Sarga 36

Verse 1

ततस्सुमन्त्रमैक्ष्वाकः पीडितोऽत्र प्रतिज्ञया ।सबाष्पमतिनिश्श्वश्य जगादेदं पुनः पुनः ॥१॥

そのとき、イクシュヴァーク族の末裔ダシャラタは、この件で誓約に苦しめられ、涙を湛えて幾度も深く嘆息し、スーマントラに向かって繰り返しこう語った。

Verse 2

सूत रत्नसुसम्पूर्णा चतुर्विधबला चमूः ।राघवस्यानुयात्रार्थं क्षिप्रं प्रतिविधीयताम् ॥२॥

御者よ、四軍備わり糧秣も満ちた軍勢を、ただちに整えよ。ラ―ガヴァの旅路に随行させるためである。

Verse 3

रूपाजीवाश्च वादिन्यो वणिजश्च महाधनाः ।शोभयन्तु कुमारस्य वाहिनीं सुप्रसारिताः ॥३॥

美貌を糧とする遊女、甘き言葉を語る女たち、そして品をよく並べた富裕な商人らが、整然と広がる王子の行列を華やかにせよ。

Verse 4

ये चैनमुपजीवन्ति रमते यैश्च वीर्यतः ।तेषां बहुविधं दत्त्वा तानप्यत्र नियोजय ॥४॥

また、彼に仕えて生計を立てていた者たち、そして彼が勇ましく戯れていた若者たちには、さまざまな贈り物を与え、ここでも（随行の者として）任じなさい。

Verse 5

आयुधानि च मुख्यानि नागरा श्शकटानि च ।अनुगच्छन्तु काकुत्स्थं व्याधाश्चारण्य गोचराः ॥५॥

主要な武器、都の者と護衛、そして車をカークッツタ（ラーマ）に従わせよ。さらに、森の道に通じた狩人と林の巡り人も共に行かせよ。

Verse 6

निघ्नन् मृगान् कुञ्जरांश्च पिबंश्चारण्यकं मधु ।नदीश्च विविधाः पश्यन्न राज्यस्य स्मरिष्यति ॥६॥

鹿や象を討ち、森にある蜜を飲み、さまざまな川を眺めているうちに、荒野の喜びに満たされ、王国のことなど思い出しもしないだろう。

Verse 7

धान्यकोशश्च यः कश्चिद्धनकोशश्च मामकः ।तौ राममनुगच्छेतां वसन्तं निर्जने वने ॥७॥

私のものである穀物の蔵も財宝の蔵も、いずれもラーマに従わせよ。彼が人なき森に住まう間、共に伴わせるのだ。

Verse 8

यजन् पुण्येषु देशेषु विसृजं श्चाप्तदक्षिणाः ।ऋषिभिश्च समागम्य प्रवत्स्यति सुखं वने ॥८॥

聖なる地にてヤジュニャ（祭祀）を修し、ふさわしいダクシナー（供養）を施し、リシたちと交わって、彼は森において安らかに暮らすであろう。

Verse 9

भरतश्च महाबाहुरयोध्यां पालयिष्यति ।सर्वकामैः सह श्रीमान् रामः संसाध्यतामिति ॥९॥

「大いなる腕をもつバラタがアヨーディヤーを治め、吉祥に輝くラーマには万事の備えが正しく整えられるように」—そのように言われた。

Verse 10

एवं ब्रुवति काकुत्स्थे कैकेय्या भय मागतम् ।मुखं चाप्यगमच्छोषं स्वरश्चापि न्यरुध्यत ॥१०॥

カークッツタ族のダシャラタがそのように語ると、恐れがカイケーイーを襲い、顔は乾いて青ざめ、声さえも喉に詰まった。

Verse 11

सा विषण्णा च सन्त्रस्ता मुखेन परिशुष्यता ।राजानमेवाभिमुखी कैकेयी वाक्यमब्रवीत् ॥११॥

沈み、怯え、顔を乾かせたまま、カイケーイーは王に向き直り、言葉を発した。

Verse 12

राज्यं गतजनं साधो पीतमण्डां सुरामिव ।निरास्वाद्यतमं शून्यं भरतो नाभिपत्स्यते ॥१२॥

正しき王よ、バラタは民の去った国を受け入れはしない。空しく味わいもないそれは、精髄を吸い尽くされた酒のようなものだ。

Verse 13

कैकेय्यां मुक्तलज्जायां वदन्त्यामतिदारुणाम् ।राजा दशरथो वाक्यमुवाचायतलोचनाम् ॥१३॥

恥を捨てたカイケーイーがこの上なく残酷な言葉を語ると、ダシャラタ王はその大きな瞳の妃に答えた。

Verse 14

वहन्तं किं तुदसि मां नियुज्य धुरि माऽहिते ।अनार्ये कृत्यमारब्धं किं न पूर्वमुपारुधः ॥१४॥

邪なる女よ、この重荷の轭に私を繋いでおきながら、引いて進む私をなぜ突き立てるのか。卑しき者よ——この業を始めるつもりなら、なぜ最初から私を止めなかったのだ。

Verse 15

तस्यैतत्क्रोधसंयुक्तमुक्तं श्रुत्वा वराङ्गना ।कैकेयी द्विगुणं क्रुद्धा राजानमिदमब्रवीत् ॥१५॥

彼の怒りに満ちた言葉を聞くや、美しきカイケーイーは怒りを倍に燃やし、王にこう告げた。

Verse 16

वैव वंशे सगरो ज्येष्ठं पुत्रमुपारुधत् ।असमञ्ज इति ख्यातं तथायं गन्तुमर्हति ॥१६॥

そなたの家系においても、サガラは長子で名高いアサマンジャを退けた。ゆえにこのラーマも同様に追いやられるべきだ。

Verse 17

एवमुक्तो धिगित्येव राजा दशरथोऽब्रवीत् ।व्रीडितश्च जनस्सर्व स्सा च तं नावबुध्यत ॥१७॥

そのように言われて、ダシャラタ王はただ「恥だ！」と言うのみであった。居合わせた者は皆恥じ入ったが、彼女（カイケーイー）だけは悟らなかった。

Verse 18

तत्र वृद्धो महामात्रस्सिद्धार्थो नाम नामतः ।शुचिर्बहुमतो राज्ञः कैकेयी मिदमब्रवीत् ॥१८॥

そこに、名をシッダールタという老いた大臣がいた。清らかな行いで王に重んじられ、彼はカイケーイーに次の言葉を述べた。

Verse 19

असमञ्जो गृहीत्वा तु क्रीडतः पथि बालकान् ।सरय्वाः प्रक्षिपन्नप्सु रमते तेन दुर्मतिः ॥१९॥

アサマンジャは邪なる心を抱き、道で遊ぶ子らを捕らえては、サラユーの水に投げ入れて楽しんだ。

Verse 20

तं दृष्ट्वा नागरा स्सर्वे कृद्धा राजानमब्रुवन् ।असमञ्जं वृणीष्वैकमस्मान्वा राष्ट्रवर्धन ॥२०॥

それを見た都の人々は皆怒り、王に言った。「国を栄えさせる御方よ、どちらか一つを選べ。アサマンジャ一人か、さもなくば我らか。」

Verse 21

तानुवाच ततो राजा किन्निमित्तमिदं भयम् ।ताश्चापि राज्ञा सम्पृष्टा वाक्यं प्रकृतयोऽब्रुवन् ॥२१॥

そこで王は彼らに言った。「この恐れはいかなる理由によるのか。」王に問われ、民は次の言葉で答えた。

Verse 22

डक्रीडतस्त्वेष नः पुत्रान् बालानुद्भ्रान्तचेतनः ।सरय्वां प्रक्षिपन्मौर्ख्यादतुलां प्रीतिमश्नुते ॥२२॥

「この者は心が乱れ、遊ぶ我らの幼子らを愚かにもサラユーへ投げ入れ、そこから比類なき歓びを得ております。」

Verse 23

स तासां वचनं श्रुत्वा प्रकृतीनां नराधिपः ।तं तत्याजाहितं पुत्रं तेषां प्रियचिकीर्षया ॥२३॥

民の言葉を聞いた人の王は、彼らの望みを叶えんとして、その害ある息子を捨て去った。

Verse 24

तं यानं शीघ्रमारोप्य सभार्यं सपरिच्छदम् ।यावज्जीवं विवास्योऽयमिति स्वानन्वशात्पिता ॥२४॥

父は急ぎ、妻と携えた一切の品々とともに彼を車に乗せ、自らの従者たちに命じた。「この者は生涯、追放せよ。」

Verse 25

स फालपिटकं गृह्य गिरिदुर्गाण्यलोडयत् ।दिश स्सर्वास्त्वनुचरन् स यथा पापकर्मकृत् ॥२५॥

鍬と籠を手に取り、彼は四方をさまよい、山の要害にまで分け入って掘り返した――まるで悪業の者として印を押されたかのように。

Verse 26

इत्येनमत्यजद्राजा सगरो वै सुधार्मिकः ।रामः किमकरोत्पापं येनैवमुपरुध्यते ॥२६॥

「かくして、まことに至徳の王サガラは彼を捨て去った。ではラーマは何の罪を犯したというのか、かくも抑えられ、このように追われねばならぬのか。」

Verse 27

न हि कञ्चन पश्यामो राघवस्यागुणं वयम् ।दुर्लभो ह्यस्य निरय श्शशाङ्कस्येव कल्मषम् ॥२७॥

我らはラグハヴァに、わずかな欠点すら見いださぬ。彼に汚れを求めることは、月にあるという汚点を探すほどに難しい。

Verse 28

अथवा देवि दोषं त्वं कञ्चित्पश्यसि राघवे ।तमद्य ब्रूहि तत्वेन तदा रामो विवास्यताम् ॥२८॥

あるいは王妃よ、もしラグハヴァに何らかの過失を真に見るのなら、今日ありのままに告げよ。そうしてこそ、ラーマは追放されるべきである。

Verse 29

अदुष्टस्य हि संत्यागः सत्पथे निरतस्य च ।निर्दहेदपि शक्रस्य द्युतिं धर्मनिरोधनात् ॥२९॥

無垢にして正しき道に堅く住する者を捨て去ることは、ダルマを妨げるゆえに、インドラの光輝さえ焼き尽くし得る。

Verse 30

तदलं देवि रामस्य श्रिया विहतया त्वया ।लोकतोऽपि हि ते रक्ष्यः परिवादः शुभानने ॥३०॥

もうよい、王妃よ、ラーマの繁栄を汝が妨げることは。麗しき面影の者よ、世の非難とそしりからも自らを守るべきだ。

Verse 31

श्रुत्वा तु सिद्धार्थवचो राजा श्रान्ततरस्वनः ।शोकोपहतया वाचा कैकेयीमिदमब्रवीत् ॥३१॥

シッダールタの善き言葉を聞き、王は声いよいよ弱まり、悲嘆に砕けた言葉でカイケーイーに語りかけた。

Verse 32

एतद्वचो नेच्छसि पापवृत्ते हितं न जानासि ममात्मनो वा ।आस्थाय मार्गं कृपणं कुचेष्टा चेष्टा हि ते साधुपथादपेता ॥३२॥

罪深き振る舞いの女よ、この言葉は汝の心にかなわぬ。汝は真の益が何かを知らぬ――我にとっても、汝自身にとっても。卑しき道に拠り、邪なる企てより起こる汝の行いは、まことに善人の道から外れてしまった。

Verse 33

अनुव्रजिष्याम्यहमद्य रामं राज्यं परित्यज्य सुखं धनं च ।सहैव राज्ञा भरतेन च त्वं यथासुखं भुङ्क्ष्व चिराय राज्यम् ॥३३॥

私は今日、この国—その安楽と財宝—を捨ててラーマに従います。あなたはバーラタ王とともに、望むままに久しく王権を享受なさい。