्वारा जिनकी महिमाका गान करते हैं
Vāyu said: The learned who are grounded in the Ṛgveda sing the greatness of that Lord through Ṛgvedic hymns in the true performance of sacrifice. The twice-born experts in the Yajurveda, using Yajurvedic formulas, pour oblations for the sake of Mahādeva as the One to be known in the threefold form of the sacred fires—Dakṣiṇāgni, Gārhapatya, and Āhavanīya. The pure-minded singers of the Sāmaveda chant His praise through Sāman verses. The Atharvavedic Brahmins extol Him by the path of Ṛta and Satya, leading to the Supreme Brahman. He is the highest cause of sacrifice; He alone is acknowledged as the Supreme Lord, the ultimate master of all sacrifices.
Verse 4636
प्रजार्थ वरयामास नीललोहितसंज्ञितम् | पूर्वकालमें प्रजापतिने नाना प्रकारके स्तोत्रोंद्वारा इन्हीं नीललोहित नामवाले भगवान्की आराधना करके प्रजाकी सृष्टिके लिये वर प्राप्त किया था
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ເພື່ອການສ້າງສັດທັງຫຼາຍ ພຣະປຣາຊາປະຕິເຄີຍຂໍພອນຈາກພຣະເຈົ້າຜູ້ມີນາມວ່າ ນີລະໂລຫິຕະ. ໃນການເກົ່າກ່ອນ ພຣະປຣາຊາປະຕິໄດ້ບູຊາພຣະອົງນັ້ນດ້ວຍບົດສັນລະເສີນຫຼາຍປະເພດ ແລະໄດ້ຮັບພອນຈາກນີລະໂລຫິຕະເອງ ເພື່ອການກໍ່ກຳເນີດລູກຫຼານ.»
Frequently Asked Questions
How worldly aims (strength, reputation, lineage, social harmony) can be sought without severing liberation-oriented discipline—answered by framing boons within bhakti, tapas, and a theology where grace and right intention govern outcomes.
Śiva is presented as the comprehensive ground of reality—time, gods, elements, guṇas, and the highest brahman—and knowing/approaching him through devotion and disciplined practice is depicted as a decisive condition for release from rebirth.
Yes: the text asserts that multiple recognized ‘gatis’ (destinations across ritual, ascetic, renunciant, and knowledge paths) are attainable ‘only by his favor’ (tvadprasādāt), making grace a governing interpretive key for the chapter’s theology.