Rig Veda 6.5.4: Mandala 6, Sukta 5, Mantra 4
Sukta 6.5
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
यो नः सनुत्यो अभिदासदग्ने यो अन्तरो मित्रमहो वनुष्यात् । तमजरेभिर्वृषभिस्तव स्वैस्तपा तपिष्ठ तपसा तपस्वान् ॥
Transliteration
yo naḥ sanutyo abhi-dāsad agne yo antaraḥ mitra-maho vanuṣyāt | tam ajarebhir vṛṣabhis tava svais tapā tapiṣṭha tapasā tapasvān ||
Translation
遠くより我らを襲う者があれば、アグニ（Agni）よ、また内より「偉大なる者の友」を損なおうとする者があれば——汝自身の衰えぬ雄牛らによって彼を焼き尽くせ、最も灼熱なる者よ。汝の灼熱によって焼け、タパス（tapas）に満つる者よ。
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
सम्बन्ध/विशेषण (अग्नेः) / कर्तृ-सम्बन्धी
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (अस्माकम्) / हित-सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सनुत्यःancient, from of old
सनुत्यः:
विशेषण (यः) / कर्तृ-सम्बन्धी
TypeAdjective
Rootसनुत्य (प्रातिपदिक; ‘सनु’/‘सनुति’ ‘प्राचीन/पुरातन/पूर्ववत्’ इत्यर्थे)
अभिदासत्attacked / assailed
अभिदासत्:
क्रिया (कर्तृ=यः)
TypeVerb
Rootअभि-√दस् (दस्/दंस्) ‘आक्रमणे/उपसर्पणे’ (Vedic)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
सम्बन्ध/विशेषण (अग्नेः) / कर्तृ-सम्बन्धी
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्तरःinner, within
अन्तरः:
विशेषण (यः) / कर्तृ-सम्बन्धी
TypeAdjective
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
मित्रम्friendship / a friend
मित्रम्:
कर्म (वनुष्येत्) / लक्ष्य
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
अहःdaylight / day
अहः:
कर्म (वनुष्येत्) / लक्ष्य
TypeNoun
Rootअहन्/अहः (प्रातिपदिक)
वनुष्येत्would seek / would win
वनुष्येत्:
क्रिया (कर्तृ=यः)
TypeVerb
Root√वन् (वन्) ‘इच्छायाम्/लाभे/प्राप्तौ’ (Vedic: ‘to seek, to win’)
तम्him
तम्:
कर्म (तपा…तपस्वान्) / लक्ष्य
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अजरेभिःwith unaging (ones)
अजरेभिः:
करण (वृषभिः सह) / साधन
TypeAdjective
Rootअजर (प्रातिपदिक; a-jar ‘not aging’)
वृषभिःwith bulls (mighty ones)
वृषभिः:
करण (तपसा-क्रियायाः साधन/सहचर)
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
तवyour
तव:
सम्बन्ध (त्वदीय)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वैःown
स्वैः:
करण/सहचर (वृषभिः विशेषणम्)
TypeAdjective/Pronoun
Rootस्व (प्रातिपदिक)
तपाburn!
तपा:
आज्ञा-क्रिया (कर्तृ=अग्निः)
TypeVerb
Root√तप् ‘सन्तापे/दीप्तौ’
तपिष्ठO most burning / most ardent
तपिष्ठ:
सम्बोधन (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective (used vocatively) / Kṛdanta-like
Rootतपिष्ठ (तपस्-तमा/इष्ठ; superlative stem)
तपसाwith heat / with ardor
तपसा:
करण (तप-क्रियायाः साधनम्)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
तपस्वान्possessing ardor
तपस्वान्:
कर्तृ (अग्निः) / विशेषण
TypeAdjective
Rootतपस्विन् (प्रातिपदिक; ‘possessing tapas’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.