Rig Veda 10.55.5: Mandala 10, Sukta 55, Mantra 5
Sukta 10.55
Devata: Deva as cosmic principle (time/paradox); hymn-level devatā may remain Indraic/cosmic
Chandas: Trishtubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
विधुं दद्राणं समने बहूनां युवानं सन्तं पलितो जगार । देवस्य पश्य काव्यं महित्वाद्या ममार स ह्यः समान ॥
Transliteration
vidhúṃ dadrāṇáṃ sámane bahūnā́ṃ yúvānaṃ sántaṃ palitó jagāra | devásya páśya kā́vyaṃ mahitvā́dyá mamā́ra sá hyáḥ samā́na ||
Translation
灰白の者は、多くの者の集いの中で、疾き者を呑み尽くした――しかも彼はなお若者であった。見よ、神の詩的技巧（kāvya）を、その偉大さゆえに。今日、彼は死した――されど昨日、彼は同じであった。
Word by Word
विधुम्the shaker; the agitator (one who shakes off)
विधुम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootविधु (प्रातिपदिक) < √विध्/√विधू (कम्पने/विधूनने) (निरुक्त-सम्बन्ध) अथवा √धू (कम्पने) उपसर्ग वि-
दद्राणम्running, rushing, advancing
दद्राणम्:
कर्म (विधुम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective)
Root√द्रा (द्रवणे/गमने) (Vedic) → दद्राण (कृदन्त)
समनेin the assembly; in the meeting
समने:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसमन (प्रातिपदिक)
बहूनाम्of many
बहूनाम्:
सम्बन्ध (समने इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
युवानम्the young one
युवानम्:
कर्म (विधुम् इत्यस्य समनाधिकरण-विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootयुवन् (प्रातिपदिक)
सन्तम्being; existing
सन्तम्:
कर्म (युवानम्/विधुम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective)
Root√अस् (भुवि) → सन्त् (वर्तमान कृदन्त)
पलितःthe grey(-haired) one; the aged
पलितः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootपलित (प्रातिपदिक)
जगारhas sung; has proclaimed
जगार:
क्रिया
TypeVerb
Root√गॄ/√गर् (गिरणे/उद्गीथे) (Vedic) → जगार (लिट्)
देवस्यof the god
देवस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
पश्यsee! behold!
पश्य:
क्रिया
TypeVerb
Root√पश् (दर्शने)
काव्यम्poetic art; inspired utterance
काव्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकाव्य (प्रातिपदिक)
महित्वात्from/through greatness; because of greatness
महित्वात्:
अपादान (हेतुतः/कारणतः)
TypeNoun
Rootमहित्व (प्रातिपदिक) < महत्
याshe who
या:
कर्तृ (अनुवर्तते ‘सा’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ममारhas died
ममार:
क्रिया
TypeVerb
Root√मृ (मरणे) → ममार (लिट्)
सःhe
सः:
कर्तृ (ह्यः समा॑न इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ह्यःyesterday
ह्यः:
अधिकारण (काल)
TypeIndeclinable
Rootह्यस् (अव्यय)
समानthe same; identical
समान:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootसमान (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.