Rig Veda 4.16.11: Mandala 4, Sukta 16, Mantra 11
Sukta 4.16
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
यासि कुत्सेन सरथमवस्युस्तोदो वातस्य हर्योरीशानः । ऋज्रा वाजं न गध्यं युयूषन्कविर्यदहन्पार्याय भूषात् ॥
Transliteration
yā́si kútsena sá-ratham avasyús tódó vā́tasya háryor ī́śānaḥ | ṛjrā́ vā́jaṃ ná gádhyaṃ yuyū́ṣan kavír yád áhan pā́ryāya bhū́ṣāt ||
Translation
汝はクツァと同じ車に乗り、われらの善を願って進む。汝は風の鞭（駆り棒）、二頭の黄褐の駿馬の主。まっすぐ進む力の充溢を、疾走の行程のように駆り立てつつ、聖仙は彼岸のために打ち、渡りを美しく成就させた。
Word by Word
यासिyou go / you proceed
यासि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
कुत्सेनwith Kutsa
कुत्सेन:
सह/साकं (सहकर्ता) / Karaṇa (सहयोग-भाव)
TypeNoun
Rootकुत्स (प्रातिपदिक)
सरथम्together with the chariot / in one chariot
सरथम्:
(क्रियाविशेषण) / Adhikaraṇa (रीति-भाव)
TypeAdjective
Rootस-रथ (प्रातिपदिक)
अवस्युःseeking help / desirous of aid
अवस्युः:
कर्तृ (यासि-क्रियायाः कर्ता)
TypeAdjective
Rootअवस् (प्रातिपदिक; ‘सहायता/रक्षा’), अवस्यु (इच्छार्थक)
स्तोदःthe praiser
स्तोदः:
कर्तृ (यासि-क्रियायाः कर्ता; अवस्युः इत्यस्य विशेषणवत्)
TypeNoun
Rootस्तु (धातु) → स्तोद (कृदन्त-प्रातिपदिक)
वातस्यof the wind
वातस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
हर्योःof the two bay steeds
हर्योः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
ईशानःruling / master
ईशानः:
कर्तृ (यासि-क्रियायाः कर्ता; विशेषण)
TypeAdjective
Rootईश् (धातु) → ईशान (कृदन्त-प्रातिपदिक, वर्तमानकाले)
ऋज्राःthe ruddy ones (steeds)
ऋज्राः:
कर्तृ (युयूषन्-क्रियायाः कर्ता)
TypeAdjective
Rootऋज्र (प्रातिपदिक)
वाजम्prize / strength / booty
वाजम्:
कर्म (गध्यं/गाध्यम् इत्यस्य लक्ष्य-भावः)
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
नlike
न:
(सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
गध्यम्to be won / attainable
गध्यम्:
कर्म (वाजम्—विशेषण)
TypeAdjective
Rootगध्यम (प्रातिपदिक; RV-प्रयोगः, ‘गाध्य/गम्य’ इव—प्राप्य/लभ्य)
युयूषन्striving / eager to win
युयूषन्:
कर्तृ (मुख्य-कर्तृ-विशेषण)
TypeVerb (participle)
Rootयु (धातु) → युयूष् (इच्छार्थक/देशिदेरटिव्), वर्तमान कृदन्त
कविःthe sage / seer
कविः:
कर्तृ (अहन्-क्रियायाः कर्ता)
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
यत्when / that
यत्:
(वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अहन्he slew
अहन्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
पार्यायfor (one) beyond / for the farther side
पार्याय:
सम्प्रदान (हित/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootपार्य (प्रातिपदिक; ‘पार-सम्बन्धी/पार-गामी’)
भूषात्may he adorn / may he make splendid
भूषात्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootभूष् (धातु)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.