Rig Veda 3.61.2: Mandala 3, Sukta 61, Mantra 2
Sukta 3.61
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)
Devata: Uṣas
Chandas: Triṣṭubh (likely)
Samhita Patha (Devanagari)
उषो देव्यमर्त्या वि भाहि चन्द्ररथा सूनृता ईरयन्ती । आ त्वा वहन्तु सुयमासो अश्वा हिरण्यवर्णां पृथुपाजसो ये ॥
Transliteration
uṣó devyám amartyā́ ví bhāhi candra-rathā sūnṛ́tā ī́rayantī | ā́ tvā vahantu su-yámāso áśvā hiraṇya-varṇāṃ pṛthú-pājaso yé ||
Translation
曙よ、神にして不死なる者よ、広く輝け。月のごとく明るい車に乗り、真実の言（sūnṛtā）を奮い起こしつつ。よく軛を合わせた馬たちが汝を運べ――黄金の色に輝き、広き光を放つ者よ――汝の大いなる光を担うその馬たちが。
Word by Word
उषःO Uṣas (Dawn)
उषः:
सम्बोधन (आह्वान) / कर्तृ (सन्दर्भतः)
TypeNoun
Rootउषस्- (प्रातिपदिक) < √उष् (उष् दीप्तौ)
देव्यम्divine (radiance/appearance)
देव्यम्:
कर्म (वि-भा-हि इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootदेव्य- (देव + यत्) (प्रातिपदिक)
अर्त्याwith/through (her) active/striving power (Vedic epithet)
अर्त्या:
करण/हेतुवाचक (विशेषण-प्रयोगः)
TypeAdjective
Rootअर्त्य- (प्रातिपदिक) < ऋत/अर्ति-सम्बद्ध (वेदिक विशेषण)
विforth, widely
वि:
क्रियाविशेषण (प्रकर्ष/विभाग)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
भाहिshine forth
भाहि:
क्रिया
TypeVerb
Root√भा (दीप्तौ)
चन्द्ररथाO (Dawn) of the bright/moonlike chariot
चन्द्ररथा:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootचन्द्र-रथ- (समासः; प्रातिपदिक)
सूनृताO fair-speaking one / true utterance
सूनृता:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसूनृता- (प्रातिपदिक)
ईरयन्तीimpelling, setting in motion
ईरयन्ती:
कर्तृ (उषसः विशेषणम्)
TypeVerb (participle)
Root√ईर्/ईरय् (प्रेरणे)
आhither, towards
आ:
क्रियाविशेषण (आगमन/समन्तात्)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
त्वाyou
त्वा:
कर्म (वहन्तु इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम)
वहन्तुlet (them) carry/bring
वहन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√वह् (वह प्रापणे/वहने)
सुयमासःwell-guided, well-reined
सुयमासः:
कर्तृ (अश्वाः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु-यम- (प्रातिपदिक; ‘well-guided/with good control’)
अश्वाःhorses
अश्वाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअश्व- (प्रातिपदिक)
हिरण्यवर्णाम्golden-coloured
हिरण्यवर्णाम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootहिरण्य-वर्ण- (समासः; प्रातिपदिक)
पृथुपाजसःof broad strength/might
पृथुपाजसः:
कर्तृ-विशेषण (अश्वानाम्)
TypeAdjective
Rootपृथु-पाजस्- (समासः; प्रातिपदिक)
येwho, which (those)
ये:
कर्तृ (अश्वाः इत्यस्य पुनर्निर्देशः)
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.