Sukta 2
Sukta 4.2
Vāmadeva Gautama (traditional attribution for RV 4.2)
Agni
Triṣṭubh (probable for RV 4.2; this verse conforms to Triṣṭubh cadence)
RV 4.2 គឺជាការឧទានរបស់វាមទេវៈទៅកាន់អគ្នី ដែលជាអមតៈនៅក្នុងសព្វសាសន៍, ជាហោត្រ៍ ជាអ្នកឃើញ និងជាអានុភាពសកម្មក្នុងចំណោមទេវៈ, ដែលតាំងត្រាត (សត្យសុកម្ម) ក្នុងជីវិតមនុស្សតាមរយៈការបូជានិងការបញ្ចុះបញ្ចូល។ ការឧទាននេះសុំឲ្យអគ្នីទ្រទ្រង់បញ្ញាដ៏លុចលាល ញែកចេញនូវការយល់ដឹងត្រឹមត្រូវពីចំណង់ចិត្តដ៏ច្របូកច្របល់និងកោងក្រាស និងប្រគល់នូវសម្បត្តិដ៏ទូលំទូលាយមានរូបភាពច្រើនដែលគាំទ្រដល់កូនចៅ។ ការឧទានបញ្ចប់ដោយការថ្វាយនូវពាក្យសម្ដីរបស់កវី និងការអំពាវនាវឲ្យអគ្នីពន្លឺឡើង និងប្រគល់ "ទ្រព្យសម្បត្តិដ៏ធំ" នៃសេចក្ដីល្អដ៏ពេញលេញ។
Mantras
Mantra 1
यो मर्त्येष्वमृत ऋतावा देवो देवेष्वरतिर्निधायि । होता यजिष्ठो मह्ना शुचध्यै हव्यैरग्निर्मनुष ईरयध्यै ॥
ទ្រង់ដែលជាអមតៈក្នុងចំណោមមនុស្សសត្វ ជាព្រះដែលទ្រទ្រង់នូវសច្ចធម៌ ត្រូវបានតម្កើងជាអ្នកបង្កើតចលនាក្នុងចំណោមព្រះទាំងឡាយ ព្រះអគ្នីជាហោតារ ជាអ្នកមានជំនាញក្នុងការបូជា ដោយអំណាចដ៏ធំរបស់ទ្រង់ ទ្រង់បានបង្កើតនូវបញ្ញាដ៏ពន្លឺ ហើយដោយនូវវត្ថុបូជា ទ្រង់បានជំរុញមនុស្សឲ្យឡើងទៅលើ។
Mantra 2
इह त्वं सूनो सहसो नो अद्य जातो जाताँ उभयाँ अन्तरग्ने । दूत ईयसे युयुजान ऋष्व ऋजुमुष्कान्वृषणः शुक्राँश्च ॥
នៅទីនេះ ឱព្រះបុត្រនៃអំណាច ដែលបានកើតថ្ងៃនេះសម្រាប់យើង សូមឲ្យទ្រង់ចូលទៅរវាងកំណើតទាំងពីរ ឱព្រះអគ្នី ជាអ្នកនាំសារទ្រង់បានទៅ ដោយប្រកបនូវថាមពលដ៏ខ្ពស់ ដ៏ខ្លាំងក្លា ដែលបើកទៅត្រង់ ហើយដ៏រលងភ្លឺ។
Mantra 3
अत्या वृधस्नू रोहिता घृतस्नू ऋतस्य मन्ये मनसा जविष्ठा । अन्तरीयसे अरुषा युजानो युष्माँश्च देवान्विश आ च मर्तान् ॥
សេះរបស់ទ្រង់លឿនណាស់ ដែលកំពុងតែបង្កើនកម្លាំង មានពណ៌ក្រហម ហើយស្រក់ទឹកឃ្មុំនៃភាពត្រេកអរ ដោយចិត្តខ្ញុំយល់ឃើញថាវាជាអ្វីដ៏លឿនបំផុតសម្រាប់សច្ចធម៌ ដូច្នេះទ្រង់បានចេញទៅរវាង ដោយប្រកបនូវអំណាចដ៏ក្រហម នាំយកព្រះទាំងឡាយ និងពួកមនុស្សឲ្យមកជាចលនាតែមួយទៅកាន់សច្ចធម៌។
Mantra 4
अर्यमणं वरुणं मित्रमेषामिन्द्राविष्णू मरुतो अश्विनोत । स्वश्वो अग्ने सुरथः सुराधा एदु वह सुहविषे जनाय ॥
សូមនាំព្រះអរ្យមន ព្រះវរុណ ព្រះមិត្រមក សូមនាំព្រះឥន្ទ្រ និងព្រះវិស្ណុ ព្រះមរុតទាំងឡាយ និងព្រះអស្វិនទាំងឡាយមក ឱព្រះអគ្នី ដោយសេះដ៏ល្អ រថដ៏ល្អ និងការសម្រេចដ៏ល្អ សូមនាំពួកទ្រង់ទៅកាន់ប្រជាជនដែលបូជាដោយល្អ សូមឲ្យសារពាង្គកាយរបស់មនុស្សទទួលនូវការប្រជុំពេញលេញនៃអំណាចទាំងឡាយ។
Mantra 5
गोमाँ अग्नेऽविमाँ अश्वी यज्ञो नृवत्सखा सदमिदप्रमृष्यः । इळावाँ एषो असुर प्रजावान्दीर्घो रयिः पृथुबुध्नः सभावान् ॥
ឱព្រះអគ្នី ការបូជាក្លាយទៅជាអ្នកមានទ្រព្យនូវពន្លឺនៃពន្លឺ មានទ្រព្យនូវអំណាចដែលបង្កើតរូប មានទ្រព្យនូវថាមពលដ៏លឿន វាមានអ្នកថ្លៃថ្លា ជាមិត្តរួមការងារ ហើយមិនអាចបំផ្លាញបានក្នុងទីតាំងរបស់វា នេះជាអំណាចរបស់ទ្រង់ ឱព្រះអសុរដ៏ពន្លឺ ជាការបូជាដែលពេញដោយព្រះឥឡា ពេញដោយកម្លាំងបង្កើតកូនចៅ វាផ្តល់នូវទ្រព្យសម្បត្តិដ៏យូរអង្វែង មានមូលដ្ឋានទូលាយ ហើយស័ក្តិសមសម្រាប់ការប្រជុំនៃអំណាចខាងក្នុង។
Mantra 6
यस्त इध्मं जभरत्सिष्विदानो मूर्धानं वा ततपते त्वाया । भुवस्तस्य स्वतवाँ: पायुरग्ने विश्वस्मात्सीमघायत उरुष्य ॥
អ្នកណាដែលនាំយកនូវឥន្ធនៈមកឲ្យទ្រង់ ដោយការប្រទានភ្លើងដោយសេចក្តីប្រាថ្នា ឬក៏កំដៅក្បាលរបស់គាត់សម្រាប់ទ្រង់ ដោយសេចក្តីប្រាថ្នាខ្លាំងក្លា សម្រាប់គាត់ទ្រង់នឹងក្លាយជាអ្នកការពារដែលមានកម្លាំងខ្លួនឯង ឱព្រះអគ្នី ពីអ្នកដែលមានចិត្តអាក្រក់ទាំងអស់ ពីសត្រូវភាពទាំងអស់ សូមឲ្យទ្រង់ពង្រីក ហើយការពារគាត់។
Mantra 7
यस्ते भरादन्नियते चिदन्नं निशिषन्मन्द्रमतिथिमुदीरत् । आ देवयुरिनधते दुरोणे तस्मिन्रयिर्ध्रुवो अस्तु दास्वान् ॥
អ្នកណាដែលនាំយកអាហារមកឲ្យអ្នក ទោះបីជាអាហារមានតិចតួច អ្នកដែលអញ្ជើញភ្ញៀវដ៏រីករាយឲ្យអង្គុយ និងលើកឡើង - នៅពេលដែលអ្នកស្វែងរកព្រះបដិបត្តិទុកដុតក្នុងផ្ទះ សម្រាប់អ្នកឲ្យទាននោះ សូមឲ្យមានភាពសម្បូរសប្បាយដ៏មាំមួន ដែលមិនបរាជ័យ។
Mantra 8
यस्त्वा दोषा य उषसि प्रशंसात्प्रियं वा त्वा कृणवते हविष्मान् । अश्वो न स्वे दम आ हेम्यावान्तमंहसः पीपरो दाश्वांसम् ॥
អ្នកណាដែលសរសើរអ្នកនៅពេលយប់ និងនៅពេលព្រឹក ឬអ្នកណាដែលធ្វើឲ្យអ្នកស្រឡាញ់ដោយនូវតាជីនោះ - ដូចជាសេះនៅក្នុងក្រុមហ៊ុនរបស់ខ្លួន សូមចូលមកកាន់ផ្ទះរបស់គាត់។ ហៃព្រះអគ្នី អ្នកដែលកាន់ប្រអប់ សូមនាំអ្នកឲ្យទាននោះឆ្លងកាត់ទុក្ខវេទនា និងសេចក្ដីតូចចិត្ត។
Mantra 9
यस्तुभ्यमग्ने अमृताय दाशद्दुवस्त्वे कृणवते यतस्रुक् । न स राया शशमानो वि योषन्नैनमंहः परि वरदघायोः ॥
អ្នកណាដែលនូវតាជីដល់អ្នក ហៃព្រះអគ្នី ដល់ព្រះដ៏អមតៈ និងធ្វើសេចក្ដីគោរពរបស់គាត់ក្នុងអ្នកដោយចាន់ដែលមានវិន័យ - គាត់មិនបានធ្លាក់ចេញពីភាពសម្បូរសប្បាយទោះបីគាត់ខិតខំប្រឹងប្រែង; ទុក្ខវេទនាមិនបិទជុំវិញគាត់ ហើយនឹងសេចក្ដីទុក្ខពីអ្នកដែលមានចិត្តអាក្រក់។
Mantra 10
यस्य त्वमग्ने अध्वरं जुजोषो देवो मर्तस्य सुधितं रराणः । प्रीतेदसद्धोत्रा सा यविष्ठासाम यस्य विधतो वृधासः ॥
អ្នកដែលទទួលយកផ្លូវនូវតាជីរបស់គាត់ ហៃព្រះអគ្នី - ព្រះដ៏រុងរឿងដែលរីករាយក្នុងការងារដែលបានរៀបចំល្អរបស់មនុស្សស្លាប់ - នោះអំណាចបុរោហិតនៅទីនោះដោយភាពរីករាយ។ ហៃព្រះអគ្នីដ៏ក្មេងបំផុត សម្រាប់អ្នកដែលបម្រើនោះ សូមឲ្យការលូតលាស់នៃការកើតជាកើនឡើង។
Mantra 11
चित्तिमचित्तिं चिनवद्वि विद्वान्पृष्ठेव वीता वृजिना च मर्तान् । राये च नः स्वपत्याय देव दितिं च रास्वादितिमुरुष्य ॥
ហៃព្រះអគ្នី អ្នកដែលស្គាល់ សូមពិចារណា និងប្រមូលសម្រាប់យើងនូវការស្គាល់ដ៏ត្រឹមត្រូវ និងបំបែកវាចេញពីចលនាដ៏ខុស និងច្របល់; ដូចអ្នកដែលជ្រើសរើសគាំទ្រដ៏ល្អ សូមបំបែកចេញនូវការលើកទឹកចិត្តរបស់មនុស្យស្លាប់ដែលងក់ងក។ សូមឲ្យយើងនូវភាពសម្បូរសប្បាយ និងអំណាចដើម្បីបង្កើតកូនចៅដ៏ថ្លៃថ្នូរ; សូមប្រទានឲ្យយើងនូវទិតិ និងការពារសម្រាប់យើងនូវអទិតិ។
Mantra 12
कविं शशासुः कवयोऽदब्धा निधारयन्तो दुर्यास्वायोः । अतस्त्वं दृश्याँ अग्न एतान्पड्भिः पश्येरद्भुताँ अर्य एवैः ॥
អ្នកស្រមៃដែលមិនត្រូវបានបោកប្រាស់ បានបង្រៀនអ្នកស្រមៃ និងបានតម្កល់គាត់ឲ្យមាំក្នុងទីស្នាក់នៃកម្លាំងជីវិត។ ហេតុនេះ ហៃព្រះអគ្នី សូមអ្នកមើលឃើញនូវអស្ចារ្យដែលមើលឃើញទាំងនេះដោយផ្លូវរបស់អ្នក - អ្នកដែលជាអ្នកដ៏ថ្លៃថ្នូរដោយការទៅរបស់អ្នក។
Mantra 13
त्वमग्ने वाघते सुप्रणीतिः सुतसोमाय विधते यविष्ठ । रत्नं भर शशमानाय घृष्वे पृथु श्चन्द्रमवसे चर्षणिप्राः ॥
អ្នក ហៃព្រះអគ្នី ជាអ្នកនាំផ្លូវដ៏ល្អឥតខ្ចោសសម្រាប់អ្នកឲ្យនូវតាជី សម្រាប់អ្នកប្រាថ្នាដែលទាញសូម៉ា; ហៃព្រះអគ្នីដ៏ក្មេងបំផុត សូមនាំយកនូវទ្រព្យដ៏មានតម្លៃទៅឲ្យអ្នកដែលខិតខំប្រឹងប្រែង ដល់អ្នកដែលមានចិត្តប៉ិនប្រសប់។ សូមឲ្យជំនួយរបស់អ្នកទូលាយ និងរុងរឿងសម្រាប់ប្រជាជនដែលរីកដុះដាល។
Mantra 14
अधा ह यद्वयमग्ने त्वाया पड्भिर्हस्तेभिश्चकृमा तनूभिः । रथं न क्रन्तो अपसा भुरिजोॠतं येमुः सुध्य आशुषाणाः ॥
ហើយនៅពេលនោះ ហៃព្រះអគ្នី នៅពេលដែលយើងបានបង្កើតដោយផ្លូវរបស់យើង ដោយដៃរបស់យើង ដោយរាងកាយរបស់យើងនូវការងារមួយសម្រាប់អ្នក - ដោយការរីកដុះដាលដូចរទេះដោយការងាររបស់យើង - សូមឲ្យអ្នកដែលមានចិត្តច្បាស់លាស់ ដែលរហ័សក្នុងការលើកទឹកចិត្ត កាន់ខ្ជាប់នូវសេចក្ដីពិត។
Mantra 15
अधा मातुरुषसः सप्त विप्रा जायेमहि प्रथमा वेधसो नॄन् । दिवस्पुत्रा अङ्गिरसो भवेमाद्रिं रुजेम धनिनं शुचन्तः ॥
នៅពេលនោះ សូមឲ្យយើងកើតជាអ្នកដែលមានការលើកទឹកចិត្តទាំងប្រាំពីរពីព្រះមាតានៃព្រះអាទិត្យរះ ជាអ្នកដំបូងក្នុងចំណោមអ្នកបង្កើតមនុស្ស។ សូមឲ្យយើងក្លាយជាអង្គីរសៈ ជាកូនប្រុសរបស់ស្ថានសួគ៌; ដោយការរុងរឿងដោយបរិសុទ្ធិភាព សូមឲ្យយើងបំបែកថ្ម និងបញ្ចេញទ្រព្យសម្បត្តិដែលស្ថិតនៅខាងក្នុង។
Mantra 16
अधा यथा नः पितरः परासः प्रत्नासो अग्न ऋतमाशुषाणाः । शुचीदयन्दीधितिमुक्थशासः क्षामा भिन्दन्तो अरुणीरप व्रन् ॥
នៅពេលនោះ ដូចជាបិតាយើងក្នុងសម័យបុរាណ ជាអ្នកដែលប្រាថ្នានូវសេចក្ដីពិតបានធ្វើ - ដូច្នេះដែរ ហៃព្រះអគ្នី: ដោយបរិសុទ្ធិ ដោយការប្រកាសពាក្យ ពួកគាត់បាននាំយកនូវពន្លឺដ៏រុងរឿង; ដោយការបំបែកផែនដី ពួកគាត់បានបើកឲ្យឃើញនូវពន្លឺដ៏ក្រហម និងបានបោះវាឲ្យសេរី។
Mantra 17
सुकर्माणः सुरुचो देवयन्तोऽयो न देवा जनिमा धमन्तः । शुचन्तो अग्निं ववृधन्त इन्द्रमूर्वं गव्यं परिषदन्तो अग्मन् ॥
ធ្វើការល្អ ពន្លឺភ្លឺស្រស់ បែរមកទិសទេវៈ ពួកគេបង្កើតកំណើតដូចទេវៈដោយដង្ហើមនៃអំណាច ធ្វើខ្លួនឲ្យបរិសុទ្ធ ពួកគេបង្កើនអគ្នី និងបន្ថែមឥន្ទ្រៈ ពួកគេទៅអង្គុយជុំវិញទ្រុងទូលាយនៃហ្វូងគោពន្លឺ ដែលជាកាំរស្មីនៃចំណេះដឹង។
Mantra 18
आ यूथेव क्षुमति पश्वो अख्यद्देवानां यज्जनिमान्त्युग्र । मर्तानां चिदुर्वशीरकृप्रन्वृधे चिदर्य उपरस्यायोः ॥
ដូចហ្វូងគោ អំណាចជីវិតសម្បូរបានបង្ហាញខ្លួន នៅពេលកំណើតអម្ចាស់នៃទេវៈចូលមកដល់ សូម្បីតែសម្រាប់មនុស្សស្លាប់ ឧរវសីទាំងឡាយដែលជាប្រភពនៃការបំផុសគំនិតពន្លឺទូលាយត្រូវបានបង្កើតឡើង សូម្បីតែសម្រាប់ការលូតលាស់ អ្នកថ្លៃបានរកឃើញអំណាចជីវិតខ្ពស់។
Mantra 19
अकर्म ते स्वपसो अभूम ऋतमवस्रन्नुषसो विभातीः । अनूनमग्निं पुरुधा सुश्चन्द्रं देवस्य मर्मृजतश्चारु चक्षुः ॥
យើងបានក្លាយជាអ្នកធ្វើការល្អរបស់អ្នក ហើយអគ្នី ព្រះអាទិត្យរះទាំងឡាយដែលពន្លឺភ្លឺស្រស់ បានចាក់បញ្ចូលសច្ចៈទាំងឡាយ តាមរបៀបជាច្រើន ពួកគេបានធ្វើឲ្យអគ្នីគ្មានកំហុស និងពន្លឺស្រស់ស្អាត ពួកគេជូតភ្នែកស្រស់ស្អាតរបស់ទេវៈ ដែលជាការមើលឃើញនៃភ្លើង។
Mantra 20
एता ते अग्न उचथानि वेधोऽवोचाम कवये ता जुषस्व । उच्छोचस्व कृणुहि वस्यसो नो महो रायः पुरुवार प्र यन्धि ॥
ពាក្យទាំងនេះ ហើយអគ្នីជាអ្នកតម្រឹម យើងបាននិយាយទៅកាន់អ្នកជាអ្នកមើលឃើញ សូមទទួលយកពួកវា ចាប់ផ្តើមពន្លឺភ្លឺ ធ្វើឲ្យយើងមានសុភមង្គលធំឡើង បញ្ជូនចេញមកកាន់យើងនូវភាពសម្បូរណ៍ធំ ដែលមានទ្រង់ទ្រាយជាច្រើនដែលគួរប្រាថ្នា។
Inside Sukta 2
How it unfolds
- Where it opens
Agni is hailed as immortal within mortals and as ṛtāvān—installed as the active mover among the gods and the most capable hotṛ.
- Development
The hymn develops Agni’s double work: outwardly carrying offerings and sustaining the sacrificial order, inwardly kindling luminous intelligence and uplifting the human being; petitions broaden into prosperity and right governance of life-forces.
- Climax
The prayer for discriminative power: Agni is asked to gather true citti and separate it from acitti, setting apart crooked mortal impulses, and to grant Diti (right division/order) while protecting Aditi (undivided infinity).
- Where it settles
The poet offers his ucathāni (utterances) to the seer-fire and asks Agni to blaze out, create a greater good, and send forth abundant, many-formed plenitude.
The deity: Agni
- In the VedaAgni is the divine Fire: hotṛ (priest), kaví (seer), and vedhá (ordainer), born in the kindling yet called “immortal among mortals.” He is set “among the gods” as the moving force that carries offerings and awakens radiance and understanding.
- Cosmic functionMediator between human and divine realms—receiving oblations, conveying them to the gods, sustaining ṛta through yajña, and energizing growth, protection, and prosperity in the community.
- Inner significanceThe flame of consciousness and aspiration: the power that kindles śuci-dhī (luminous intelligence), discriminates citti from acitti (right insight from confusion), and lifts the human being upward toward truth and wholeness (Aditi).
The seer
- Vāmadeva GautamaGautama gotra (Vāmadeva as a Gautama seer of Mandala 4) · A major Ṛgvedic seer of the Fourth Maṇḍala, celebrated for profound Agni hymns and for visionary, inward readings of sacrifice where Agni becomes the power of illumination and right discernment (citti) within the human being.
Famous verses
amṛta ṛtāvā ("immortal, bearer of ṛta")
cittim acittiṃ ("discernment and non-discernment")
maho rāyaḥ ("great plenitude/wealth")
Attributes of the deity
- Hotṛ (chief invoker/priest)
- Kaví (seer-poet)
- Vedhá (ordainer, arranger of right order)
- Ṛtāvān (bearer of ṛta)
- Śuci (pure, bright)
- Messenger who carries offerings
- Discriminating intelligence (viveka-like function)
- Giver of rāyí (plenitude, wealth) and protection
Also by this seer
- Attributed authorship of many hymns in Rig Veda Mandala 4 (Vāmadeva’s collection), especially Agni-centered sūktas
- Traditional association with the Vāmadeva tradition and the name “Vāmadeva” later revered in Śaiva and mantra lineages (as an archetypal seer-name)
The rite, step by step
- Prepare the altar/household fire-place (vedi) and seat for Agni; ritually clean the space.
- Kindle Agni (ādhāna/agnipraṇayana contextually) and stabilize the flame with fuel (samidh).
- Recite Agni-stuti verses invoking Agni as hotṛ and ṛtāvān; invite him to take his seat among the gods.
- Offer oblations with svāhā—asking Agni to kindle śuci-dhī and to separate right from wrong impulses.
- Conclude with uttered praise (ucathāni), requesting Agni to blaze forth and to send “great wealth” and well-being.
- Silent or spoken dedication: may the rite support posterity (su-apatya) and protect Aditi (wholeness).
Offerings
- Ghee (ājya)
- Samidh/fuel sticks
- Grain or simple havis (as available)
- Optional fragrant offerings (resins) depending on tradition
Frequently Asked Questions
It presents Agni as the divine fire who brings truth-order (ṛta) into human life—through worship he awakens clear intelligence and leads the seeker upward, while also granting protection and prosperity.
The hymn asks Agni to help us recognize true understanding (citti) and separate it from confusion or wrong movement (acitti), so our actions become straight and well-ordered rather than crooked.
Here Diti points to right division, measure, and ordering in life, while Aditi points to the undivided, expansive wholeness; the prayer seeks both: good order without losing inner freedom and infinity.
Ask anything about Sukta 2 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
