Adhyaya 5

Verse 1

नारद उवाच । ततोऽहं धर्मवर्माणं प्रोच्य तिष्ठेद्धनं त्वयि । कृत्यकाले ग्रहीष्यामीत्यागमं रैवतं गिरिम्

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ನಾನು ಧರ್ಮವರ್ಮನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿ, “ಧನವು ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಇರಲಿ; ಅಗತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ರೈವತ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದೆನು.

Verse 2

आसं प्रमुदितश्चाहं पश्यंस्तं गिरिसत्तमम् । आह्वयानं नरान्साधून्भूमेर्भुजमिवोच्छ्रितम्

ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತವನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ಪರಮಾನಂದಗೊಂಡೆನು—ಅದು ಭೂಮಿಯ ಎತ್ತಿದ ಭುಜದಂತೆ ಉನ್ನತವಾಗಿ, ಸಜ್ಜನರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 3

यस्मिन्नानाविधा वृक्षाः प्रकाशंते समंततः । साधुं गृहपतिं प्राप्य पुत्रभार्यादयो यथा

ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಾನಾವಿಧ ವೃಕ್ಷಗಳು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಶೋಭಿಸುತ್ತವೆ—ಸದ್ಗುಣೀ ಗೃಹಪತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಪುತ್ರ, ಪತ್ನಿ ಮೊದಲಾದ ಆಶ್ರಿತರು ವೃದ್ಧಿಸುವಂತೆ।

Verse 4

मुदिता यत्र संतृप्ता वाशंते कोकिलादयः । सद्गुरोर्ज्ञानसंपन्ना यथा शिष्यगणा भुवि

ಅಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿತರೂ ತೃಪ್ತರೂ ಆಗಿ ಕೋಗಿಲೆ ಮೊದಲಾದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮಧುರವಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತವೆ—ಸದ್ಗುರುವಿನಿಂದ ಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನರಾದ ಶಿಷ್ಯಗಣಗಳು ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿಸುವಂತೆ।

Verse 5

यत्र तप्त्वा तपो मर्त्या यथेप्सितमवाप्नुयुः । श्रीमहादेवमासाद्य भक्तो यद्वन्मनोरथम्

ಅಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಇಷ್ಟಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಹಾಗೆಯೇ ಭಕ್ತನು ಶ್ರೀಮಹಾದೇವನನ್ನು ಶರಣಾಗಿ ಹೃದಯದ ಮನೋರಥವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 6

तस्याहं च गिरेः पार्थ समासाद्य महाशिलाम् । शीतसौरभ्यमंदेन प्रीणीतोऽचिंतयं हृदि

ಆಮೇಲೆ, ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ನಾನು ಆ ಪರ್ವತದ ಮಹಾಶಿಲೆಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದೆ. ಶೀತಲ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಮೃದು ಗಾಳಿಯಿಂದ ತೃಪ್ತನಾಗಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದೆ।

Verse 7

तावन्मया स्थानमाप्तं यदतीव सुदुर्लभम् । इदानीं ब्राह्मणार्थेऽहं कुर्वे तावदुपक्रमम्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಸುದುರ್ಳಭವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 8

ब्राह्मणाश्च विलोक्य मे ये हि पात्रतमा मताः । तथा हि चात्र श्रूयंते वचांसि श्रुतिवादिनाम्

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅವರನ್ನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದಾನಪಾತ್ರರೆಂದು ನಾನು ಮನಗಂಡೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವೇದವಕ್ತೃ ಆಚಾರ್ಯರ ವಚನಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ.

Verse 9

न जलोत्तरणे शक्ता यद्वन्नौः कर्णवर्जिता । तद्वच्छ्रेष्ठोऽप्यनाचारो विप्रो नोद्धरणक्षमः

ಹೆಗ್ಗಾಲಿಲ್ಲದ ದೋಣಿ ನೀರನ್ನು ದಾಟಲಾರದಂತೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದರೂ ಸದಾಚಾರವಿಲ್ಲದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಇತರರನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಲು ಸಮರ್ಥನಲ್ಲ.

Verse 10

ब्राह्मणो ह्यनधीयानस्तृणाग्निरिव शाम्यति । तस्मै हव्यं न दातव्यं न हि भस्मनि हूयते

ವೇದಾಧ್ಯಯನ ಮಾಡದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹುಲ್ಲಿನ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಶಮನವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಹವ್ಯ (ಯಜ್ಞಾಹುತಿ) ನೀಡಬಾರದು; ಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಹುತಿ ಸುರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 11

दानपात्रमतिक्रम्य यदपात्रे प्रदीयते । तद्दत्तं गामतिक्रम्य गर्दभस्य गवाह्निकम्

ದಾನಪಾತ್ರನನ್ನು ಮೀರಿ ಅಪಾತ್ರನಿಗೆ ನೀಡಿದ ದಾನವು, ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಹಸುವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕತ್ತೆಗೆ ಮೇವು ಹಾಕಿದಂತಿದೆ.

Verse 12

ऊषरे वापितं बीजं भिन्नभांडे च गोदुहम् । भस्मनीव हुतं हव्यं मूर्खे दानमशाश्वतम्

ಬಂಜರು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿದ ಬೀಜ, ಒಡೆದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸುರಿದ ಹಾಲು, ಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಆಹುತಿ—ಹಾಗೆಯೇ ಮೂರ್ಖನಿಗೆ ನೀಡಿದ ದಾನ ಶಾಶ್ವತ ಫಲ ನೀಡದು.

Verse 13

विधिहीने तथाऽपात्रे यो ददाति प्रतिग्रहम् । न केवलं हि तद्याति शेषं पुण्यं प्रणश्यति

ವಿಧಿರಹಿತನಾದ ಅಪಾತ್ರನಿಗೆ ದಾನಕೊಡುವವನಿಗೆ ಆ ದಾನದ ಪುಣ್ಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಉಳಿದ ಪುಣ್ಯಸಂಚಯವೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 14

भूराप्ता गौस्तथा भोगाः सुवर्णं देहमेव च । अश्वश्चक्षुस्तथा वासो घृतं तेजस्तिलाः प्रजाः

ಭೂಮಿ, ಜಲ, ಗೋವುಗಳು, ಭೋಗಗಳು, ಸ್ವರ್ಣ, ತನ್ನ ದೇಹವೂ; ಅಶ್ವ, ದೃಷ್ಟಿ, ವಸ್ತ್ರ, ತುಪ್ಪ, ತೇಜಸ್ಸು, ಎಳ್ಳು, ಸಂತಾನ—ಕುಪ್ರತಿಗ್ರಹ ಹಾಗೂ ಕುದಾನದಿಂದ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 15

घ्नंति तस्मादविद्वांस्तु बिभियाच्च प्रतिग्रहात् । स्वल्पक केनाप्यविद्वांस्तु पंके गौरिव सीदति

ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಿದ್ಯಾವಂತನು ಪ್ರತಿಗ್ರಹವನ್ನು ಭಯಪಡಬೇಕು; ಅದು ಅವನನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ದಾನದಿಂದಲೂ ಅಜ್ಞಾನಿ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹಸುವಿನಂತೆ ಮುಳುಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 16

तस्माद्ये गूढतपसो गूढस्वाध्यायसाधकाः । स्वदारनिरताः शांतास्तेषु दत्तं सदाऽक्षयम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಗುಪ್ತ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಗುಪ್ತ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ, ಸ್ವಧರ್ಮಪತ್ನಿಯಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿ ಶಾಂತನಾಗಿರುವವರಿಗೆ ನೀಡಿದ ದಾನವು ಸದಾ ಅಕ್ಷಯ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 17

देशे काल उपायेन द्रव्यं श्रद्धासमन्वितम् । पात्रे प्रदीयते यत्तत्सकलं धर्मलक्षणम्

ಯೋಗ್ಯ ದೇಶ-ಕಾಲ-ಉಪಾಯದಿಂದ, ಶ್ರದ್ಧೆಯೊಂದಿಗೆ ಪಾತ್ರನಿಗೆ ನೀಡುವ ದಾನವೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧರ್ಮಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ।

Verse 18

न विद्यया केवलया तपसा वापि पात्रता । यत्र वृत्तिमिमे चोभे तद्वि पात्रं प्रचक्षते

ಕೇವಲ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದಲೂ, ಕೇವಲ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ದಾನಗ್ರಹಣದ ಪಾತ್ರತೆ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯಲ್ಲಿ ಸದ್ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಈ ಗುಣಗಳು ಎರಡೂ ಒಂದಾಗಿ ಇವೆಯೋ, ಅವನೇ ನಿಜವಾದ ಪಾತ್ರನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 19

तेषां त्रयाणां मध्ये च विद्या मुख्यो महागुणः । विद्यां विनांधवद्विप्राश्चक्षुष्मंतो हि ते मताः

ಈ ಮೂರರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆಯೇ ಮುಖ್ಯ ಮಹಾಗುಣ. ವಿದ್ಯೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಅಂಧರಂತೆ ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ—ಹೆಸರಿಗಷ್ಟೇ ‘ಚಕ್ಷುಷ್ಮಂತರು’ ಎಂದರೂ.

Verse 20

तस्माच्चक्षुष्मतो विद्वान्देशे देशे परीक्षयेत् । प्रश्रान्ये मम वक्ष्यंति तेभ्यो दास्याम्यहं ततः

ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಜವಾದ ವಿವೇಕದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಪಂಡಿತನು ದೇಶದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಪಾತ್ರರನ್ನು) ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ನನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವವರಿಗೇ ನಂತರ ನಾನು ದಾನ ನೀಡುವೆನು.

Verse 21

इति संचिंत्य मनसा तस्माद्देशात्समुत्थितः । आश्रमेषु महर्षीणां विचराम्यस्मि फाल्गुन

ಹೀಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿ ಅವನು ಆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಎದ್ದು ನಿಂತನು. ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು.

Verse 22

इमाञ्छ्लोकान्गायमानः प्रश्ररूपाञ्छृणुष्व तान् । मातृकां को विजानाति कतिधा कीदृशाक्षराम्

ಪ್ರಶ್ನರೂಪವಾಗಿ ನಾನು ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ಈ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಮಾತೃಕಾ (ವರ್ಣಮಾಲೆ) ಯನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ—ಅದು ಎಷ್ಟು, ಯಾವ ವಿಧದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ?

Verse 23

पंचपंचाद्भुतं गेहं को विजानाति वा द्विजः । बहुरूपां स्त्रियं कर्तुमेकरूपां च वत्ति कः

ಐದು-ಐದು ಅದ್ಭುತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ‘ಗೃಹ’ವನ್ನು ಯಾವ ದ್ವಿಜನು ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಲ್ಲನು? ಬಹುರೂಪಿಣಿ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಏಕರೂಪವಾಗಿ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ?

Verse 24

को वा चित्रकथाबंधं वेत्ति संसारगोचरः । को वार्णवमहाग्राहं वेत्ति विद्यापरायणः

ಸಂಸಾರದ ಗೋಚರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವನು ಯಾರು ಈ ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರ ಕಥಾಬಂಧವನ್ನು ಅರಿಯಬಲ್ಲನು? ವಿದ್ಯಾಪರಾಯಣನು ಯಾರು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಆ ಮಹಾಗ್ರಾಹವನ್ನು (ಮಹಾಬಲ ಗ್ರಾಹಿ) ತಿಳಿಯಬಲ್ಲನು?

Verse 25

को वाष्टविधं ब्राह्मण्यं वेत्ति ब्राह्मणसत्तमः । युगानां च चतुर्णां वा को मूलदिवसान्वदेत्

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಯಾರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯತ್ವದ ಅಷ್ಟವಿಧ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯಬಲ್ಲನು? ಹಾಗೆಯೇ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಮೂಲ ದಿನಗಳು—ಆಧಾರ ಪ್ರಮಾಣ—ಯಾರು ಹೇಳಬಲ್ಲರು?

Verse 26

चतुर्दशमनूनां वा मूलवासरं वेत्ति कः । कस्मिंश्चैव दिने प्राप पूर्वं वा भास्करो रथम्

ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮನುಗಳ ಮೂಲ ವಾಸರ (ಪ್ರಥಮ ದಿನ)ವನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು? ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವ ದಿನ ಭಾಸ್ಕರನು ಮೊದಲಾಗಿ ತನ್ನ ರಥವನ್ನು ಪಡೆದನು—ಯಾರು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ?

Verse 27

उद्वेजयति भूतानि कृष्णाहिरिववेत्ति कः । को वास्मिन्घोरसंसारे दक्षदक्षतमो भवेत्

ಕೃಷ್ಣ ಸರ್ಪದಂತೆ ಭೂತಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಉದ್ವೇಗ-ಭೀತಿಗೊಳಿಸುವುದು ಏನೆಂದು ಯಾರು ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು? ಈ ಘೋರ ಸಂಸಾರಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಅತಿದಕ್ಷರಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮ ದಕ್ಷನು ಯಾರು ಆಗಬಲ್ಲನು?

Verse 28

पंथानावपि द्वौ कश्चिद्वेत्ति वक्ति च ब्राह्मणः । इति मे द्वादश प्रश्रान्ये विदुर्ब्राह्मणोत्तमाः

ಆ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನೂ ಕೆಲವೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಿಳಿದು ವಿವರಿಸಬಲ್ಲರು. ಇವು ನನ್ನ ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು; ಅವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತ್ತಮರು ಮಾತ್ರ ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 29

ते मे पूज्यतमास्तेषामहामाराधकश्चिरम् । इत्यहं गायमानो वै भ्रमितः सकलां महीम्

ಅವರು ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜ್ಯರು; ನಾನು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಅವರ ಮಹಾ ಆರಾಧಕನು. ಹೀಗೆಂದು ಹಾಡುತ್ತಾ ಹೇಳುತ್ತಾ ನಾನು ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತಾಡಿದೆನು.

Verse 30

ते चाहुर्दुःखदाः ख्याताः प्रश्रास्ते कुर्महे नमः । इत्यहं सकलां पृथ्वीं विचिंत्यालब्धब्राह्मणः

ಮತ್ತವರು ಹೇಳಿದರು—‘ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ದುಃಖದಾಯಕವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ನಾವು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ.’ ಹೀಗೆ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದರೂ ನನಗೆ ಅಂಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ದೊರಕಲಿಲ್ಲ.

Verse 31

हिमाद्रिशिखरासीनो भूयश्चिंतामवाप्तवान् । सर्वे विलोकिता विप्राः किमतः कर्तुमुत्सहे

ಹಿಮಾದ್ರಿಯ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಚಿಂತೆಗೆ ಒಳಗಾದೆ—‘ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನೋಡಿದೆ; ಈಗ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲು ಧೈರ್ಯಪಡಲಿ?’

Verse 32

ततो मे चिंतयानस्य पुनर्जातामतिस्त्वियम् । अद्यापि न गतश्चाहं कलापग्राममुत्तमम्

ನಂತರ ನಾನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ನನ್ನೊಳಗೆ ಮತ್ತೆ ಈ ಬುದ್ಧಿ ಉದಯವಾಯಿತು—‘ಇನ್ನೂ ನಾನು ಕಲಾಪವೆಂಬ ಉತ್ತಮ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿಲ್ಲ.’

Verse 33

यस्मिन्विप्राः संवसंति मूर्तानीव तपांसि च । चतुराशीतिसाहस्राः श्रुताध्ययनशालिनः

ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ—ತಪಸ್ಸೇ ಮೂರ್ತಿಯಾದಂತೆಯೇ; ಅವರು ಎಂಭತ್ತನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ, ಶ್ರುತಿ-ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ವೇದಾಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧರು।

Verse 34

स्थाने तस्मिन्गमिष्यामीत्युक्त्वाहं चलितस्तदा । खेचरो हिममाक्रम्य परं पारं गतस्ततः

‘ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ನಾನು ಆಗ ಹೊರಟೆನು; ಆಕಾಶಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಿಮಪರ್ವತಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಆ ಪಾರಿನ ದೂರ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿದೆನು।

Verse 35

अद्राक्षं पुण्यभूमिस्थं ग्रामरत्नमहं महत् । शतयोजनविस्तीर्णं नानावृक्षसमाकुलम्

ನಾನು ಪುಣ್ಯಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಮಹಾನ್ ಗ್ರಾಮರತ್ನವನ್ನು ಕಂಡೆನು—ಅದು ನೂರು ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರ, ನಾನಾವಿಧ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು।

Verse 36

यत्र पुण्यवतां संति शतशः प्रवराश्रमाः । सर्वेषामपि जीवानां यत्रान्योन्यं न दुष्टता

ಎಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯವಂತರ ನೂರಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಶ್ರಮಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪರಸ್ಪರ ದುಷ್ಟತೆ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ।

Verse 37

यज्ञभाजां मुनीनां यदुपकारकरं सदा । सतां धर्मवतां यद्वदुपकारो न शाम्यति

ಯಜ್ಞಭಾಗವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಅದು ಸದಾ ಉಪಕಾರಕ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಜ್ಜನರು ಮತ್ತು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರ ಉಪಕಾರಭಾವ ಎಂದಿಗೂ ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 38

मुनीनां यत्र परमं स्थानं चाप्यविनाशकृत् । स्वाहास्वधावषट्कारहन्तकारो न नश्यति

ಮುನಿಗಳ ಪರಮ ಧಾಮವಾಗಿರುವ, ವಿನಾಶವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳ ಎಲ್ಲಿ ಇದೆಯೋ; ಅಲ್ಲಿ ‘ಸ್ವಾಹಾ’, ‘ಸ್ವಧಾ’, ‘ವಷಟ್’ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ಉಚ್ಚಾರಗಳೂ ವಿಘ್ನಹಂತನೂ ಎಂದಿಗೂ ನಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 39

यत्र कृतयुगस्तार्थं बीजं पार्थावशिष्यते । सूर्यस्य सोमवंशस्य ब्राह्मणानां तथैव च

ಕೃತಯುಗದ ಸತ್ಯಾರ್ಥದ ಬೀಜವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದೆಯೋ; ಅಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯವಂಶ, ಸೋಮವಂಶ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಬೀಜವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ।

Verse 40

स्थानकं तत्समासाद्य प्रविष्टोऽहं द्विजाश्रमान् । तत्र ते विविधान्वादान्विवदंते द्विजोत्तमाः

ಆ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪಿ ನಾನು ದ್ವಿಜರ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆನು. ಅಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರು ನಾನಾವಿಧ ವಾದ-ವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು।

Verse 41

परस्परं चिंतयाना वेदा मूर्तिधरा यथा । तत्र मेधाविनः केचिदर्थमन्यैः प्रपूरितम्

ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ವೇದಗಳೇ ಮೂರ್ತಿಧರಿಸಿದಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಮೆಧಾವಿಗಳು ಇತರರು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 42

विचिक्षिपुर्महात्मानो नभोगतमिवामिषम् । तत्रा हं करमुद्यम्य प्रावोचं पूर्यतां द्विजाः

ಆ ಮಹಾತ್ಮರು ವಾದಗಳನ್ನು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಎಸೆದ ಮಾಂಸದಂತೆ ಚದುರಿಸಿದರು. ಆಗ ನಾನು ಕೈ ಎತ್ತಿ ಹೇಳಿದೆನು— ‘ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಇದು ನಿರ್ಣಯವಾಗಲಿ!’

Verse 43

काकारावैः किमतैर्वो यद्यस्ति ज्ञानशालिता । व्याकुरुध्वं ततः प्रश्रान्मम दुर्विषहान्बहून्

ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನಶೀಲತೆ ಇದ್ದರೆ, ಈ ಕಾಗೆಯಂತ ಕೂಗು-ಕಲಹಗಳೇನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಅನೇಕ, ದುರ್ಗ್ರಾಹ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿ।

Verse 44

ब्राह्मणा ऊचुः । वद ब्राह्मण प्रश्रान्स्वाञ्छ्रुत्वाऽधास्यामहे वयम् । परमो ह्येष नो लाभः प्रक्षान्पृच्छति यद्भवान्

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳು; ಅವನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾವು ಉತ್ತರ ನೀಡುವೆವು. ನೀನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದೇ ನಮ್ಮ ಪರಮ ಲಾಭ।

Verse 45

अहं पूर्विकया ते वै न्यषेधंत परस्परम् । अहं पूर्वमहं पूर्वमिति वीरा यथा रणे

‘ನಾನೇ ಮೊದಲು’ ಎಂಬ ಗರ್ವದಿಂದ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ತಡೆಯತೊಡಗಿದರು; ‘ನಾನೇ ಮೊದಲು, ನಾನೇ ಮೊದಲು’ ಎಂದು ರಣದಲ್ಲಿನ ವೀರರಂತೆ।

Verse 46

ततस्तान्ब्रवं प्रश्रानहं द्वादश पूर्वकान् । श्रुत्वा ते मामवो चंत लीलायंतो मुनीश्वराः

ನಂತರ ನಾನು ಆ ಹನ್ನೆರಡು ಹಿರಿಯರಿಗೆ ನನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದೆ. ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಮುನೀಶ್ವರರು ಅದನ್ನು ಲೀಲೆಯಂತೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದರು।

Verse 47

किं ते द्विज बालप्रश्नैरमीभिः स्वल्पकैरपि । अस्माकं यन्निहीनं त्वं मन्यसे स ब्रवीत्वमून्

ಓ ದ್ವಿಜ, ಈ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಬಾಲಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಂದ ನಿನಗೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಕೊರತೆ ಇದೆ ಎಂದು ನೀನು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳು।

Verse 48

ततोति विस्मितश्चाहं मन्यमानः कृतार्थताम् । तेषां निहीनं संचिंत्य प्रावोचं प्रब्रवीत्वयम्

ಆಗ ನಾನು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡೆ; ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಕೊರತೆ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ ನಾನು ಮಾತಾಡಿ ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.

Verse 49

ततः सुतनुनामा स बालोऽबालोऽभ्युवाच माम् । मम मंदायते वाणी प्रश्नैः स्वल्पैस्तव द्विज । तथापि वच्मि मां यस्मान्निहीनं मन्यते भवान्

ನಂತರ ಸುತನು ಎಂಬ ಆ ಬಾಲಕ—ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕವನಾದರೂ ಬಾಲಸಮಾನನಲ್ಲ—ನನ್ನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು: “ಓ ದ್ವಿಜ, ನಿನ್ನ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಂದ ನನ್ನ ವಾಣಿ ಮಂದಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಆದರೂ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ನ್ಯೂನನೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದರಿಂದ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।”

Verse 50

सुतनुरुवाच । अक्षरास्तु द्विपं चाशन्मातृकायाः प्रकीर्तिताः

ಸುತನು ಹೇಳಿದನು—ಮಾತೃಕೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಐವತ್ತೆರಡು (52) ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿವೆ.

Verse 51

ओंकारः प्रथमस्तत्र चतुर्दश स्वरास्तथा । स्पर्शाश्चैव त्रयस्त्रिं शदनुस्वारस्तथैव च

ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಓಂಕಾರ; ನಂತರ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸ್ವರಗಳು. ‘ಸ್ಪರ್ಶ’ ವರ್ಗದ ವ್ಯಂಜನಗಳು ಮೂವತ್ತಮೂರು; ಜೊತೆಗೆ ಅನುಸ್ವಾರವೂ ಇದೆ.

Verse 52

विसर्ज्जनीयश्च परो जिह्वामूलीय एव च । उपध्मानीय एवापि द्विपंचाशदमी स्मृताः

ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನೀಯ, ‘ಪರ’ ಧ್ವನಿ, ಜಿಹ್ವಾಮೂಲೀಯ, ಉಪಧ್ಮಾನೀಯವೂ ಸೇರಿ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಐವತ್ತೆರಡು (52) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 53

इति ते कथिता संख्या अर्थं चैषां श्रृणु द्विज । अस्मिन्नर्थे चेति हासं तव वक्ष्यामि यः पुरा

ಇಂತೆ ನಾನು ನಿನಗೆ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿದೆನು; ಈಗ ಹೇ ದ್ವಿಜ, ಅವರ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ಕೇಳು. ಇದೇ ಅರ್ಥದ ಕುರಿತು, ಹಿಂದೆ ನಗುವಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಉಪದೇಶಮಯ ಪುರಾಕಥೆಯನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುವೆನು.

Verse 54

मिथिलायां प्रवृत्तोऽभूद्ब्राह्मणस्य निवेशने । मिथिलायां पुरा पुर्यां ब्राह्मणः कौथुमाभिधः

ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಿಥಿಲಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕೌಥುಮನೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತನ್ನ ನಿವಾಸದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 55

येन विद्याः प्रपठिता वर्तंते भुवि या द्विज । एकत्रिंशत्सहस्राणि वर्षाणां स कृतादरः

ಹೇ ದ್ವಿಜ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅವನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದನು. ಕೃತಾದರದಿಂದ ಏಕತ್ರಿಂಶತ್ ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದನು.

Verse 56

क्षणमप्यनवच्छिन्नं पठित्वा गेहवानभूत् । ततः केनापि कालेन कौथुमस्याभवत्सुतः

ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ವ್ಯತ್ಯಯವಿಲ್ಲದೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಅವನು ಗೃಹಸ್ಥನಾದನು. ನಂತರ ಕೆಲಕಾಲದ ಬಳಿಕ ಕೌಥುಮನಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 57

जडवद्वर्त्तमानः स मातृकां प्रत्यपद्यत । पठित्वा मातृकामन्यन्नाध्येति स कथंचन

ಜಡನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ಕೇವಲ ಮಾತೃಕಾ (ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ) ಯನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು. ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಕಲಿತ ಮೇಲೂ ಅವನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 58

ततः पिता खिन्नरूपी जडं तं समभाषत । अधीष्व पुत्रकाधीष्व तव दास्यामि मोदकान्

ಆಗ ತಂದೆ ಖಿನ್ನಮುಖನಾಗಿ ಆ ಮಂದಬುದ್ಧಿ ಮಗನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ಮಗನೇ, ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡು, ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡು; ನಿನಗೆ ಮೋದಕಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ।”

Verse 59

अथान्यस्मै प्रदास्यामि कर्णावुत्पाटयामि ते

ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ; ನಿನ್ನ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುತ್ತೇನೆ।

Verse 60

पुत्र उवाच । तात किं मोदकार्थाय पठ्यते लोभहेतवे । पठनंनाम यत्पुंसां परामार्थं हि तत्स्मृतम्

ಮಗನು ಹೇಳಿದನು— “ತಂದೆ, ಮೋದಕಕ್ಕಾಗಿ ಲೋಭದಿಂದ ಓದುವುದೇ? ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನವು ಪರಮಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿದೆ।”

Verse 61

कौथुम उवाच । एवं ते वदमानस्य आयुर्भवतु ब्रह्मणः । साध्वी बुद्धिरियं तेऽस्तु कुतो नाध्येष्यतः परम्

ಕೌಥುಮನು ಹೇಳಿದನು— “ಇಂತೆ ಮಾತಾಡುವ ನಿನಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಆಯುಷ್ಯ ದೊರಕಲಿ. ನಿನಗೆ ಈ ಸಾಧ್ವೀ ಬುದ್ಧಿ ಇರಲಿ; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನೀನು ಉನ್ನತ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಏಕೆ ಮಾಡದೆ ಇರಲು?”

Verse 62

पुत्र उवाच । तात सर्वं परिज्ञेयं ज्ञानमत्रैव वै यतः । ततः परं कंठशोषः किमर्थं क्रियते वद

ಮಗನು ಹೇಳಿದನು— “ತಂದೆ, ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಜ್ಞಾನವೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದಾಗ, ನಂತರ ಗಂಟಲು ಒಣಗುವಂತೆ ಪಠಣವನ್ನು ಏಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ? ಅದರ ಉದ್ದೇಶವೇನು, ಹೇಳಿ।”

Verse 63

पितोवाच । विचित्रं भाषसे बाल ज्ञातोऽत्रार्थश्च कस्त्वया । ब्रूहि ब्रूहि पुनर्वत्स श्रोतुमिच्छामि ते गिरम्

ತಂದೆ ಹೇಳಿದರು—ಬಾಲಕಾ, ನೀನು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಮಾತಾಡುತ್ತೀಯ. ಇಲ್ಲಿ ನೀನು ಯಾವ ಅರ್ಥವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದೀಯ? ಹೇಳು, ಮತ್ತೆ ಹೇಳು ವತ್ಸ; ನಿನ್ನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 64

पुत्र उवाच । एकत्रिंशत्सहस्राणि पठित्वापि त्वया पितः । नानातर्कान्भ्रांतिरेव संधिता मनसिस्वके

ಪುತ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ತಂದೆಯೇ, ಮೂವತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ (ಶ್ಲೋಕ/ಉಪದೇಶ) ಓದಿದರೂ, ನಾನಾ ತರ್ಕಗಳಿಂದ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲವನ್ನೇ ಹೊಲಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೀಯ.

Verse 65

अयमयं चायमिति धर्मो यो दर्शनोदितः । तेषु वातायते चेतस्तव तन्नाशयामि ते

‘ಇದು, ಅದು, ಮತ್ತಿದು’ ಎಂದು ದರ್ಶನಗಳು ಹೇಳುವ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಚಿತ್ತ ಗಾಳಿಯಂತೆ ಅಲೆಯುತ್ತದೆ; ಆ ಮೋಹವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 66

उपदेशं पठस्येव नैवार्थज्ञोऽसि तत्त्वतः । पाठमात्रा हि ये विप्रा द्विपदाः पशवो हि ते

ನೀನು ಉಪದೇಶವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪಠಿಸುತ್ತೀಯೇ ಹೊರತು, ತತ್ತ್ವತಃ ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಪಾಠಮಾತ್ರವಿರುವ ವಿಪ್ರರು ನಿಜಕ್ಕೂ ಎರಡು ಕಾಲಿನ ಪಶುಗಳೇ.

Verse 67

तत्ते ब्रवीमि तद्वाक्यं मोहमार्तंडमद्भुतम्

ಆದುದರಿಂದ ನಾನು ನಿನಗೆ ಆ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಮೋಹವನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವ, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಅದ್ಭುತವಾದುದು.

Verse 68

अकारः कथितो ब्रह्मा उकारो विष्णुरुच्यते । मकारश्च स्मृतो रुद्रस्त्रयश्चैते गुणाः स्मृताः

‘ಅ’ಕಾರ ಬ್ರಹ್ಮನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ‘ಉ’ಕಾರ ವಿಷ್ಣುವೆಂದು ಉಚ್ಯತೆ. ‘ಮ’ಕಾರ ರುದ್ರನೆಂದು ಸ್ಮೃತ; ಇವು ಮೂವರೂ ತ್ರಿಗುಣಗಳೆಂದು ಸಹ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 69

अर्धमात्रा च या मूर्ध्नि परमः स सदाशिवः । एवमोंकारमाहात्म्यं श्रुतिरेषा सनातनी

ಮೂರ್ಧ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಅರ್ಧಮಾತ್ರೆಯೇ ಪರಮನು—ಸದಾಶಿವನು. ಹೀಗೆ ಓಂಕಾರದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ; ಇದು ಶ್ರುತಿಯ ಸನಾತನ ಉಪದೇಶ.

Verse 70

ओंकारस्य च माहात्म्यं याथात्म्येन न शक्यते । वर्षाणामयुतेनापि ग्रंथकोटिभिरेव वा

ಓಂಕಾರದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ—ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಾದರೂ, ಕೋಟಿ ಗ್ರಂಥಗಳಾದರೂ ಸಹ.

Verse 71

पुनर्यत्सारसर्वस्वं प्रोक्तं तच्छ्रूयतां परम् । अःकारांता अकाराद्या मनवस्ते चतुर्दश

ಇದೀಗ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟದ್ದರ ಪರಮ ಸಾರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿರಿ. ‘ಅ’ಕಾರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ‘ಅಃ’ಕಾರದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮನುಗಳು ಇವರು.

Verse 72

स्वायंभुवश्च स्वारोचिरौत्तमो रैवतस्तथा । तामसश्चाक्षुषः षष्ठस्तथा वैवस्वतोऽधुना

ಸ್ವಾಯಂಭುವ, ಸ್ವಾರೋಚಿಷ, ಉತ್ತಮ ಮತ್ತು ರೈವತ; ನಂತರ ತಾಮಸ, ಆರನೆಯವನು ಚಾಕ್ಷುಷ; ಮತ್ತು ಈಗ ವೈವಸ್ವತ (ಮನು).

Verse 73

सावर्णिर्ब्रह्मसावर्णी रुद्रसावर्णिरेव च । दक्षसावर्णिरेवापि धर्मसावर्णिरेव च

ಸಾವರ್ಣಿ, ಬ್ರಹ್ಮ-ಸಾವರ್ಣಿ ಮತ್ತು ರುದ್ರ-ಸಾವರ್ಣಿ; ಹಾಗೆಯೇ ದಕ್ಷ-ಸಾವರ್ಣಿ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮ-ಸಾವರ್ಣಿಯೂ (ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರು).

Verse 74

रौच्यो भौत्यस्तथा चापि मनवोऽमी चतुर्दश । श्वेतः पांडुस्तथा रक्तस्ताम्रः पीतश्च कापिलः

ರೌಚ್ಯ ಮತ್ತು ಭೌತ್ಯರೂ ಸಹ—ಇವರೇ ಚತುರ್ಧಶ ಮನುಗಳು. (ಅವರ) ವರ್ಣಗಳು: ಶ್ವೇತ, ಪಾಂಡು, ರಕ್ತ, ತಾಮ್ರ, ಪೀತ, ಕಾಪಿಲ.

Verse 75

कृष्णः श्यामस्तथा धूम्रः सुपिशंगः पिशंगकः । त्रिवर्णः शबलो वर्णैः कर्कंधुर इति क्रमात्

ನಂತರ ಕೃಷ್ಣ, ಶ್ಯಾಮ, ಧೂಮ್ರ, ಸುಪಿಶಂಗ, ಪಿಶಂಗ; ಆಮೇಲೆ ತ್ರಿವರ್ಣ ಮತ್ತು ನಾನಾವರ್ಣ ಶಬಲ—ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ (ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ) ಕರ್ಕಂಧುರ.

Verse 76

वैवस्वतः क्षकारश्च तात कृष्णः प्रदृश्यते । ककाराद्य हकारांतास्त्रयस्त्रिंशच्च देवताः

‘ವೈವಸ್ವತ’ನು ‘ಕ್ಷ’ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು, ಪ್ರಿಯನೇ, ‘ಕೃಷ್ಣ’ನೂ (ಅದರಲ್ಲೇ) ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ‘ಕ’ದಿಂದ ‘ಹ’ವರೆಗೆ—ಇವು ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ ದೇವತೆಗಳು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 77

ककाराद्याष्ठकारांता आदित्या द्वादश स्मृताः । धाता मित्रोऽर्यमा शक्रो वरुणाश्चांशुरेव च

‘ಕ’ದಿಂದ ‘ಠ’ವರೆಗೆ—ಇವರು ದ್ವಾದಶ ಆದಿತ್ಯರು ಎಂದು ಸ್ಮೃತ: ಧಾತಾ, ಮಿತ್ರ, ಅರ್ಯಮಾ, ಶಕ್ರ, ವರುಣ ಮತ್ತು ಅಂಶುವೂ.

Verse 78

भगो विवस्वान्पूषा च सविता दशमस्तथा । एकादशस्तथा त्वष्टा विष्णुर्द्वादश उच्यते

ಆದಿತ್ಯರಲ್ಲಿ ಭಗ, ವಿವಸ್ವಾನ್, ಪೂಷಾ; ದಶಮನು ಸವಿತೃ; ಏಕಾದಶನು ತ್ವಷ್ಟೃ; ದ್ವಾದಶನು ವಿಷ್ಣು ಎಂದು ಉಚ್ಯತೆ.

Verse 79

जघन्यजः स सर्वेषामादित्यानां गुणाधिकः । डकाराद्या बकारांता रुद्राश्चैकादशैव तु

ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜನಿಸಿದವನು ಎಲ್ಲ ಆದಿತ್ಯರಲ್ಲಿ ಗುಣಾಧಿಕನು. ಡಕಾರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಬಕಾರಾಂತ—ಇವರೇ ನಿಜವಾಗಿ ಏಕಾದಶ ರುದ್ರರು.

Verse 80

कपाली पिंगलो भीमो विरुपाक्षो विलोहितः । अजकः शासनः शास्ता शंभुश्चण्डो भवस्तथा

ಕಪಾಲೀ, ಪಿಂಗಳ, ಭೀಮ, ವಿರೂಪಾಕ್ಷ, ವಿಲೋಹಿತ, ಅಜಕ, ಶಾಸನ, ಶಾಸ್ತಾ, ಶಂಭು, ಚಂಡ ಹಾಗೂ ಭವ—ಇವರೇ ರುದ್ರರು.

Verse 81

भकाराद्याः षकारांता अष्टौ हि वसवो मताः । ध्रुवो घोरश्च सोमश्च आपश्चैव नलोऽनिलः

ಭಕಾರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಷಕಾರಾಂತ—ಇವರು ಎಂಟು ವಸುಗಳು: ಧ್ರುವ, ಘೋರ, ಸೋಮ, ಆಪ, ನಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ.

Verse 82

प्रत्यूषश्च प्रभासश्च अष्टौ ते वसवः स्मृताः । सौ हश्चेत्यश्विनौ ख्यातौ त्रयस्त्रिंशदिमे स्मृताः

ಪ್ರತ್ಯೂಷ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾಸ—ಇಂತೆ ಆ ಎಂಟು ವಸುಗಳು ಸ್ಮೃತರು. ‘ಸೌ’ ಮತ್ತು ‘ಹ’ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಅಶ್ವಿನೌ ಖ್ಯಾತರು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇವರು ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ ದೇವತೆಗಳೆಂದು ಸ್ಮೃತರು.

Verse 83

अनुस्वारो विसर्गश्च जिह्वामूलीय एव च । उपध्मानीय इत्येते जरायुजास्तथांडजाः

ಅನುಸ್ವಾರ, ವಿಸರ್ಗ, ಜಿಹ್ವಾಮೂಲೀಯ ಮತ್ತು ಉಪಧ್ಮಾನೀಯ—ಇವೆಯೇ (ಲಕ್ಷಣಗಳು) ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಇಲ್ಲಿ ಅವು ಗರ್ಭಜ ಹಾಗೂ ಅಂಡಜ ಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಸಂಬಂಧಿತವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 84

स्वेदजाश्चोद्भिजाश्चेति तत जीवाः प्रकीर्तिताः । भावार्थः कथितश्चायं तत्त्वार्थं श्रृणु सांप्रतम्

ಸ್ವೇದಜರು ಮತ್ತು ಉದ್ಭಿಜರು—ಎಂದು ಜೀವಿಗಳೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದರು. ಇದು ಭಾವಾರ್ಥ; ಈಗ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 85

ये पुमांसस्त्वमून्देवान्समाश्रित्य क्रियापराः । अर्धमात्रात्मके नित्ये पदे लीनास्त एव हि

ಈ ದೇವರನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಕ್ರಿಯಾಪರರಾಗಿರುವ ಪುರುಷರೇ ‘ಅರ್ಧಮಾತ್ರಾ’ ಸ್ವರೂಪವಾದ ನಿತ್ಯ ಪದದಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 86

चतुर्णां जीवयोनीनां तदैव परिमुच्यते । यदाभून्मनसा वाचा कर्मणा च यजेत्सुरान्

ನಾಲ್ಕು ಜೀವಯೋನಿಗಳ ಬಂಧನದಿಂದ ಆಗಲೇ ವಿಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಮನಸಾ, ವಾಚಾ, ಕರ್ಮಣಾ ದೇವರನ್ನು ಯಜಿಸುವಾಗ.

Verse 87

यस्मिञ्छास्त्रे त्वमी देवा मानिता नैव पापिभिः । तच्छास्त्रं हि न मंतव्यं यदि ब्रह्मा स्वयं वदेत्

ಯಾವ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವರಿಗೆ ಮಾನವಿಲ್ಲವೋ, ಪಾಪಿಗಳು ಅದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವರೋ, ಆ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು—ಸ್ವತಃ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಹೇಳಿದರೂ ಸಹ.

Verse 88

अमी च देवाः सर्वत्र श्रौते मार्गे प्रतिष्ठिताः । पाषण्डशास्त्रे सर्वत्र निषिद्धाः पापकर्मभिः

ಈ ದೇವರುಗಳು ಸರ್ವತ್ರ ಶ್ರೌತ (ವೈದಿಕ) ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೆ ಪಾಷಂಡಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಪಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಸರ್ವತ್ರ ನಿಷಿದ್ಧರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 89

तदमून्ये व्यतिक्रम्य तपो दानमथो जपम् । प्रकुर्वंति दुरात्मानो वेपते मरुतः पथि

ಆ ದೇವರನ್ನು ಮೀರಿ ದುರಾತ್ಮರು ತಪಸ್ಸು, ದಾನ, ಜಪಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಆದರೂ ಅವರ ಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಮರುತದ ಪಥ—ಧರ್ಮವ್ಯವಸ್ಥೆ—ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 90

अहो मोहस्य माहात्म्यं पश्यताविजितात्मनाम् । पठंति मातृकां पापा मन्यंते न सुरानिह

ಅಹೋ! ಆತ್ಮವನ್ನು ಜಯಿಸದವರಲ್ಲಿ ಮೋಹದ ಮಹಿಮೆ ಎಷ್ಟೋ—ಪಾಪಿಗಳು ‘ಮಾತೃಕಾ’ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದೇ ಇಲ್ಲ।

Verse 91

सुतनुरुवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा पिताभूदतिविस्मितः । पप्रच्छ च बहून्प्रश्रान्सोप्य वादीत्तथातथा

ಸುತನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ತಂದೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡನು. ಅವನು ಅನೇಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದನು; ಮತ್ತವನು ಕೂಡ ತಕ್ಕಂತೆ ಒಂದೊಂದಕ್ಕೂ ಉತ್ತರಿಸಿದನು।

Verse 92

मयापि तव प्रोक्तोऽयं मातृकाप्रश्र उत्तमः । द्वितीयं श्रृणु तं प्रश्नं पंचपंचाद्भुतं गृहम्

ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ‘ಮಾತೃಕಾ’ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಾನೂ ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ಎರಡನೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳು—ಐದು ಮತ್ತು ಐದುಗಳಿಂದ ರೂಪವಾದ ಆ ಅದ್ಭುತ ‘ಗೃಹ’ ಕುರಿತು।

Verse 93

पंचभूतानि पञ्चैव कर्मज्ञानेंद्रियाणि च । पंच पंचापि विषया मनोबुद्ध्यहमेव च

ಐದು ಮಹಾಭೂತಗಳಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಐದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಇವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಐದು ವಿಷಯಗಳು; ಜೊತೆಗೆ ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರವೂ ಇವೆ.

Verse 94

प्रकृतिः पुरुषश्चैव पञ्चविंशः सदाशिवः । पञ्चपञ्चभिरेततैस्तु निष्पन्नं गृहमुच्यते

ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷ—ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೆಯ ತತ್ತ್ವರূপನಾದ ಸದಾಶಿವ—ಈ ಐದು-ಐದು ಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಈ ‘ಗೃಹ’ ಅಂದರೆ ದೇಹ-ರಚನೆ ಉತ್ಪನ್ನವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 95

देहमेतदिदं वेद तत्त्वतो यात्यसौ शिवम् । बहुरूपां स्त्रियं प्राहुर्बुद्धिं वेदांतवादिनः

ಈ ದೇಹವನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ತಿಳಿದವನು ಶಿವನನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ವೇದಾಂತವಾದಿಗಳು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಅನೇಕರೂಪ ಧರಿಸುವ ‘ಸ್ತ್ರೀ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 96

सा हि नानार्थभजनान्नानारूपं प्रपद्यते । धर्मस्यैकस्य संयोगाद्बहुधाप्येकिकैव सा

ಅದು (ಬುದ್ಧಿ) ಅನೇಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಏಕಧರ್ಮದ ಸಂಯೋಗದಿಂದ, ಬಹುರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ಸ್ವರೂಪತಃ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

Verse 97

इति यो वेदे तत्त्वार्थं नासौ नरकमाप्नुयात् । मुनिभिर्यश्च न प्रोक्तं यन्न मन्येत दैवतान्

ಈ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ನರಕವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮುನಿಗಳು ಹೇಳದದ್ದನ್ನು ದೈವವೆಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು.

Verse 98

वचनं तद्बुधाः प्रहुर्बंधं चित्रकथं त्विति । यच्च कामान्वितं वाक्यं पंचमं वाप्यतः श्रुणु

ಅಂತಹ ವಚನವನ್ನು ಪಂಡಿತರು ಬಂಧವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಚಿತ್ರಕಥೆಯಷ್ಟೆ. ಈಗ ಐದನೆಯ ವಿಧದ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳು—ಕಾಮದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಮಾತು.

Verse 99

एको लोभो महान्ग्राहो लोभात्पापं प्रवर्तते । लोभात्क्रोधः प्रभवति लोभात्कामः प्रवर्तते

ಲೋಭವೇ ಒಬ್ಬನೇ ಮಹಾ ಗ್ರಾಹಕ. ಲೋಭದಿಂದ ಪಾಪ ಪ್ರವೃತ್ತಿಸುತ್ತದೆ; ಲೋಭದಿಂದ ಕ್ರೋಧ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಲೋಭದಿಂದ ಕಾಮ ಇನ್ನಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 100

लोभान्मोहश्च माया च मानः स्तम्भः परेष्सुता । अविद्याऽप्रज्ञता चैव सर्वं लोभात्प्रवर्तते

ಲೋಭದಿಂದ ಮೋಹ ಮತ್ತು ಮಾಯೆ, ಮಾನ ಮತ್ತು ಹಠದ ಅಹಂಕಾರ, ಇತರರ ಮೇಲಿನ ವೈರ; ಅವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಿವೇಕಲೋಪ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಲೋಭದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 101

हरणं परवित्तानां परदाराभिमर्शनम् । साहसानां च सर्वेषामकार्याणआं क्रियास्तथा

ಇತರರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಪರಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿ ದೂಷಿಸುವುದು, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ದುಸ್ಸಾಹಸ ಕೃತ್ಯಗಳು—ಇಂತಹ ನಿಷಿದ್ಧ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ (ಅದೇ ದೋಷದಿಂದ) ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 102

स लोभः सह मोहेन विजेतव्यो जितात्मना । दम्भो द्रोहश्च निंदा च पैशुन्यं मत्सरस्तथा

ಆ ಲೋಭ—ಮೋಹದೊಡನೆ—ಜಿತಾತ್ಮನು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಜಯಿಸಬೇಕು. ಅದರಿಂದ ದಂಭ, ದ್ರೋಹ, ನಿಂದೆ, ಪೈಶುನ್ಯ ಮತ್ತು ಮತ್ಸರವೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.

Verse 103

भवन्त्येतानि सर्वाणि लुब्धानामकृतात्मनाम् । सुमहां त्यपि सास्त्राणि धारयंति बहुश्रुताः

ಲೋಭಿಗಳಾದ, ಆತ್ಮಸಂಯಮವಿಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ದೋಷಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಬಹುಶ್ರುತರೂ ಮಹಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧಾರಿಸುವವರೂ ಸಹ ಇವುಗಳಲ್ಲೇ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 104

छेत्तारः संशयानां च लोभग्रस्ता व्रजंत्यधः । लोभक्रोधप्रसक्ताश्च शिष्टाचारबहिष्कृताः

ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ಛೇದಿಸುವವರಾದರೂ ಲೋಭಗ್ರಸ್ತರಾದರೆ ಅಧೋಗತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಲೋಭ-ಕ್ರೋಧಗಳಿಗೆ ಆಸಕ್ತರಾಗಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕೃತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 105

अन्तःक्षुरा वाङ्मधुराः कूपाश्धन्नास्तृणौरिव । कुर्वते ये बहून्मार्गांस्तांस्तान्हेतुबलन्विताः

ಒಳಗೆ ಕ್ಷುರದಂತೆ ತೀಕ್ಷ್ಣರು, ಆದರೆ ವಾಣಿ ಮಧುರ; ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾವಿಯಂತೆ. ಅನೇಕ (ಮೋಸಭರಿತ) ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರು ಕಾರಣ-ತರ್ಕ ಮತ್ತು ಬಲದಿಂದ ಸಜ್ಜಾಗಿ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 106

सर्वमार्गं विलुंमपंति लोभाज्जातिषु निष्ठुराः । धर्मावतंसकाः क्षुद्रा मुष्णंति ध्वजिनो जगत्

ಲೋಭದಿಂದ ಕಠೋರಹೃದಯರು ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಎಲ್ಲ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನೂ ಲೂಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಷುದ್ರರು ‘ಧರ್ಮ’ವನ್ನು ಆಭರಣವಾಗಿ ಧರಿಸಿ, ಧ್ವಜ ಹಿಡಿದು ಜಗತ್ತನ್ನೇ ದೋಚುತ್ತಾರೆ.

Verse 107

एतेऽतिपापिनो ज्ञेया नित्यं लोभसमन्विताः । जनको युवनाश्वश्च वृषादर्भिः प्रसेनजित्

ಇವರು ಅತಿಪಾಪಿಗಳು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಸದಾ ಲೋಭಸಹಿತರಾದವರು—ಜನಕ, ಯುವನಾಶ್ವ, ವೃಷಾದರ್ಭಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸೆನಜಿತ್.

Verse 108

लोभक्षयाद्दिवं प्राप्तास्तथैवान्ये जनाधिपाः । तस्मात्त्यजंति ये लोभं तेऽतिक्रामंति सागरम्

ಲೋಭಕ್ಷಯದಿಂದ ರಾಜರು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಇತರರೂ. ಆದ್ದರಿಂದ ಲೋಭವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವರು ಸಂಸಾರಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾರೆ.

Verse 109

संसाराख्यमतोऽनये ये ग्राहग्रस्ता न संशयः । अथ ब्राह्मणभेदांस्त्वमष्टो विप्रावधारय

ಈ ‘ಸಂಸಾರ’ವೆಂಬ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಗ್ರಸ್ತರಾದವರು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಮೊಸಳೆಯ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿರುವವರಂತೆ. ಈಗ, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನನ್ನಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಎಂಟು ಭೇದಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೋ.

Verse 110

मात्रश्च ब्राह्मणश्चैव श्रोत्रियश्च ततः परम् । अनूचानस्तथा भ्रूण ऋषिकल्प ऋषिर्मुनिः

ಅವರು—ಮಾತ್ರ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಶ್ರೋತ್ರಿಯ; ನಂತರ ಅನೂಚಾನ; ಹಾಗೆಯೇ ಭ್ರೂಣ, ಋಷಿಕಲ್ಪ, ಋಷಿ, ಮುನಿ.

Verse 111

एते ह्यष्टौ समुद्दिष्टा ब्राह्मणाः प्रथमं श्रुतौ । तेषां परः परः श्रेष्ठो विद्यावृत्तविशेषतः

ಶ್ರುತಿ-ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಎಂಟು ವಿಧದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮೊದಲಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯ ವಿಶೇಷತೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮುಂದಿನವನು ಹಿಂದಿನವನಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನು.

Verse 112

ब्राह्मणानां कुले जातो जातिमात्रो यदा भवेत् । अनुपेतः क्रियाहीनो मात्र इत्यभिधीयते

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರೂ ಜನ್ಮಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿದ್ದು—ಉಪನಯನವಿಲ್ಲದೆ, ವಿಧಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಹೀನನಾಗಿರುವವನು—‘ಮಾತ್ರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 113

एकोद्देश्यमतिक्रम्य वेदस्याचारवानृजुः । स ब्राह्मण इति प्रोक्तो निभृतः सत्यवाग्घृणी

ವೇದದ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಪಾಠಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತನಾಗದೆ ಅದನ್ನು ಮೀರಿದವನು, ಸದಾಚಾರವಂತನು, ಸರಳನು—ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಶಾಂತ, ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಂತ, ಕರುಣಾಶೀಲ—ಅವನೇ ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.

Verse 114

एकां शाखां सकल्पां च षड्भिरंगैरधीत्य च । षट्कर्मनिरतो विप्रः श्रोत्रियोनाम धर्मवित्

ಒಂದು ವೇದಶಾಖೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಸಹಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಷಡಂಗಗಳೊಡನೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಷಟ್ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರುವ ವಿಪ್ರನು ‘ಶ್ರೋತ್ರಿಯ’—ಧರ್ಮವಿತ್—ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 115

वेदवेदांगतत्त्वज्ञः शुद्धात्मा पापवर्जितः । श्रेष्ठः श्रोत्रियवान्प्राज्ञः सोऽनूचान इति स्मृतः

ವೇದ ಮತ್ತು ವೇದಾಂಗಗಳ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಶುದ್ಧಾತ್ಮನಾಗಿ ಪಾಪವರ್ಜಿತನಾಗಿ—ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಶ್ರೋತ್ರಿಯವಿದ್ಯಾಸಂಪನ್ನನು, ಪ್ರಾಜ್ಞನು—ಅವನೇ ‘ಅನೂಚಾನ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 116

अनूचानगुणोपेतो यज्ञस्वाध्याययंत्रितः । भ्रूण इत्युच्यते शिष्टैः शेषभोजी जितेंद्रियः

ಅನೂಚಾನನ ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಿಂದ ನಿಯಮಿತನಾಗಿ, ಹವಿಷ್ಯಶೇಷಭೋಜಿಯಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಜಿತನಾಗಿ ಇರುವವನು—ಅವನನ್ನು ಶಿಷ್ಟರು ‘ಭ್ರೂಣ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 117

वैदिकं लौकिकं चैव सर्वज्ञानमवाप्य यः । आश्रमस्थो वशी नित्यमृषिकल्प इति स्मृतः

ವೈದಿಕವೂ ಲೌಕಿಕವೂ ಆದ ಸಮಸ್ತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿತ್ಯ ವಶನಾಗಿ (ಆತ್ಮಸಂಯಮದಿಂದ) ಇರುವವನು ‘ಋಷಿಕಲ್ಪ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 118

ऊर्ध्वरेता भवत्यग्र्यो नियताशी नसंश यी । शापानुग्रहयोः शक्तः सत्यसंधो भवेदृषिः

ಊರ್ಧ್ವರೇತಸ್ಸಾಗಿ ನಿಯತಾಹಾರದಿಂದ, ಸಂಶಯರಹಿತನಾಗಿ ಅಗ್ರ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಶಾಪವೂ ಅನುಗ್ರಹವೂ ನೀಡಲು ಶಕ್ತನಾಗಿ, ಸತ್ಯಸಂಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದವನೇ ಋಷಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 119

निवृत्तः सर्वतत्त्वज्ञः कामक्रोधविवर्जितः । ध्यानस्थानिष्क्रियो दांतस्तुल्यमृत्कांचनो मुनिः

ವಿಷಯಗಳಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾಗಿ, ಸರ್ವತತ್ತ್ವಜ್ಞನಾಗಿ, ಕಾಮಕ್ರೋಧವರ್ಜಿತನಾಗಿ; ಧ್ಯಾನಸ್ಥನಾಗಿ, ಕ್ರಿಯಾರಹಿತನಾಗಿ, ದಮಿತನಾಗಿ, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಬಂಗಾರವನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ನೋಡುವವನೇ ಮುನಿ.

Verse 120

एवमन्वयविद्याभ्यां वृत्तेन च समुच्छ्रिताः । त्रिशुक्लानाम विप्रेंद्राः पूज्यन्ते सवनादिषु

ಈ ರೀತಿ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಚಾರದಿಂದ ಉನ್ನತರಾದ ತ್ರಿಶುಕ್ಲ ವರ್ಗದ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರು ಸವನಾದಿ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 121

इत्येवंविधविप्रत्वमुक्तं श्रृणु युगादयः । नवमी कार्तिके शुक्ला कृतादिः परिकीर्तिता

ಈ ರೀತಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತ್ತಮತ್ವವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಯುಗಾದಿಗಳನ್ನು ಕೇಳು—ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲ ನವಮಿಯನ್ನು ಕೃತಯುಗದ ಆರಂಭವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 122

वैशाखस्य तृतीया या शुक्ला त्रेतादिरुच्यते । माघे पञ्चदशीनाम द्वापरादिः स्मृता बुधैः

ವೈಶಾಖ ಶುಕ್ಲ ತೃತೀಯೆಯನ್ನು ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಆರಂಭವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ಮಾಘ ಪೂರ್ಣಿಮೆ (ಪಂಚದಶಿ)ಯನ್ನು ಪಂಡಿತರು ದ್ವಾಪರಯುಗದ ಆರಂಭವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 123

त्रयोदशी नभस्ये च कृष्णा सा हि कलेः स्मृता । युगादयः स्मृता ह्येता दत्तस्याक्षयकारकाः

ನಭಸ್ಯ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ತ್ರಯೋದಶಿ ಕಲಿಯುಗದ ಆದಿಯೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ. ಇವು ‘ಯುಗಾದಿ’ ತಿಥಿಗಳು; ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ದಾನ ಅಕ್ಷಯಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 124

एताश्चतस्रस्तिथयो युगाद्या दत्तं हुतं चाक्षयमाशु विद्यात् । युगेयुगे वर्षशतेन दानं युगादिकाले दिवसेन तत्फलम्

ಈ ನಾಲ್ಕು ತಿಥಿಗಳೇ ಯುಗಾದಿಗಳು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ದಾನವೂ ಮಾಡಿದ ಹೋಮವೂ ಶೀಘ್ರವೇ ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ. ಪ್ರತಿಯುಗದಲ್ಲಿ ನೂರು ವರ್ಷ ಮಾಡಿದ ದಾನದ ಫಲ, ಯುಗಾದಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 125

युगाद्याः कथिता ह्येता मन्वाद्याः श्रृणु सांप्रतम् । अश्वयुक्छुक्लनवमी द्वादशी कार्तिके तथा

ಯುಗಾದಿ ತಿಥಿಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಈಗ ಮನ್ವಾದಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿರಿ—ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ನವಮಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ದ್ವಾದಶಿ.

Verse 126

तृतीया चैत्रमासस्य तथा भाद्रपदस्य च । फाल्गुनस्य त्वमावास्या पौषस्यैकादशी तथा

ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ ತೃತೀಯಾ ಹಾಗೂ ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ತೃತೀಯಾ; ಫಾಲ್ಗುನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪೌಷ ಮಾಸದ ಏಕಾದಶಿಯೂ (ಪವಿತ್ರ ತಿಥಿಗಳು).

Verse 127

आषाढस्यापि दशमी माघमासस्य सप्तमी । श्रावणस्याष्टमी कृष्णा तथाषाढी च पूर्णिमा

ಆಷಾಢ ಮಾಸದ ದಶಮಿ, ಮಾಘ ಮಾಸದ ಸಪ್ತಮಿ, ಶ್ರಾವಣದ ಕೃಷ್ಣ ಅಷ್ಟಮಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಷಾಢೀ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯೂ (ವಿಶೇಷ ಪುಣ್ಯದಾಯಕ ತಿಥಿಗಳು).

Verse 128

कार्तिकी फाल्गुनी चैत्री ज्येष्ठे पञ्चदशी सिता । मन्वंतरादयश्चैता दत्तस्याक्षयकारकाः

ಕಾರ್ತಿಕ, ಫಾಲ್ಗುಣ, ಚೈತ್ರ ಪೂರ್ಣಿಮೆಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಪಂಚದಶಿ; ಮನ್ವಂತರಾದಿ ದಿನಗಳು—ಇವು ದಾನದ ಫಲವನ್ನು ಅಕ್ಷಯಗೊಳಿಸುವವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 129

यस्यां तिथौ रथं पूर्वं प्राप देवो दिवाकरः । सा तिथिः कथिता विप्रैर्माघे या रथसप्तमी

ಯಾವ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವ ದಿವಾಕರ (ಸೂರ್ಯ) ರಥವನ್ನು ಪಡೆದನೋ, ಆ ತಿಥಿಯನ್ನೇ ವಿಪ್ರರು ಮಾಘಮಾಸದ ರಥಸಪ್ತಮಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

Verse 130

तस्यां दत्तं हुतं चेष्टं सर्वमेवाक्षयं मतम् । सर्वदारिद्र्यशमनं भास्करप्रीतये मतम्

ಆ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ದಾನ, ಹೋಮದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸುವ ಆहुತಿ, ಅಥವಾ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಕರ್ಮ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಫಲದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯವೆಂದು ಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾಸ್ಕರನ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದುದು ಸರ್ವ ದಾರಿದ್ರ್ಯವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 131

नित्योद्वेजकमाहुर्यं बुधास्तं श्रृणु तत्त्वतः । यश्च याचनिको नित्यं न स स्वर्गस्य भाजनम्

ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಅವನನ್ನು ‘ನಿತ್ಯೋದ್ವೇಗಕರ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ—ಆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕೇಳು: ಯಾರು ಸದಾ ಯಾಚಕನಾಗಿ ಬೇಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಲ್ಲ.

Verse 132

उद्वेजयति भूतानि यथा चौरास्तथैव सः । नरकं याति पापात्मा नित्योद्वेगकरस्त्वसौ

ಕಳ್ಳರು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಭಯಪಡಿಸುವಂತೆ ಅವನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಭೀತಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಪಾಪಾತ್ಮ—ನಿತ್ಯೋದ್ವೇಗಕರ—ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 133

इहोपपत्तिर्मम केन कर्मणा क्व च प्रयातव्यमितो मयेति । विचार्य चैवं प्रतिकारकारी बुधैः स चोक्तो द्विज दक्षदक्षः

“ಯಾವ ಕರ್ಮದಿಂದ ನನಗೆ ಈ ಸ್ಥಿತಿ ದೊರಕಿತು? ಇಲ್ಲಿಂದ ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು?”—ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸಿ ಯೋಗ್ಯ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಮಾಡುವವನನ್ನು ಪಂಡಿತರು ನಿಜವಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯ-ನಿಪುಣ ಸಮರ್ಥ ದ್ವಿಜನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 134

मासैरष्टभिरह्ना च पूर्वेण वयसायुषा । तत्कर्म पुरुषः कुर्याद्येनांते सुखमेधते

ಆಯುಷ್ಯದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ—ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದಲೂ ದಿನಗಳಿಂದಲೂ, ಯೌವನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ—ಜೀವನಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಖವು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮವನ್ನೇ ಮನುಷ್ಯನು ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 135

अर्चिर्धूमश्च मार्गौ द्वावाहुर्वेदांतवादिनः । अर्चिषा याति मोक्षं च धूमेनावर्तते पुनः

ವೇದಾಂತೋಪದೇಶಕರು ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಅರ್ಚಿ (ಪ್ರಕಾಶ) ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಧೂಮ (ಹೊಗೆ) ಮಾರ್ಗ. ಅರ್ಚಿ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಮೋಕ್ಷ, ಧೂಮ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಪುನರಾವರ್ತನೆ.

Verse 136

यज्ञैरासाद्यते धूमो नैष्कर्म्येणार्चिराप्यते । एतयोरपरो मार्गः पाखंड इति कीर्त्यते

ಯಜ್ಞಾದಿ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ‘ಧೂಮ’ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ನೈಷ್ಕರ್ಮ್ಯದಿಂದ (ನಿಷ್ಕಾಮ/ಅಕರ್ಮಭಾವದಿಂದ) ‘ಅರ್ಚಿ’ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇರುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ‘ಪಾಖಂಡ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 137

यो देवान्मन्यते नैव धर्मांश्च मनुसूचितान् । नैतौ स याति पंथानौ तत्त्वार्थोऽयं निरूपितः

ಯಾರು ದೇವರನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮನು ಸೂಚಿಸಿದ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಹ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅವನು ಈ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವುದನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ಣೀತವಾಗಿದೆ।

Verse 138

इते ते कीर्तिताः प्रश्राः शक्त्या ब्राह्मणसत्तम । साधु वाऽसाधु वा ब्रूही ख्यापयात्मानमेव च

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸತ್ತಮಾ! ಯಥಾಶಕ್ತಿ ನಾನು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದೆನು. ಈಗ ಹೇಳು—ಇದು ಸಾಧುವೋ ಅಸಾಧುವೋ; ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನ ಸ್ವಪರಿಚಯವನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸು.