Prakarana 2
यह सोपान ‘धर्म-राज्य’ से ‘धर्म-त्याग’ की ओर अंतर्मुख यात्रा है: समाज-उत्सव (राजतिलक) के बीच ईश्वर-लीला का उलटाव (वनगमन) दिखाकर तुलसी ‘अनुकूल-प्रतिकूल’ दोनों में राम-शरणागति का अभ्यास कराते हैं। यहाँ साधक के लिए मुख्य द्वार है—‘इच्छित सिद्धि’ के क्षण में भी वैराग्य, संयम, और भगवत्-प्रसाद-बुद्धि।
『アヨーディヤー・カーンダ』の रस（情趣）の中心は「悲（karuṇā）」と「離欲・寂静（vairāgya-śānta）」の双つである。だがその始まりは、力強い「恋慕／祝祭（śṛṅgāra/utsava）」――灌頂の集い、楽の音、都の歓び――によって飾られ、まず執着という心の機微を浮かび上がらせる。ここ（ドーハー10〜19）でトゥルシーダースは、先にラーマの内奥に生じる「法（dharma）の危機」を示す。生まれより連れ添う弟たちへの想起、親族の情、そして「長子の灌頂」を自らに受けることへの不相応の感覚。ついで神々の「策謀めいた」政治――ラーマの森への旅立ちこそ天界の務め（surkārya）――が現れ、リーラー（神戯）の神的目的が明らかとなる。その後、マンタラーの登場はまさに「言葉の毒」である。都の吉祥を胸の灼熱へと変え、カイケーイーの内に眠る我執と恐れを呼び覚まし、側室同士の対立という策を編む。法の王国の外なる栄華は、ここで修行者にとっての試験の場となる――甘言に潜む欺きを、心は見抜けるか。この段（sopāna）での教えは、分別（viveka）、離欲（vairāgya）、そしてラーマの恩寵（prasāda）に揺るがず住することである。
In this prakarana
People
Verses
チャウパーイー 10.1-4
बरनि राम गुन सीलु सुभाऊ।बोले प्रेम पुलकि मुनिराऊ।।
भूप सजेउ अभिषेक समाजू।चाहत देन तुम्हहि जुबराजू।।
राम करहु सब संजम आजू।जौं बिधि कुसल निबाहै काजू।।
गुरु सिख देइ राय पहिं गयउ।राम हृदयँ अस बिसमउ भयऊ।।
जनमे एक संग सब भाई।भोजन सयन केलि लरिकाई।।
करनबेध उपबीत बिआहा।संग संग सब भए उछाहा।।
बिमल बंस यहु अनुचित एकू।बंधु बिहाइ बड़ेहि अभिषेकू।।
प्रभु सप्रेम पछितानि सुहाई।हरउ भगत मन कै कुटिलाई।।
barani rāma guna sīlu subhāū |bole prema pulaki munirāū ||
bhūpa sajeu abhiṣeka samājū |cāhata dena tumhahi jubarājū ||
rāma karahu saba saṁjama ājū |jauṁ bidhi kusala nibāhai kājū ||
guru sikha dei rāya pahiṁ gayau |rāma hṛdayã asa bisamau bhayaū ||
janame eka saṁga saba bhāī |bhojana sayana keli larikāī ||
karanabedha upabīta biāhā |saṁga saṁga saba bhae uchāhā ||
bimala baṁsa yahu anucita ekū |baṁdhu bihāi baṛehi abhiṣekū ||
prabhu saprema pachitāni suhāī |harau bhagata mana kai kuṭilāī ||
ラーマの徳、穏やかな性質と気質を述べた後、聖仙の長は愛に震えながら語った。"王は灌頂の集会を整え、あなたに皇太子の位を授けようとしておられる。""ラーマよ、今日はあらゆる自制の戒めを守りなさい。天意がこの務めを無事に成就するように。"この教えを与えて、導師は王の元へ戻った。ラーマの心に次のような驚きが生じた。"我々兄弟は皆一緒に生まれた。食事も睡眠も幼少の遊びも共にあった。""耳の穿孔、聖糸の授与、婚礼、これらの祝事は皆共に行われた。""この清らかな血統においてただ一つ不適切なことがある。兄が弟たちを残して灌頂を受けることだ。"主の愛に満ちた後悔は実に美しかった。それが信者たちの心の曲がりを取り除かんことを。
ドーハー 10
तेहि अवसर आए लखन मगन प्रेम आनंद।सनमाने प्रिय बचन कहि रघुकुल कैरव चंद।।10।।
tehi avasara āe lakhana magana prema ānaṁda |sanamāne priya bacana kahi raghukula kairava caṁda ||10||
その時、ラクシュマナが愛と喜びに酔いしれてやって来て、ラーグュ族の蓮の月であるラーマは、愛情深い言葉で彼を敬った。
チャウパーイー 11.1-4
बाजहिं बाजने बिबिध बिधाना।पुर प्रमोदु नहिं जाइ बखाना।।
भरत आगमनु सकल मनावहिं।आवहुँ बेगि नयन फलु पावहिं।।
हाट बाट घर गलीं अथाई।कहहिं परसपर लोग लोगाई।।
कालि लगन भलि केतिक बारा।पूजिहि बिधि अभिलाषु हमारा।।
कनक सिंघासन सीय समेता।बैठहिं रामु होइ चित चेता।।
सकल कहहिं कब होइहि काली।बिघन मनावहिं देव कुचाली।।
तिन्हहि सोहाइ न अवध बधावा।चोरहि चंदिनि राति न भावा।।
सारद बोलि बिनय सुर करहीं।बारहिं बार पाय लै परहीं।।
bājahiṁ bājane bibidha bidhānā |pura pramodu nahiṁ jāi bakhānā ||
bharata āgamanu sakala manāvahiṁ |āvahũ begi nayana phalu pāvahiṁ ||
hāṭa bāṭa ghara galīṁ athāī |kahahiṁ parasapara loga logāī ||
kāli lagana bhali ketika bārā |pūjihi bidhi abhilāṣu hamārā ||
kanaka siṁghāsana sīya sametā |baiṭhahiṁ rāmu hoi cita cetā ||
sakala kahahiṁ kaba hoihi kālī |bighana manāvahiṁ deva kucālī ||
tinhahi sohāi na avadha badhāvā |corahi caṁdini rāti na bhāvā ||
sārada boli binaya sura karahīṁ |bārahiṁ bāra pāya lai parahīṁ ||
あらゆる種類の楽器が様々に奏でられ、都の喜びは言葉では表せなかった。すべての人々がバラタの帰来を祈った：「早く来て、あなたの目もその報いを得られるように。」市場でも道でも家でも路地でも広場でも、人々は互いに語り合った：「明日は吉時である。ブラフマーが私たちの願いを叶えるまであとどれほどかかるのか。」「ラーマがシーターと共に黄金の玉座に座り、私たちの心は安らぐだろう。」皆が「明日はいつ来るのか」と言っていた。しかし悪意ある神々は障害が起こることを祈っていた。アヨーディヤーの歓喜は彼らには合わず、月明かりの夜が盗人に好まれないのと同じであった。神々はサラスヴァティーを呼び寄せ、謙虚に懇願し、幾度も彼女の足元にひれ伏した。神々はサラスヴァティーを呼び寄せ、謙虚に懇願し、幾度も彼女の足元にひれ伏した。
ドーハー 11
बिपति हमारि बिलोकि बड़ि मातु करिअ सोइ आजु।रामु जाहिं बन राजु तजि होइ सकल सुरकाजु।।11।।
bipati hamāri biloki baṛi mātu karia soi āju |rāmu jāhiṁ bana rāju taji hoi sakala surakāju ||11||
私たちの大きな危難をご覧になって、お母様、今日必要なことをなさってください。ラーマが王位を捨てて森へ行き、神々のすべての務めを果たされますように。
チャウパーイー 12.1-4
सुनि सुर बिनय ठाढ़ि पछिताती।भइउँ सरोज बिपिन हिमराती।।
देखि देव पुनि कहहिं निहोरी।मातु तोहि नहिं थोरिउ खोरी।।
बिसमय हरष रहित रघुराऊ।तुम्ह जानहु सब राम प्रभाऊ।।
जीव करम बस सुख दुख भागी।जाइअ अवध देव हित लागी।।
बार बार गहि चरन सँकोचौ।चली बिचारि बिबुध मति पोची।।
ऊँच निवासु नीचि करतूती।देखि न सकहिं पराइ बिभूती।।
आगिल काजु बिचारि बहोरी।करहहिं चाह कुसल कबि मोरी।।
हरषि हृदयँ दसरथ पुर आई।जनु ग्रह दसा दुसह दुखदाई।।
suni sura binaya ṭhāṛhi pachitātī |bhaiũ saroja bipina himarātī ||
dekhi deva puni kahahiṁ nihorī |mātu tohi nahiṁ thoriu khorī ||
bisamaya haraṣa rahita raghurāū |tumha jānahu saba rāma prabhāū ||
jīva karama basa sukha dukha bhāgī |jāia avadha deva hita lāgī ||
bāra bāra gahi carana sãkocau |calī bicāri bibudha mati pocī ||
ū̃ca nivāsu nīci karatūtī |dekhi na sakahiṁ parāi bibhūtī ||
āgila kāju bicāri bahorī |karahahiṁ cāha kusala kabi morī ||
haraṣi hṛdayã dasaratha pura āī |janu graha dasā dusaha dukhadāī ||
神々の祈りを聞いて、サラスヴァティーは悔みながら立ち、思った、「私は蓮の池にとって冬の夜となってしまった。」彼女の躊躇を見て、神々は再び懇願した、「母よ、あなたは少しの非難も受けない。ラーグの王は憂いも喜びもなく、あなたはラーマのすべての力を知っている。すべての生き物は業に縛られ、苦楽を分かつ。神々のためにアヨーディヤーへ行け。」幾度も彼女の足を握り、懇願して、彼女は出発した、神々の心が卑しいと思いながら。「彼らの住処は高いが、行いは低い。他人の繁栄を見るに耐えない。」それから先の務めを考え、賢い詩人たちが自分の命令を喜んで従うだろうと思った。」喜ぶ心でダシャラタの都に来た、耐え難く苦痛をもたらす星の合会のように。
ドーハー 12
नामु मंथरा मंदमति चेरी कैकेइ केरि।अजस पेटारी ताहि करि गई गिरा मति फेरि।।12।।
nāmu maṁtharā maṁdamati cerī kaikei keri |ajasa peṭārī tāhi kari gaī girā mati pheri ||12||
彼女の名はマンタラ、カイケーイの愚鈍な侍女であった。弁才天女サラスヴァティーは彼女の心を翻し、悪名の箱となして、去っていった。
チャウパーイー 13.1-4
दीख मंथरा नगरु बनावा।मंजुल मंगल बाज बधावा।।
पूछेसि लोगन्ह काह उछाहू।राम तिलकु सुनि भा उर दाहू।।
करइ बिचारु कुबुद्धि कुजाती।होइ अकाजु कवनि बिधि राती।।
देखि लागि मधु कुटिल किराती।जिमि गवँ तकइ लेउँ केहि भाँती।।
भरत मातु पहिं गइ बिलखानी।का अनमनि हसि कह हँसि रानी।।
ऊतरु देइ न लेइ उसासू।नारि चरित करि ढारइ आँसू।।
हँसि कह रानि गालु बड़ तोरें।दीन्ह लखन सिख अस मन मोरें।।
तबहुँ न बोल चेरि बड़ि पापिनि।छाड़इ स्वास कारि जनु साँपिनि।।
dīkha maṁtharā nagaru banāvā |maṁjula maṁgala bāja badhāvā ||
pūchesi loganha kāha uchāhū |rāma tilaku suni bhā ura dāhū ||
karai bicāru kubuddhi kujātī |hoi akāju kavani bidhi rātī ||
dekhi lāgi madhu kuṭila kirātī |jimi gavã takai leũ kehi bhā̃tī ||
bharata mātu pahiṁ gai bilakhānī |kā anamani hasi kaha hãsi rānī ||
ūtaru dei na lei usāsū |nāri carita kari ḍhārai ā̃sū ||
hãsi kaha rāni gālu baṛa toreṁ |dīnha lakhana sikha asa mana moreṁ ||
tabahũ na bola ceri baṛi pāpini |chāṛai svāsa kāri janu sā̃pini ||
マントラーは飾られた都を見た、あたりには美しい吉祥の楽と歓喜の歌が響いていた。人々に祝祭のわけを問うた、ラーマの即位を聞いて胸が焼ける思いがした。その邪心深き卑しい生まれの女は、夜が明ける前にどうにかして事を台無しにできぬかと企み始めた。木に吊られた蜂の巣を見つけた狡猾なキラータの女のように、どうやって手に入れようかと機会をうかがった。泣きながらバラタの母の元へ行った。王妃は笑って言った、何をそんなに案じているのか。マントラーは答えず、ただ深く溜息をつき、女の計略で涙を流した。王妃は笑って言った、あなたの舌はとても鋭い、ラークシュマナが教訓を与えたのだろう。それでもその悪しき侍女は何も言わず、黒い雌蛇のように溜息をつき続けた。
ドーハー 13
सभय रानि कह कहसि किन कुसल रामु महिपालु।लखनु भरतु रिपुदमनु सुनि भा कुबरी उर सालु।।13।।
sabhaya rāni kaha kahasi kina kusala rāmu mahipālu |lakhanu bharatu ripudamanu suni bhā kubarī ura sālu ||13||
王妃は恐れながら言った、「なぜ私に告げないのですか：ラーマと王は無事ですか？そしてラクシュマナ、バラタ、シャトルグナは？」これを聞いて、せむし女の胸に一陣の痛みが突き刺さった。
チャウパーイー 14.1-4
कत सिख देइ हमहि कोउ माई।गालु करब केहि कर बलु पाई।।
रामहि छाड़ि कुसल केहि आजू।जेहि जनेसु देइ जुबराजू।।
भयउ कौसिलहि बिधि अति दाहिन।देखत गरब रहत उर नाहिन।।
देखेहु कस न जाइ सब सोभा।जो अवलोकि मोर मनु छोभा।।
पूतु बिदेस न सोचु तुम्हारें।जानति हहु बस नाहु हमारें।।
नीद बहुत प्रिय सेज तुराई।लखहु न भूप कपट चतुराई।।
सुनि प्रिय बचन मलिन मनु जानी।झुकी रानि अब रहु अरगानी।।
पुनि अस कबहुँ कहसि घरफोरी।तब धरि जीभ कढ़ावउँ तोरी।।
kata sikha dei hamahi kou māī |gālu karaba kehi kara balu pāī ||
rāmahi chāṛi kusala kehi ājū |jehi janesu dei jubarājū ||
bhayau kausilahi bidhi ati dāhina |dekhata garaba rahata ura nāhina ||
dekhehu kasa na jāi saba sobhā |jo avaloki mora manu chobhā ||
pūtu bidesa na socu tumhāreṁ |jānati hahu basa nāhu hamāreṁ ||
nīda bahuta priya seja turāī |lakhahu na bhūpa kapaṭa caturāī ||
suni priya bacana malina manu jānī |jhukī rāni aba rahu aragānī ||
puni asa kabahũ kahasi gharaphorī |taba dhari jībha kaṛhāvaũ torī ||
なぜ誰かが私に忠告するのですか、母上？誰の力に頼って争うのですか？今日、ラーマを除いて誰が幸せですか、王が皇太子にしようとしているお方を。運命はカウサリヤに非常に味方しました；彼女を見て、誰の心にも誇りは残っていません。なぜ行ってすべての輝きを見ないのですか、それを見て私の心は乱れます。あなたの息子は異国にいて、あなたは心配していません；あなたは夫が自分の支配下にあると思っています。あなたは睡眠をとても愛し、寝床と布団を愛しています；王の欺瞞と狡猾さが見えません。これらの親切に見える言葉を聞き、しかし彼女の心が汚れていることを知り、身を低くしていた王妃が叱りました：今は黙りなさい、おしゃべり女。もし再びこのようなことを言ったら、家を壊す者よ、私はあなたの舌を掴んで引き抜かせるでしょう。
ドーハー 14
काने खोरे कूबरे कुटिल कुचाली जानि।तिय बिसेषि पुनि चेरि कहि भरतमातु मुसुकानि।।14।।
kāne khore kūbare kuṭila kucālī jāni |tiya biseṣi puni ceri kahi bharatamātu musukāni ||14||
片目の者、足の不自由な者、せむしの者が曲がった心と悪い振る舞いを持つことを知り、女はさらに、侍女はなおさらにそうであることを知って、バラタの母は微笑んで語った。
チャウパーイー 15.1-4
प्रियबादिनि सिख दीन्हिउँ तोही।सपनेहुँ तो पर कोपु न मोही।।
सुदिनु सुमंगल दायकु सोई।तोर कहा फुर जेहि दिन होई।।
जेठ स्वामि सेवक लघु भाई।यह दिनकर कुल रीति सुहाई।।
राम तिलकु जौं साँचेहुँ काली।देउँ मागु मन भावत आली।।
कौसल्या सम सब महतारी।रामहि सहज सुभायँ पिआरी।।
मो पर करहिं सनेहु बिसेषी।मैं करि प्रीति परीछा देखी।।
जौं बिधि जनमु देइ करि छोहू।होहुँ राम सिय पूत पुतोहू।।
प्रान तें अधिक रामु प्रिय मोरें।तिन्ह कें तिलक छोभु कस तोरें।।
priyabādini sikha dīnhiũ tohī |sapanehũ to para kopu na mohī ||
sudinu sumaṁgala dāyaku soī |tora kahā phura jehi dina hoī ||
jeṭha svāmi sevaka laghu bhāī |yaha dinakara kula rīti suhāī ||
rāma tilaku jauṁ sā̃cehũ kālī |deũ māgu mana bhāvata ālī ||
kausalyā sama saba mahatārī |rāmahi sahaja subhāyã piārī ||
mo para karahiṁ sanehu biseṣī |maiṁ kari prīti parīchā dekhī ||
jauṁ bidhi janamu dei kari chohū |hohũ rāma siya pūta putohū ||
prāna teṁ adhika rāmu priya moreṁ |tinha keṁ tilaka chobhu kasa toreṁ ||
甘く語るあなたよ、私はあなたにこの忠告を与えました。夢の中でも私はあなたに怒りません。その日が最も美しく最も吉兆の日です、あなたの言葉が真実となるその日。長兄が主人で弟たちが召使いであることは、太陽の家の美しい習わしです。もしラーマの即位が本当に明日行われるなら、親友よ、心にかなうものを私に求めてください、私は与えましょう。ラーマにとってすべての母は同じです、カウサリヤと同じように、彼は自然な愛で彼女たちすべてを愛しています。彼は私に特別な愛情を示します、私は彼の愛を見て試しました。もし創造主が慈悲をもって私に再び生を与えるなら、ラーマとシータが私の息子と嫁になりますように。ラーマは私の命よりも愛しい、それならなぜ彼の即位があなたにこれほどの悲しみをもたらすのですか？
ドーハー 15
भरत सपथ तोहि सत्य कहु परिहरि कपट दुराउ।हरष समय बिसमउ करसि कारन मोहि सुनाउ।।15।।
bharata sapatha tohi satya kahu parihari kapaṭa durāu |haraṣa samaya bisamau karasi kārana mohi sunāu ||15||
バラタに誓って、真実を告げよ、すべての欺瞞と隠蔽を捨てて。喜びの時に悲しんでいる；その理由を私に聞かせてくれ。
チャウパーイー 16.1-4
एकहिं बार आस सब पूजी।अब कछु कहब जीभ करि दूजी।।
फोरै जोगु कपारु अभागा।भलेउ कहत दुख रउरेहि लागा।।
कहहिं झूठि फुरि बात बनाई।ते प्रिय तुम्हहि करुइ मैं माई।।
हमहुँ कहबि अब ठकुरसोहाती।नाहिं त मौन रहब दिनु राती।।
करि कुरूप बिधि परबस कीन्हा।बवा सो लुनिअ लहिअ जो दीन्हा।।
कोउ नृप होउ हमहि का हानी।चेरि छाड़ि अब होब कि रानी।।
जारै जोगु सुभाउ हमारा।अनभल देखि न जाइ तुम्हारा।।
तातें कछुक बात अनुसारी।छमिअ देबि बड़ि चूक हमारी।।
ekahiṁ bāra āsa saba pūjī |aba kachu kahaba jībha kari dūjī ||
phorai jogu kapāru abhāgā |bhaleu kahata dukha raurehi lāgā ||
kahahiṁ jhūṭhi phuri bāta banāī |te priya tumhahi karui maiṁ māī ||
hamahũ kahabi aba ṭhakurasohātī |nāhiṁ ta mauna rahaba dinu rātī ||
kari kurūpa bidhi parabasa kīnhā |bavā so lunia lahia jo dīnhā ||
kou nṛpa hou hamahi kā hānī |ceri chāṛi aba hoba ki rānī ||
jārai jogu subhāu hamārā |anabhala dekhi na jāi tumhārā ||
tāteṁ kachuka bāta anusārī |chamia debi baṛi cūka hamārī ||
私のすべての望みは一度に満たされた。今再び語るならば、それは第二の舌で語ることになろう。この不運な頭は打ち砕かれるべきである。善きことを語っても、傷つくのはあなたであるから。偽りを捏造して真実として語る者たちが、母よ、あなたには愛おしく、私はあなたに苦く映る。これからは私も主を喜ばせるへつらいのみを語ろう、さもなくば昼夜黙して過ごそう。運命は私を醜くし、他人に頼らせた；蒔いたものを刈り、与えられたものを受け取るのみ。誰が王になろうと私に何の損失があろうか。召使いを辞して后になれるというのか。私の性根は焼かれるべきである；あなたの損害を見るに忍びない。だからこそ相応しきことを少し語った。お許しください、御方、私の過ちは大きい。
ドーハー 16
गूढ़ कपट प्रिय बचन सुनि तीय अधरबुधि रानि।सुरमाया बस बैरिनिहि सुह्द जानि पतिआनि।।16।।
gūṛha kapaṭa priya bacana suni tīya adharabudhi rāni |suramāyā basa bairinihi suhda jāni patiāni ||16||
隠された欺瞞に満ちた甘い言葉を聞いて、浅はかな知恵を持つ王妃は、神々の幻惑の力の下に、敵を真の友と見なして彼女を信頼した。
チャウパーイー 17.1-4
सादर पुनि पुनि पूँछति ओही।सबरी गान मृगी जनु मोही।।
तसि मति फिरी अहइ जसि भाबी।रहसी चेरि घात जनु फाबी।।
तुम्ह पूँछहु मैं कहत डेराऊँ।धरेउ मोर घरफोरी नाऊँ।।
सजि प्रतीति बहुबिधि गढ़ि छोली।अवध साढ़साती तब बोली।।
प्रिय सिय रामु कहा तुम्ह रानी।रामहि तुम्ह प्रिय सो फुरि बानी।।
रहा प्रथम अब ते दिन बीते।समउ फिरें रिपु होहिं पिंरीते।।
भानु कमल कुल पोषनिहारा।बिनु जल जारि करइ सोइ छारा।।
जरि तुम्हारि चह सवति उखारी।रूँधहु करि उपाउ बर बारी।।
sādara puni puni pū̃chati ohī |sabarī gāna mṛgī janu mohī ||
tasi mati phirī ahai jasi bhābī |rahasī ceri ghāta janu phābī ||
tumha pū̃chahu maiṁ kahata ḍerāū̃ |dhareu mora gharaphorī nāū̃ ||
saji pratīti bahubidhi gaṛhi cholī |avadha sāṛhasātī taba bolī ||
priya siya rāmu kahā tumha rānī |rāmahi tumha priya so phuri bānī ||
rahā prathama aba te dina bīte |samau phireṁ ripu hohiṁ piṁrīte ||
bhānu kamala kula poṣanihārā |binu jala jāri karai soi chārā ||
jari tumhāri caha savati ukhārī |rū̃dhahu kari upāu bara bārī ||
彼女は彼女に何度も何度も敬意を持って尋ねた、猟師の歌に魅了された雌鹿のように。カイケイの心は運命のままに変わり、侍女は喜んだ、まるで一撃が命中したかのように。あなたは尋ねるが、私は語るのが恐ろしい、すでに家を壊す者という名を負わされているから。様々な方法で確信を与え、言葉を練り上げてから、アヨーディヤーの不運な土星が語り始めた。王妃よ、あなたはシーターとラーマがあなたに愛しいと言った、そしてそれは真実である、ラーマはあなたに愛しい。初めはそうだった、今やその日々は過ぎ去った。時が変われば、愛する者も敵となる。太陽は蓮の一族を養う者である、しかし水がなければ、その太陽が灰に焼き尽くす。あなたの恋敵はあなたを焼き、根こそぎ引き抜こうとしている。何らかの手段を講じて、あなたの美しい庭を守りなさい。
ドーハー 17
तुम्हहि न सोचु सोहाग बल निज बस जानहु राउ।मन मलीन मुह मीठ नृप राउर सरल सुभाउ।।17।।
tumhahi na socu sohāga bala nija basa jānahu rāu |mana malīna muha mīṭha nṛpa rāura sarala subhāu ||17||
あなたは少しも心配せず、夫の愛の力を頼みに、王を自分の支配下にあると思っている。王は心が汚れていて口だけが甘く、あなたの本性は素直で純真である。
チャウパーイー 18.1-4
चतुर गँभीर राम महतारी।बीचु पाइ निज बात सँवारी।।
पठए भरतु भूप ननिअउरें।राम मातु मत जानव रउरें।।
सेवहिं सकल सवति मोहि नीकें।गरबित भरत मातु बल पी कें।।
सालु तुम्हार कौसिलहि माई।कपट चतुर नहिं होइ जनाई।।
राजहि तुम्ह पर प्रेमु बिसेषी।सवति सुभाउ सकइ नहिं देखी।।
रची प्रंपचु भूपहि अपनाई।राम तिलक हित लगन धराई।।
यह कुल उचित राम कहुँ टीका।सबहि सोहाइ मोहि सुठि नीका।।
आगिलि बात समुझि डरु मोही।देउ दैउ फिरि सो फलु ओही।।
catura gãbhīra rāma mahatārī |bīcu pāi nija bāta sãvārī ||
paṭhae bharatu bhūpa naniaureṁ |rāma mātu mata jānava raureṁ ||
sevahiṁ sakala savati mohi nīkeṁ |garabita bharata mātu bala pī keṁ ||
sālu tumhāra kausilahi māī |kapaṭa catura nahiṁ hoi janāī ||
rājahi tumha para premu biseṣī |savati subhāu sakai nahiṁ dekhī ||
racī praṁpacu bhūpahi apanāī |rāma tilaka hita lagana dharāī ||
yaha kula ucita rāma kahũ ṭīkā |sabahi sohāi mohi suṭhi nīkā ||
āgili bāta samujhi ḍaru mohī |deu daiu phiri so phalu ohī ||
ラーマの母は賢く深慮である。機会を得て、自らの事を整えた。王はバラタを母方の祖父の家に遣わした。これがラーマの母の計略によるものと知れ。「すべての共妻は私によく仕える」と彼女は言った。「ただバラタの母だけが夫の力を頼みに驕っている。」あなた、母上、はカウサリヤにとっての棘である。しかし彼女は偽りに長け、それを知らせない。王はあなたに特別な愛を抱いており、共妻の性として彼女はそれを見るに忍びない。彼女は計略を巡らし、王を味方につけ、ラーマの塗油の日を定めさせた。ラーマのこの塗油は我が家にふさわしい。すべての人に喜ばれ、私にも大変良いと思われる。しかし先のことを考えると恐ろしい。神がその果報を彼女自身の頭に返さんことを。
ドーハー 18
रचि पचि कोटिक कुटिलपन कीन्हेसि कपट प्रबोधु।कहिसि कथा सत सवति कै जेहि बिधि बाढ़ बिरोधु।।18।।
raci paci koṭika kuṭilapana kīnhesi kapaṭa prabodhu |kahisi kathā sata savati kai jehi bidhi bāṛha birodhu ||18||
彼女は数百万の曲りくねった策謀を練り、カイケイに欺瞞の忠告を与え、共妻について数百の物語をカイケイの敵意が増すような方法で語った。
チャウパーイー 19.1-4
भावी बस प्रतीति उर आई।पूँछ रानि पुनि सपथ देवाई।।
का पूछहुँ तुम्ह अबहुँ न जाना।निज हित अनहित पसु पहिचाना।।
भयउ पाखु दिन सजत समाजू।तुम्ह पाई सुधि मोहि सन आजू।।
खाइअ पहिरिअ राज तुम्हारें।सत्य कहें नहिं दोषु हमारें।।
जौं असत्य कछु कहब बनाई।तौ बिधि देइहि हमहि सजाई।।
रामहि तिलक कालि जौं भयऊ।तुम्ह कहुँ बिपति बीजु बिधि बयऊ।।
रेख खँचाइ कहउँ बलु भाषी।भामिनि भइहु दूध कइ माखी।।
जौं सुत सहित करहु सेवकाई।तौ घर रहहु न आन उपाई।।
bhāvī basa pratīti ura āī |pū̃cha rāni puni sapatha devāī ||
kā pūchahũ tumha abahũ na jānā |nija hita anahita pasu pahicānā ||
bhayau pākhu dina sajata samājū |tumha pāī sudhi mohi sana ājū ||
khāia pahiria rāja tumhāreṁ |satya kaheṁ nahiṁ doṣu hamāreṁ ||
jauṁ asatya kachu kahaba banāī |tau bidhi deihi hamahi sajāī ||
rāmahi tilaka kāli jauṁ bhayaū |tumha kahũ bipati bīju bidhi bayaū ||
rekha khãcāi kahaũ balu bhāṣī |bhāmini bhaihu dūdha kai mākhī ||
jauṁ suta sahita karahu sevakāī |tau ghara rahahu na āna upāī ||
運命に打ち負かされ、王妃は心から彼女を信じ、誓いを立てさせ、再びすべてを語らせようとした。これ以上何を尋ねるのですか。あなたはまだお分かりにならない。獣でさえ自分の利益と不利益を知っています。半月の間準備が進んでおり、今日になってようやく私から知らせを聞いたのです。私はあなたの掟に従って衣食し、真実を語る私に非はありません。もし私が嘘をでっち上げて言うなら、神が私に罰をお与えください。もし明日ラーマが即位するなら、運命があなたに災いの種を蒔いたと知りなさい。地面に線を引いて全力で言います。奥方、あなたは乳の中の蝿のようになるでしょう。もしあなたと息子が召使いとして生きることに同意するなら、この家に留まれます。他に道はありません。
ドーハー 19
कद्रूँ बिनतहि दीन्ह दुखु तुम्हहि कौसिलाँ देब।भरतु बंदिगृह सेइहहिं लखनु राम के नेब।।19।।
kadrū̃ binatahi dīnha dukhu tumhahi kausilā̃ deba |bharatu baṁdigṛha seihahiṁ lakhanu rāma ke neba ||19||
カドルーがヴィナタに苦しみを与えたように、カウサリヤもあなたに苦しみを与えるでしょう。バラタは牢獄で奉仕し、ラクシュマナはラーマの従者となるでしょう。
Inside Prakarana 2
The dialogue
- Listenerरसिक-साधक/‘मन’ (मानस-श्रोता समुदाय)
Frequently Asked Questions
परंपरागत मान्यता में अयोध्या काण्ड के इन प्रसंगों का पाठ ‘विवेक-जागरण’ कराता है: मंथरा-कपट और देव-प्रपंच के बीच भी राम-धर्म की स्मृति दृढ़ होती है, गृहस्थ-जीवन में ईर्ष्या/भय से बचने की बुद्धि मिलती है, और ‘प्रसाद-बुद्धि’ (जो हो, राम-इच्छा) का संस्कार बढ़ता है।
सामान्य सत्संग-परंपरा में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ या ‘राम राम’ नाम-स्मरण को संपुट रूप में रखा जाता है; कुछ परंपराएँ संकट-निवारण हेतु ‘रामचरितमानस’ के प्रसंग-पाठ के साथ ‘हनुमान चालीसा’/‘राम रक्षा स्तोत्र’ जोड़ती हैं, पर यह स्थानीय आचार पर निर्भर है।
Ask anything about Prakarana 2 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
