Adhyaya 66

Verse 1

सूत उवाच । ततस्त्रयोदशे वर्षे व्यतीते समये तदा । उपप्लवे संगतेषु सर्वराजसु पांडवाः

スータは語った。第十三年が過ぎ、定められた時が到来し、諸王がウパプラヴァに集ったとき、パーンダヴァらもまたそこに在った。

Verse 2

योद्धुमागत्य संतस्थुः कुरुक्षेत्रं महारथाः । कौरवाश्चापि संतस्धुर्दुर्योधनपुरोगमाः

大いなる戦車武者たちは戦いのために来たりて、クルクシェートラに陣を敷いた。カウラヴァらもまた、ドゥルヨーダナを先頭に布陣した。

Verse 3

ततो भीष्मेण प्रोक्तां च नरैः श्रुत्वा युधिष्ठिरः । रथातिरथसंख्यां तु राज्ञां मध्ये वचोऽब्रवीत्

そのときユディシュティラは、人々からビ―シュマの宣言――すなわちラタとアティラタに数えられる武者の数――を聞き、諸王のただ中で言葉を発した。

Verse 4

भीष्मेण विहिता कृष्ण रथातिरथवर्णना । ततो दुर्योधनोऽपृच्छदिदं स्वीयान्महारथान्

おおクリシュナよ、かくしてビ―シュマはラタとアティラタの説示を定めた。するとドゥルヨーダナは、自軍の大戦車武者たちにこの問いを発した。

Verse 5

ससैन्यान्पांडवानेतान्हन्यात्कालेन केन कः । मासेन तु प्रतिज्ञातं भीष्मेण च कृपेण च

「このパーンダヴァらを、その軍勢もろとも討ち滅ぼすのは誰か。しかも、いかほどの時を要するのか。」ビ―シュマとクリパは「一か月のうちに」と誓約していたからである。

Verse 6

पक्षं द्रोणेन चाह्नां च दशभिर्द्रौणिना रणे । षड्भिः कर्णेन च तथा सदा ममभयंकृता

ドローナによっては半月のうちに、ドラウニ（アシュヴァッターマン）によっては戦場で十日のうちに、またカルナによっては六日のうちに――彼らは常に我に恐れを起こさせる者であった。

Verse 7

तदहं स्वांश्च पृच्छामि केन कालेन हंति कः । एतच्छ्रुत्वा वचो राज्ञः फाल्गुनो वाक्यमब्रवीत्

それゆえ我は味方に問う――誰が彼らを討ち、いかなる時日で成し遂げるのか。王の言葉を聞いて、パールグナ（アルジュナ）が答えて言った。

Verse 8

अयुक्तमेतद्भीष्माद्यैः प्रतिज्ञातं युधिष्ठिर । ततो जये च विजये निश्चयो हि मृषैव तत्

ユディシュティラよ、ビ―シュマらが立てたこの誓いは相応しくない。ゆえに勝利か敗北かという確かな断定は、まことに虚偽に等しい。

Verse 9

तवापि ये संति नृपाः सन्नद्धा रणसंस्थिताः । पश्यैतान्पुरुषव्याघ्रान्कालकल्पान्दुरासदान्

汝の側にもまた、鎧をまとい戦陣に立つ諸王がいる。見よ、これら人中の虎――時（カーラ）のごとく恐るべく、攻め難き者たちを。

Verse 10

द्रुपदं च विराटं च धृष्टकेतुं च कैकयम् । सहदेवं सात्यकिं च चेकितानं च दुर्जयम्

（我は見る）ドルパダとヴィラータ、ドゥリシュタケートゥとカイカヤ王、サハデーヴァとサーティヤキ、さらにチェキターナと、不落のドゥルジャヤを。

Verse 11

धृष्टद्युम्नं सपुत्रं च महावीर्यं घटोत्कचम् । भीमादींश्च महेष्वासान्केशवं चापराजितम्

「我は、子と共にあるドリシュタデュムナを見、また大いなる威力のガトートカチャを見、さらにビーマら偉大なる弓の達人たち、そしてケーシャヴァ——不敗の御方——をも見る。」

Verse 12

मन्येहमेकस्त्वेतेषां हन्यात्कौरववाहिनीम् । सन्नद्धाः प्रतिदृश्यंते भीष्माद्या बहवो रथाः

「我は思う、彼らのうちただ一人でさえクル族（カウラヴァ）の軍勢を討ち滅ぼし得よう。されど、武装を整えた戦車が多く見える——ビーシュマらが。」

Verse 13

तेभ्यो भयं न कार्यं ते फल्गवोऽमी मृगा इव

「彼らを恐れるな。これらの者は鹿のごときもの、ああファールガヴァよ。」

Verse 14

अस्माकं धनुषां घोषैरिदानीमेव भारत । कौरवा विद्रविष्यंति सिंहत्रस्ता मृगा इव

「我らの弓の轟きによって——まさに今、バーラタよ——カウラヴァらは獅子に怯える鹿のように散り散りに逃げ去るであろう。」

Verse 15

वृद्धाद्भीष्माद्द्विजाद्वृद्धाद्द्रोणादपि कृपादपि । बालिशात्किं भयं द्रौणेः सूतपुत्राच्च दुर्मतेः

「老いたビーシュマから何を恐れよう。老いたバラモンのドローナから、またクリパから何を恐れよう。さらに、愚かなドローナの子から、邪心を抱く御者の子から、何を恐れようか。」

Verse 16

अथवा चित्तनिर्वृत्यै ज्ञातुमिच्छसि भारत । शत्रूणां प्रत्यनीकेषु संधावच्छृणु मे वचः

あるいは、心を鎮めるためにこれを知りたいのなら、バーラタよ——敵の戦陣を疾く駆け抜けつつ、わが言葉を聞け。

Verse 17

एकोऽहमेव संग्रामे सर्वे तिष्ठंतु ते रथाः । एकाह्ना क्षपये सर्वान्कौरवान्सैन्यसंयुतान्

戦場では、我ひとりが戦う。汝らの戦車は皆、退いて立て。たった一日のうちに、軍勢を伴うクル族（カウラヴァ）をことごとく滅ぼそう。

Verse 18

इत्यर्जुनवचः श्रुत्वा स्मयन्दामोदरोऽब्रवीत् । एवमेतद्यथा प्राह फाल्गुनोऽयं मृषा न तत्

アルジュナの言葉を聞くと、ダーモダラは微笑んで言った。「そのとおりだ。このパールグナが語ったとおり——偽りではない。」

Verse 19

ततश्च शंखान्भेरीश्च शतशश्चैव पुष्करान् । निवार्य राजमध्यस्थो बर्बरीको वचोऽब्रवीत्

そのとき、諸王のただ中に立つバルバリーカは、法螺貝と太鼓、幾百の喇叭の音を制して、次の言葉を告げた。

Verse 20

येन तप्तं गुप्तक्षेत्रे येन देव्यः सुतोषिताः । यस्यातुलं बाहुबलं तेन चोक्तं निशम्यताम्

聞け、まさにその勇士が宣言する言葉を——グプタクシェートラにて苦行（タパス）を修し、女神たちをことごとく歓喜させ、比類なき腕力を具える者の言葉を。

Verse 21

यद्ब्रवीमि वचः सत्यं शृणुध्वं तन्नराधिपाः । आत्मनो वीर्यसदृशं केवलं न तु दर्पतः

王たちよ、聞け。わたしの語る言葉は真実である。わたしは己の武勇にふさわしいことのみを言うのであって、虚しい驕りからではない。

Verse 22

यदार्येण प्रतिज्ञातमर्जुनेन महात्मना । न मर्षयामि तद्वाक्यं कालक्षेपो महानयम्

高貴なる大心のアルジュナが誓い立てたその言葉を、わたしは容赦しない。この引き延ばしは大いなる時の浪費である。

Verse 23

सर्वे भवंतस्तिष्ठंतु सार्जुनाः सहकेशवाः । एको मुहूर्ताद्भीष्मादीन्सर्वान्नेष्ये यमक्षयम्

汝らは皆ここに留まれ、アルジュナとケーシャヴァと共に。われ一人、ただ一ムフールタのうちに、ビ―シュマをはじめ彼らすべてをヤマの住処へ送ろう。

Verse 24

मयि तिष्ठति केनापि शस्त्रग्राह्यं न क्षत्रियैः । स्वधर्मशपथो वोऽस्तु मृते ग्राह्यं ततो मयि

わたしがここに立つかぎり、いかなるクシャトリヤも誰に対しても武器を取ってはならぬ。汝らの自らのダルマにかけて誓え――わたしが討たれて後にのみ、わたしに向けて武器を取るがよい。

Verse 25

पश्यध्वं मे बलं बाह्वोर्देव्याराधनसंभवम् । माहात्म्यं गुप्तक्षेत्रस्य तथा भक्तिं च पांडुषु

見よ、デーヴィーへの礼拝より生じた我が両腕の力を。さらに、グプタクシェートラの偉大さと、パーンドゥの子らへの我がバクティ（信愛）をも見よ。

Verse 26

पश्यध्वं मे धनुर्घोरं तूणीरावक्षयौ तथा । खड्गं च देव्या यद्दत्तं ततो वच्मि वचस्त्विदम्

我が恐るべき弓と、尽きることなき二つの矢筒を見よ。さらに、この剣は女神デーヴィー自ら授け給うたもの。ゆえに今、我はこの言葉を告げる。

Verse 27

इति तस्य वचः श्रुत्वा क्षत्रिया विस्मयं ययुः । अर्जुनश्च कटाक्षेपे लज्जितः कृष्णमैक्षत

その言葉を聞いて、クシャトリヤたちは驚嘆に打たれた。アルジュナは横目の視線に恥じ、クリシュナの方を見やった。

Verse 28

तमाह ललितं कृष्णः फाल्गुनं परमं वचः । आत्मौपयिकमेवेदं भैमि पुत्रोऽभ्यभाषत

そのときクリシュナは、パールグナ（アルジュナ）に優しくこの上なく優れた言葉を告げた。「この言葉は、ただ彼自身の目的のためのみだ」と、ビー ミー（ドラウパディー）の子は言った。

Verse 29

नवकोटियुतोऽनेन पलाशी निहतः पुरा । क्षणादेव च पाताले श्रूयते महदद्भुतम्

かつて彼は、九コーティに随伴されたパラーシーを討ち、ただ一瞬にしてパーターラへと投げ落としたと聞く。まことに大いなる奇瑞として語り伝えられる。

Verse 30

पुनः प्रक्ष्यामदे त्वेनं क्वेनोपायेन कौरवान् । मुहूर्ताद्धंसि ब्रूहीति पृच्छयतां चाह तं जयः

さらに彼らは重ねて問うた。「いかなる手立てで、ただ一刻のうちにクル族（カウラヴァ）を滅ぼすのか。告げよ！」—そう問う者たちの中で、ジャヤが彼に語りかけた。

Verse 31

ततः स्मरन्यादवेंद्रो भैमिपुत्रमभाषत

そのときヤーダヴェーンドラ（クリシュナ）はその事を思い起こし、ビーマの子に語りかけた。

Verse 32

भीप्मद्रोणकृपद्रौणिकर्णदुर्योधनादिभिः । गुप्तां त्र्यंबकदुर्जेयां सेनां हंसि कथं क्षणात्

ビーマ、ドローナ、クリパ、ドラウニ、カルナ、ドゥルヨーダナらに守られ、三眼主トリヤンバカ（シヴァ）さえ難攻不落とみなすその軍を、どうして一瞬で滅ぼせようか。

Verse 33

अयं महान्विस्मयस्ते वचसो भैमिनंदन । संभूतः सर्वराज्ञां च फाल्गुनस्य च धीमतः

ビーマの子よ、汝の言葉により大いなる驚嘆が起こった――諸王の間にも、そして賢きパールグナ（アルジュナ）にさえ。

Verse 34

तद्ब्रूहि केनोपायेन मुहूर्ताद्धंसि कौरवान् । उपायवीर्यं ते ज्ञात्वा मंस्यामो वयमप्युत

ゆえに告げよ。いかなる手立てによって、汝は一刻にしてクル族（カウラヴァ）を滅ぼすのか。その方策の威力を知って、我らもまた判断しよう。

Verse 35

सूत उवाच । इत्युक्तो वासुदेवेन सर्वभूतेश्वरेण च । सिंहवक्षाः पर्वताभो नानाभूषणभूषितः

スータは語った。万有の主ヴァースデーヴァにそのように告げられると、彼は――獅子の胸をもち、山のごとき体躯で、さまざまな宝飾に荘厳され――前へと進み出た。

Verse 36

घटास्यो घटहासश्च ऊर्ध्वकेशोऽतिदीप्ति मान् । विद्युदक्षो वायुजवो यश्चेच्छेन्नाशयेज्जगत्

壺のごとき顔、壺のごとき笑い、髪は逆立ち、甚だしい光輝に燃え立つ。眼は稲妻、速さは風—その気になれば世界を滅ぼし得る者。

Verse 37

देवीदत्तातुलबलो बर्बरीकोऽभ्यभाषत । यदि वो मानसं वीरा उपायस्य प्रदर्शने

女神より比類なき力を授かったバルバリーカは語った。「おお勇士たちよ、もし汝らの心がその方法を見んと望むなら…」

Verse 38

तदहं दर्शयाम्येष पश्यध्वं सहकेशवाः । इत्युक्त्वा धनुरारोप्य संदधे विशिखं त्वरन् । निःशल्यं चापि संपूर्णं सिंदूराभेण भस्मना

「ならば示そう—ケーシャヴァと共に見よ！」そう言うや、彼は素早く弓に弦を張り、矢をつがえた。その矢は欠けるところなく妨げもなく、朱（シンドゥーラ）色に染まる聖灰によって力を帯びていた。

Verse 39

आकर्णमाकृप्य च तं मुमोच मुखादथोद्भूतमभूच्च भस्म

矢を耳元まで引き絞って放つと、たちまちその口より聖灰が噴き出した。

Verse 40

सेनाद्वये तच्च पपात शीघ्रं यस्यैव यत्रास्ति च मृत्युमर्म । सर्वरोमसु भीष्मस्य कंठे राधेयद्रोणयोः

その燃え立つ印は両軍に素早く降りかかり、各々の死の急所（マルマ）の在るところを寸分違わず打った。ビーマには全身の毛の上に、ラーデーヤ（カルナ）とドローナには喉に。

Verse 41

ऊरौ दुर्योधनस्यापि शल्यस्यापि च वक्षसि । कंठे च शकुनेर्दीप्तं भगदत्तस्य चापतत्

それはドゥルヨーダナの太腿に、シャリヤの胸に、シャクニの喉に落ち、燃え盛る印はバガダッタの上にも落ちた。

Verse 42

कृष्णस्य पादतल लके कंठे द्रुपदमत्स्ययोः । शिखंडिनस्तथा कट्यां कंठे सेनापतेस्तथा

クリシュナには足の裏に、ドルパダとマツヤ王には喉に、シカンディンには腰に、そして総司令官にも同様に喉に落ちた。

Verse 43

पपात रक्तं तद्भस्म यत्र येषां च मर्म च । केवलं चैव पांडूनां कृपद्रोण्योश्च नास्पृशत

その血のような灰は、まさに彼らの急所がある場所に落ちた。しかし、パンダヴァたちには全く触れず、クリパとドローナにも触れなかった。

Verse 44

इति कृत्वा ततो भूयो बर्बरीकोऽभ्यभाषत । दृष्टं भवद्भिरेवं यन्मया मर्म निरीक्षितम्

そうして、バルバリーカは再び語った。「私がどのようにして急所を見極めたか、あなた方は今、目の当たりにしました。」

Verse 45

अधुना पातयिष्यामि मर्मस्वेषां शिताञ्छरान् । देवीदत्तानमोघाख्यान्यैर्मरिष्यंत्यमी क्षणात्

「今、私は彼らの急所に鋭い矢を放ちます。女神より授かりし、必中として知られる矢によって、これらの者たちは瞬く間に死ぬでしょう。」

Verse 46

शपथा वः स्वधर्मस्य शस्त्रं ग्राह्यं न वः क्वचित् । मुहूर्तात्पातयिष्यामि शत्रूनेताञ्छितैः शरैः

あなた方自身のダルマへの誓いにかけて、決して武器を取ってはなりません。一ムフールタの間に、私は鋭い矢でこれらの敵を打ち倒しましょう。

Verse 47

ततो विस्मितचित्तानां युधिष्ठिरपुरोगिणाम् । आसीन्निनादः सुमहान्साधुसाध्विति शंस ताम्

その時、ユディシュティラをはじめとする驚嘆した人々の間から、彼を称える非常に大きな歓声が上がった。「素晴らしい！素晴らしい！」

Verse 48

वासुदेवश्च संक्रुद्धश्चक्रेण निशितेन च । एवं ब्रुवत एवास्य शिरश्छित्त्वा न्यपातयत्

しかしヴァースデーヴァは激怒し、鋭い円盤（チャクラ）を用いて、彼がまだそのように話している最中にその首を切り落とし、地に投げ捨てた。

Verse 49

ततः क्षणात्सर्वमासीदाविग्रं राजमं डलम् । व्यलोकयन्केशवं ते विस्मिताश्चाभवन्भृशम्

その時、一瞬にして王族の集まり全体が静まり返り、騒乱は収まった。ケーシャヴァを見つめながら、彼らは非常に驚いた。

Verse 50

किमेतदिति प्राहुश्च बर्बरीकः कुतो हतः । पांडवाश्चापि मुमुचुरश्रूणि सहपार्थिवाः

「これは何事か」と彼らは叫んだ。「なぜバルバリーカが殺されたのか？」パーンダヴァたちもまた、集まった王たちと共に涙を流した。

Verse 51

हाहा पुत्रेति च गृणन्प्रस्खलंश्च पदेपदे । घटोत्कचोऽपतद्दीनः पुत्रोपरि विमूर्छितः

「ああ、わが子よ！」と叫び、歩むごとにつまずきながら、悲嘆のガトートカチャは倒れ、わが子の上に気絶して伏した。

Verse 52

एतस्मिन्नंतरे देव्यश्चतुर्दश समाययुः

そのとき、十四柱の女神たちが一斉に到来した。

Verse 53

सिद्धांबिका क्रोडमाता कपाली तारा सुवर्णा च त्रिलोकजेत्री । भाणेश्वरी चर्चिका चैकवीरा योगेश्वरी चंडिका त्रैपुरा च

その女神たちは、シッダーアンビカー、クローダマーター、カパーリー、ターラー、スヴァルナー、トリローカジェートリー；さらにバーネーシュヴァリー、チャルチカー、エーカヴィーラー、ヨーゲーシュヴァリー、チャンディカー、トライプラーであった。

Verse 54

भूतांबिका हरसिद्धिस्तथामूः संप्राप्य तस्थुर्नृपविस्मयंकराः । श्रीचंडिकाऽश्वास्य ततौ घटोत्कचं प्रोवाच वाक्यं महता स्वरेण

ブータ―アンビカー、ハラシッディらも到来してそこに立ち、王たちを驚嘆させた。ついで聖なるチャンディカーはガトートカチャを慰め、力強い声で言葉を告げた。

Verse 55

शृणुध्वं पार्थिवाः सर्वे कृष्णेन विदितात्मना । हेतुना येन निहतो बर्बरीको महाबलः

「諸王よ、皆聞け。真我を見抜くクリシュナが、ある特別の理由によって、無比の力をもつバルバリーカを討ったのだ。」

Verse 56

मेरुमूर्ध्नि पुरा पृथ्वी समवेतान्दिवौकसः । भाराक्रांता जगादैतान्भारोऽप ह्रियतां हि मे

昔、メール山の頂にて、重荷に押し潰された大地は集いし神々に告げた。「まことに我が重荷を取り除き給え。」

Verse 57

ततो ब्रह्मा प्राह विष्णुं भगवंस्त्वमिदं शृणु । देवास्त्वानुगमिष्यंति भारं हर भुवः प्रभो

そのとき梵天はヴィシュヌに告げた。「福徳の主よ、これを聞き給え。神々は汝に従わん。大地の重荷を取り除き給え、地の主よ。」

Verse 58

ततस्तथेति तन्मेने वचनं विष्णुरव्ययः । एतस्मिन्नंतरे बाहुमुद्धृत्योच्चैरभाषत

かくして不滅のヴィシュヌは「然らば」とその言葉を受け入れた。その間に腕を高く掲げ、声高く語った。

Verse 59

सूर्यवर्चेति यक्षेंद्रश्चतुराशीतिकोटिपः । किमर्थं मानुषे लोके भवद्भिर्जन्म कार्यते

「スーリヤヴァルチャよ」と、八十四クロールを率いるヤクシャの王は言った。「いかなる目的により、汝らは人間界に生を受けようとするのか。」

Verse 60

मयि तिष्ठति दोषाणामनेकानां महास्पदे । सर्वे भवंतो मोदंतु स्वर्गेषु सह विष्णुना

我はここに留まり、多くの過失の大いなる住処となるゆえ、汝らは皆、ヴィシュヌと共に天界にて歓喜せよ。

Verse 61

अहमेकोऽवतीर्यैतान्हनिष्यामि भुवो भरान् । स्वधर्मशपथा वो वै संति चेज्जन्म प्राप्स्यथ

我ひとりが降臨し、この大地にのしかかる重荷どもを討ち滅ぼそう。もし汝らが自らのダルマにかけて誓った誓願がなお堅固ならば、汝らはまことに地上に生を得るであろう。

Verse 62

इत्युक्तवचने ब्रह्मा क्रुद्धस्तं समभाषत । दुर्मते सर्वदेवानामविषह्यं महाभरम्

その言葉が語られるや、ブラフマーは憤り、彼に告げた。「おお、邪心の者よ！この大いなる重荷は、諸天すべてにとってさえ耐え難い。」

Verse 63

स्वसाध्यं ब्रूषे मोहात्त्वं शापयोग्योऽसि बालिश । देशकालोचितं स्वीयं परस्य च बलं हृदा

迷妄により、汝は「自分には容易」と語る。愚か者よ、汝は呪詛に値する。心において、場所と時にかなうことを量れ—己が力と、他者の力とをも。

Verse 64

अविचार्यैव प्रभुषु वक्ति सोऽर्हति दंडनम् । तस्माद्भूभारहरणे युद्धस्योपक्रमे सति

熟慮なく目上に物申す者は、罰を受けるに値する。ゆえに、大地の重荷を除くための戦の企てがいま始まらんとするとき——

Verse 65

शरीरनाशं कृष्णात्त्वमवाप्स्यसि न संशयः । एवं शप्तो ब्रह्मणाऽसौ विष्णुमेतदयाचत

「汝はクリシュナの手によって身を滅ぼすであろう。疑いはない。」かくしてブラフマーに呪われた彼は、ついでヴィシュヌにこの恩寵を願い求めた。

Verse 66

यद्येवं भविता नाशस्तदेकं देव प्रार्थये । जन्मप्रभृति मे देहि मतिं सर्वार्थसाधनीम्

もし滅びがまことにそのように定まっているのなら、ただ一つ願います、主よ。生まれし時より、あらゆる正しき目的を成就させる智慧を我に授け給え。

Verse 67

ततस्तथेति तं प्राह केशवो देवसंसदि । शिरस्ते पूजयिष्यंति देव्याः पूज्यो भविष्यसि

そのときケーシャヴァは神々の会座において彼に告げた。「然り、そうあれ。」さらに、「汝の首は礼拝され、汝は女神（デーヴィー）に礼拝されるに足る者となる」と。

Verse 68

इत्युक्त्वा चावतीर्णोऽसौ सह देवैर्हरिस्तदा । हरिर्नाम स कृष्णोऽसौ भवंतस्ते तथा सुराः

そう言い終えると、ハリはそのとき神々とともに降臨した。彼—すなわちクリシュナ—は「ハリ」と名づけられ、汝らもまた同じく降下して神々となった。

Verse 69

सूर्यवर्चाः स चायं हि निहतो भैमिपुत्रकः । प्राक्छापं ब्रह्मणः स्मृत्वा हतोनेन महात्मना । तस्माद्दोषो न कृष्णेऽस्मिन्द्रष्टव्यः सर्वभू मिपैः

日輪のごとく輝く者—ビーマの子—はまことに討たれた。梵天ブラフマーの昔の呪いを想い起こし、この大いなる魂のクリシュナによって彼は滅ぼされた。ゆえに地上の諸王よ、このクリシュナにいささかの咎も見てはならぬ。

Verse 70

श्रीकृष्ण उवाच । यदुक्तं भूमिपा देव्या तत्तथैव न संशयः

シュリー・クリシュナは言った。「王よ、女神が語られたことはまさにそのとおりである。疑いはない。」

Verse 71

यद्येनमधुना नैव हन्यां ब्रह्मवचोऽन्यथा । ततो भवेदिति स्मृत्वा मयासौ विनिपातितः

「もし今ここで彼を討たねば、梵天の御言葉は別のものとなり、成就しないであろう。そこから起こることを思い、わたしは彼を打ち倒した。」

Verse 72

गुप्तक्षेत्रे मयैवाऽसौ नियुक्तो देव्यनुस्मृतौ । पूर्वं दत्तं वरं स्वीयं स्मरता देवसंसदि

「秘められた聖域グプタクシェートラにおいて、わたし自ら彼を女神を憶念する務めに任じた。神々の सभाでかつて授けられた自らの恩寵（ヴァラ）を思い起こし、彼はそのとおりに行った。」

Verse 73

इत्युक्ते चंडिका देवी तदा भक्तशिरस्त्विदम् । अभ्युक्ष्य सुधया शीघ्रमजरं चामरं व्यधात्

そう告げられると、女神チャンディカー（Caṇḍikā）はたちまち甘露をこの भक्तの頭上に灌ぎ、老いも死も及ばぬものとした。

Verse 74

यथा राहुशिरस्तद्वत्तच्छिरः प्रणनाम तान् । उवाच च दिदृक्षामि युद्धं तदनुमन्यताम्

羅睺（Rāhu）の首のごとく、その首は彼らに礼拝して言った。「その युद्धを見届けたい。どうかお許しを賜れ。」

Verse 75

ततः कृष्णो वचः प्राह मेघगंभीरवाक्प्रभुः । यावन्मही सनक्षत्रा यावच्चंद्रदिवाकरौ

そのとき、雷雲のごとく深い言葉をもつ主、クリシュナ（Kṛṣṇa）が語った。「星々を伴う大地が存するかぎり、そして月と太陽が存するかぎり……」

Verse 76

तावत्त्वं सर्वलोकानां वत्स पूज्यो भविष्यसि । देवीलोकेषु सर्वेषु देवीवद्विचरिष्यसि

愛しき者よ、その間、汝はあらゆる世界において礼拝されるにふさわしく、女神のすべての界において女神そのもののごとく巡り歩むであろう。

Verse 77

स्वभक्तानां च लोकेषु देवीनां दास्यसे स्थितिम् । बालानां ये भविष्यंति वातपित्तकफोद्भवाः । पिटकास्ताः सुखेनैव शामयिष्यसि पूजनात्

また女神の諸界と、その信奉者たちの世界において、汝は安寧を授ける。幼子にヴァータ・ピッタ・カパより生ずる腫れ物は、汝への供養によって容易に鎮められるであろう。

Verse 78

इदं च शृंगमारुह्य पश्य युद्धं यथा भवेत्

そしてこの峰に登り、戦いがいかに展開するかを見届けよ。

Verse 79

धावंतः कौरवास्त्वस्मान्वयं यामस्त्वमूनिति । इत्युक्ते वासुदेवेन देव्योऽथांबरमाविशन्

「クル族（カウラヴァ）は我らに向かって突進してくる。われらは迎え撃つ—汝はこのようにせよ。」ヴァースデーヴァがこう告げると、女神たちは虚空へと入っていった。

Verse 80

बर्बरीकशिरश्चैव गिरिशृंगमवाप्य तत् । देहस्य भूमिसंस्काराश्चाभवच्छिरसो नहि । ततो युद्धं महदभूत्कुरुपांडवसेनयोः

バルバリーカの首は、まことにその山の峰へと至った。遺体には土葬の葬送儀礼が施されたが、首にはそれが行われなかった。その後、クル軍とパーンダヴァ軍との間に大いなる戦が起こった。

Verse 81

अष्टादशाहेन हता ये च द्रोणवृषादयः । दुर्योधने हते क्रूरे अष्टादशदिनात्यये

十八日のうちに、ドローナやヴリシャらはじめ諸将は討たれ、そして残忍なるドゥルヨーダナが—十八日が満ちるその時—斃れたとき、戦は終焉を迎えた。

Verse 82

युधिष्ठिरो ज्ञातिमध्ये गोविंदं समभाषत । पुरुषोत्तम संग्रामममुं संतारिता वयम्

ユディシュティラは一族の中にあってゴーヴィンダに語った。「おおプルショーत्तマよ、あなたによって我らはこの戦を渡り越えさせられました。」

Verse 83

त्वयैव नाथेन हरे नमस्ते पुरुषोत्तम । श्रुत्वा तस्यापि सासूयमिदं भीमो वचोऽब्रवीत्

「ただあなたこそ我らの主、ハリよ。あなたに礼拝いたします、プルショーत्तマよ。」その言葉をさえ聞いて、嫉みを帯びたビーマは次のように言った。

Verse 84

येन ध्वस्ता धार्तराष्ट्रास्तं निराकृत्य मां नृप । पुरुषोत्तमं कृष्णमिति ब्रवीषि किमु मूढवत्

「王よ、ダーラタラーシュトラらを打ち砕いたのはこの我であるのに、我を退けて、なぜ愚かにもクリシュナを『プルショーत्तマ』と呼ぶのか。」

Verse 85

धृष्टद्युम्नं फाल्गुनं च सात्यकिं मां च पांडव । निराकृत्य ब्रवीष्येव सूतं धिक्त्वा युधिष्ठिर

「パーンダヴァよ、ドゥリシュタデュムナ、ファールグナ、サーティヤキ、そしてこの我を退けて、御者だけが肝要であるかのように語るとは——ユディシュティラよ、恥を知れ！」

Verse 86

अर्जुन उवाच । मैवं मैवं ब्रूहि भीम न त्वं वेत्सि जनार्दनम् । न मया न त्वया पार्थ नान्येनाप्यरयो हताः

アルジュナは言った。「そのように言うな、ビーーマよ—そのように言うな。汝はジャナールダナを真に知らぬ。敵は我によってでも、汝によってでもなく、ああパールタよ、他の誰によってでも討たれたのではない。」

Verse 87

अहं हि सर्वदाग्रस्थं नरं पश्यामि संयुगे । निघ्नंतं शात्रवांस्तत्र न जाने कोऽप्यसाविति

「戦場において、我は常に先陣に立つ一人の『人』を見ている。彼はそこで敵を打ち倒しているが、我にはその者が誰か分からぬ。」

Verse 88

भीम उवाच । विभ्रांतोऽसि ध्रुवं पार्थ नात्र हंता नरोऽपरः । अथ चेदस्ति त्वत्पौत्रमुच्चस्थं वच्मि हंत कः

ビーーマは言った。「パールタよ、汝はきっと惑っている。ここに討ち手となる別の『人』などいない。だが、もし本当にいるのなら我が告げよう—その高貴なる者は誰だ。汝の孫なのか。」

Verse 89

उपसृत्य ततो भीमो बर्बरीकमपृच्छत । ब्रूह्येते केन निहता धार्तराष्ट्रा हि शत्रवः

それからビーーマはバルバリーカに近づいて尋ねた。「告げよ—これらの敵、ダールタラーシュトラの軍は、誰によって討たれたのか。」

Verse 90

बर्बरीक उवाच । एको मया पुमान्दृष्टो युध्यमानः परैः सह । सव्यतः पंचवक्त्रः स दक्षिणे चैकवक्त्रतः

バルバリーカは言った。「我はただ一人の男が、多くの敵と相まみえて戦うのを見た。彼は左側に五つの顔を現し、右側にはただ一つの顔を現していた。」

Verse 91

सव्यतो दशहस्तश्च धृतशूलाद्युदायुधः । दक्षिणे च चतुर्हस्तो धृतचक्राद्युदायुधः

左方には十臂となり、三叉戟（トリシューラ）などの掲げられた武器を執り、右方には四臂となって、円盤（チャクラ）などの掲げられた武器を持していた。

Verse 92

सव्यतश्च जटाधारी दक्षिणे मुकुटोच्चयः । सव्यतो भस्मधारी च दक्षिणे धृतचंदनः

左方には結髪（ジャター）を垂れ、右方には高くそびえる冠を戴く。左方には聖灰（バスマ）を塗り、右方には白檀の香膏を帯びていた。

Verse 93

सव्यतश्चंद्रधारी च दक्षिणे कौस्तुभद्युतिः । ममापि तद्दर्शनतो महद्भयमजायत

左方には月を戴き、右方にはカウストゥバ宝珠の輝きが燦然と照り映えていた。その御姿を見て、私でさえ大いなる恐れに襲われた。

Verse 94

ईदृशो मे नरो दृष्टो न चान्यो यो जघान तान् । इत्युक्ते पुष्पवर्षं तु खादासीत्सुमहाप्रभम्

このような人を私は見たことがない。彼らを討ち倒せる者も他にいない。そう言い終えるや、天空より大いなる光を放つ壮麗な花の雨が降り注いだ。

Verse 95

सस्वनुर्देववाद्यानि साधुसाध्विति वै जगुः । विस्मिताः पांडवाश्चासन्प्रणेमुः पुरुषोत्तमम्

天上の楽器が鳴り響き、人々は「サードゥ、サードゥ（善きかな、善きかな）」と唱えた。驚嘆したパーンダヴァたちは、至上の御方プルショーत्तマに礼拝してひれ伏した。

Verse 96

विलक्षश्चाभवद्भीमो निश्वासांश्चाप्यमुंचत । तं ततः केशवः स्वामी समादाय करे दृढे

ビーマは惑い、荒い息をついた。そのとき主ケーシャヴァは、彼の手を固く取り握った。

Verse 97

कुरुशार्दूल एहीति प्रोच्य सस्मार काश्यपिम् । आरुह्य गरुडं पश्चात्स्मृतमात्रमुपस्थितम्

「クル族の虎よ、来たれ」と告げ、彼はカーシャピーを念じた。ついで、念じた瞬間に現れたガルダに乗り上った。

Verse 98

भीमेन सहितो व्योम्नि प्रयातो दक्षिणां दिशम् । ततोऽर्णवमतीत्यैव सुवेलं च महागिरिम्

ビーマを伴い、彼は虚空を南へと進んだ。やがて大海を渡り、大山スヴェーラを過ぎ去った。

Verse 99

लंकासमीपे दृष्ट्वैव सरः कृष्णोऽब्रवीद्वचः । कुरुशार्दूल पश्येदं सरो द्वादशयोजनम्

ランカーの近くで湖を見つけるや、クリシュナは言った。「クル族の虎よ、見よ、この湖は十二ヨージャナの広さである。」

Verse 100

यदि शूरोऽसि तच्छीघ्रमानयास्यतलान्मृदम् । इत्युक्तो गरुडाच्छीघ्रं न्यपतत्तज्जले बली

「汝が真の勇者なら、この湖の底より土を速やかに持ち上げよ！」そう告げられると、剛勇の者はガルダから素早く跳び降り、その水へと身を投じた。

Verse 101

योजनं वायुजवाद्गच्छन्नधो नांतमपश्यत । ततो भीमो विनिःसृत्य भग्नवीर्योऽभ्यभाषत

風のごとき速さで一由旬ほど下りゆけども、終わりは見えなかった。やがてビーマが現れ、武力の驕りを打ち砕かれて語った。

Verse 102

अगाधमेतत्सुमहत्सरः कैश्चिन्महाबलैः । अहं खादितुमारब्धः कथंचिच्चापि निर्गतः

「この巨大な湖は底知れず、しかも大いなる力をもつ者たちが守っている。私は捕らえられ、あやうく喰われるところだったが、どうにか逃れ出たのだ。」

Verse 103

एवमुक्तो हसन्कृष्ण उच्चिक्षेप महत्सरः । स्वेनांगुष्ठेन तेजस्वी तदर्धार्धमजायत

そう告げられると、クリシュナは微笑み、威光あふれて自らの親指で大いなる湖を持ち上げた。するとそれは、もとの大きさのわずかな一部にまで縮んだ。

Verse 104

तदृष्ट्वा विस्मितः प्राह किमिदं कृष्ण ब्रूहि मे

それを見て彼は驚嘆し、「これは何事か、クリシュナよ。私に告げよ」と言った。

Verse 105

श्रीकृष्ण उवाच । कुम्भकर्ण इति ख्यातः पूर्वमासीन्निशाचरः । रामबाणहतस्याभूच्छिरश्छिन्नं सुदुर्मतेः

シュリー・クリシュナは言った。「昔、クンバカルナと名高い夜行の羅刹がいた。あの悪しき者がラーマの矢に討たれたとき、その首は断ち切られたのだ。」

Verse 106

शिरसस्तस्य तालुक्यखंडमेतद्वृकोदर । योजनद्वादशायामं मृदु क्षिप्तं विचूर्णितम्

ヴリコダラよ、これは彼の頭の口蓋の破片であり、広さは十二ヨージャナ、柔らかくされ、投げ落とされ、粉砕されたものである。

Verse 107

विधृतस्त्वं च यैस्ते तु सरोगेयाभिधाः सुराः । त्रिकूटस्य शिला भिश्च चूर्णिता ये च कोटिशः

そして、あなたはサローゲーヤと呼ばれる神々に引き留められた。また、トリクータの無数の石も粉砕された。

Verse 108

एते हि विश्वरिपवो निहताः स्युरुपायतः । गच्छामः पांडवान्भीम द्रौणिर्हि त्वरते दृढम्

実に、世界の敵たちはこのような手段によって滅ぼされるであろう。さあ、ビーマよ、パーンダヴァたちのもとへ行こう。ドラウニが決意を持って急いでいるからだ。

Verse 109

ततो भीमः प्रणम्याह मनोवाक्कायवृद्धिभिः । कृतमाजन्मतः सव कुकृतं क्षम केशव

そこでビーマは頭を下げて言った。「おおケーシャヴァよ、私が生まれてから心、言葉、身体によって犯したすべての過ちをお許しください。」

Verse 110

पुरुषोत्तम भवान्नाथ बालिशस्य प्रसीद मे । ततः क्षांतमिति प्रोच्य भीमेन सहितो हरिः

「おおプルショッタマよ、主よ、私に慈悲をお与えください。私は子供のように無知なのです。」するとハリは、ビーマを伴って答えた。「許そう。」

Verse 111

रणाजिरं भूय एत्य बर्बरीकं वचोऽब्रवीत् । चरन्नेवं सुहृदय सर्वलोकेषु नित्यशः

再び戦場に戻り、彼はバルバリーカにこう告げた。「心やさしき者よ、このようにして、常にあらゆる世界を遍歴せよ。」

Verse 112

पूजितः सर्वलोकैस्त्वं यच्छंस्तेषां वरान्वृतान् । गुप्तक्षेत्रं च न त्याज्यं सर्वक्षेत्रोत्तमोत्तमम्

「あらゆる世界に礼拝される汝は、人々の求める恩寵を授けよ。さらに、グプタクシェートラ—すべての聖地の中でも最上の聖域—を決して捨ててはならぬ。」

Verse 113

देहिस्थल्यां तथा वासी क्षमस्व दुष्कृतं च यत् । इत्युक्तस्तान्नमत्कृत्य भैमिः स्वैरं ययौ मुदा

「またデヒスタリーにも住し、いかなる過ちがあったとしても赦したまえ。」そう告げられると、ビーマは彼らに礼拝して頭を垂れ、喜びつつ自在に去って行った。

Verse 114

वासुदेवोऽपि कार्याणि सर्वाण्यूर्ध्वमकारयत् । इति वो वर्णितोत्पत्तिर्बर्बरीकस्य वाडवाः । स्तवं चास्य प्रवक्ष्यामि येन तुष्यति यक्षराट्

ヴァースデーヴァもまた、その後に必要な手配のすべてを整えさせた。かくして、ヴァダヴァの子孫よ、バルバリーカの由来を汝らに語り終えた。今より、ヤクシャ王を歓喜させる彼の讃歌を宣べよう。

Verse 115

जयजय चतुरशीतिकोटिपरिवार सूर्यवर्चाभिधान यक्षराज जय भूभारहरणप्रवृत्त लघुशापप्राप्तनैरृतियोनिसंभव जय कामकटंकटाकुक्षिराजहंस जय घटोत्कचानंदवर्धन बर्बरीकाभिधान जय कृष्णोपदिष्टश्रीगुप्तक्षेत्रदे वीसमाराधनप्राप्तातुलवीर्य जय विजयसिद्धिदायक जय पिंगलारेपलेन्द्रदुहद्रुहानवकोटीश्वर पलाशनदावानल जय भूपातालांतराले नागकन्यापरि हारक जय भीममानमर्दन जय सकलकौरवसेनावधमुहूर्तप्रवृत्त जय श्रीकृष्णवरलब्धसर्ववरप्रदानसामर्थ्य जयजय कलिकालवंदितनमोनमस्ते पा हिपाहीति

勝利あれ、勝利あれ—八十四クロールの眷属に囲まれし夜叉王スーリヤヴァルチャよ、勝利あれ！小さき呪いによりナイリティの系に生まれ、地の重荷を除かんと励む者よ、勝利あれ！カーマ・カタンカターの胎より出でた王なるハンサよ、勝利あれ！ガトートカチャの歓喜を増す、名をバルバリーカという者よ、勝利あれ！クリシュナの教えに従い、聖なるグプタクシェートラの女神を礼拝して比類なき威力を得た者よ、勝利あれ！勝利と成就（シッディ）を授ける者よ、勝利あれ！パラーシャ河にて林火のごとく燃え、ピンガラーレとレパレンドラに連なる無数のコーティの主、ドゥルハナを討つ者よ、勝利あれ！地上と地下界の間の障りを除き、ナーガの乙女らを救う者よ、勝利あれ！ビーマの驕りを砕く者よ、勝利あれ！全クル族軍を瞬く間に滅ぼす迅速なる者よ、勝利あれ！聖クリシュナの恩寵により、あらゆる願いを授ける力を具する者よ、勝利あれ！勝利あれ、勝利あれ—カリの世に讃えられる御方よ、ナモー・ナマステ；護りたまえ、護りたまえ！

Verse 116

अनेन यः सुहृदयं श्रावणेऽभ्यर्च्य दर्शके । वैशाखे च त्रयोदश्यां कृष्णपक्षे द्विजोत्तमाः । शतदीपैः पूरिकाभिः संस्तवेत्तस्य तुष्यति

おお最勝のブラーフマナたちよ。シュラーヴァナ月のアマーヴァーシャー（新月日）に、この慈悲深き神をこの讃歌によって礼拝し、さらにヴァイシャーカ月の暗半月（クリシュナ・パクシャ）の第十三日に、百の灯明とプーリカーの供物をもって讃嘆する者には、神は歓喜して満悦される。

Verse 117

ततो विप्रा नारदश्च समाराध्य महेश्वरम् । महीनगरके पुण्ये स्थापयामास शंकरम्

その後、ブラーフマナたちはナーラダと共に、正しく大自在天マヘーシュヴァラを供養して歓喜させ、聖地マヒーナガラカにシャンカラを安置した。

Verse 118

लोकानां च हितार्थाय केदारं लिङ्गमुत्तमम् । अत्रीशादुत्तरे भागे महापापप्रणाशनम्

諸世界の利益のために、アトリーイーシャの北方に、最上のリンガ「ケーダーラ」が स्थापितされ、大罪を滅するものとなった。

Verse 119

अत्र कुण्डे नरः स्नात्वा श्राद्धं कृत्वा यथाविधि । अत्रीशं च नमस्कृत्य केदारं च प्रपश्यति

ここにおいて人は聖なるクンダに沐浴し、規定どおりシュラーダ（śrāddha）を修し、ついでアトリーイーシャに礼拝して、ケーダーラをも拝観すべきである。

Verse 120

मातुः स्तन्यं पुनर्नैव स पिबेन्मुक्तिभाग्भवेत् । ततो रुद्रो नीलकण्ठो नारदाय महात्मने

その者はもはや母の乳を再び飲むことなく、解脱（モークシャ）に与る者となる。そこで青き喉の主ニーラカンタ（Nīlakaṇṭha）なるルドラは、大心のナーラダに語りかけた。

Verse 121

वरं दत्त्वा स्वयं तस्थौ महीनगरके शुभे । कोटितीर्थे नरः स्नात्वा नीलकण्ठं प्रपश्यति

恩寵の願いを授けたのち、彼は吉祥なるマヒーナガラカに自らとどまった。コーティティールタで沐浴する者は、ニーラカṇṭha（シヴァ）を拝観する。

Verse 123

न तेषां वंशनाशोऽस्ति जयादित्यप्रसादतः । तेषां कुले न रोगः स्यान्न दारिद्र्यं न लाञ्छनम्

ジャヤーディティヤの恩寵により、彼らの家系は断たれない。その一族には病もなく、貧しさもなく、汚名もない。

Verse 124

पुत्रपौत्रसमायुक्ता धनधान्यसमायुताः । भुक्त्वा भोगानिह बहून्सूर्यलोके वसन्ति ते

子と孫に恵まれ、財と穀物に満ち、ここに多くの享楽を味わったのち、彼らはスーリヤ（太陽神）の世界に住まう。

Verse 125

इति प्रोक्तं मया विप्रा गुप्तक्षेत्रं समासतः । सप्तक्रोशप्रमाणं च क्षेत्रस्यास्य पुरा द्विजाः । स्वयंभुवा प्रोक्तमिदं सर्वकामार्थसिद्धिदम्

かくして、ブラーフマナたちよ、私は秘境グプタクシェートラを要約して説いた。いにしえに、二度生まれの者たちよ、この聖域の広さは七クロ―シャと宣言された。これはスヴァヤンブー（梵天）により説かれ、あらゆる目的と願いの成就を授ける。

Verse 126

इति वो वर्णितः पुण्यो महीसागरसम्भवः । शृण्वन्संकीर्तयंश्चैव सर्वपापैः प्रमुच्यते

かくして、聖なるマヒーサーガラサンバヴァは汝らに説き示された。これを聞き、また声に出して誦する者は、あらゆる罪より解き放たれる。

Verse 127

य इदं श्रावयेद्विद्वान्महामाहात्म्यमुत्तमम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो रुद्रलोकं स गच्छति

この最上の大いなるマーハートミヤを学識ある者が人々に聞かせるなら、あらゆる罪より解き放たれ、ルドラの世界へ赴く。

Verse 128

गुप्तक्षेत्रस्य माहात्म्यं सकलं श्रावयेद्यदि । सर्वैश्वर्यमवाप्नोति ब्रह्महत्यां व्यपोहति

もし秘境グプタクシェートラのマーハートミヤを余すところなく人々に誦して聞かせるなら、あらゆる繁栄を得、ブラフマ・ハティヤー（バラモン殺し）の罪さえも除かれる。

Verse 129

कोटितीर्थस्य माहात्म्यं महीनगरकस्य च । शृणोति श्रावयेद्यस्तु ब्रह्मभूयाय कल्पते

しかし、コーティティールタとマヒーナガラカのマーハートミヤを聞く者、また人々に聞かせる者は、ブラフマ・ブーヤ（梵の境地の成就）にふさわしくなる。

Verse 130

कोटितीर्थे नरः स्नात्वा श्राद्धं कृत्वा प्रयत्नतः । दानं दद्याद्यथाशक्त्या शृणुध्वं तत्फलं हि मे

コーティティールタで沐浴したのち、人は努めてシュラーダ（śrāddha）を丁重に行い、力に応じて布施をなすべきである。その果報を私から聞きなさい。

Verse 131

स्वर्गपातालमर्त्येषु यानि तीर्थानि सन्ति वै । तेषु दानेषु यत्पुण्यं तत्फलं प्राप्यते नरैः

天界・パーターラ（地下界）・人間界にいかなるティールタがあろうとも、それらのティールタで布施して得られる功徳の果は、人々がここにおいても同じく得るのである。

Verse 132

अश्वमेधादिभिर्यज्ञैरिष्टैश्चैवाप्तदक्षिणैः । सर्वव्रततपोभिश्च कृतैर्यत्पुण्यमाप्यते

アシュヴァメーダに始まる諸ヤジュニャ（祭祀）によって、また正しく執り行われ適切なダクシナー（祭司への布施）を伴う儀礼によって、さらにあらゆる誓戒と苦行を修することによって得られる功徳は—

Verse 133

तत्पुण्यं प्राप्यते विप्राः कोटितीर्थे न संशयः

その同じ功徳は、コーティティールタにおいて得られる、婆羅門たちよ——疑いはない。

Verse 134

इदं पवित्रं खलु पुण्यदं सदा यशस्करं पापहरं परात्परम् । शृणोति भक्त्या पुरुषः स पुण्यभागसुक्षये रुद्रसलोकतां व्रजेत्

この語りはまことに清めであり、常に功徳を授け、名声をもたらし、罪を除き、至高にして超越である。信をもってこれを聴く者は、功徳の蔵が尽きる時、ルドラの世界へと赴く。

Verse 135

धन्यं यशस्यं नियतं सुपुण्यं स्वर्मोक्षदं पापहरं नराणाम् । शृणोति नित्यं नियतः शुचिः पुमान्भित्त्वा रविं विष्णु पदं प्रयाति

それは福徳に満ち、名声を与え、確かで、きわめて大いなる功徳である——天界と解脱（モークシャ）を授け、人々の罪を除く。日々これを聴く、戒律を守り清浄なる人は、太陽を超えてヴィシュヌの至上の住処に至る。