Prakarana 1
यह सोपान ‘राजधर्म बनाम प्रेमधर्म’ के द्वंद्व को साधना-पथ में रूपान्तरित करता है: बाह्य अभिषेक (सामाजिक-राजकीय प्रतिष्ठा) से भीतर के अभिषेक (त्याग, समत्व, आज्ञापालन) की ओर चढ़ाई। अयोध्या—‘अयोध्या’ (अ-युद्ध) प्रतीक है उस अंतःपुर की जहाँ इच्छा/लोभ के साथ युद्ध नहीं, बल्कि विवेक से शमन होता है। इस काण्ड में राम का युवराज-टीका प्रस्ताव भक्ति के लिए ‘मंगल’ है, पर वही मंगल आगे चलकर वैराग्य की कसौटी बनता है। अतः यह चरण साधक को सिखाता है कि ईश्वर-सान्निध्य का शिखर राजसुख नहीं, गुरु-वचन, पितृ-वचन और लोक-कल्याण के लिए स्वेच्छा से कष्ट स्वीकार करना है—यही मुक्ति की सीढ़ी का निर्णायक पायदान है।
アヨーディヤ・カाण्डの主 रसは悲哀である。しかしその源は単なる哀悼ではない。法（dharma）の厳しさと愛の柔らかさが擦れ合って生まれる「法の悲哀（dharma-karuṇā）」である。本段では、吉祥讃（マンガラーチャラナ：シャンカラ礼讃、ラグナンダナの面の光輝、弓を執るラーマの相）の後、都の栄華と民の歓喜が広がる。「日々新たなる吉祥」「功徳の雲」といった譬喩が、アヨーディヤを福徳に満ちた心の国土として立ち上げる。 だが物語の軸は直ちに「皇太子」決定へと据えられる。ダシャラタの老いの自覚（白髪）と、師の許しの獲得である。この構造は意図的に「祝祭」を「離欲の種」と並置する。灌頂（即位）の準備が壮麗であるほど、後に来る捨離の背景は深まる。トゥルシーはここで、有相の戯れ（saguṇa-līlā：王位灌頂）を、無相の真理（nirguṇa-satya：無執着・命令遵守・平等心）へと折り返す——これこそ本カाण्डの法学的（dharmaśāstric）位置である。
Verses
シュローカ 1-3
यस्याङ्के च विभाति भूधरसुता देवापगा मस्तकेभाले बालविधुर्गले च गरलं यस्योरसि व्यालराट्।सोऽयं भूतिविभूषणः सुरवरः सर्वाधिपः सर्वदाशर्वः सर्वगतः शिवः शशिनिभः श्रीशङ्करः पातु माम्।।1।।
प्रसन्नतां या न गताभिषेकतस्तथा न मम्ले वनवासदुःखतः।मुखाम्बुजश्री रघुनन्दनस्य मे सदास्तु सा मञ्जुलमंगलप्रदा।।2।।
नीलाम्बुजश्यामलकोमलाङ्गं सीतासमारोपितवामभागम्।पाणौ महासायकचारुचापं नमामि रामं रघुवंशनाथम्।।3।।
yasyāṅke ca vibhāti bhūdharasutā devāpagā mastakebhāle bālavidhurgale ca garalaṁ yasyorasi vyālarāṭ |so'yaṁ bhūtivibhūṣaṇaḥ suravaraḥ sarvādhipaḥ sarvadāśarvaḥ sarvagataḥ śivaḥ śaśinibhaḥ śrīśaṅkaraḥ pātu mām ||1||
prasannatāṁ yā na gatābhiṣekatastathā na mamle vanavāsaduḥkhataḥ |mukhāmbujaśrī raghunandanasya me sadāstu sā mañjulamaṁgalapradā ||2||
nīlāmbujaśyāmalakomalāṅgaṁ sītāsamāropitavāmabhāgam |pāṇau mahāsāyakacārucāpaṁ namāmi rāmaṁ raghuvaṁśanātham ||3||
最上の神々の中の神、すべての主よ、永遠に灰を装飾として身にまとい、私を守りたまえ。山の娘がその膝に輝き、天の川を頭に戴き、額には若き月、喉には毒、胸には蛇王を首飾りとしておられる方。シャルヴァ、遍在する者、慈悲深き者、月の色をした者、幸いなるシャンカラでありたまえ。ラグ族の喜びの蓮華の御顔が、常に私に美しき吉祥を授けたまえように。戴冠式を喜ばず、森林への流刑の悲しみにも沈まなかった御方よ。私はラグ族の主ラーマに帰依したてまつる。青い蓮華のように黒く、御肢体は柔らかく、シーターを左側に座らせ、御手には美しき弓と矢を持つ御方。
ドーハー
श्रीगुरु चरन सरोज रज निज मनु मुकुरु सुधारि।बरनउँ रघुबर बिमल जसु जो दायकु फल चारि।।
śrīguru carana saroja raja nija manu mukuru sudhāri |baranaũ raghubara bimala jasu jo dāyaku phala cāri ||
尊敬する師の蓮の御足の塵で心の鏡を磨き、今、人間生活の四つの果実を与えるラグ族最良の者の汚れなき栄光を語ろう。
チャウパーイー 1.1-4
जब तें रामु ब्याहि घर आए।नित नव मंगल मोद बधाए।।
भुवन चारिदस भूधर भारी।सुकृत मेघ बरषहि सुख बारी।।
रिधि सिधि संपति नदीं सुहाई।उमगि अवध अंबुधि कहुँ आई।।
मनिगन पुर नर नारि सुजाती।सुचि अमोल सुंदर सब भाँती।।
कहि न जाइ कछु नगर बिभूती।जनु एतनिअ बिरंचि करतूती।।
सब बिधि सब पुर लोग सुखारी।रामचंद मुख चंदु निहारी।।
मुदित मातु सब सखीं सहेली।फलित बिलोकि मनोरथ बेली।।
राम रूपु गुनसीलु सुभाऊ।प्रमुदित होइ देखि सुनि राऊ।।
jaba teṁ rāmu byāhi ghara āe |nita nava maṁgala moda badhāe ||
bhuvana cāridasa bhūdhara bhārī |sukṛta megha baraṣahi sukha bārī ||
ridhi sidhi saṁpati nadīṁ suhāī |umagi avadha aṁbudhi kahũ āī ||
manigana pura nara nāri sujātī |suci amola suṁdara saba bhā̃tī ||
kahi na jāi kachu nagara bibhūtī |janu etania biraṁci karatūtī ||
saba bidhi saba pura loga sukhārī |rāmacaṁda mukha caṁdu nihārī ||
mudita mātu saba sakhīṁ sahelī |phalita biloki manoratha belī ||
rāma rūpu gunasīlu subhāū |pramudita hoi dekhi suni rāū ||
ラーマが婚礼を終えて家に帰って以来、アヨーディヤーには毎日新しい祝祭と喜びが生まれた。十四の世界は大きな山のようであり、功徳の雲が幸福の雨を降らせた。富、神通力、財産は美しい川となり、溢れてその海であるアヨーディヤーに流れ来た。都の男女は高貴な生まれで、宝石のように純粋で価りなく、あらゆる点で美しかった。都の壮麗さは語り尽くせず、すべてが創造主の業のようであった。あらゆる点で都の人々は皆幸せで、月のようなラーマチャンドラの顔を仰ぎ見ていた。すべての母親たちは女友達や仲間と共に喜び、願いの蔓が実を結ぶのを見た。王はラーマの姿、徳、善行、性質を見聞きして大いに喜んだ。
ドーハー 1
सब कें उर अभिलाषु अस कहहिं मनाइ महेसु।आप अछत जुबराज पद रामहि देउ नरेसु।।1।।
saba keṁ ura abhilāṣu asa kahahiṁ manāi mahesu |āpa achata jubarāja pada rāmahi deu naresu ||1||
すべての人々の心にこの願いがあり、彼らはマヘーシャに祈りながらこう語った：王ご自身が存命のうちに、ラーマに皇太子の位を与えられるように。
チャウパーイー 2.1-4
एक समय सब सहित समाजा।राजसभाँ रघुराजु बिराजा।।
सकल सुकृत मूरति नरनाहू।राम सुजसु सुनि अतिहि उछाहू।।
नृप सब रहहिं कृपा अभिलाषें।लोकप करहिं प्रीति रुख राखें।।
तिभुवन तीनि काल जग माहीं।भूरि भाग दसरथ सम नाहीं।।
मंगलमूल रामु सुत जासू।जो कछु कहिज थोर सबु तासू।।
रायँ सुभायँ मुकुरु कर लीन्हा।बदनु बिलोकि मुकुट सम कीन्हा।।
श्रवन समीप भए सित केसा।मनहुँ जरठपनु अस उपदेसा।।
नृप जुबराज राम कहुँ देहू।जीवन जनम लाहु किन लेहू।।
eka samaya saba sahita samājā |rājasabhā̃ raghurāju birājā ||
sakala sukṛta mūrati naranāhū |rāma sujasu suni atihi uchāhū ||
nṛpa saba rahahiṁ kṛpā abhilāṣeṁ |lokapa karahiṁ prīti rukha rākheṁ ||
tibhuvana tīni kāla jaga māhīṁ |bhūri bhāga dasaratha sama nāhīṁ ||
maṁgalamūla rāmu suta jāsū |jo kachu kahija thora sabu tāsū ||
rāyã subhāyã mukuru kara līnhā |badanu biloki mukuṭa sama kīnhā ||
śravana samīpa bhae sita kesā |manahũ jaraṭhapanu asa upadesā ||
nṛpa jubarāja rāma kahũ dehū |jīvana janama lāhu kina lehū ||
ある日、ラグ族の王ダシャラタは、全廷臣を従えて王座に着き、朝廷に座した。王はすべての徳の化身であり、ラーマの美名を聞いて至極の喜びに満たされた。すべての王たちはその恩寵を求めて近くに留まり、世界の四方の守護者たちは友愛をもってその意向に従っていた。三界において、そして三時、すなわち過去・現在・未来において、ダシャラタほど大いなる福運を持つ者は宇宙にいない。その子がラーマ、一切の祝福の根である方の福運について、何を語っても少なすぎる。王は自然のままに手に鏡を取り、その中に自らの顔を見て王冠を正した。その両耳の近くに白髪が現れていた、まるで老いがこのように教え諭しているかのようであった。「王よ、ラーマに皇太子の位を与えよ。あなたの生涯と誕生の報いを、なぜ受け取らないのか。」
ドーハー 2
यह बिचारु उर आनि नृप सुदिनु सुअवसरु पाइ।प्रेम पुलकि तन मुदित मन गुरहि सुनायउ जाइ।।2।।
yaha bicāru ura āni nṛpa sudinu suavasaru pāi |prema pulaki tana mudita mana gurahi sunāyau jāi ||2||
この考えを心に抱き、良い日と適切な時を見つけて、王は愛で身震いし、心を喜びで満たして、師にそれを知らせに行きました。
チャウパーイー 3.1-4
कहइ भुआलु सुनिअ मुनिनायक।भए राम सब बिधि सब लायक।।
सेवक सचिव सकल पुरबासी।जे हमारे अरि मित्र उदासी।।
सबहि रामु प्रिय जेहि बिधि मोही।प्रभु असीस जनु तनु धरि सोही।।
बिप्र सहित परिवार गोसाईं।करहिं छोहु सब रौरिहि नाई।।
जे गुर चरन रेनु सिर धरहीं।ते जनु सकल बिभव बस करहीं।।
मोहि सम यहु अनुभयउ न दूजें।सबु पायउँ रज पावनि पूजें।।
अब अभिलाषु एकु मन मोरें।पूजहि नाथ अनुग्रह तोरें।।
मुनि प्रसन्न लखि सहज सनेहू।कहेउ नरेस रजायसु देहू।।
kahai bhuālu sunia munināyaka |bhae rāma saba bidhi saba lāyaka ||
sevaka saciva sakala purabāsī |je hamāre ari mitra udāsī ||
sabahi rāmu priya jehi bidhi mohī |prabhu asīsa janu tanu dhari sohī ||
bipra sahita parivāra gosāīṁ |karahiṁ chohu saba raurihi nāī ||
je gura carana renu sira dharahīṁ |te janu sakala bibhava basa karahīṁ ||
mohi sama yahu anubhayau na dūjeṁ |sabu pāyaũ raja pāvani pūjeṁ ||
aba abhilāṣu eku mana moreṁ |pūjahi nātha anugraha toreṁ ||
muni prasanna lakhi sahaja sanehū |kaheu naresa rajāyasu dehū ||
王は言った。「お聞きください、聖者たちの長よ。ラーマはあらゆる点であらゆることにふさわしくなりました。家臣、大臣、そして都のすべての住民は、私の敵であれ、味方であれ、中立であれ、皆ラーマを愛しています。私にとって彼が愛おしいのと同じように。彼は主の祝福そのものが体を得たかのように見えます。バラモンたちとその家族は、主よ、皆あなたに対するのと同じように彼に愛情を示します。グルの足の塵を頭に戴く者たちは、まるですべての繁栄を自分の支配下に置くかのようです。私以外にこれを経験した者はいません。あなたの聖なる足の塵を礼拝することによって、私はすべてを得ました。今、私の心には一つの願いがあります。主よ、あなたの恩寵によってそれは叶えられるでしょう。王の自然な愛情を見て、聖者は喜び、言った。「王よ、ご命令を。」
ドーハー 3
राजन राउर नामु जसु सब अभिमत दातार।फल अनुगामी महिप मनि मन अभिलाषु तुम्हार।।3।।
rājana rāura nāmu jasu saba abhimata dātāra |phala anugāmī mahipa mani mana abhilāṣu tumhāra ||3||
王よ、あなたの名と名声は、望まれるすべてのものを与える賜り手です。王の中の宝石よ、あなたの心の願いが満たされますように。
チャウパーイー 4.1-4
सब बिधि गुरु प्रसन्न जियँ जानी।बोलेउ राउ रहँसि मृदु बानी।।
नाथ रामु करिअहिं जुबराजू।कहिअ कृपा करि करिअ समाजू।।
मोहि अछत यहु होइ उछाहू।लहहिं लोग सब लोचन लाहू।।
प्रभु प्रसाद सिव सबइ निबाहीं।यह लालसा एक मन माहीं।।
पुनि न सोच तनु रहउ कि जाऊ।जेहिं न होइ पाछें पछिताऊ।।
सुनि मुनि दसरथ बचन सुहाए।मंगल मोद मूल मन भाए।।
सुनु नृप जासु बिमुख पछिताहीं।जासु भजन बिनु जरनि न जाहीं।।
भयउ तुम्हार तनय सोइ स्वामी।रामु पुनीत प्रेम अनुगामी।।
saba bidhi guru prasanna jiyã jānī |boleu rāu rahãsi mṛdu bānī ||
nātha rāmu kariahiṁ jubarājū |kahia kṛpā kari karia samājū ||
mohi achata yahu hoi uchāhū |lahahiṁ loga saba locana lāhū ||
prabhu prasāda siva sabai nibāhīṁ |yaha lālasā eka mana māhīṁ ||
puni na soca tanu rahau ki jāū |jehiṁ na hoi pācheṁ pachitāū ||
suni muni dasaratha bacana suhāe |maṁgala moda mūla mana bhāe ||
sunu nṛpa jāsu bimukha pachitāhīṁ |jāsu bhajana binu jarani na jāhīṁ ||
bhayau tumhāra tanaya soi svāmī |rāmu punīta prema anugāmī ||
心の中で導師があらゆる点で満足していると知り、王は喜びに満ちた穏やかな言葉で語った。主よ、ラーマを皇太子としてください。どうかお恵みを与え、私にお告げください、私が準備を整えるために。私が生きている間にこの祝典を行い、すべての人々がその目の完全な報いを得られますように。主の恩恵とシヴァの恩恵により、すべては成就しました；私の心にはただこの一つの願いだけが残っています。その後、体が残ろうと去ろうと私は憂えることはありません、後で悔いることのないように。ダシャラタの心地よい言葉を聞いて、聖者の心は喜びに満ちた；それは祝福と喜びの根源であった。聞け、王よ：不信心な者が背を向けて後悔する方、その方を礼拝せずには心の燃焼が決して去らない方、その主こそがあなたの息子となられた：ラーマ、純粋なる方、愛に従う方。
ドーハー 4
बेगि बिलंबु न करिअ नृप साजिअ सबुइ समाजु।सुदिन सुमंगलु तबहिं जब रामु होहिं जुबराजु।।4।।
begi bilaṁbu na karia nṛpa sājia sabui samāju |sudina sumaṁgalu tabahiṁ jaba rāmu hohiṁ jubarāju ||4||
遅らせてはなりません、王よ。議会全体を準備してください。ラーマが皇太子となる時、それだけが良き吉祥の日です。
チャウパーイー 5.1-4
मुदित महिपति मंदिर आए।सेवक सचिव सुमंत्रु बोलाए।।
कहि जयजीव सीस तिन्ह नाए।भूप सुमंगल बचन सुनाए।।
जौं पाँचहि मत लागै नीका।करहु हरषि हियँ रामहि टीका।।
मंत्री मुदित सुनत प्रिय बानी।अभिमत बिरवँ परेउ जनु पानी।।
बिनती सचिव करहि कर जोरी।जिअहु जगतपति बरिस करोरी।।
जग मंगल भल काजु बिचारा।बेगिअ नाथ न लाइअ बारा।।
नृपहि मोदु सुनि सचिव सुभाषा।बढ़त बौंड़ जनु लही सुसाखा।।
mudita mahipati maṁdira āe |sevaka saciva sumaṁtru bolāe ||
kahi jayajīva sīsa tinha nāe |bhūpa sumaṁgala bacana sunāe ||
jauṁ pā̃cahi mata lāgai nīkā |karahu haraṣi hiyã rāmahi ṭīkā ||
maṁtrī mudita sunata priya bānī |abhimata biravã pareu janu pānī ||
binatī saciva karahi kara jorī |jiahu jagatapati barisa karorī ||
jaga maṁgala bhala kāju bicārā |begia nātha na lāia bārā ||
nṛpahi modu suni saciva subhāṣā |baṛhata bauṁṛa janu lahī susākhā ||
王は喜びと共に宮殿に戻り、家臣たちと宰相スマントラを呼び寄せた。「勝利あれ、長寿あれ」と言って彼らは頭を下げ、王は彼らに最も吉祥な知らせを告げた。「皆の意見が良ければ、喜びと真心をもってラーマの額に王権の印を付けよ。」大臣はこの歓迎すべき言葉を聞いて喜んだ、まるでその願いの若芽に雨が降り注いだかのようであった。大臣は手を合わせて願いを述べた：「世界の主よ、千万年生きられよ。」「世界に祝福をもたらす善き行いを決断されました。速やかに行われよ、主よ、遅延なきように。」王は大臣の美しい言葉を聞いて喜んだ、成長する蔓が強い枝を見つけたかのようであった。
ドーハー 5
कहेउ भूप मुनिराज कर जोइ जोइ आयसु होइ।राम राज अभिषेक हित बेगि करहु सोइ सोइ।।5।।
kaheu bhūpa munirāja kara joi joi āyasu hoi |rāma rāja abhiṣeka hita begi karahu soi soi ||5||
王は言った。「聖者たちの王が何を命じられようと、ラーマの王位灌頂のために、その一つ一つを速やかに行え。」
チャウパーイー 6.1-4
हरषि मुनीस कहेउ मृदु बानी।आनहु सकल सुतीरथ पानी।।
औषध मूल फूल फल पाना।कहे नाम गनि मंगल नाना।।
चामर चरम बसन बहु भाँती।रोम पाट पट अगनित जाती।।
मनिगन मंगल बस्तु अनेका।जो जग जोगु भूप अभिषेका।।
बेद बिदित कहि सकल बिधाना।कहेउ रचहु पुर बिबिध बिताना।।
सफल रसाल पूगफल केरा।रोपहु बीथिन्ह पुर चहुँ फेरा।।
रचहु मंजु मनि चौकें चारू।कहहु बनावन बेगि बजारू।।
पूजहु गनपति गुर कुलदेवा।सब बिधि करहु भूमिसुर सेवा।।
haraṣi munīsa kaheu mṛdu bānī |ānahu sakala sutīratha pānī ||
auṣadha mūla phūla phala pānā |kahe nāma gani maṁgala nānā ||
cāmara carama basana bahu bhā̃tī |roma pāṭa paṭa aganita jātī ||
manigana maṁgala bastu anekā |jo jaga jogu bhūpa abhiṣekā ||
beda bidita kahi sakala bidhānā |kaheu racahu pura bibidha bitānā ||
saphala rasāla pūgaphala kerā |ropahu bīthinha pura cahũ pherā ||
racahu maṁju mani caukeṁ cārū |kahahu banāvana begi bajārū ||
pūjahu ganapati gura kuladevā |saba bidhi karahu bhūmisura sevā ||
聖者たちの長は喜んで穏やかな声で言った：「すべての聖地から水を携えて来なさい。」「薬草、根、花、果実、そしてビンロウ葉を持って来なさい。」彼は一つ一つ名を挙げ、多くの吉祥な物を数え上げた。彼は払子、獣皮、種々の衣類、そして数えきれないほどの羊毛、毛皮、絹織物を挙げた。彼は宝石の山と多くの吉祥な品々、世の中で王の即位にふさわしい一切のものを挙げた。ヴェーダに記された一切の儀礼を説き示して、彼は言った：「都に種々の天幕と覆いを設けなさい。」「実をつけるマンゴーの木、ビンロウヤシ、バナナを都の通り沿いに四方に植えなさい。」「宝石を嵌め込んだ美しい広場を造り、市場を速やかに飾り立てなさい。」「ガナパティ、導師、家族の神々を礼拝し、あらゆる方法でバラモンに奉仕しなさい。」
ドーハー 6
ध्वज पताक तोरन कलस सजहु तुरग रथ नाग।सिर धरि मुनिबर बचन सबु निज निज काजहिं लाग।।6।।
dhvaja patāka torana kalasa sajahu turaga ratha nāga |sira dhari munibara bacana sabu nija nija kājahiṁ lāga ||6||
旗、幟、門飾り、屋根飾りを立て、馬、戦車、象を飾り立てなさい。偉大なる聖者の言葉を心に留め、各人はそれぞれの務めに就いた。
チャウパーイー 7.1-4
जो मुनीस जेहि आयसु दीन्हा।सो तेहिं काजु प्रथम जनु कीन्हा।।
बिप्र साधु सुर पूजत राजा।करत राम हित मंगल काजा।।
सुनत राम अभिषेक सुहावा।बाज गहागह अवध बधावा।।
राम सीय तन सगुन जनाए।फरकहिं मंगल अंग सुहाए।।
पुलकि सप्रेम परसपर कहहीं।भरत आगमनु सूचक अहहीं।।
भए बहुत दिन अति अवसेरी।सगुन प्रतीति भेंट प्रिय केरी।।
भरत सरिस प्रिय को जग माहीं।इहइ सगुन फलु दूसर नाहीं।।
रामहि बंधु सोच दिन राती।अंडन्हि कमठ हृदउ जेहि भाँती।।
jo munīsa jehi āyasu dīnhā |so tehiṁ kāju prathama janu kīnhā ||
bipra sādhu sura pūjata rājā |karata rāma hita maṁgala kājā ||
sunata rāma abhiṣeka suhāvā |bāja gahāgaha avadha badhāvā ||
rāma sīya tana saguna janāe |pharakahiṁ maṁgala aṁga suhāe ||
pulaki saprema parasapara kahahīṁ |bharata āgamanu sūcaka ahahīṁ ||
bhae bahuta dina ati avaserī |saguna pratīti bheṁṭa priya kerī ||
bharata sarisa priya ko jaga māhīṁ |ihai saguna phalu dūsara nāhīṁ ||
rāmahi baṁdhu soca dina rātī |aṁḍanhi kamaṭha hṛdau jehi bhā̃tī ||
聖者の主が誰に命じたか、その者はその務めを真っ先に果たした。王はバラモン、聖者、神々を礼拝し、ラーマの幸福と利益をもたらす行いを行った。ラーマの吉祥なる即位を聞き、アヨーディヤーは楽器の音と大いなる歓喜に満たされた。ラーマとシーターの体には吉祥の兆しが現れ、その美しい四肢は吉兆に震えた。愛に震えながら互いに語り合った、それはバラタの来訪を示すものであった。長き日々が大いなる期待の中で過ぎた、その兆しは愛しき者との再会を確信させた。この世にバラタほど愛しき者はいない、これが兆しの果実であり、他にはない。ラーマは昼夜にわたり兄弟を想い続ける、それはカメがその卵を心に抱くが如し。
ドーハー 7
एहि अवसर मंगलु परम सुनि रहँसेउ रनिवासु।सोभत लखि बिधु बढ़त जनु बारिधि बीचि बिलासु।।7।।
ehi avasara maṁgalu parama suni rahãseu ranivāsu |sobhata lakhi bidhu baṛhata janu bāridhi bīci bilāsu ||7||
この時、王宮は至極の吉報を聞いて喜びに満ち溢れ、満月を見た海の真ん中で波が戯れるように膨らんでいくかのように美しく見えた。
チャウパーイー 8.1-4
प्रथम जाइ जिन्ह बचन सुनाए।भूषन बसन भूरि तिन्ह पाए।।
प्रेम पुलकि तन मन अनुरागीं।मंगल कलस सजन सब लागीं।।
चौकें चारु सुमित्राँ पुरी।मनिमय बिबिध भाँति अति रुरी।।
आनँद मगन राम महतारी।दिए दान बहु बिप्र हँकारी।।
पूजीं ग्रामदेबि सुर नागा।कहेउ बहोरि देन बलिभागा।।
जेहि बिधि होइ राम कल्यानू।देहु दया करि सो बरदानू।।
गावहिं मंगल कोकिलबयनीं।बिधुबदनीं मृगसावकनयनीं।।
prathama jāi jinha bacana sunāe |bhūṣana basana bhūri tinha pāe ||
prema pulaki tana mana anurāgīṁ |maṁgala kalasa sajana saba lāgīṁ ||
caukeṁ cāru sumitrā̃ purī |manimaya bibidha bhā̃ti ati rurī ||
ānãda magana rāma mahatārī |die dāna bahu bipra hãkārī ||
pūjīṁ grāmadebi sura nāgā |kaheu bahori dena balibhāgā ||
jehi bidhi hoi rāma kalyānū |dehu dayā kari so baradānū ||
gāvahiṁ maṁgala kokilabayanīṁ |bidhubadanīṁ mṛgasāvakanayanīṁ ||
最初に行って知らせを持って来た者たちは、豊かな装飾品と衣類を受け取った。愛に震える体と信仰に満ちた心で、女たちは皆、吉祥の水瓶を飾り始めた。スミトラは美しい儀式の広場を、様々な宝石で作られた、極めて美しいもので飾った。ラーマの母は喜びに浸り、バラモンを呼び集め、多くの贈り物を与えた。彼女は村の女神、神々、そしてナーガを礼拝し、返礼として供物を捧げることを約束した。彼女は祈った：慈悲を以て、ラーマが繁栄するような恩寵をお与えください。声はカッコウのごとく、顔は月のごとく、目は鹿の子のごとき女たちが、吉祥の歌を歌った。
ドーハー 8
राम राज अभिषेकु सुनि हियँ हरषे नर नारि।लगे सुमंगल सजन सब बिधि अनुकूल बिचारि।।8।।
rāma rāja abhiṣeku suni hiyã haraṣe nara nāri |lage sumaṁgala sajana saba bidhi anukūla bicāri ||8||
ラーマの王位即位を聞き、男女は心から歓喜した。すべての善き人々は吉祥の祝いを始め、あらゆる面で好ましきことを考慮した。
チャウパーイー 9.1-4
तब नरनाहँ बसिष्ठु बोलाए।रामधाम सिख देन पठाए।।
गुर आगमनु सुनत रघुनाथा।द्वार आइ पद नायउ माथा।।
सादर अरघ देइ घर आने।सोरह भाँति पूजि सनमाने।।
गहे चरन सिय सहित बहोरी।बोले रामु कमल कर जोरी।।
सेवक सदन स्वामि आगमनू।मंगल मूल अमंगल दमनू।।
तदपि उचित जनु बोलि सप्रीती।पठइअ काज नाथ असि नीती।।
प्रभुता तजि प्रभु कीन्ह सनेहू।भयउ पुनीत आजु यहु गेहू।।
आयसु होइ सो करौं गोसाई।सेवक लहइ स्वामि सेवकाई।।
taba naranāhã basiṣṭhu bolāe |rāmadhāma sikha dena paṭhāe ||
gura āgamanu sunata raghunāthā |dvāra āi pada nāyau māthā ||
sādara aragha dei ghara āne |soraha bhā̃ti pūji sanamāne ||
gahe carana siya sahita bahorī |bole rāmu kamala kara jorī ||
sevaka sadana svāmi āgamanū |maṁgala mūla amaṁgala damanū ||
tadapi ucita janu boli saprītī |paṭhaia kāja nātha asi nītī ||
prabhutā taji prabhu kīnha sanehū |bhayau punīta āju yahu gehū ||
āyasu hoi so karauṁ gosāī |sevaka lahai svāmi sevakāī ||
その時、王はヴァシシュタを呼び寄せ、ラーマの住居へ教えを授けるために遣わした。グルの来訪を聞いて、ラグフの主ラーマは門に来たり、その足元に頭を垂れた。恭しくアルギヤを捧げて家に招き入れ、十六種の供物をもって礼拝し敬意を表した。それからシーターと共にその足を握り、ラーマは蓮のような手を合わせて語った。主が僕の家に来ることは、すべての祝福の根であり、すべての災いを鎮めるものである。それでも、主よ、愛をもって僕を呼び、用事に遣わすべきでした。それが道である。しかし、あなたは主としての威光を捨てて私に愛を示し、今日この家は清められた。主よ、いかなる御命令にも従いましょう。僕は主に仕えることによって仕えの果報を得るのです。
ドーハー 9
सुनि सनेह साने बचन मुनि रघुबरहि प्रसंस।राम कस न तुम्ह कहहु अस हंस बंस अवतंस।।9।।
suni saneha sāne bacana muni raghubarahi prasaṁsa |rāma kasa na tumha kahahu asa haṁsa baṁsa avataṁsa ||9||
愛情に満ちた言葉を聞いて、聖者はラグ族の最優なるラーマを讃えた。「ラーマよ、なぜあなたはこのように語らないのか。あなたは太陽の家系の装飾であり、それは白鳥のように純潔で識別力がある。」
Frequently Asked Questions
परंपरा में अयोध्या काण्ड के ‘अभिषेक-मंगल’ प्रसंग का पाठ गृह-शांति, राज्य/कार्य-सिद्धि, तथा गुरु-आज्ञा के प्रति दृढ़ता देने वाला माना जाता है; विशेषतः ‘मंगल’ और ‘धर्म-निश्चय’ की बुद्धि जाग्रत होती है—जो आगे के वनवास-त्याग को समझने की पात्रता बनती है।
अभिषेक/मंगल-प्रसंग में कई रामानंदी परंपराओं में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ या ‘राम राम’ नाम-जप को समपुट रूप में जोड़ा जाता है; शिव-वंदना के संदर्भ में कुछ पाठ-परंपराएँ ‘ॐ नमः शिवाय’ का संक्षिप्त समपुट भी रखती हैं (स्थानीय/सम्प्रदायानुसार भेद)।
Ask anything about Prakarana 1 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
