Adhyaya 88: Account of the Extents of Śālmaladvīpa, Gomedadvīpa, and Puṣkaradvīpa

Verse 1

रुद्र उवाच । त्रिषु शिष्टेषु वक्ष्यामि द्वीपेषु मनुजान्युत । शाल्मलं पञ्चमं वर्षं प्रवक्ष्ये तन्निबोधत । क्रौञ्चद्वीपस्य विस्ताराच्छाल्मलो द्विगुणो मतः ॥ ८८.१ ॥

ルドラは言った。「人のうち最勝の者よ、今、残る三つのド्वीपाについて語ろう。第五のヴァルシャであるシャールマラを説くゆえ、よく心して聞け。広さにおいて、シャールマラはクラウンチャ・ド्वीपाの二倍と見なされる。」

Verse 2

श्रीवराह उवाच । एवमुक्त्वा गतो रुद्रः क्षणाददृश्यमूर्तिमान् । ते च सर्वे गता देवा ऋषयश्च यथागतम् ॥ ८८.३ ॥

シュリー・ヴァラーハは言った。「かく語り終えるや、ルドラは刹那にして姿を見えぬものとして去った。さらに、そこにいた神々と聖仙たちも皆、来たときのままにそれぞれ帰って行った。」

Verse 3

घृतसमुद्रमावृत्य व्यवस्थितस्तद्विस्तारो द्विगुणस्तत्र च सप्त पर्वताः प्रधानास्तावन्ति वर्षाणि तावत्यो नद्यः । तत्र च पर्वताः । सुमहान् पीतःशातकुम्भात् सार्वगुणसौवर्णरोहितसुमनसकुशल ----- जाम्बूनदवैद्युता इत्येते कुलपर्वता वर्षाणि चेति । अथ षष्ठं गोमेदं कथ्यते । शाल्मलं यथा सुरोदेनावृतं तद्वत् सुरोदोऽपि तद्द्विगुणेन गोमेदेनावृतः । तत्र च प्रधानपर्वतौ द्वावेव । एकस्य तावत्तावसरः । अपरश्च कुमुद इति । समुद्रश्चेक्षुरसस्तद्द्विगुणेन पुष्करेणावृतः । तत्र च पुष्कराख्ये मानसो नाम पर्वतः । तदपि द्विधा छिन्नं वर्षं तत्प्रमाणेन च । स्वादोदकेनावृतम् । ततश्च कटाहम् । एतत् पृथिव्याः प्रमाणम् । ब्रह्माण्डस्य च सकटाहविस्तारप्रमाणम् । एवंविधानामण्डानां परिसंख्यां न विद्यते । एतानि कल्पे कल्पे भगवान् नारायणः क्रोडरूपी रसातलान्तःप्रविष्टानि दंष्ट्रैकैनोद्धृत्य स्थितौ स्थापयति । एष वः कथितो मार्गो भूमेरायामविस्तरः । स्वस्ति वोऽस्तु गमिष्यामि कैलासं निलयं द्विजाः

酥油の海に囲まれて、その広がりはそこで二倍と定められ、七つの主要な山があり、同数のヴァルシャ（varṣa）と同数の河がある。そこにある山々—スーマハーン（Sumahān）、ピータ（Pīta）、シャータクンバ（Śātakumbha）、サールヴァグナ（Sārvaguṇa）、サウヴァルナ（Sauvarṇa）、ローヒタ（Rohita）、スーマナス（Sumanas）、クシャラ（Kuśala）、… ジャーンブーナダ（Jāmbūnada）、ヴァイデュタ（Vaidyuta）—これらが境界の（kula）山であり、また諸ヴァルシャも同様である。次に第六のドヴィーパ、ゴーメーダ（Gomeda）が説かれる。シャールマラ（Śālmala）がスラの海に囲まれるように、スラの海もまた、その二倍の量でゴーメーダに囲まれる。そこには主要な山が二つのみあり、一つはターヴァト・ターヴァサラ（Tāvat-tāvasara）、もう一つはクムダ（Kumuda）と呼ばれる。海は甘蔗汁の海（Ikṣurasa）であり、その二倍の量でプシュカラ（Puṣkara）に囲まれる。プシュカラと名づけられるドヴィーパには、マーナサ（Mānasa）という山がある。その地域もまた、量に応じて二つに分かれる。そこは甘水の海スヴァードーダカ（Svādodaka）に囲まれ、そして宇宙の「釜」（kaṭāha）が続く。これが大地の尺度であり、また釜状の包囲を含むブラフマーンダ（brahmāṇḍa）の広がりの尺度でもある。このような卵形宇宙の数は知られない。各カルパにおいて、世尊ナーラーヤナ（Bhagavān Nārāyaṇa）は猪の姿となり、ラサータラ（Rasātala）の果てに入り、一つの牙でそれらを持ち上げて安定のうちに据える。かくして、地の長さと広さの道筋（叙述）は汝らに語られた。汝らに吉祥あれ。われはカイラーサ（Kailāsa）という我が住処へ赴く、二度生まれの者たちよ。」