HomeRig VedaMandala 3Sukta 3Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Rig Veda 3.3.9: Mandala 3, Sukta 3, Mantra 9

Sukta 3.3

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3.1–3.12; hymn-cycle to Agni/Viśvānara)
Devata: Agni (especially as Viśvānara/All-men Fire as leader and establisher of the worlds)
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; standard for many Agni hymns in Maṇḍala 3)

विभावा देवः सुरणः परि क्षितीरग्निर्बभूव शवसा सुमद्रथः । तस्य व्रतानि भूरिपोषिणो वयमुप भूषेम दम आ सुवृक्तिभिः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.3.9

vibhā́vā deváḥ su-raṇaḥ pári kṣitī́r agnír babhūva śávasā su-mádrathaḥ | tásya vratā́ni bhūri-poṣíṇo vayám úpa bhūṣema dáma ā́ su-vṛ́kti-bhiḥ ||

光輝あまねき神アグニ(Agni)、高貴なる歓喜の主は、その威力により諸世界をめぐり包み、善き思惟と正しき運行の良き車となった。われらは住まいにあって近づき、豊かな増益を育む彼の誓法(vrata)を、よく整えられた言葉もて飾り奉らん。

वि॒भावा॑shining, radiant
वि॒भावा॑:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootवि-भा (धातु √भा ‘दीप्तौ’) / प्रातिपदिक ‘विभावन्/विभावस्’ (दीप्तिमान्)
दे॒वःthe god (Agni)
दे॒वः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सु॒रणःheroic, good fighter
सु॒रणः:
विशेषणम् (देवः/अग्निः)
TypeAdjective
Rootसु-रण (प्रातिपदिक; ‘good/strong in battle, heroic’)
परिaround, all around
परि:
उपपद/क्रियाविशेषणम्
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
क्षि॒तीःthe dwellings/lands (earths, settlements)
क्षि॒तीः:
कर्म
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
अ॒ग्निःAgni
अ॒ग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
ब॒भूव॒became, has become
ब॒भूव॒:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (भवति)
शव॑साby might, with strength
शव॑सा:
करण
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक)
सु॒मद्र॑थःhaving a good/joyous chariot
सु॒मद्र॑थः:
विशेषणम् (अग्निः)
TypeAdjective
Rootसु-मद्-रथ (समास; ‘good/joyous chariot’ → ‘having a good chariot’)
तस्य॑of him, of that (Agni)
तस्य॑:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
व्र॒तानि॑vows, ordinances, sacred laws
व्र॒तानि॑:
कर्म
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
भूरि॒पो॒षिणःrichly nourishing, bringing much prosperity
भूरि॒पो॒षिणः:
विशेषणम् (कर्म)
TypeAdjective
Rootभूरि-पोषिन् (समास; ‘abundant-nourishing’)
व॒यम्we
व॒यम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
उप॑towards, near, in addition
उप॑:
क्रियाविशेषणम्
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
भू॒षे॒म॒may we honor/serve/adorn
भू॒षे॒म॒:
क्रिया
TypeVerb
Root√भूष् (भूषयति/भूषते ‘अलङ्कारे/सेवायाम्’)
दमेin the house, at home
दमे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootदम (प्रातिपदिक)
to, unto, fully
:
क्रियाविशेषणम्
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
सु॒वृ॒क्तिभिःwith well-formed hymns (good praises)
सु॒वृ॒क्तिभिः:
करण
TypeNoun
Rootसु-वृक्ति (प्रातिपदिक; ‘good utterance/hymn’)

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App