पुराणविदः महिमा तथा अध्ययन-अध्यापन-दानफलम् (The Glory of the Purāṇa-Knower and the Fruits of Study, Teaching, and Giving)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । तपस्तपति योऽरण्ये वन्यमूलफलाशनः । योऽधीते ऋचमेकां हि फलं स्यात्तत्समं मुने

サナトクマーラは言った。「おお牟尼よ、森にあって苦行を行い、野の根と果実を食として生きる者の得る果報は、たとえヴェーダの一つのṛc（讃歌）を学ぶ者の果報と等しい。」

Verse 2

श्रुतेरध्ययनात्पुण्यं यदाप्नोति द्विजोत्तमः । तदध्यापनतश्चापि द्विगुणं फलमश्नुते

おお、二度生まれの中の最勝者よ。シュルティを学んで得る功徳は、他者にそれを教えることによってまさに倍となり、二重の果報を味わう。

Verse 3

जगद्यथा निरालोकं जायतेऽशशिभास्करम् । विना तथा पुराणं ह्यध्येयमस्मान्मुने सदा

おお聖仙よ。もし月と太陽の光がなければ世界が闇に生ずるように、このプラーナもまた常に我らと共に学ばれるべきである。これなくしては理解は暗闇のごとくである。

Verse 4

तप्यमानं सदाज्ञानान्निरये योऽपि शास्त्रतः । सम्बोधयति लोकं तं तस्मात्पूज्यः पुराणगः

たとえ常なる無知ゆえに地獄で責め苦を受ける者であっても—聖典に則り目覚めて人々を諭し教えるなら—そのゆえに、プラーナを知る者は礼拝されるべき尊者である。

Verse 5

सर्वेषां चैव पात्राणां मध्ये श्रेष्ठः पुराणवित् । पतनात्त्रायते यस्मात्तस्मात्पात्रमुदाहृतम्

あらゆる受けるに値する者の中で、プラーナを知る者は最上である。霊的な堕落から救い出すがゆえに、聖なる施与と教えを受ける真の「パートラ（器）」と称される。

Verse 6

मर्त्यबुद्धिर्न कर्तव्या पुराणज्ञे कदाचन । पुराणज्ञस्सर्ववेत्ता ब्रह्मा विष्णुर्हरो गुरुः

プラーナを知る者を、決してただの人間として見てはならない。プラーナ知者は真に一切を知る者であり、ブラフマー・ヴィシュヌ・ハラ（シヴァ）の姿として、グルとして敬うべきである。

Verse 7

धनं धान्यं हिरण्यं च वासांसि विविधानि च । देयं पुराणविज्ञाय परत्रेह च शर्म्मणे

この世と来世の安寧のために、財宝・穀物・黄金、そして種々の衣を、プラーナに通じた者へと布施し供養すべきである。

Verse 8

यो ददाति महाप्रीत्या पुराणज्ञाय सज्जनः । पात्राय शुभवस्तूनि स याति परमां गतिम्

大いなる歓喜をもって、プラーナに通じたふさわしき受者に吉祥の供物を施す善人は、最上の境地へと至る。

Verse 9

महीं गां वा स्यंदनांश्च गजानश्वांश्च शोभनान् । यः प्रयच्छति पात्राय तस्य पुण्यफलं शृणु

聴け。ふさわしき受者に、土地・牛・車乗・麗しき象と馬とを施す者の、功徳の果報を。

Verse 10

अक्षयान्सर्वकामांश्च परत्रेह च जन्मनि । अश्वमेधमखस्यापि स फलं लभते पुमान्

その人は、この世と来世とにおいて、あらゆる正しき願いの不滅の成就を得、またアシュヴァメーダ祭の果報にも等しき功徳を受ける。

Verse 11

मही ददाति यस्तस्मै कृष्टां फलवतीं शुभाम् । स तारयति वै वंश्यान्दश पूर्वान्दशापरान्

ふさわしき受者に、耕され実り豊かで吉祥なる土地を施す者は、まことに一族の救済者となり、先の十代と後の十代とを渡らしめる。

Verse 12

इह भुक्त्वाखिलान्कामानंते दिव्यशरीरवान् । विमानेन च दिव्येन शिवलोकं स गच्छति

この世で望むすべての恵みを享受したのち、終わりに彼は天なる身体を得る。さらに天のヴィマーナに乗せられて、主シヴァの住処たるシヴァローカ（Śivaloka）へと赴く。

Verse 13

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां पुराणमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयोदशोऽध्यायः

かくして『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』第五部ウマーサンヒターにおける「プラーナの栄光の叙述」と題する第十三章は終わる。

Verse 14

शंभोरायतने यस्तु कारयेद्धर्मपुस्तकम् । विष्णोरर्कस्य कस्यापि शृणु तस्यापि तत्फलम्

シャンブ（主シヴァ）の神殿に、ダルマの聖なる書を作らせて安置する者よ――ヴィシュヌの寺院、スーリヤ（太陽神）の寺院、あるいはいかなる神の寺院において同様に行う場合の果報もまた聞け。

Verse 15

राजसूयाश्वमेधानां फलमाप्नोति मानवः । सूर्यलोकं च भित्त्वाशु ब्रह्मलोकं स गच्छति

人はラージャスーヤとアシュヴァメーダの供犠に等しい功徳を得る。速やかに太陽界をも越えて、ブラフマローカへ赴く。

Verse 16

स्थित्वा कल्पशतान्यत्र राजा भवति भूतले । भुंक्ते निष्कंटकं भोगान्नात्र कार्या विचारणा

そこに幾百のカルパのあいだ留まったのち、地上において王となる。障りなく享楽を受ける—このことに疑いや詮議は要らない。

Verse 17

अश्वमेधसहस्रस्य यत्फलं समुदाहृतम् । तत्फलं समावाप्नोति देवाग्रे यो जपं चरेत्

千回のアシュヴァメーダ供犠に説かれる果報がいかなるものであれ、神の御前でジャパを修する者は、その同じ果報を得る。

Verse 18

इतिहासपुराणाभ्यां शम्भोरायतने शुभे । नान्यत्प्रीतिकरं शंभोस्तथान्येषां दिवौकसाम्

吉祥なるシャンブ（シヴァ）の御殿において、イティハーサとプラーナの誦読ほどシヴァを喜ばせるものはない。天に住まう他の神々にとっても、これほど悦ばしいものはない。

Verse 19

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कार्यं पुस्तकवाचनम् । तथास्य श्रवणं प्रेम्णा सर्वकामफलप्रदम्

ゆえに、あらゆる努力をもってこの聖典を読誦すべきである。また、愛と信愛をもってこれを聴聞すれば、あらゆる願いの果報を授かる。

Verse 20

पुराणश्रवणाच्छंभोर्निष्पापो जायते नरः । भुक्त्वा भोगान्सुविपुलाञ्छिवलोकमवाप्नुयात्

シャンブー（主シヴァ）のプラーナを聴聞することにより、人は罪を離れて清浄となる。豊かで勝れた加護を享受したのち、ついにはシヴァの世界シヴァローカ（Śivaloka）に至る。

Verse 21

राजसूयेन यत्पुण्यमग्निष्टोमशतेन च । तत्पुण्यं लभते शंभोः कथाश्रवणमात्रतः

ラージャスーヤ祭を修し、またアグニシュトーマ祭を百たび行って得られる功徳――その同じ功徳は、ただシャンブ（主シヴァ）の聖なる物語を聴聞するだけで得られる。

Verse 22

सर्वतीर्थावगाहेन गां कोटिप्रदानतः । तत् फलं लभते शंभोः कथाश्रवणतो मुने

おお牟尼よ、シャンブ（主シヴァ）の聖なる物語を聴聞するなら、あらゆるティールタに沐浴し、さらに一クロールの牛を布施するのと同じ果報を得る。

Verse 23

ये शृण्वंति कथां शंभोस्सदा भुवनपावनीम् । ते मनुष्या न मंतव्या रुद्रा एव न संशयः

常にシャンブの、諸世界を清める聖なる物語を聴く者たちは、ただの人間と思ってはならない。疑いなく、彼らこそルドラそのものである。

Verse 24

शृण्वतां शिवसत्कीर्तिं सतां कीर्तयतां च ताम् । पदाम्बुजरजांस्येव तीर्थानि मुनयो विदुः

聖なるシヴァの誉れを聴く者、またその誉れを歌い讃える善き人々を、牟尼たちは知る――彼らは主の蓮華の御足の塵が清めるように、自らがティールタのごとき聖地となる。

Verse 25

गंतुं निःश्रेयसं स्थानं येऽभिवांछन्ति देहिनः । कथां पौराणिकीं शैवीं भक्त्या शृण्वंतु ते सदा

究竟の解脱という至上の吉祥なる住処へ赴きたいと願う身ある者は、シャイヴァのプラーナ聖譚を、信愛をもって常に聴聞すべきである。

Verse 26

कथां पौराणिकीं श्रोतुं यद्यशक्तस्सदा भवेत् । नियतात्मा प्रतिदिनं शृणुयाद्वा मुहूर्तकम्

もし常にプラーナ（Purāṇa）の聖なる物語を聴くことができないなら、心を律し自制して、毎日せめて一ムフールタ（muhūrta：定められた短い時刻）だけでも聴くべきである。

Verse 27

यदि प्रतिदिनं श्रोतुमशक्तो मानवो भवेत् । पुण्यमासादिषु मुने शृणुयाच्छांकरीं कथाम्

もし人が毎日聴くことができないなら、聖仙よ、少なくとも聖なる月々やその他の吉祥の時に、シャンカラ（Śaṅkara）にまつわる聖なる物語を聴くがよい。

Verse 28

शैवीं कथां हि शृण्वानः पुरुषो हि मुनीश्वर । स निस्तरति संसारं दग्ध्वा कर्ममहाटवीम्

おお、牟尼たちの主よ。聖なるシヴァの物語を聴く者は、業の大森林を焼き尽くして、輪廻（サンサーラ）を超え渡る。

Verse 29

कथां शैवीं मुहूर्तं वा तदर्द्धं क्षणं च वा । ये शृण्वति नरा भक्त्या न तेषां दुर्गतिर्भवेत्

信愛をもってシヴァの聖なる物語を聴く者は、ムフールタの間であれ、その半分であれ、たとえ一刹那であれ、悪しき末路に堕ちない。彼らには不幸も転落の運命も起こらない。

Verse 30

यत्पुण्यं सर्वदानेषु सर्वयज्ञेषु वा मुने । शंभोः पुराणश्रवणात्तत्फलं निश्चलं भवेत्

おお賢者よ。あらゆる布施、あらゆる供犠によって得られる功徳も、シャンブ（Śambhu）のプラーナを聴聞することにより、その果報は揺るがず、尽きることなく確かなものとなる。

Verse 31

विशेषतः कलौ व्यास पुराणश्रवणादृते । परो धर्मो न पुंसां हि मुक्तिध्यानपरः स्मृतः

とりわけカリの時代において、ああヴィヤーサよ、プラーナを聴聞することを離れては、人々にこれ以上の高きダルマは想起されない——解脱（モークシャ）を念じて禅観に専心するダルマである。

Verse 32

पुराणश्रवणं शम्भोर्नामसंकीर्तनं तथा । कल्पद्रुमफलं रम्यं मनुष्याणां न संशयः

プラーナを聴聞し、またシャンブ（Śambhu）の聖なる御名を唱え讃えることは、人々に如意樹（カルパドゥルマ）の麗しき果報を授ける——疑いはない。

Verse 33

कलौ दुर्मेधसां पुंसां धर्माचारोझ्झितात्मनाम् । हिताय विदधे शम्भुः पुराणाख्यं सुधारसम्

カリの時代、理解の鈍い人々でダルマの行いから離れてしまった者たちの利益のために、シャンブ（Śambhu）は「プラーナ」と呼ばれる甘露の精髄を定め給うた。

Verse 34

एकोऽजरामरस्याद्वै पिबन्नेवामृतं पुमान् । शम्भोः कथामृतापानात्कुलमेवाजरामरम्

人はシャンブ（Śambhu）の甘露なる物語を飲むことにより、まるでアムリタを飲むかのごとく、老いと死を離れる。まことに、主シヴァの聖なる物語の甘露を味わい尽くすなら、その一族までも老死を超える。

Verse 35

या गतिः पुण्यशीलानां यज्वनां च तपस्विनाम् । सा गतिस्सहसा तात पुराणश्रवणात्खलु

いとしき者よ、徳ある者、供犠（ヤジュニャ）を行う者、苦行者が到達するその崇高なる境地は、まことにプラーナの聴聞によって直ちに得られる。

Verse 36

ज्ञानवाप्तिर्यदा न स्याद्योगशास्त्राणि यत्नतः । अध्येतव्यानि पौराणं शास्त्रं श्रोतव्यमेव च

たとえヨーガの諸論書を努めて学んでも真の知が得られぬときは、プラーナ（Purāṇa）の聖典を学び、またそれを聴聞すべきである—シヴァの啓示の教えによって正しい理解が生起するために。

Verse 37

पापं संक्षीयते नित्यं धर्म्मश्चैव विवर्द्धते । पुराणश्रवणाज्ज्ञानी न संसारं प्रपद्यते

プラーナ（Purāṇa）を常に聴聞することにより、罪（パーパ）は日々減じ、ダルマはまことに増大する。かくしてプラーナを聴く智者は、再びサンサーラ（輪廻）に堕ちない。

Verse 38

अतएव पुराणानि श्रोतव्यानि प्रयत्नतः । धर्मार्थकामलाभाय मोक्षमार्गाप्तये तथा

ゆえに、プラーナは真心をもって努めて聴聞すべきである。ダルマ・アルタ・カーマを得るため、またモークシャへ至る道を得るためでもある。

Verse 39

यज्ञैर्दानैस्तपोभिस्तु यत्फलं तीर्थसेवया । तत्फलम समवाप्नोति पुराणश्रवणान्नरः

祭祀（ヤジュニャ）、布施、苦行、そして聖地への奉仕によって得られるいかなる功徳も、その同じ果報を、人はプラーナの聴聞によって得る。

Verse 40

न भवेयुः पुराणानि धर्ममार्गे क्षणानि तु । यद्यत्र यद्व्रती स्थाता चात्र पारत्रकी कथाम्

もしプラーナが存在しなければ、ダルマの道において一瞬たりとも成り立たない。誓戒（ヴラタ）を守る者がどこに住まおうとも、そこに（プラーナの教えによって）来世に関する法話が स्थापितされる。

Verse 41

षड्विंशतिपुराणानां मध्येऽप्येकं शृणोति यः । पठेद्वा भक्तियुक्तस्तु स मुक्तो नात्र संशयः

二十六のプラーナのうち、たとえ一つでも聴聞する者、あるいは信愛（バクティ）をもって読誦する者は解脱を得る。ここに疑いはない。

Verse 42

अन्यो न दृष्टस्सुखदो हि मार्गः पुराणमार्गो हि सदा वरिष्ठः । शास्त्रं विना सर्वमिदं न भाति सूर्य्येण हीना इव जीवलोकाः

真の安楽を授ける道は他に見いだされない。プラーナの道こそ常に最上である。聖典（シャーストラ）なくしては万物は輝かず、太陽を失った衆生の世界のようである。