Rig Veda 9.69.4: Mandala 9, Sukta 69, Mantra 4
Sukta 9.69
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
उक्षा मिमाति प्रति यन्ति धेनवो देवस्य देवीरुप यन्ति निष्कृतम् । अत्यक्रमीदर्जुनं वारमव्ययमत्कं न निक्तं परि सोमो अव्यत ॥
Transliteration
ukṣā́ mimāti práti yanti dhēnávo devásya devī́r úpa yanti niṣkṛtám | áty akramīd árjunaṃ vā́ram avyáyam átkaṃ ná niktáṃ pári sómo avyat ||
Translation
牡牛は量り分け、牝牛らは迎えに進む——神の神力たる女神たちは、澄み清められた流出口へと近づく。彼は明るく不滅の囲いを越えた。ソーマは染め浸した衣のように、その周りに織りめぐらされる。
Word by Word
उक्षाthe bull (Soma as bull)
उक्षा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउक्षन् (प्रातिपदिक) / उक्ष् (धातु, ‘सिञ्चने/वर्षणे’)
मिमातिmeasures out / apportions
मिमाति:
क्रिया
TypeVerb
Rootमा (धातु, ‘माने/मितौ’)
प्रतिtowards, in response
प्रति:
उपपद-सम्बन्ध (दिशा/प्रत्यभिमुखता)
TypeIndeclinable
Rootप्रति
यन्तिgo, come
यन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु, ‘गत्यर्थः’)
धेनवःthe milch-cows (streams of Soma/offerings)
धेनवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
देवस्यof the god
देवस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवीःthe divine (feminine ones)
देवीः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
उपnear, up to
उप:
उपपद-सम्बन्ध (सामीप्य)
TypeIndeclinable
Rootउप
यन्तिgo, come
यन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु, ‘गत्यर्थः’)
निष्कृतम्the outlet/issue, the place of emergence (the straining/pressing outlet)
निष्कृतम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootनिष्कृत (कृदन्त/प्रातिपदिक; नि॒स् + कृ ‘करणे’)
अतिover, beyond
अति:
उपपद-सम्बन्ध (अतिक्रम)
TypeIndeclinable
Rootअति
अक्रमीत्stepped over, passed
अक्रमीत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootक्रम् (धातु, ‘पादविक्षेपे/गत्यर्थः’)
अर्जुनम्the bright/white
अर्जुनम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअर्जुन (प्रातिपदिक)
वारम्enclosure/covering; (also) water/ward (context: a barrier/covering)
वारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवार (प्रातिपदिक)
अव्ययम्imperishable, unchanging
अव्ययम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअव्यय (प्रातिपदिक)
अत्कम्a cloak/covering
अत्कम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअत्क (प्रातिपदिक; ‘अत्क’ RV: cloak/covering/garment)
नlike, as
न:
उपमान-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootन
निक्तम्smeared, anointed
निक्तम्:
कर्म (उपमानपदस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootनिक्त (कृदन्त/प्रातिपदिक; नि + अञ्ज्/निज् ‘लेपने/मर्दने’ → ‘smeared, inlaid’)
परिaround
परि:
उपपद-सम्बन्ध (परितः)
TypeIndeclinable
Rootपरि
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
अव्यतwas woven / wrapped himself (spread around)
अव्यत:
क्रिया
TypeVerb
Rootवे/वय् (धातु, ‘वयने/तन्तुवायने’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.