Rig Veda 10.13.3: Mandala 10, Sukta 13, Mantra 3

Sukta 10.13

Devata: Ṛta / Brahmanic word-principle (akṣara) as implicit devatā; not a single anthropomorphic deity.

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires verification).

Samhita Patha (Devanagari)

पञ्च पदानि रुपो अन्वरोहं चतुष्पदीमन्वेमि व्रतेन । अक्षरेण प्रति मिम एतामृतस्य नाभावधि सं पुनामि ॥

Transliteration

páñca padā́ni rupó ánv arohāṃ cátuṣpadīm ánv émi vraténa | akṣáreṇa práti mime etā́m ṛtásya nā́bhāv ádhi sáṃ punāmi ||

Translation

ರೂಪದ ಐದು ಪದಗಳ ಮೂಲಕ ನಾನು ಅದರ ಹಿಂದೆ ಏರುತ್ತೇನೆ; ಋತದ ವ್ರತದಿಂದ ಚತುಷ್ಪದಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಕ್ಷರ—ಅವಿನಾಶಿ ಅಕ್ಷರ—ದಿಂದ ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿಮಾಪಿಸುತ್ತೇನೆ; ಋತದ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತೇನೆ—ಹೀಗೆ ವಾಣಿ ಮತ್ತು ಸತ್ತ್ವವು ಸತ್ಯ-ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತವೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पञ्च: five
• पञ्च: Karma (पदानि-विशेषणम्)
• Type: Adjective/Numeral
• Root: पञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• पदानि: steps/footprints; (also) words/metrical feet
• पदानि: Karma
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)

• रूपः: the form/shape (Rūpa as agent)
• रूपः: Kartā
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)

• अन्वारोहम्: I mounted/followed up (after)
• अन्वारोहम्: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: अनु-√रुह् (धातु: रुहँ आरोहणे)

• चतुष्पदीम्: four-footed
• चतुष्पदीम्: Karma (इमाम्-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: चतुष्पद् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहिः/तत्पुरुषः)

• इमाम्: this (one)
• इमाम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अन्वेमि: I follow
• अन्वेमि: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: अनु-√इ (धातु: इण् गतौ)

• व्रतेन: by/with the vow; by sacred observance
• व्रतेन: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)

• अक्षरेण: by/with the imperishable (syllable/word)
• अक्षरेण: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अक्षर (प्रातिपदिक)

• प्रति: towards; in return; against
• प्रति: — (क्रियाविशेषणम्/उपसर्गार्थः)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• मिमे: I measured out
• मिमे: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √मा (धातु: मा माने/मितौ)

• एताम्: this (here)
• एताम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• नाभा: with/by the navel; by the hub (center)
• नाभा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: नाभि (प्रातिपदिक)

• अवधि: boundary; limit
• अवधि: Karma
• Type: Noun
• Root: अवधि (प्रातिपदिक)

• सम्: together; completely
• सम्: — (क्रियायोगे)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• पुनामि: I purify/cleanse
• पुनामि: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √पू (धातु: पू पवने/शोधने)