Rig Veda 2.12.8: Mandala 2, Sukta 12, Mantra 8
Sukta 2.12
Rishi: Gṛtsamada (Gr̥tsamada) of the Bhṛgu lineage (traditional Anukramaṇī attribution for RV 2.12)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (predominant meter of RV 2.12)
Samhita Patha (Devanagari)
यं क्रन्दसी संयती विह्वयेते परेऽवर उभया अमित्राः । समानं चिद्रथमातस्थिवांसा नाना हवेते स जनास इन्द्रः ॥
Transliteration
yaṃ krandasī saṃyatī vihvayete pare’vare ubhayā amitrāḥ | samānaṃ cid ratham ātasthivāṃsā nānā havete sa janāsa indraḥ ||
Translation
轟きわたる二つの界（天と地）が、衝突のさなかに彼を呼び求める——上なるものも下なるものも、両方の敵対する力が。たとえ同じ一つの車（同一の器）に乗り合わせていても、なお異なる名で彼を呼ぶ者——民よ、これぞインドラ（Indra）。
Word by Word
यम्whom
यम्:
कर्म (यम् = whom)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
क्रन्दसीthe two worlds (heaven and earth)
क्रन्दसी:
कर्तृ (उभे ‘क्रन्दसी’ = the two worlds)
TypeNoun
Rootक्रन्दस् (प्रातिपदिक; द्विवचन-प्रयोग) अथवा क्रन्दसी (स्त्री. द्विवचन-रूप)
संयतीcontending, joined in conflict
संयती:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective/Participle
Rootसम्-यम् (धातु) → संयत (कृदन्त) → संयती (स्त्री. प्रथमा/द्वितीया द्विवचन)
विह्वयेतेcall upon / invoke
विह्वयेते:
क्रिया (कर्तृ = क्रन्दसी)
TypeVerb
Rootवि-ह्वे (धातु; आह्वानार्थ)
परेthe farther (ones)
परे:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
अवरthe nearer / lower (ones)
अवर:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootअवर (प्रातिपदिक)
उभयाboth (sets)
उभया:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootउभय (प्रातिपदिक)
अमित्राःenemies
अमित्राः:
कर्तृ (हवेते)
TypeNoun
Rootअमित्र (प्रातिपदिक)
समानम्the same
समानम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootसमान (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
रथम्chariot
रथम्:
कर्म (आतस्थिवांसः—what they mounted)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
आतस्थिवांसःhaving mounted / standing upon
आतस्थिवांसः:
कर्तृ (अमित्राः)
TypeParticiple
Rootआ-स्था (धातु) → तस्थिवस् (कृदन्त; परिपूर्ण) → आतस्थिवांस्
नानाvariously, separately
नाना:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय)
हवेतेcall upon
हवेते:
क्रिया (कर्तृ = क्रन्दसी)
TypeVerb
Rootह्वे (धातु; आह्वानार्थ)
सःhe
सः:
कर्तृ (इन्द्रः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जनासःpeoples, men
जनासः:
सम्बोधन/कर्तृ-सहचारी (appositional: ‘men/peoples’ identifying Indra as ‘leader of men’)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक) / जनास् (वैदिक बहुवचन-प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ (मुख्य)
TypeNoun (Proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.