Rig Veda 2.9.2: Mandala 2, Sukta 9, Mantra 2
Sukta 2.9
Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं दूतस्त्वमु नः परस्पास्त्वं वस्य आ वृषभ प्रणेता । अग्ने तोकस्य नस्तने तनूनामप्रयुच्छन्दीद्यद्बोधि गोपाः ॥
Transliteration
tváṃ dūtás tvám u naḥ paraḥ-pā́s tváṃ vásya ā́ vṛṣabha pra-netā́ | ágne tokásya nas táne tanū́nām ápra-yucchan dī́dyad bodhi gopā́ḥ ||
Translation
汝は使者、またわれらの遠き護り手。汝はより善き方へ導く先導者、力の牡牛よ。アグニよ、われらの子らのため、われらの身の広がりのために、守護者としてわれらの内に目覚めよ—たゆまず、光を放ち燃え立ちながら。
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दूतःmessenger
दूतः:
कर्तृ (सम्बन्ध/विशेषण-भावे त्वम्)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
उindeed/also
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
नःof us/our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
परस्पाःprotector/saviour
परस्पाः:
कर्तृ (सम्बन्ध/विशेषण-भावे त्वम्)
TypeNoun
Rootपरस्पा (प्रातिपदिक; ‘परस्’ + ‘पा’ रक्षणे)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
वस्यःbetter (good thing)/a boon
वस्यः:
कर्म
TypeAdjective
Rootवस्यस् (प्रातिपदिक; तुलनात्मक)
आtowards, forth
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
वृषभO bull (mighty one)
वृषभ:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative used as epithet)
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
प्रणेताleader/guide
प्रणेता:
कर्तृ (सम्बन्ध/विशेषण-भावे त्वम्)
TypeAgent noun
Rootप्र-नी (धातु) → प्रणेता (कृदन्त-प्रातिपदिक; तृच्)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
तोकस्यof offspring/children
तोकस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootतोक (प्रातिपदिक)
नःof us/our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
तनेin the line/continuity (of descendants)
तने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootतन (धातु ‘to stretch’) → तन (प्रातिपदिक; ‘तान’/‘तन’ = वंश/सन्तति)
तनूनाम्of bodies/persons
तनूनाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
अप्रयुच्छन्do not fail/relax
अप्रयुच्छन्:
क्रिया (आज्ञार्थ/निषेध)
TypeVerb
Rootप्र-युज्/युच्छ् (धातु; ‘to slacken/let go’ in negated injunctive sense) + अ- (निषेध)
दीद्यत्shining, blazing
दीद्यत्:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple
Rootदीद्/द्युत् (धातु ‘to shine’) → दीद्यत् (वर्तमान-कृदन्त/शतृ)
बोधिbe awake/awake!
बोधि:
क्रिया
TypeVerb
Rootबुध् (धातु ‘to awaken/know’)
गोपाःprotector/guardian
गोपाः:
कर्तृ (सम्बन्ध/विशेषण-भावे त्वम्/अग्ने)
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक; गो + पा ‘protector of cattle’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
