Rig Veda 4.2.5: Mandala 4, Sukta 2, Mantra 5
Sukta 4.2
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni (and yajña as his manifested working)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
गोमाँ अग्नेऽविमाँ अश्वी यज्ञो नृवत्सखा सदमिदप्रमृष्यः । इळावाँ एषो असुर प्रजावान्दीर्घो रयिः पृथुबुध्नः सभावान् ॥
Transliteration
gómāṃ agne ’vímāṃ aśvī́ yajñó nṛvát-sakhā sádham íd apra-mṛ́ṣyaḥ | iḷā́vān eṣó asura prajā́vān dīrghó rayíḥ pṛthu-búdhnas sabhā́vān ||
Translation
アグニよ、この祭祀は「牛」（光の光線）に富み、「羊」（生成の力）に富み、「馬」（迅速なるエネルギー）に富む。高貴なる者を友とし、その座にあって侵しがたい。これぞ汝の威力、光輝のアスラよ――この祭祀はイラー（Iḷā、啓示／供献）に満ち、生殖の力に満ち、長き財（rayi）をもたらす。底広く、会衆の福を具える。
Word by Word
गोमाँpossessing cows, rich in cattle
गोमाँ:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootगोमन्त् (प्रातिपदिक) < गो (गौः) + -मन्त्
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अविमाँpossessing sheep
अविमाँ:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootअविमन्त् (प्रातिपदिक) < अवि (sheep) + -मन्त्
अश्वीpossessing horses
अश्वी:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootअश्विन्/अश्विमन्त् (वेदिक प्रातिपदिक; ‘having horses’) < अश्व + -इन्/-मन्त्
यज्ञःthe sacrifice
यज्ञः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) < √यज्
नृवत्with men/warriors; man-attended
नृवत्:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootनृवत् (अव्ययीभाव/विशेषण; ‘with men, manly’) < नृ + वत्
सखाa friend/companion
सखा:
कर्तृ (यज्ञस्य समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootसखि/सखा (प्रातिपदिक)
सदम्always, at every sitting
सदम्:
अधिकारण (काल/नित्यत्वार्थे)
TypeIndeclinable
Rootसदम् (अव्यय) < सद् ‘seat/assembly’
इद्indeed, just
इद्:
निपात (एव/खलु-बलार्थक)
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात)
अप्रमृष्यःnot to be neglected/overlooked
अप्रमृष्यः:
विशेषणम् (यज्ञस्य)
TypeAdjective
Rootअ-प्र-मृष्य (कृदन्त) < √मृष्/मृश् ‘to neglect/overlook, forget’ + प्र + अ (निषेध)
इळावाँpossessing Iḷā (nourishment/Idā-invocation)
इळावाँ:
विशेषणम् (एषः/यज्ञः)
TypeAdjective
Rootइळावन्त् (प्रातिपदिक) < इळा + -वन्त्
एषःthis (one)
एषः:
कर्तृ/निर्देश
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
असुरO Asura (mighty lord)
असुर:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
प्रजावान्having offspring/progeny
प्रजावान्:
विशेषणम् (एषः/यज्ञः)
TypeAdjective
Rootप्रजावन्त् (प्रातिपदिक) < प्रजा + -वन्त्
दीर्घःlong, enduring
दीर्घः:
विशेषणम् (रयिः)
TypeAdjective
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक)
रयिःwealth, bounty
रयिः:
कर्तृ/फल (स्तुत्यर्थे ‘wealth’)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
पृथुबुध्नःbroad-based, having a wide foundation
पृथुबुध्नः:
विशेषणम् (रयिः)
TypeAdjective
Rootपृथुबुध्न (प्रातिपदिक) < पृथु + बुध्न
सभावान्having an assembly; socially supported/with companions
सभावान्:
विशेषणम् (रयिः/एषः)
TypeAdjective
Rootसभावन्त् (प्रातिपदिक) < सभा + -वन्त्
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.