The Exposition of the Krishna Mantra (Kṛṣṇa-mantra-prakāśa): Nyāsa, Dhyāna, Worship, Yantra, and Prayoga

Verse 1

सूत उवाच । श्रुत्वा तु नारदो विप्राः कुमारवचनं मुनिः । यत्पप्रच्छ पुनस्तच्च युष्मभ्यं प्रवदाम्यहम् ॥ १ ॥

スータは言った。「おお婆羅門たちよ。クマーラたちの言葉を聞いたのち、聖仙ナーラダは知りたいことを再び問いかけた。そのことも今、汝らに語ろう。」

Verse 2

कार्तवीर्यस्य कवचं तथा हनुमतोऽपि च । चरितं च महत्पुण्यं श्रुत्वा भूयोऽब्रवीद्वचः ॥ २ ॥

カルタヴィーリヤのカヴァチャ（護身の讃歌）と、さらにハヌマーンのカヴァチャ、そして大いなる功徳をもつハヌマーンの聖なる行状を聞き終えると、彼は再び次の言葉を述べた。

Verse 3

नारद उवाच । साधु साधु मुनिश्रेष्ठ त्वयातिकरुणात्मना । श्रावितं चरितं पुण्यं शिवस्य च हनूमतः ॥ ३ ॥

ナーラダは言った。「善きかな、善きかな、牟尼の中の最勝者よ。深い慈悲の心をもって、あなたは私に、シヴァとハヌマーンの清らかで功徳ある聖なる物語を聞かせてくださった。」

Verse 4

तन्त्रस्यांस्य क्रमप्राप्तं कथनीयं च यत्त्वया । तत्प्रब्रूहि महाभाग किं पृष्ट्वान्यद्विदांवर ॥ ४ ॥

おお吉祥なる方よ。このタントラにおいて、順序に従ってあなたが説くべきことを明らかにしてください。語り給え、大いなる魂よ――智者の中の最勝者よ、私は他に何をあなたに問うべきでしょうか。

Verse 5

सनत्कुमार उवाच । अथ वक्ष्ये कृष्णमंत्रान्भुक्तिमुक्तिफलप्रदान् । ब्रह्माद्या यान्समाराध्य सृष्ट्यादिकरणे क्षमाः ॥ ५ ॥

サナトクマーラは言った。「今より、現世の享受（ブクティ）と解脱（ムクティ）の果を授けるクリシュナのマントラを説こう。これらのマントラによって、梵天ブラフマーをはじめ諸天もまた、正しく主を礼拝することで、創造などの宇宙の働きを成し遂げる力を得るのである。」

Verse 6

कामः कृष्णपदं ङतं गोविंदं च तथाविधम् । गोपीजनपदं पश्चाद्वल्लभायाग्निसुंदरी ॥ ६ ॥

欲の神カーマは、クリシュナの蓮華の御足（クリシュナパダ）へ、また同様にゴーヴィンダのもとへ赴いたと説かれる。ついで火の麗女アグニスンダリーは、ゴーピーたちの里へ行き、ヴァッラバーの愛妃（愛伴）となった。

Verse 7

अष्टादशार्णो मंत्रोऽयं दुर्गाधिष्ठातृदैवतः । नारदोऽस्य मुनिश्छंदो गायत्री देवता पुनः ॥ ७ ॥

これは十八音節のマントラであり、その主宰神はドゥルガー女神である。これにおいてリシ（見者）はナーラダ、韻律（チャンダス）はガーヤトリー、そして招請される神格もまたガーヤトリーであると宣言される。

Verse 8

श्रीकृष्णः परमात्मा च कामो बीजं प्रकीर्तितम् । स्वाहा शक्तिर्नियोगस्तु चतुर्वर्गप्रसिद्धये ॥ ८ ॥

シュリー・クリシュナはパラマートマン（至上の自己）である。「カーマ」はビージャ（種子音）と称えられる。「スヴァーハー」はシャクティ（加持の句）であり、ニヨーガ（行法の趣意）は、ダルマ・アルタ・カーマ・モークシャという四つの人生目的（チャトゥルヴァルガ）の成就のためである。

Verse 9

ऋषिं शिरसि वक्त्रे तु छंदश्च हृदि देवताम् । गुह्ये बीजं पदोः शक्तिं न्यसेत्साधकसत्तमः ॥ ९ ॥

最勝の修行者はニヤーサを行い、リシを頭頂に、チャンダスを口に、神格を心臓に、ビージャを秘所に、シャクティを両足に安置すべきである。

Verse 10

युगेवदाब्धि निगमैर्द्वाभ्यां वर्णैर्मनूद्भवैः । पंचांगानि प्रविन्यस्य तत्त्वन्यासं समाचरेत् ॥ १० ॥

ヴェーダのマントラに、マヌより生じた二音節を合わせて用い、五支（パンチャーンガ）を正しく配し、その後にタットヴァ・ニヤーサ、すなわち原理（タットヴァ）のニヤーサを修すべきである。

Verse 11

हृदंतिमादिकांतार्णमपराद्यानि चात्मने । मत्यंतानि च तत्वानि जीवाद्यानि न्यसेत्क्रमात् ॥ ११ ॥

心臓より始めて内なる終端（頭頂）に至るまで、アートマンのためにニヤーサ（nyāsa）を行い、高次のタットヴァを安置すべし。さらに順序に従い、ジーヴァより始まり身体の死すべき段階に至る諸原理をも安置すべし。

Verse 12

जीवं प्राणं मतिमहंकारं मनस्तथैव च । शब्दं स्पर्शं रूपरसौ गंधं श्रोत्रं त्वचं तथा ॥ १२ ॥

ジーヴァ（個我）、プラーナ（生命息）、マティ（知性）、アハンカーラ（我執）、マナス（心）；音・触・色と味・香；また耳と皮膚—これらが列挙される。

Verse 13

नेत्रं च रसनांघ्राणं वाचं पाणिं पदेंद्रियम् । पायुं शिश्नमथाकाशं वायुं वह्निं जलं महीम् ॥ १३ ॥

眼；舌と鼻；言葉（ヴァーチ）；手；行為器官としての足；肛門；生殖器；そして虚空・風・火・水・地—これらが列挙される。

Verse 14

जीवं प्राणं च सर्वागे मत्यादित्रितयं हृदि । मूर्द्धास्यहृद्गुह्य पादेष्वथ शब्दादिकान्न्यसेत् ॥ १४ ॥

ニヤーサによって、ジーヴァとプラーナを全身の諸肢に遍く安置し、マティに始まる三つを心臓に安置する。さらに音など残りを、頭・口・心・秘所・足に安置すべし。

Verse 15

कर्णादिस्वस्वस्थानेषु श्रोत्रादीनींद्रियाणि च । तथा वागादींद्रियाणि स्वस्वस्थानषु विन्यसेत् ॥ १५ ॥

耳をはじめとして、聴覚などの感官をそれぞれの座に安置すべし。さらに言葉をはじめとする行為器官も、各々の正しい所に安置すべし。

Verse 16

मूद्धस्यहृद्गुह्यपादेष्वाकाशादीन्न्यसेत्ततः । हृत्पुंडरीकमर्केन्दुह्निबिंबान्यनुक्रमात् ॥ १६ ॥

次に、虚空（ākāśa）より始まる諸元素を、頭・心臓・秘所・足に心中にて配当してニヤーサ（nyāsa）を行い、ついで順次、心蓮華の中に太陽・月・火の光輪を観想すべし。

Verse 17

द्विषट्ह्यष्टदशकलाव्याप्तानि च तथा मतः । भूताष्टां गाक्षिपदगैर्वर्णैः प्रग्विन्न्यसेद्धृदि ॥ १७ ॥

これらもまた十八のカラー（kalā）に遍満すると説かれる。さらに、心中に八つのブータ（bhūta）を、 「ga」より始まる音節と、「akṣi」「pada」の群に属する音節とを正しい順序に配して安置すべし。

Verse 18

अथाकाशादिस्थलेषु वासुदेवादिकांस्ततः । वासुदेवः संकर्षणः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धकः ॥ १८ ॥

次に、虚空（ākāśa）に始まる諸元素の領域において、ヴァースデーヴァをはじめとする神聖なる相を観ずべし。すなわち、ヴァースデーヴァ、サンカルシャナ、プラデュムナ、アニルッダである。

Verse 19

नारायणश्च क्रमशः परमेष्ठ्यादिभिर्युताः । परमेष्ठिपुमांच्छौ चविश्वनिवृत्तिसर्वकाः ॥ १९ ॥

またナーラーヤナ（Nārāyaṇa）は、順次、パラメーシュティー（Parameṣṭhī）に始まる諸状態と結びつけて説かれる。同様に「Parameṣṭhī」「Pumān」という呼称も挙げられ、これらはすべて、宇宙の収斂・還帰（nivṛtti）と、一切を包摂する至上原理を示す語である。

Verse 20

श्वेतानिलाग्न्यंबुभूमिवर्णैः प्राग्वत्प्रविन्यसेत् । स्वबीजाद्यं कोपतत्वं नृसिंहं व्यापकेन च ॥ २० ॥

前と同様に、白・風・火・水・地の色に対応する音節によって、先の順序のままニヤーサを行うべし。次いで、自身のビージャ（bīja）より始め、忿怒の原理（kopa-tattva）としてのヌリシンハ（Nṛsiṃha）を、遍満する相（vyāpaka）とともに安置すべし。

Verse 21

प्राग्वद्विन्यस्य सर्वाङ्गे तत्त्वन्यासोऽयमीरितः । मकाराद्या आद्यवर्णाः सर्वे स्युश्चंद्रभूषिताः ॥ २१ ॥

前と同様に全身に配して、これをタットヴァ・ニヤーサ（諸原理の安置）と宣言する。「マ」から始まる初めの諸字はすべて、チャンドラ（月輪）によって荘厳すべきである。

Verse 22

वासुदेवादिका ज्ञेया ङेंताः साधकसत्तमैः । प्राणायामं ततः कृत्वा पूरकुम्भकरेचकैः ॥ २२ ॥

最勝の修行者は、「ヴァースデーヴァ」より始まる真言の音節を導きの一群として知るべきである。次いでプラーナーヤーマを行い、プーラカ（吸気）・クンバカ（止息）・レーチャカ（呼気）を順に修する。

Verse 23

चतुर्भिः षड्भर्द्वाभ्यां च मूलमंत्रेण मंत्रवित् । केचिदाहुरिहाचार्याः प्राणायामोत्तरं पुनः ॥ २३ ॥

真言に通じた者は、ムーラ・マントラによって、四回、あるいは六回、あるいは二回と数えて修すべきである。ここにおいては、プラーナーヤーマの後にさらにもう一度行うべし、と説く師もいる。

Verse 24

पीठन्यासं विधायाथ न्यासानन्यान्समाचरेत् । दशतत्त्वादि विन्यस्य वक्ष्यमाणविधानतः ॥ २४ ॥

まずピートハ・ニヤーサを成し、その後に他のニヤーサを修すべきである。十のタットヴァ等を安置（招請）し、これから説かれる作法に寸分違わず従って進めよ。

Verse 25

मूर्तिपंजरनामानं पूर्वोक्तं विन्यसेद्बुधः । सर्वांगे व्यापकं कृत्वा किरीटमनुना सुधीः ॥ २५ ॥

賢者は、先に説かれた「ムールティ・パンジャラ」と名づけられる名号群のニヤーサを行うべきである。それを全身の諸肢に遍満させたのち、識者は「キリータ」真言によって封印せよ。

Verse 26

ततस्तारपुटं मंत्रं व्यापय्य करयोस्त्रिशः । पंचांगुलीषु करयोः पंचांगं विन्यसेत्ततः ॥ २६ ॥

次に「ターラ・プタ」真言を置き、両手に三度ゆきわたらせる。ついで両手の五指に、五支（パンチャーンガ）を順次に安置すべし。

Verse 27

त्रिशो मूलेन मूर्द्धादिपादांतं व्यापकं न्यसेत् । सकृद्व्यापय्य तारेण मंत्रन्यासं ततश्चरेत् ॥ २७ ॥

根本真言（ムーラ・マントラ）によって、頭頂から足先に至る遍満のニヤーサを三度行う。次にターラ真言で一度身を遍く満たし、その後、順次にマントラ・ニヤーサを修すべし。

Verse 28

शिरोललाटे भ्रूमध्ये कर्णयोश्चक्षुषोस्तथा । घ्राणयोर्वदने कंठे हृदि नाभौ तथा पुनः ॥ २८ ॥

頭頂と額、眉間、両耳および両眼、さらに鼻孔、口、喉、心、そして再び臍—これらの部位に（ニヤーサとして）安置すべし。

Verse 29

कट्यां लिंगे जानुनोश्च पादयोर्विन्यसेत्क्रमात् । हृदंतान्मंत्रवर्णांश्च ततो मूर्ध्नि ध्रुवं न्यसेत् ॥ २९ ॥

順次に、腰、生成器、両膝、両足に（真言を）安置する。次いで真言の音節を心に至るまで置き、最後に不動の「ドゥルヴァ」の安置を頭頂に確定すべし。

Verse 30

पुनर्नयनयोरास्ये हृदि गुह्ये च पादयोः । विन्यसेद्धृदयांतानि मनोः पंचपदानि च ॥ ३० ॥

さらに再び、「フリダヤ」で終わる真言の五語を、両眼・口・心・秘所・両足に安置すべし。

Verse 31

भूयो मुन्यादिकं न्यस्य पंचांगं पूर्ववन्न्यसेत् । अथ वक्ष्ये महागुह्यं सर्वन्यासोत्तमोत्तमम् ॥ ३१ ॥

さらにまた、ムニ（ṛṣi）等に始まるニヤーサを前と同様に行ったのち、先に説いたとおり五支（pañcāṅga）のニヤーサを安置すべし。今より我は大いなる秘奥—あらゆるニヤーサの中の最上、最上の中の最勝を説こう。

Verse 32

यस्य विज्ञानमात्रेण जीवन्मुक्तो भवेन्नरः । अणिमाद्यष्टसिद्धीनामीश्वरः स्यान्न संशयः ॥ ३२ ॥

これをただ悟知（vijñāna）するのみで、人は生きながら解脱する者（jīvanmukta）となり、またアニマー（aṇimā）に始まる八つのシッディ（成就）の主となる—疑いはない。

Verse 33

यस्याराधनतो मंत्री कृष्णसंनिध्यतां व्रजेत् । ताराद्याभिर्व्याहृतिभिः संपुटं विन्यसेन्मनुम् ॥ ३३ ॥

その礼拝によってクリシュナ（Kṛṣṇa）の近き臨在に至るマントラ行者は、タ―ラーすなわちオーム（Oṃ）と諸ヴ்யाहリティ（vyāhṛti、聖なる宣言）を包囲の句として用い、マントラを「サンプタ」（saṃpuṭa）として囲み置くべし。

Verse 34

मंत्रेण पुटितांश्चापि प्रणवाद्यांस्ततो न्यसेत् । गायत्र्या पुटुतं मंत्रं विन्यसेन्मातृकास्थले ॥ ३४ ॥

次に、マントラによって「封印され力づけられた」（pūṭita）プラナヴァ（Oṃ）に始まる諸音節をニヤーサとして安置すべし。さらに、ガーヤトリー（Gāyatrī）により加持されたマントラを、マートリカー（Mātṛkā、文字の母体）の座に据えよ。

Verse 35

मंत्रेण पुटितां तां च गायत्रीं विन्यसेत्क्रमात् । मातृकापुटितं मूलं विन्यसेत्साधकोत्तमः ॥ ३५ ॥

次いで、最勝の行者は、マントラにより封印加持されたそのガーヤトリーを順次ニヤーサとして安置すべし。さらに、マートリカー（文字）によって封印された根本マントラ（mūla-mantra）をもニヤーサにより据えよ。

Verse 36

मूलेन पुटितां चैव मातृकां विन्यसेत्क्रमात् । तृचं न मातृकावर्णान्पूर्वं तत्तत्स्थले सुधीः ॥ ३६ ॥

賢き修行者は、根本マントラによって包み護られたマートリカー（Mātṛkā）の文字を、順序に従ってニャーサとして安置すべきである。三つのṛc偈を先に置いてはならず、まず各所にマートリカーの音節を据えよ。

Verse 37

विन्यसेन्न्यासषट्कं च षोढा न्यासोऽयमीरितः । अनेन न्यासवर्येण साक्षात्कृष्णसमो भवेत् ॥ ३७ ॥

六種のニャーサを行うべきであり、これは十六分のニャーサであると説かれる。この最上のニャーサによって、行者は直ちにクリシュナ（Kṛṣṇa）と等しい境地（神聖な近接と加持の力）に至る。

Verse 38

न्यासेन पुटितं दृष्ट्वा सिद्धगंधर्वकिन्नराः । देवा अपि नमंत्येनं किंपुनर्मानवा भुवि ॥ ३८ ॥

ニャーサによって聖別され堅固となった彼を見て、シッダ、ガンダルヴァ、キンナラは皆ひれ伏して礼拝する。神々さえも敬礼するのだから、まして地上の人間は言うまでもない。

Verse 39

सुदर्शनस्य मंत्रेण कुर्याद्दिग्बंधनं ततः । देवं ध्यायन्स्वहृदये सर्वाभीष्टप्रदायकम् ॥ ३९ ॥

次にスダルシャナ（Sudarśana）のマントラによって、諸方を結界し封護せよ。自らの心中に、あらゆる願いを授ける主を観想しつつ、さらに進め。

Verse 40

उत्फुल्लकुसुमव्रातनम्रशाखैर्वरद्रुमैः । सस्मेयमंजरीवृंदवल्लरीवेष्टितैः शुभैः ॥ ४० ॥

そこは、満開の花房の重みに枝を低く垂れる如意樹に満ち、さらに瑞祥の蔓がそれらを取り巻いて、微笑むかのような花房を飾りとして輝いていた。

Verse 41

गलत्परागधूलिभिः सुरभीकृतदिङ्मुखः । स्मरेच्छिशिरितं वृंदावनं मंत्रीसमाहितः ॥ ४१ ॥

漂う花粉の塵が四方の面を香りで満たすとき、真言を修する者は心を三昧に収め、想念によって涼やかとなったかのようなヴリンダーヴァナを観想すべきである。

Verse 42

उन्मीलन्नवकंजालिविगलन्मधुसंचयैः । लुब्धांतः करणैर्गुंजद्द्विरेफपटलैः शुभम् ॥ ४२ ॥

その光景は吉祥であった。新たに開きゆく蓮華の群れは蜜の蔵を滴らせ、甘露に貪り引き寄せられた内なる感官をもつ蜂の群れが、ぶんぶんと四方に響き渡った。

Verse 43

मरालपरभृत्कीरकपोतनिकरैर्मुहुः । मुखरीकृतमानृत्यन्मायूरकुलमंजुलम् ॥ ४३ ॥

幾度となく、白鳥・郭公・鸚鵡・鳩の群れがその地を響かせ、さらに舞い踊る孔雀の麗しい群れが、その声でいっそう生気を与えた。

Verse 44

कालिंद्या लोलकल्लोलविप्रुषैर्मंदवाहिभिः । उन्निद्रांबुरुहव्रातरजोभिर्धूसरैः शिवैः ॥ ४४ ॥

カーリṇディー（ヤムナー）からは、ゆるやかにうねる波の飛沫が柔らかな風に運ばれ、また満開の蓮華の群れの花粉の塵によって吉祥の気は淡い褐金に染まり、その地一面に静謐で慈恵ある趣が満ちていた。

Verse 45

प्रदीपित स्मरैर्गोष्ठसुंदरीमृदुवाससाम् । विलोलनपरैः संसेवितं वा तैर्निरंतरम् ॥ ४५ ॥

あるいは、恋の火が燃え立つとき、彼らは柔らかな衣をまとう牧人の里の麗しき乙女たちと、戯れの愛の遊びに心を寄せつつ、絶え間なく交わり続ける。

Verse 46

स्मरेत्तदंते गीर्वाणभूरुहं सुमनोहरम् । तदधः स्वर्णवेद्यां च रत्नपीठमनुत्तमम् ॥ ४६ ॥

その観想の終わりに、心を喜ばせる天界の如意樹を念じ、さらにその下に黄金の祭壇と、比類なき宝石の台座を思い描くべし。

Verse 47

रत्नकुट्टिमपीठेऽस्मिन्नरुणं कमलं स्मरेत् । अष्टपत्रं च तन्मध्ये मुकुंदं संस्मरेत्स्थितम् ॥ ४७ ॥

この宝石を敷き詰めた台座の上に、朱き蓮華を観想し、その八弁の蓮の中心に、ムクンダ（Mukunda）が安住しておられると念ずべし。

Verse 48

फुल्लेंदीवरकांतं च केकिबर्हावतंसकम् । पीतांशुकं चंद्रमुखं सरसीरुहनेत्रकम् ॥ ४८ ॥

満開の青蓮華のごとく輝き、孔雀の羽の飾りを戴き、黄衣をまとい、月のような御顔と蓮弁のような御眼を有したまう。

Verse 49

कौस्तुभोद्भासितांगं च श्रीवत्सांकं सुभूषितम् । व्रजस्त्रीनेत्रकमलाभ्यर्चितं गोगणावृतम् ॥ ४९ ॥

御身はカウストゥバ宝珠（Kaustubha）により燦然と輝き、吉祥なるシュリーヴァッツァ（Śrīvatsa）の印を帯びて荘厳に飾られる。ヴラジャ（Vraja）の女たちの蓮華の眼差しにより礼拝され、牛の群れに囲まれておられる。

Verse 50

गोपवृंदयुतं वंशीं वादयंतं स्मरेत्सुधीः । एवं ध्यात्वा जपेदादावयुतद्वितयं बुधः ॥ ५० ॥

賢者は、牧童たちの群れを従え、笛（ヴァンシー）を奏でる主を念ずべし。かく観想してのち、学識ある者は初めに真言を二万遍唱えるべし。

Verse 51

जुहुयादरुणांभोजैस्तद्दशांशं समाहितः । जपेत्पश्चान्मंत्रसिद्ध्यै भूतलक्षं समाहितः ॥ ५१ ॥

心を統一して、赤い蓮華をもってその十分の一を聖火に供えよ。ついでなお沈着に、地上にて十万遍のジャパを修し、真言成就（マントラ・シッディ）を得るべし。

Verse 52

अरुणैः कमलैहुत्वा सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् । पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे मूर्तिं संकल्प्य मूलतः ॥ ५२ ॥

赤い蓮華をもってホーマを修すれば、あらゆる悉地の主となる。先に説かれたヴァイシュナヴァの聖座（ピータ）において、根本の基より、誓願（サンカルパ）によって神像（ムールティ）の御姿を心に安立せよ。

Verse 53

तस्यामावाह्य चाभ्यर्चेद्गोपीजनमनोहरम् । मुखे वेणुं समभ्यर्च्य वनमालां च कौस्तुभम् ॥ ५३ ॥

そこに招来して、ゴーピーたちの心を奪う主を礼拝せよ。御口の笛（ヴェーヌ）を供養し、さらに森の花鬘（ヴァナマーラー）とカウストゥバ宝珠をも礼拝すべし。

Verse 54

श्रीवत्सं च हृदि प्रार्च्य ततः पुष्पांजलिं क्षिपेत् । ततः श्वेतां च तुलसीं शुक्लचंदनपंकिलाम् ॥ ५४ ॥

御胸のシュリーヴァツァの印を正しく礼拝したのち、花を一握り捧げよ。ついで白檀の香泥を塗った白きトゥラシーの葉を供えよ。

Verse 55

रक्तां च तुलसीं रक्तंचदनाक्तां क्रसात्सुधीः । अर्पयेद्दक्षिणे जद्वयमश्वारियुग्मकम् ॥ ५५ ॥

賢者はダクシナーとして、赤きトゥラシーと赤檀の香泥を塗った供物一対を捧げ、さらに馬の一対—牡馬と牝馬—をも施すべし。

Verse 56

हयमारद्वयेनैव हृदि मूर्ध्नि तथा पुनः । पद्मद्वयं च विधिवत्ततः शीर्षे समर्पयेत् ॥ ५६ ॥

ただ一対の「ハヤマーラ」（真言の音節）のみを用い、まず心臓に、次いで再び頭頂に安置する。さらに正しい作法に従い、「パドマ」（蓮華の真言）一対を頭上に恭しく捧げる。

Verse 57

तुलसीद्वयमंभोजद्वयमश्वारियुग्मकम् । ततः सर्वाणि पुष्पाणि सर्वाङ्गेषु समर्पयेत् ॥ ५७ ॥

トゥラシーを二枝、蓮華を二輪、そしてアシュヴァーリの花を一対捧げる。さらにその後、他のすべての花を（御神像の）全身の諸肢に供える。

Verse 58

दक्षिणे वासुदेवाख्यं स्वच्छं चैतन्यमव्ययम् । वामे च रुक्मिणीं तदून्नित्यां रक्तां रजोगुणाम् ॥ ५८ ॥

右にはヴァースデーヴァ—清浄にして光り輝く不滅の意識。左にはルクミニー—主の永遠の対なる御方—赤みを帯び、ラジャス（動的な力）の性質を具える。

Verse 59

एवं संपूज्य गोपालं कुर्यादावरणार्चनम् । यजेद्दामसुदामौ च वसुदामं च किंकिणीम् ॥ ५९ ॥

このようにゴーパーラを正しく礼拝したのち、アーヴァラナ・アルチャナ（周囲の随伴神々の供養）を行うべきである。またダーマとスダーマ、ヴァスダーマ、そしてキンキニーにも礼拝を捧げる。

Verse 60

पूर्वाद्याशासु दामाद्या ङेंनमोन्तध्रुवादिकाः । अग्निनैर्ऋतिवाय्वीशकोणेषु हृदयादिकान् ॥ ६० ॥

東をはじめとする諸方位には、「ダーマ」より始まる真言と、「ṅeṃ・namaḥ・anta・dhruva」より始まる一群などを安置する。また四隅—アグニ（東南）、ナイリティ（西南）、ヴァーユ（西北）、イーシャ（東北）—には、「フリダヤ」（心）をはじめとするアンガ・ニヤーサ（支分安置）と残りを安置する。

Verse 61

दिक्ष्वस्त्राणि समभ्यर्च्य पत्रेषु महिषीर्यजेत् । रुक्मिणी सत्यभामा च नाग्नजित्यभिधा पुनः ॥ ६१ ॥

八方において神聖なる武器をしかるべく礼拝したのち、葉の皿の上にて王妃たちを供養すべし――ルクミニー、サティヤバーマー、そしてまたナーグナジティーと称される御方。

Verse 62

सुविंदा मित्रविंदा च लक्ष्मणा चर्क्षजा ततः । सुशीला च लसद्रम्यचित्रितांबरभूषणा ॥ ६२ ॥

スヴィンダーとミトラヴィンダー、ついでラクシュマナー、さらにアルクシャジャー。そののちスシーラーもまた――輝きに満ち、愛らしく、精妙な文様の衣と装身具で飾られている。

Verse 63

ततो यजेद्दलाग्रेषु वसुदेवञ्च देवकीम् । नंदगोपं यशोदां च बलभद्रं सुभद्रिकाम् ॥ ६३ ॥

次いで葉の先に供物を置き、礼拝して捧げるべし――まずヴァスデーヴァとデーヴァキー、またナンダゴーパとヤショーダー、さらにバラバドラとスバドラ―。

Verse 64

गोपानूगोपीश्च गोविंदविलीनमतिलोचनान् । ज्ञानमुद्राभयकरौ पितरौ पीतपांडुरौ ॥ ६४ ॥

牛飼いの男たちとゴーピーたちを、心も眼差しもことごとくゴーヴィンダに溶け入っているものとして観想せよ。また、淡い黄の色を帯び、智の印と無畏の印を手に示す、尊ぶべき二人の長老をも観想せよ。

Verse 65

दिव्यमाल्यांबरालेपभूषणे मातरौ पुनः । धारयंत्यौ चरुं चैव पायसीं पूर्णपात्रिकाम् ॥ ६५ ॥

さらにまた二人の母は、天なる花鬘・衣・香油・装身具で荘厳され、チャル（供儀の熟飯）を携え、またパーヤスィー（甘き乳粥）の満ちた鉢をも捧げ持っていた。

Verse 66

अरुणश्यामले हारमणिकुं डलमंडिते । बलः शंखेंदुधवलो मुशलं लांगलं दधत् ॥ ६६ ॥

御身は赤みを帯びた濃き黒の肌に、首飾りと宝石の耳飾りを荘厳する。バララーマは法螺貝と月のごとく白く、棍棒と鋤を執る。

Verse 67

हालालोलो नीलवासा हलवानेककुंडलः । कला या श्यामला भद्रा सुभद्रा भद्रभूषणा ॥ ६७ ॥

彼女は戯れてたおやかに揺れ、青衣をまとい、多くの耳飾りで飾られる。彼女は神聖なるカラー（Kalā）—黒みの肌にして吉祥、最上の吉祥、吉祥の荘厳具を身に帯びる。

Verse 68

वराभययुता पीतवसना रूढयौवना । वेणुवीणाहेमयष्टिशंखश्रृंगादिपाणयः ॥ ६८ ॥

彼らは施願と無畏の印を具え、黄衣をまとい、若き力に安住する。手には笛、ヴィーナー、金の杖、法螺貝、角笛などの標章を執る。

Verse 69

गोपा गोप्यश्च विविधप्राभृतान्नकरांबुजाः । मंदारदींश्च तद्बाह्ये पूजयेत्कल्पपादपान् ॥ ६९ ॥

ゴーパとゴーピーは、蓮華の手にさまざまな供物と食を捧げ持ち、その外にある如意樹—マンダーラなど—を礼拝すべきである。

Verse 70

मंदारश्च तथा संतानको वै पारिजातकः । कल्पद्रुमस्ततः पश्चाद्ध्वरिचन्दनसंज्ञकः ॥ ७० ॥

マンダーラ、またサンターナカとパーリジャータがあり、次いでカルパドゥルマ、さらにその後にドゥヴァリ・チャンダナと呼ばれる樹がある。

Verse 71

मध्ये दिक्षु समभ्यर्च्य बहिः शक्रादिकान्यजेत् । तदस्त्राणि च संपूज्य यजेत्कृष्णाष्टकेन च ॥ ७१ ॥

中央および諸方位において主尊をしかるべく礼拝したのち、外においてインドラをはじめ諸天に供物を捧げよ。さらに彼らの神聖なる武器をも十分に供養し、ついで「クリシュナाष्टक（八頌）」を誦して礼拝を行うべし。

Verse 72

कृष्णं च वासुदेवं च देवकीनन्दनं तथा । नारायणं यदुश्रेष्ठं वार्ष्णेयं धर्मपालकम् ॥ ७२ ॥

我は礼拝する、クリシュナにしてヴァースデーヴァ、デーヴァキーの御子に。さらに、ヤドゥ族の最勝なるナーラーヤナに。加えて、ヴァールシュネーヤの勇者、ダルマを護り支える御方に。

Verse 73

असुराक्रांतभूभारहारिणं पूजयेत्ततः । एभिरावरणैः पूजा कर्तव्यासुखैरिणः ॥ ७३ ॥

ついで、アスラに蹂躙されしとき大地の重荷を取り除く主を礼拝せよ。安楽を授ける御方への供養は、定められたこれらのアーヴァラナ（随伴神の層・輪）によって行うべし。

Verse 74

संसारसागरोत्थीर्त्यै सर्वकामाप्तये बुधः । एवं पूजादिभिः सिद्धा भवद्वैश्रवणो यमः ॥ ७४ ॥

輪廻の海を渡り、あらゆる願いを成就せんがため、賢者はかくのごとく行ずべし。かかる供養と随伴の行によって、汝にはまたヴァイシュラヴァナ（クベーラ）とヤマの加護も成就する。

Verse 75

त्रिकालपूजनं चास्य वक्ष्ये सर्वार्थसिद्धिदम् । श्रीमदुद्यानसंवीतिहेमभूरत्नमंडपे ॥ ७५ ॥

今より、あらゆる目的を成就させる、彼への一日三度の礼拝を説こう。これは、金の床を備え宝玉に飾られたマンダパにて、麗しき園に囲まれつつ行われる。

Verse 76

लसत्कल्पद्रुमाधस्थरत्नाब्जपीठसंस्थितम् । सुत्रामरत्नसंकाशं गुडस्निग्धालकं शिशुम् ॥ ७६ ॥

彼は、輝く如意樹カルパドゥルマの下、宝玉の蓮華座に坐す御子を見た――清らかな真珠の連のごとく光り、糖蜜のように黒く艶やかな巻き髪をたたえていた。

Verse 77

चलत्कनककुंडलोल्लसितचारुगंडस्थलं सुघोणधरमद्भुतस्मितमुखांवुतं सुन्दरम् । स्फुरद्विमलरत्नयुक्कनकसूत्रनद्धं दधत्सुवर्णपरिमंडितं सुभगपौंडरीकं नखम् ॥ ७७ ॥

揺れる黄金の耳飾りに照らされて、麗しい頬はきらめき、鼻筋は端正で、愛らしい御顔は不思議な微笑みに包まれていた。吉祥なる蓮華のごとき爪には、清浄な宝玉を嵌めた金の糸が光り、周囲も黄金で飾られていた。

Verse 78

समुद्धूसरोरस्थले धेनुधूल्या सुपुष्टांगमष्टापदाकल्पदीप्तम् । कटीलस्थले चारुजंघान्तयुग्मं पिनद्धं क्वणत्किंकिणीजालदाम्ना ॥ ७८ ॥

牛の群れが巻き上げた細かな塵が御胸にほのかに積もり、よく満ちた御身は精錬された黄金のように輝いた。腰には小鈴を網のように連ねた帯が結ばれ、美しい脛の対を締め、揺れるたび甘く澄んだ音を奏でた。

Verse 79

हसन्तं हसद्वंधुजीवप्रसूनप्रभापाणिपादांबुजोदारकांत्या । दधानं करो दक्षिणे पायसान्न सुहैयंगवीनं तथा वामहस्ते ॥ ७९ ॥

微笑みつつ――蓮華のような御手御足は、バンドゥジーヴァの花の輝きにも似た壮麗な光を放ち、右手には甘き乳粥パーヤサを、左手には新鮮なバター、ハイヤンガヴァを携えていた。

Verse 80

लसद्गोपगोपीगवां वृंदमध्ये स्थितं वासवाद्यैः सुरैरर्चितांध्रिम् । महाभारभूतामरारातियूथांस्ततः पूतनादीन्निहंतुं प्रवृत्तम् ॥ ८० ॥

彼は、輝くゴーパ（牧童）とゴーピー（牧女）と牛の群れのただ中に立ち、ヴァーサヴァ（インドラ）を先頭とする神々がその御足を礼拝していた。やがて彼は、大地の重荷となった神々の敵、プータナーをはじめとする巨大なアスラの軍勢を滅ぼすために進み出た。

Verse 81

एवं ध्यात्वार्च्चयेद्देवं पूर्ववत्स्थिरमानसः । दध्ना गुडेन नैवेद्यं दत्वा दशशतं जपेत् ॥ ८१ ॥

かく観想し、心を堅く定めて、先の作法のとおり主を礼拝すべし。ついで凝乳とジャガリーによるナイヴェーディヤを供え、真言を千遍誦すべし。

Verse 82

मध्यंदिने यजेदेवं विशिष्यरूपधारिणम् । नारदाद्यैर्मुनिगणैः सुरवृन्दैश्च पूजितम् ॥ ८२ ॥

正午には、最も勝れた御姿を現じたまうその主を礼拝すべし。ナーラダをはじめとする牟尼の群れ、また諸天の衆によっても供養される御方である。

Verse 83

लसद्गोपगोपीगवां वृन्दमध्यस्तितं सांद्रमेघप्रभंसुंन्दरांगम् । शिखंडिच्छदापीडमब्जायताक्षं लसञ्चिल्लिकं पूर्णचद्राननं च ॥ ८३ ॥

主は、輝くゴーパたち、ゴーピーたち、そして牛の群れの輪のただ中に立ちたまう。濃き雨雲の色に似て御身は麗しく光り、孔雀の羽の冠を戴き、蓮のごとく長き眼、きらめく巻き髪、満月のような御面を具えたまう。

Verse 84

चलत्कुण्डलोल्लासिगंडस्थलश्रीभरं सुन्दरं मंदहासं सुनासम् । सुकार्तस्वराभांबरं दिव्यभूषं क्वणत्किंकिणीजालमत्तानुलेपम् ॥ ८४ ॥

その御姿は麗しい。揺れる耳飾りの光が頬の栄えを増し、微笑はやわらかく、鼻筋は端正である。衣は精金のごとく輝き、天上の荘厳をまとい、鈴の網はちりんと鳴り、芳香あでやかに心を酔わせる香油を塗りたまう。

Verse 85

वेणुं धमंतं स्वकरे दधानं सव्ये दरं यष्टिमुदारवेषम् । दक्षे तथैवेप्सितदानदक्षं ध्यात्वार्चयेन्नंदजमिंदिराप्त्यै ॥ ८५ ॥

ナンダの御子を観想すべし。御手に笛（ヴェーヌ）を取りて吹き、左手に杖を携え、壮麗なる装いをまとい、右手は望みの施しを与えることに巧みである。かく観じて礼拝し、シュリー（Śrī）—繁栄と神聖なる恩寵—を得るべし。

Verse 86

एवं ध्यात्वार्चयेत्कृष्णं पूर्ववद्वैष्णवोत्तमः । अपूपपायसान्नाद्यैर्नैवैद्यं परिकल्पयेत् ॥ ८६ ॥

このように観想してのち、最勝のヴァイシュナヴァは先に説かれたとおりにクリシュナを礼拝し、供物（ナイヴェーディヤ）として、アープーパ（菓子）、パーヤサ（甘い乳粥）、炊いた米などの食を整えて捧げるべきである。

Verse 87

हुत्वा चाष्टत्तरशतं पयोऽनैः सर्पिषाप्लुतैः । स्वस्वदिक्षु बलिं दद्याद्दिशेदाचमनं ततः ॥ ८७ ॥

乳と食を酥油（ギー）に浸して、百八回の火供（ホーマ）を捧げたのち、定めに従い諸方位それぞれにバリ供（bali）を施し、続いて浄めのためにアーチャマナ（ācamana）を行うべきである。

Verse 88

अष्ट्त्तरसहस्रं च प्रजपेन्मंत्रमुत्तमम् । अह्नो मध्ये यजेदेवं यः कृष्णं वैष्णवोत्तमः ॥ ८८ ॥

クリシュナに帰依する最勝のヴァイシュナヴァは、無上のマントラを千八回ジャパ（唱誦）し、正午にはこの定法のとおり主を礼拝すべきである。

Verse 89

देवाः सर्वे नमस्यंति लोकानां वल्लभो नरः । मेधायुःश्रीकांतियुक्तः पुत्रैः पौत्रैश्च वर्द्धते ॥ ८९ ॥

あらゆる神々は、世の人々に愛されるその人に礼拝する。智慧と長寿と繁栄と光輝を備え、子や孫に恵まれていよいよ栄える。

Verse 90

तृतीयकालपूजायामस्ति कालविकल्पना । सायाह्ने निशि वेत्यत्र वदंत्येके विपश्चितः ॥ ९० ॥

一日の第三の時刻に行う礼拝については、時刻の取り方に異説がある。ある学匠は夕刻（たそがれ）に行うと言い、また別の者は夜に行うと言う。

Verse 91

दशाक्षरेण चेद्रात्रौ सायाह्नेऽष्टादशार्णतः । उभयीमुभयेनैव कुर्यादित्यपरे जगुः ॥ ९१ ॥

もし夜に儀礼を行うなら、十音節のマントラによって行うべきである。だが夕べの薄暮（サーヤーハネ）には、十八音節のマントラによって行うべきである。さらに別の説では、両方の果をもたらす儀礼は二つのマントラを合わせて修すべきだという。

Verse 92

सायाह्ने द्वारवत्यां तु चित्रोद्यानोपशोभिते । अष्टसाहस्रसंख्यातैर्भवनैरुपमंडिते ॥ ९२ ॥

夕べ、ドヴァーラヴァティーにおいて—妙なる庭園の輝きに飾られ、八千の邸宅によって美しく整えられたその都で—景はかくのごとくであった。

Verse 93

हंससारससंकीर्णकमलोत्पलशालिभिः । सरोभिर्नीलांभोभिः परीते भवनोत्तमे ॥ ९३ ॥

その最上の住処は、青き水を湛えた池々に囲まれ、白鳥とサラサ鶴が群れ集い、蓮華と青蓮（ウトパラ）に満ちていた。

Verse 94

उद्यत्प्रद्योतनोद्योतद्युतौ श्रीमणिमंडले । हेमांभोजासनासीनं कृष्णं त्रैलोक्यमोहनम् ॥ ९४ ॥

立ち昇る光の輝きに照り映える荘厳な宝石の台座の上に、三界を魅了するクリシュナが、黄金の蓮華座に坐しておられた。

Verse 95

मुनिवृंदैः परिवृतमात्मतत्त्वविनिर्णये । तेभ्यो मुनिभ्यः स्वं धाम दिशंतं परमक्षरम् ॥ ९५ ॥

自己（アートマン）の真理を究め定めんとする聖仙の群れに囲まれつつ、その至上にして不滅なる御方は、彼らの聖仙たちに御自身の住処、すなわちダーマを示しておられた。

Verse 96

उन्निद्रेंदीवरश्यामं पद्मपत्रायतेक्षणम् । स्निग्धं कुंतलसंभिन्नकिरीटवनमालिनम् ॥ ९६ ॥

その御身は、満開の青蓮華のごとく深く黒く、御眼は蓮の花弁のように長い。艶やかな御髪は巻き毛となって宝冠の一部を覆い、さらに森の花の花鬘ヴァナマーラーをお着けであった。

Verse 97

चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुंडलम् । श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभं सुमनोहरम् ॥ ९७ ॥

御顔は麗しく安らかで、マカラ形の耳飾りがきらめく。御胸にはシュリーヴァツァの聖印が輝き、さらにカウストゥバ宝珠が燦然と照り映えて、ことごとくこの上なく人を魅了した。

Verse 98

काश्मीरकपिशोरस्कं पीतकौशेयवाससम् । हारकेयूरकटककटिसूत्रैरलंकृतम् ॥ ९८ ॥

御胸はカシミールのサフランの輝きに照らされ、黄の絹衣をお召しである。さらに首飾り、腕輪（上腕の輪）、手首の輪、そして腰紐（カティ・スートラ）で荘厳されていた。

Verse 99

हृतविश्वंभराभूरिभारं मुदितमानसम् । शंखचक्रगदापद्मराजद्भुजचतुष्टयम् ॥ ९९ ॥

宇宙を支える莫大な重荷から御心は軽くなり、御意は歓喜に満ちた。（そして彼は）四臂きらめく主を拝した。御手には法螺貝、円盤、棍棒、蓮華が光り輝いていた。

Verse 100

एवं ध्यात्वार्चयेन्मन्त्री स्यादंगैः प्रथमावृत्तिः । द्वितीया महिषीभिस्तु तृतीयायां समर्चयेत् ॥ १०० ॥

このように観想してのち、真言を知る者はアルチャナー（礼拝供養）を行うべきである。第一の誦持の周回は神のアṅガ（aṅga：支分・補助真言）によって行い、第二は聖なる妃たち（マヒシー）とともに、第三の周回においては余すところなく円満に供養すべし。

Verse 101

नारदं पर्वतं जिष्णुं निशठोद्धवदारुकान् । विष्वक्सेनं च शैनेयं दिक्ष्वग्रे विनतासुतम् ॥ १०१ ॥

主はナーラダ、パルヴァタ、ジシュヌ、ニシャタ、ウッダヴァ、ダールカを配し、さらにヴィシュヴァクセーナとシャイネーヤをも置かれた。諸方の先頭には、ヴィナターの子ガルダを立てられた。

Verse 102

लोकपालैश्च वज्राद्यैः पूजयेद्वैष्णवोत्तमः । एवं संपूज्य विधिवत्पायसं विनिवेदयेत् ॥ १०२ ॥

最上のヴァイシュナヴァは、インドラをはじめとする諸神の力とともに、ローカパーラ（世界の守護神）をも礼拝すべきである。かくして作法どおりに供養を終えたなら、パーヤサ（甘い乳粥）を食供として正しく捧げよ。

Verse 103

तर्पयित्वा खंडमिश्रदुग्धबुद्ध्या जलैरिह । जपेदष्टशतं मन्त्री भावयन्पुरुषोत्तमम् ॥ १०३ ॥

ここで水によってタर्पанаを行い、その水を心中にて砂糖を混ぜた乳と観じたのち、マントラ行者はプルショーत्तマ（ヴィシュヌ）を念じつつ、マントラを八百回誦すべきである。

Verse 104

पूजासु होमं सर्वासु कुर्यान्मध्यंदिनेऽथवा । आसनादर्घ्यपर्यंतं कृत्वा स्तुत्वा नमेत्सुधीः ॥ १०४ ॥

あらゆる供養においてはホーマを行うべきであり、さもなくば正午に行え。座（アーサナ）の供えからアルギャの供えに至るまでを成し終えたなら、賢者は神を讃え、ついで恭しく礼拝して頭を垂れよ。

Verse 105

समर्थात्मानमुद्वास्य स्वीयहृत्सरसीरुहे । विन्यस्य तन्मयो भूत्वा पुनरात्मानमर्चयेत् ॥ १०५ ॥

供養のために招来した力ある内住の自己を恭しく送って退かせ、さらにそれを自らの心の湖の蓮華に再び安置し、彼と一体となりきって、内なる自己をもう一度礼拝すべきである。

Verse 106

सायाह्ने वासुदेवं यो नित्यमेवं समर्चयेत् । सर्वान्कामानवाप्यांते स याति परमां गतिम् ॥ १०६ ॥

夕べにこのように日々ヴァースデーヴァを礼拝する者は—あらゆる願いを成就し、ついには至上の境地に至る。

Verse 107

रात्रौ चेन्मदनाक्रांतचेतसं नन्दनन्दनम् । यजेद्रासपरिश्रांतं गोपीमंडलमध्यगम् ॥ १०७ ॥

夜に心が情欲に襲われるなら、ナンダの御子（聖クリシュナ）を、ラーサ舞の後に疲れ、ゴーピーの輪の中央に立つ御姿として礼拝せよ。

Verse 108

विकसत्कुंदकह्लारमल्लिकाकुसुमोद्गतैः । रजोभिर्धूसरैर्मंदमारुतैः शिशिरीकृते ॥ १०८ ॥

そこは柔らかな微風に冷やされ、咲き開くジャスミンや睡蓮、マッリカーの花から立ちのぼる淡い花粉にうっすらと包まれていた。

Verse 109

उन्मीलन्नवकैरवालिविगलन्माध्वीकलब्धांतरं भ्राम्यन्मत्तमिलिंदगीतललिते सन्मल्लिकोज्जृम्भिते । पीयूषांशुकरैर्विशालितहरित्प्रांते स्मरोद्दीपने कालिन्दीपुलिनांगणे स्मितमुखं वेणुं रणंतं मुहुः ॥ १०९ ॥

カ―リṇディーの岸辺の砂の庭—新たな白蓮の房がほころび、内より蜜がにじみ、酔える蜂が巡りて甘く歌い、気高きジャスミンが咲きひらくところ—そこに、甘露のごとく冷ややかな月光の光条が緑の広がりを大きくし、恋の火をかき立てる中で、彼は微笑みの面持ちで、たびたび笛を鳴らす。

Verse 110

अन्तस्तोयलसन्नवांबुदघटासंघट्टकारत्विषं चंचञ्चिल्लिकमंबुजायतदृशं बिम्बाधरं सुन्दरम् । मायूरच्छदबद्धमौलिविलसद्धम्मिल्लमालं चलं दीप्यत्कुण्डलरत्नरश्मिविलसद्गंडद्वयोद्बासितम् ॥ ११० ॥

その御顔はまことに麗しい。水を孕む雨雲の艶のごとく深く黒く、揺らめく御眼は蓮の花弁のよう、御唇はビンバの実のようである。頭上には孔雀の羽で結ばれた冠が輝き、髪の花輪がゆらめき、宝玉をちりばめた耳飾りの光が両の頬を照らし出す。

Verse 111

कांचीनूपुरहारकंकणलसत्केयूरभूषान्वितं गोपीनां द्वितयां तरे सुललितं वन्यप्रसूनस्रजम् । अन्योन्यं विनिबद्धगोपदयितादोर्वल्लिवीतं लसद्रासक्रीडनलोलुपं मनसिजाक्रांतं मुकुन्दं भवेत् ॥ १११ ॥

ムクンダが心中に在しますように――腰帯、足輪、首飾り、腕輪、そして輝く臂飾り（ケーユーラ）に荘厳され、二人のゴーピーの間にあってこの上なく優美、野の花の花鬘を戴き、互いに抱き合う牧女たちの蔓のような腕に絡め取られ、光り耀くラ―サ舞に心を奪われ、恋の力に打ち勝たれた御方として。

Verse 112

विविधश्रुतिभिन्नमनोज्ञतरस्वरसप्तकमूर्छनतानगणैः । भ्रममाणममूभिरुदारमणिस्फुटमंडनसिंजितचारुतनुम् ॥ ११२ ॥

音の高低さまざまに分かれた、いよいよ愛でたき音群が、七つのスヴァラと、そのムールチャナー、ターナの数々とともに、演奏のうちに巡り動く。さらに、その麗しき姿は、妙なる宝飾の澄みわたる鈴鳴りの音によって荘厳されていた。

Verse 113

इतरेतरबद्धकरप्रमदागणकल्पितरासविहारविधौ । मणिशंकुगमप्यमुना वपुषा बहुधा विहितस्वकदिव्यतनुम् ॥ ११३ ॥

互いに手を結ぶ乙女たちの群れが設えた、儀礼にも似たラ―サ舞の遊戯において、彼は—宝珠を戴く柱のごとく巡り動きながらも—自らの御身によって、神なる御姿を多様に顕し（身を幾つにも増じ）給うた。

Verse 114

एवं ध्यात्वार्चयेन्मन्त्री स्यादंगैः प्रथमावृतिः । श्रीकामः सस्वराद्यानि कलाब्जैर्वैष्णवोत्तमः ॥ ११४ ॥

かく観想してのち、マントラを知る者はアルチャナー（礼拝）を修すべし。第一のアーヴァラナ（囲い）はアṅガ・マントラによって行う。シュリー（śrī：吉祥と繁栄）を願う最勝のヴァイシュナヴァは、「カラーの蓮」（kalā-abja）をもって、スヴァラ（母音）に始まる音節の諸分を礼拝すべきである。

Verse 115

यजेत्केशवकीर्त्यादिमिथुनानि च षोडश । इन्द्राद्यानपि वज्रादीन्पूजयेत्तदनन्तरम् ॥ ११५ ॥

ケーシャヴァとキールティに始まる十六の対なる神格を礼拝すべし。ついで、インドラをはじめ諸天をも、ヴァジュラ（Vajra）などその徽章・持物とともに供養すべきである。

Verse 116

पृंथु सुवृत्तं मसृणं वितस्तिमात्रोन्नतं कौ विनिखन्य शंकुम् । आक्रम्य पद्भ्यामितरेतरैस्तु हस्तैर्भ्रमोऽयं खलु रासगोष्ठी ॥ ११६ ॥

幅広く、まことに円満で滑らか、手のひら一拃ほどの高さに立つ杭を地に堅く打ち込み、ついで足を交互に踏み替えつつ手で回すならば、その旋回こそまさにラ―サ舞の集いのごときものとなる。

Verse 117

सपूज्यैवं च पयसा ससितो पलसर्पिषा । नैवेद्यमर्चयित्वा तु चषकैर्नृपसंख्यकैः ॥ ११७ ॥

このようにして尊く供養したのち、乳に砂糖を混ぜ、さらに一パラ量のギーを加えたナイヴェーディヤを捧げ、ついで王の定める数に等しい杯に分けて供えよ。

Verse 118

सतं पापप्ते मंत्री मिथुनेष्वर्पयेत्क्रमात् । विधाय पूर्ववच्छेषं सहस्रं प्रजपेन्मनुम् ॥ ११८ ॥

もし真言行者が百倍の罪に当たる過失を犯したなら、次第に従って対の供物へ所定の供献を捧げ、前と同様に残りを整えたのち、真言を千遍ジャパせよ。

Verse 119

स्तुत्वा नत्वा च संप्रार्थ्य पूजाशेषं समापयेत् । एवं यः पूजयेत्कृष्णं स सस्मृद्धेः पदं भवेत् ॥ ११९ ॥

讃嘆し、礼拝し、切に祈り願ってのち、供養の残りをしかるべく結び終えよ。このようにクリシュナを礼拝する者は、繁栄と安穏の位に至る。

Verse 120

अणिमाद्यष्टसिद्धीनामीश्वरः स्यान्न संशयः । भुक्त्वेह विविधान्भोगानंते विष्णुपदं व्रजेत् ॥ १२० ॥

彼はアニマーに始まる八つのシッディの主となる—疑いはない。ここで種々の享楽を味わったのち、ついにはヴィシュヌの御足の境地、ヴィシュヌパダへと至る。

Verse 121

एवं पूजादिभिः सिद्धे मनौकाम्यानि साधयेत् । अष्टाविंशतिवारं वा त्रिकालं पूजयेत्सुधीः ॥ १२१ ॥

このように供養と諸々の行によって儀礼が成就したなら、真言によって望む果を成就し得る。あるいは賢者は二十八回供養するか、または一日に三度の時の節目に供養すべきである。

Verse 122

स्वकालविहितान् भूयः परिवारांश्च तर्पयेत् । प्रातर्द्दध्ना गुडाक्तेन मध्याह्ने पयसा पुनः ॥ १२२ ॥

さらに、各々に定められた時刻に従い、眷属の神々にもタルパナ（満足させる供養）を行うべきである。朝は黒糖を混ぜた凝乳で、正午には再び乳で行う。

Verse 123

नवनीतयुतेनाथ सायाह्ने तर्पयेत्पुनः । ससितोपलमिश्रेण पयसा वैष्णवोत्तमः ॥ १२३ ॥

そして夕刻には、最上のヴァイシュナヴァは再びタルパナを行い、乳に新鮮なバター（ナヴァニータ）を加え、氷砂糖の結晶を混ぜて供えるべきである。

Verse 124

तर्पयामिपदं योज्यं मंत्रांते स्वेषु नामसु । द्वितीयांतेषु तु पुनः पूजाशेषं समापयेत् ॥ १२४ ॥

自らの名を唱えたのち、真言の末尾に「タルパヤーミ（我、満たし奉る）」の語を付すべきである。さらに、語尾に第二格（対格）の形を用いる場合には、供養の残りを結了すべきである。

Verse 125

अभ्युक्ष्यतत्प्रसादाद्भिरात्मानं प्रपबेदपः । तत्तृत्पस्तमथोद्वास्य तन्मयः प्रजपेन्मनुम् ॥ १२५ ॥

その聖水（プラサーダ）で自らを灌ぎ清めたのち、その儀礼の水を飲むべきである。満ち足りたなら、次いで神格／儀礼をウドヴァーサ（送神・結了）して退かせ、かの御方に一体となって真言を繰り返し唱えるべきである。

Verse 126

अथ द्रव्याणि काम्येषु प्रोच्यंते तर्पणेषु च । तानि प्रोक्तविधानानामाश्रित्यान्यतमं भजेत् ॥ १२६ ॥

いま、欲求を目的とする儀礼ならびにタर्पナ（満足のための水供養）に用いる諸物を説く。すでに説示された作法に依り、行者は自らの意図する儀礼に適うものを採用すべきである。

Verse 127

पायसं दाधिकं चाज्यं गौडान्नं कृसरं पयः । दधीनि कदली मोचा चिंचा रजस्वला तथा ॥ १२७ ॥

パーヤサ（乳粥）、ダディ（凝乳）を用いた品とギー、甘飯、クリサラ（米と豆の和え食）、乳、凝乳、バナナ、プランテイン、タマリンド（チンチャ）、そして同様に月経中の女性—これらはこの儀礼の文脈において、避くべき／制限されるものとされる。

Verse 128

अपूपा मोदका लाजाः पृथुका नवनीतकम् । द्रव्यषोडशकं ह्येतत्कथितं पद्मजादिभिः ॥ १२८ ॥

アプーパ（菓子）、モーダカ（甘い団子）、ラージャ（炒り穀）、プリトゥカー（押し米）、そしてナヴァニータ（新鮮なバター）—これらは、蓮生者パドマジャ（梵天）らが説いた十六種の供物の（うちの）品々である。

Verse 129

लाजांते पृथुकं प्राक्च समर्प्य च सितोपलम् । चतुःसप्ततिवारं यः प्रातरेवं प्रतर्पयेत् ॥ १२९ ॥

まずラージャ（炒り穀）を供え、次にプリトゥカー（押し米）を供え、さらにシトーパラ（白い氷砂糖）を捧げる。このようにして朝のプラातारパナ（晨のタर्पナ）を七十四回行う者は、説かれた功徳を得る。

Verse 130

ध्यात्वा कृष्णपदं मत्री मंडलादिष्टमाप्नुयात् । धारोष्णपक्कपयसा नवनीतं दधीनि च ॥ १३० ॥

クリシュナの御足に結ばれた聖なる真言を観想すれば、行者はマンダラ（儀軌）に示された果を得る。供物としては、なお温かく流れるうちに煮た乳から作ったナヴァニータ（新鮮なバター）とダディ（凝乳）を用いるべきである。

Verse 131

दौग्धाम्रमाज्यं मत्स्यंडी क्षौद्रं कीलालमेव च । पूजयेन्नवभिर्द्रव्यैः प्रत्येकं रविसंख्यया ॥ १३१ ॥

乳、マンゴー（またはその汁）、ギー、氷砂糖、蜂蜜、さらに発酵酒（kīlāla）をもって、九種の供物により礼拝を行い、各々を太陽の数に等しい回数だけ捧げるべきである。

Verse 132

एवमष्टोतरशतंसंख्याकं तर्पणं पुनः । यः कुर्याद्वैष्णवश्रेष्टः पूर्वोक्तं फलमाप्नुयात् ॥ १३२ ॥

このように、すぐれたヴィシュヌの帰依者が、さらに百八回の数でタルパナを行うなら、先に説かれた果報を得る。

Verse 133

किं बहूक्तेन सर्वेष्टदायकं तर्पणं त्विदम् । ससितोपलधारोष्णदुग्धबुद्ध्या जलेन वै ॥ १३३ ॥

多くを語る必要があろうか。このタルパナは一切の願いを授ける。まことに水を用い、それを月光の流れ、温かな乳、そして白い水晶の流れとして観想して行うべきである。

Verse 134

कृष्णं प्रतपर्यन् ग्रामं व्रजन्प्राप्नोति साधकः । धनवस्त्राणि भोज्यं च परिवारगणैः सह ॥ १३४ ॥

クリシュナを恭しく礼拝し、村へと赴く修行者は、家族と従う者たちと共に、財宝・衣服・食物という繁栄を得る。

Verse 135

यावत्संतर्पयेन्मंत्री तावत्संख्यं जपेन्मनुम् । तर्पणेनैव कार्याणि साधयेदखिलान्यपि ॥ १३५ ॥

マントラを修する者は、タルパナによって満たす回数だけ、その同じ数だけマントラを誦すべきである。まことに、タルパナのみをもってしても、他のあらゆる儀礼の目的を成就し得る。

Verse 136

काम्यहोममथो वक्ष्ये साधकानां हिताय च । श्रीपुष्पैर्जुहुयान्मंत्री श्रियमिच्छन्निनिंदिताम् ॥ १३६ ॥

いま、修行者の利益のために、所願成就の火供（カーミヤ・ホーマ）を説こう。真言に通じた祭主は、吉祥の花をもって供物を投じ、非難されぬ――すなわちダルマにかなって得られる――繁栄を願うべきである。

Verse 137

साज्येनान्नेन जुहुयात्घृतान्नस्य समृद्धये । वन्यपुष्पैर्द्विजान् जातीपुष्पैश्च पृथिवीपतीन् ॥ १३७ ॥

酥油（ギー）で調えた食の豊穣を増すには、ギーを混ぜた熟食を供物として火中に投ずるべきである。野の花で二度生まれし者（バラモン）を敬い、茉莉花（ジャスミン）で大地の主たる王たちを敬え。

Verse 138

असितैः कुसुमैर्वैश्यान् शूद्रान्नीलोत्पलैस्तथा । वशयेल्लवणैः सर्वानंबुजैर्युवतीजनम् ॥ १३८ ॥

濃色の花によってヴァイシャを従わせ、また青蓮によってシュードラを従わせる。塩によって万人を従わせ、蓮華によって若き女性を従わせる。

Verse 139

गोशालासु कृतो होमः पायसेन ससर्पिषा । गवां शांतिं करोत्याशु गोपालो गोकुलेश्वरः ॥ १३९ ॥

牛舎において、ギーを混ぜた乳粥（パーヤサ）で行う火供は、牛たちに速やかに安寧と福祉をもたらす。なぜなら、ゴーパーラ――ゴークラの主――こそがその守護を授けるからである。

Verse 140

शिक्षावेषधरं कृष्णं किंकिणीजालशोभितम् । ध्यात्वा प्रतर्पयेन्मंत्री दुग्धबुद्ध्या शुभैर्जलैः ॥ १४० ॥

音声学のヴェーダ支分「シクシャー」の姿をまとい、小鈴の網で荘厳されたクリシュナを観想して、真言に通じた者は、吉祥の水を捧げて神を満たす作法を行い、心中それを乳として観ずるべきである。

Verse 141

धनं धान्यं सुतान्कीर्तिं प्रीतस्तस्मै ददाति सः । ब्रह्मवृक्षसमिद्भिर्वा कुशैर्वा तिलतंदुलैः ॥ १४१ ॥

彼に満悦されたとき、主は財宝・穀物・男子の子・名声を授け給う——儀礼がブラフマ樹の聖なる薪で行われようと、クシャ草で行われようと、あるいは胡麻と米粒で行われようと同じである。

Verse 142

जुहुयादयुतं मंत्री त्रिमध्वाक्तैर्हुताशने । वशयेद्ब्राह्मणांश्चाथ राजवृक्षसमुद्भवैः ॥ १४२ ॥

真言を知る者は、三種の甘露（トリ・マドゥ）を塗した供物をもって、聖火に一万回の供養を捧げよ。さらにラージャヴリクシャ樹より得た品によって、バラモンたちを己の影響下に導くべし。

Verse 143

प्रसूनैः क्षत्रियान्वैश्यान्कुरंङकुसुमैस्तथा । पाटलोत्थैश्च कुसुमैर्वशयेदंतिमान्सुधीः ॥ १४३ ॥

花によって——たとえばパータラー樹の蕾と咲き花によって——賢者は驕り高ぶる者、あるいは我意に任せる者を調伏し、支配下に置くべし。

Verse 144

श्वेतपद्मै रक्तपप्दैश्चंपकैः पाटलैः क्रमात् । हुत्वायुतं त्रिमध्वाक्तैर्वशयेत्तद्वरांगनाः ॥ १४४ ॥

白蓮・紅蓮・チャンパカの花・パータラーの花を順次に用い、三種の甘露（トリ・マドゥ）を塗した供物で一万回の供養を捧げれば、望む高貴な女性たちを己の影響下に導き得る。

Verse 145

नित्यं हयारिकुसुमौर्निशीथे त्रिमधुप्लुतैः । वरस्त्रीर्वशयेत्प्राज्ञः सम्यग्धृत्वा दिनाष्टकम् ॥ १४५ ॥

真夜中に、賢者は三種の甘露（トリ・マドゥ）に浸したハヤーリの花を用いて、常に儀礼を修すべし。八日間、戒行を正しく保てば、優れた女性を己の影響下に置くと説かれる。

Verse 146

अयुतत्रितयं रात्रौ सिद्धार्थैस्त्रिमधुप्लुतैः । प्रत्यहं जुह्वतो मासात्सुरेशोऽपि वशीभवेत् ॥ १४६ ॥

夜に、三種の蜜に浸した白芥子（シッダールタ）三万粒を火供（ホーマ）の火に日々投じ、ひと月続けて供養するなら、天界の主すらその人の勢力下に入るという。

Verse 147

आहृत्य बल्लवीवस्त्राण्यारूढं नीपभूरुहे । स्मरेत्कृष्णं जपेद्रात्रौ सहस्रं खेंदूहात्सुधीः ॥ १४७ ॥

牧女（ゴーピー）たちの衣を携え、ニームの木に登り、賢者はクリシュナを念じて、夜、天空と月に向かい、その御名／真言を千遍唱えるべきである。

Verse 148

हठादाकर्षयेच्छीघ्रमुर्वशीमपि साधकः । बहुना किमिहोक्तेन मंत्रोऽयं सर्ववश्यकृत् ॥ १४८ ॥

ただその強い力によって、修行者（サーダカ）はウルヴァシーさえも速やかに己のもとへ引き寄せ得る。ここで多くを語る必要があろうか。この真言は一切を従わせる（サルヴァ・ヴァश्य）と説かれる。

Verse 149

रहस्यं परमं चाथ वक्ष्ये मोक्षप्रदं नृणाम् । ध्यायेत्स्वहृत्सरसिजे देवकीनंदनं विभुम् ॥ १४९ ॥

今、人々に解脱を授ける至上の秘奥を説こう。自らの心の蓮華の中に、遍在する主、デーヴァキーの御子を観想すべきである。

Verse 150

श्रीमत्कुन्देंदुगौरं सरसिजनयनं शङ्खचक्रे गदाब्जे बिभ्राणं हस्तपद्मैर्नवनलिनलसन्मालयादीप्यमानम् । वंदे वेद्यं मुनींद्रैः कणिकमुनिलसद्दिव्यभूषाभिरामं दिव्यांगालेपभासं सकलभयहरं पीतवस्त्रं नुरारिम् ॥ १५० ॥

我はナーラーヤナに礼拝する。クンダの花と月のように清らかに輝き、蓮華の眼をもち、法螺貝と円盤を携え、蓮の御手に棍棒と蓮華を執り、若蓮の花鬘に照り映える御方。ヴェーダにより大牟尼たちに知られ、天上の宝飾に麗しく、天香の塗香により御身は光り、あらゆる恐怖を除き、黄衣をまとい、阿修羅の敵たる御方に、我は帰依し奉る。

Verse 151

एवं ध्यात्वा पुमांसं स्फुटहृदयसरोजासनासीनमाद्यं सांद्रांभोदाच्छबिंबाद्भुतकनकनिभं संजपेदर्कलक्षम् । मन्वोरेकं द्वितारांतरितमथः हुनेदर्कसाहस्रमिध्मैः क्षीरिद्रूत्थर्यथोक्तैः समधुघृतसितेनाथवा पायसेन ॥ १५१ ॥

このように、はっきりと開いた心蓮華の座に坐す原初のプルシャを観想せよ。濃き雨雲の艶のごとく輝き、驚くべき黄金の光を放つその御姿を念じ、アルカ（太陽神）のマントラを十万遍誦すべし。次に一つのマントラを取り、その中に「ターラー」の音（すなわち聖音オーム oṃ）を二度挿み、定められた薪をもってアルカに千回の火供（ホーマ）を捧げよ。供物は乳・蜜・ギー・砂糖を合わせるか、あるいはパーヤサ（乳粥）とせよ。

Verse 152

एवं लोकेश्वराराध्यं कृष्णं स्वहृदयांबुजे । ध्यायन्ननुदिनं मंत्री त्रिसहस्रं जपेन्मनुम् ॥ १५२ ॥

このように、日々、諸世界の主にして礼拝に値するクリシュナが自らの心蓮華に坐すと観想し、マントラ行者はその聖なるマントラを三千遍誦すべし。

Verse 153

सायाह्नोक्तेन विधिना संपूज्य हवनं पुनः । कृत्वा पूर्वोक्तविधिना मन्त्री तद्गतमानसः ॥ १५३ ॥

次に、説かれた夕刻の作法に従い、供養を円満に行い、さらに再び火供（ホーマ）を修せよ。先に述べた方法のとおりに成し終えたなら、マントラ行者はその御方（およびそのマントラ）に心を没入させておくべし。

Verse 154

एवं यो भजते नित्यं विद्वान् गोपालनंदनम् । समुत्तीर्य भवांभोधिं स याति परमं पदम् ॥ १५४ ॥

このように、日々ゴーパーラの愛し子を礼拝する賢者は、輪廻の大海を渡り、至高の境地（最高の御住処）に至る。

Verse 155

मध्ये केणेषु बाह्येष्वनलपुरपुटस्यालिखेत्कर्णिकायां कंदर्पं साध्ययुक्तं विवरगतषडर्णद्विषः केशरेषु । शक्तिः श्रीपूर्विकाणिद्विनवलिपिमनोरक्षराणिच्छदानां मध्ये वर्णान्दशान्तो दशलिपिमनुवर्यस्य वैकैकशोऽब्जम् ॥ १५५ ॥

蓮華の図（「火の都」の結界）の中角および外角において、蓮房（カर्णिकā）には所願（サーディヤ）を伴うカーマ・ビー ジャを記すべし。花弁には、六つの門（六根）を制する「六門の敵」たる六音節のマントラを配す。次に、シャクティとシュリーを前に置き、心を護る音節を九字を二重（十八字）に配列して記す。さらに中間の覆いの内には、第十字に終わる十字の群と、勝れたアヌヴァリヤの十字マントラとを、各々一つずつ順に蓮華上へ記すべし。

Verse 156

भूसद्मनाभिवृतमस्रगमन्मथेन गोरोचनाविलिखितं तपनीयसूच्या । पट्टे हिरण्यरचिते गुलिकीकृतं तद्गोपालयंत्रमखिलार्थदमेतदुक्तम् ॥ १५६ ॥

「ブーサドマン」の印と「アスラガマンマタ」の徴に囲まれ、純金の針でゴーローチャナーをもって刻し、さらに小さき丸薬のごとく巻き固めて黄金の護符入れに納める—これこそ「ゴーパーラ・ヤントラ」と宣言され、あらゆる目的を成就させる。

Verse 157

संयातसिक्तमभिजप्तमिमं महद्भिर्धार्यं जगत्त्रयवशीकरणैकदक्षम् । रक्षायशः सुतमहीधनधान्यलक्ष्मीसौभाग्यलिप्सुभिरजस्रमनर्घ्यवीर्यम् ॥ १५७ ॥

これを正しく集め、灌頂して清め、偉大なる聖仙たちがジャパにより加持したなら、身に帯すべし。三界をも掌中に収めるただ一つの妙力を具える。護り、名声、男子、土地、財宝、穀物、ラクシュミー（繁栄）と吉祥を常に求める者は、絶えずこれを佩びよ—その威力は無価である。

Verse 158

स्मरस्त्रिविक्रमाक्रांतश्चाक्रीष्ट्याय हृदित्यसौ । षडक्षरोऽयं संप्रोक्तः सर्वसिद्धिकरो मनुः ॥ १५८ ॥

「スマラ」「トリヴィクラマ・アークラーンタ」「チャークリーシュティヤーヤ」「フリト」—これがその真言である。この六音のマントラは宣説され、あらゆるシッディ（成就）を授けるマヌである。

Verse 159

क्रोडः शान्तींदुवह्न्याढ्यो माया बीज प्रकीर्ततम् । गोविंदवह्निचन्द्राढ्यो मनुः श्रीबीजमीरितम् ॥ १५९ ॥

「クローダ」は、シャーンティ・インドゥ（月）・ヴァフニ（火）を示す音と結び合わされると、名高き「マーヤー・ビージャ」と称される。同様に「ゴーヴィンダ」のマヌは、ヴァフニ（火）とチャンドラ（月）を合わせて「シュリー・ビージャ」と説かれる。

Verse 160

आभ्यामष्टादशक्लिपः स्याद्विंशत्यक्षरो मनुः । शालग्रामे मणौ यंत्रे मंडले प्रतिमासु वा ॥ १६० ॥

この二音によって、十八の区分から成るマントラの形が整えられ、聖なる句は二十音の真言となる。それはシャーラグラーマ石に、宝珠に、儀礼のヤントラに、加持されたマンダラに、または尊像（プラティマー）にも施してよい。

Verse 161

नित्यं पूजा हरेः कार्या न तु केवलभूतले । एवं यो भजंते कृष्णं स याति परमां गतिम् ॥ १६१ ॥

ハリ（Hari）への礼拝は日々行うべきであり、ただ外面的に、あるいは地上の身体の次元だけにとどめてはならない。かくのごとくクリシュナ（Kṛṣṇa）を奉愛して礼拝する者は、至上の境地に至る。

Verse 162

विंशार्णस्य मुनिर्ब्रह्मा गायत्री छन्द ईरितम् । कृष्णश्च देवता कामो बीजं शक्तिर्द्विठो बुधैः ॥ १६२ ॥

二十音節のマントラについては、ブラフマー（Brahmā）がリシ（ṛṣi）として宣言され、ガーヤトリー（Gāyatrī）が韻律（chandas）と説かれる。主宰神（devatā）はクリシュナ（Kṛṣṇa）、種子（bīja）はカーマ（Kāma）であり、賢者たちはその力（śakti）を「ドヴィター（Dviṭhā）」と称する。

Verse 163

रामाग्निवेदवेदाब्धेर्नेत्रार्णैरंगकल्पनम् । मूलेन व्यापकं कृत्वा मनुना पुटितानथ ॥ १६३ ॥

次に、「ラーマ–アグニ–ヴェーダ–ヴェーダ–アブディ」という符号で示される音節と「眼の字」（netrārṇa）を用いて、マントラの補助肢（aṅga）を配列した。根本マントラ（mūla）によってそれを遍満ならしめ、さらに定められたマヌ（manu）の法式で封印し、力を授けた。

Verse 164

मातृकार्णान्न्यसेत्तत्तत्स्थानेषु सुसमाहितः । दशतत्त्वानि विन्यस्य मूलेन व्यापकं चरेत् ॥ १६४ ॥

心をよく統一して、マートリカー（Mātṛkā）の文字をそれぞれの所処にニヤーサ（nyāsa）として安置すべきである。十のタットヴァ（tattva）を配したのち、根本マントラ（mūla）によって遍満（vyāpaka）のニヤーサを行う。

Verse 165

मंत्रन्यासं ततः कुर्याद्देवताभावसिद्धये । शीर्षे ललाटे भ्रूमध्ये नेत्रयोः कर्णयोस्तथा ॥ १६५ ॥

次に、神格との同一（devatā-bhāva）を成就するため、マントラ・ニヤーサ（mantra-nyāsa）を行うべきである。頭頂、額、眉間、両眼、そして同様に両耳に安置する。

Verse 166

नसोर्वक्रे च चिबुके कण्ठे दोर्मूलके हृदि । उदरे नाभिदेशे च लिंगे मूलसरोरुहे ॥ १६६ ॥

鼻孔の曲がり、顎、喉、両腕の根（肩・腋の根）、心臓、腹、臍の部位、生殖器、そして根の蓮華（ムーラーダーラ）—これらが定められた要所である。

Verse 167

कट्यां जान्वोर्जंघयोश्च गुल्फयोः पादयोः क्रमात् । न्यसेद्धृदंतान्मंत्राणां सृष्टिन्यासोऽयमीरितः ॥ १६७ ॥

心より始めて次第に進み、腰、膝、脛、足首、足へと、定めの順にマントラを安置（ニャーサ）すべきである。これが「スリシュティ・ニャーサ」（創造のニャーサ）と説かれる。

Verse 168

हृदये चोदरे नाभौ लिंगे मूलसरोरुहे । कट्यां जान्वोर्जंघयोश्च गुल्फयोः पादयोस्तथा ॥ १६८ ॥

心、腹、臍、生殖器、根の蓮華に、また同様に腰、膝、脛、足首、足にも（安置する）。

Verse 169

मूर्ध्नि कपोले भ्रूमध्ये नेत्रयोः कर्णयोर्नसोः । वदने चिबुके कंठे दोर्मूले विन्यसेत्क्रमात् ॥ १६९ ॥

順次に、頭頂、頬、眉間、両眼、両耳、鼻、口、顎、喉、そして両腕の根に（マントラの）ニャーサを施すべきである。

Verse 170

नमोतान्मंत्रवर्णांश्च स्थितिन्यासोऽयमीरितः । पादयोर्गुल्फयोश्चैव जंघयोर्जानुनोस्तथा ॥ १७० ॥

かくして「ナモ」に始まるマントラ音節の安置が説かれた。これが「スティティ・ニャーサ」（安住のニャーサ）であり、足、足首、脛、そして膝にも施す。

Verse 171

कट्यां मूले ध्वजे नाभौ जठरे हृदये पुनः । दोर्मूले कंठदेशे च चिबुके वदने नसोः ॥ १७१ ॥

腰に、根（基）に、生殖の部に、臍に、腹に、そして再び心に；また腕の付け根、喉のあたり、顎、口、鼻に—これらが定められた安置の箇所である。

Verse 172

कर्णयोर्नेत्रयोश्चैव भ्रूमध्ये निटिले तथा । मूर्ध्नि न्यसेन्मंत्रवर्णान्संहाराख्योऽयमीरितः ॥ १७२ ॥

真言の音節を両耳と両眼に、また眉間と額に安置し、最後に頭頂の冠に安置すべし。これが「サンハーラ（Saṃhāra）」と称されるニヤーサ、すなわち収攝・融解である。

Verse 173

पुनः सृष्टिस्थितिन्यासौ विधाय वैष्णवोत्तमः । मूर्तिपंजरनामानं विन्यसेत्पूर्ववत्ततः ॥ १७३ ॥

さらにまた、創造と維持のニヤーサを修してから、最勝のヴァイシュナヴァ、すなわちヴィシュヌの至高の帰依者は、先と同じく「ムールティ・パンジャラ（Mūrti-paṃjara）」の諸名を安置すべし。

Verse 174

पुनः षडंगं कृत्वाथ ध्यायेत्कृष्णं हृदंबुजे । द्वारवत्यां सहस्रार्कभास्वरैर्भवनोत्तमैः ॥ १७४ ॥

さらに、六支（ṣaḍaṅga）の行を改めて修したのち、心の蓮華においてクリシュナを観想すべし—ドヴァーラヴァティーに在して、最上の宮殿群のただ中、千の太陽のごとく赫々と輝く御姿として。

Verse 175

अनल्पैः कल्पवृक्षैश्च परीते मणिमण्डपे । ज्वलद्रत्न मयस्तंभद्वारतोरणकुड्यके ॥ १७५ ॥

その宝石の मंडप（マンダパ）は、数知れぬ如意樹カルパヴリクシャに囲まれ、柱も門もトーラナのアーチも周囲の壁も、ことごとく燃え立つ宝玉によって造られていた。

Verse 176

फुल्लप्रफुल्लसञ्चित्रवितानालंबिमौक्तिके । पद्मरागस्थलीराजद्रत्नसंघैश्च मध्यतः ॥ १७६ ॥

満開の花と半ば開いた花とで彩られた華麗な天蓋からは真珠の房が垂れ、中央には王者の宝玉の群れが燦然と輝き、床は紅玉（ルビー）を嵌め込んで飾られていた。

Verse 177

अनारतगलद्रत्नधाराढ्यस्वस्तस्तरोरधः । रत्नप्रदीपावलिभिः प्रदीपितदिगंतरे ॥ १७७ ॥

吉祥なる如意樹カल्प वृक्षの下では、宝玉の流れが絶えず滴り落ち、その十方の間隙は宝灯の列によって明々と照らし出されていた。

Verse 178

उद्यदादित्यसंकाशमणिसिंहासनांबुजे । समासीनोऽच्युतो ध्येयो द्रुतहाटकसन्निभः ॥ १७८ ॥

宝玉をちりばめた獅子座の蓮華に坐す不滅の主アチュタを、行者は観想すべし。昇る太陽のごとく輝き、溶けた黄金のように燦めく。

Verse 179

समानोदितचंद्रार्कतडित्कोटिसमद्युतिः । सर्वांगसुंदरः सौम्यः सर्वाभरणभूषितः ॥ १७९ ॥

その光輝は月と日が同時に昇るがごとく、無数の稲妻のきらめきにも等しかった。全身ことごとく麗しく、相はやさしく、あらゆる宝飾をもって荘厳されていた。

Verse 180

पीतवासाः शंखचक्रगदांभोजलसत्करः । अनाहतोच्छलद्रत्नधारौघकलशं स्पृशन् ॥ १८० ॥

黄衣をまとい、輝く御手に法螺貝・円盤（チャクラ）・棍棒・蓮華を携え、打たずしてなお絶えず宝玉の流れがほとばしる宝瓶に触れた。

Verse 181

वामपादांबुजाग्रेण मुष्णता पल्लवच्छविम् । रुक्मिणीसत्यभामेऽस्य मूर्ध्नि रत्नौघधारया ॥ १८१ ॥

左の蓮華の御足の先で、若芽のやわらかな輝きを奪うかのように、ルクミニーとサティヤバーマーは御頭上に宝石の流れを絶え間なく注いだ。

Verse 182

सिंचंत्यौ दक्षवामस्थे स्वदोस्थकलशोत्थया । नाग्नजिती सुनंदा च दिशंत्यौ कलशौ तयोः ॥ १८२ ॥

ナーグナジティーとスナンダーは自らの手に瓶を持ち、右側と左側に（浄水を）注ぎ、さらにその二つの儀礼の瓶を彼女たちに授けた。

Verse 183

ताभ्यां च दक्षवामस्थमित्रविंदासुलक्ष्मणे । रत्ननद्याः समुद्धृत्य रत्नपूर्णौ घटौ तयोः ॥ १८३ ॥

次に、右に立つミトラヴィンダーと左に立つスラクシュマナーのために、宝石の河より宝玉で満ちた二つの壺を汲み上げ、彼女たちに授けた。

Verse 184

जांबवती सुशीला च दिशंत्यौ दक्षवामके । बहिः षोडश साहस्रसंख्याकाः परितः प्रियाः ॥ १८४ ॥

ジャンバヴァティーとスシーラーは右と左に位置し、その外側には、周囲一面に、愛しき妃たちが一万六千人並んでいた。

Verse 185

ध्येयाः कनकरत्नौघधारायुक्कलशोज्वलाः । तद्बहिश्चाष्टनिधायः पूरयंतो धनैर्धराम् ॥ १८५ ॥

彼女たちは、黄金の流れと宝玉の山を満たして輝く壺として観想されるべきである。さらにその外には、八つの宝蔵（アシュタ・ニディ）が大地を財宝で満たすさまとして思念される。

Verse 186

तद्बहिर्वृष्णयः सर्वे पुरोवच्च स्वरादयः । एवं ध्यात्वा जपेल्लक्षपंचकं तद्दशांशतः ॥ १८६ ॥

その内なる配列の外側には、先と同様にヴリシュニ族（Vṛṣṇi）をすべて安置し、また母音をはじめ諸音も同じく配する。かく観想してのち、真言を五十万遍ジャパし、さらにその十分の一を結願の行として修すべし。

Verse 187

अरुणैः कमलैर्हुत्वा पीठे पूर्वोदिते यजेत् । विलिप्य गंधपंकेन लिखेदष्टदलांबुजम् ॥ १८७ ॥

赤き蓮華をもって供火（ホーマ）を捧げ、先に整えたピート（pīṭha）の上で礼拝供養すべし。ついで白檀などの香泥を塗り、八弁の蓮華（マンダラ）を描け。

Verse 188

कर्णिकायां च षट्कोणं ससाध्यं तत्र मन्मथम् । शिष्टैस्तु सप्तदशभिरक्षरैर्वेष्टयेत्स्वरम् ॥ १८८ ॥

図の中央の花房（カルニカー）に六角形を描き、その中に成就すべき目的（サーディヤ）とともにマन्मथ（カーマ）を安置する。ついで種子音（ビージャ・スヴァラ）を、残る十七の音節で取り巻け。

Verse 189

प्राग्रक्षोऽनिलकोणेषु श्रियं शिष्टेषु संविदम् । षट्सु संधिषु षट्कर्णे केसरेषु त्रिशस्त्रिशः ॥ १८९ ॥

東方（前方）の区画には「Rakṣaḥ」を置き、風の方位の角には「Anila」を置く。残る位置には「Śrī」を置き、また同様に「Saṃvid」を配すべし。六角形の六つの接合点には、蓮の糸（雄蕊）に三つずつ記せ。

Verse 190

विलिखेत्स्मरगायत्रीं मालामंत्रं दलाष्टके । षटूषः संलिख्य तद्बाह्ये वेष्टयेन्मातृकाक्षरैः ॥ १९० ॥

八弁の図にス्मラ・ガーヤトリーとマーラー・マントラを記すべし。六つの「ūṣa」を書き終えたなら、外側をマートリカー文字、すなわち梵字の全字母で取り巻け。

Verse 191

भूबिंबं च लिखेद्बाह्ये श्रीमायादिग्विदिक्ष्वपि । भूग्रहं चतुरस्रं स्यादष्टवज्रविभूषितम् ॥ १९१ ॥

外縁には大地の円盤を描き、また方位と方位の間にも、まずシュリーとマー ヤーより順に配すべし。囲いとなる地の図は方形とし、八つのヴァジュラの印で荘厳する。

Verse 192

एतद्यंत्रं हाटकादिपट्टेष्वालिख्य पूर्ववत् । संस्कृतं धारयेद्यो वै सोऽर्च्यते त्रिदशैरपि ॥ १९२ ॥

このヤントラを金板などに、先に説かれた作法のとおり刻み描き、正しく浄化し加持して身に帯びる者は、まことに三十三天の神々にさえ礼拝されるに足る者となる。

Verse 193

स्याद्गायत्री वामदेवपुष्पबाणौ तु ङेंतिमौ । विद्महेधीमहियुतौ तन्नोऽनंगः प्रचोदयात् ॥ १९३ ॥

これはガーヤトリー（真言）とすべし。ヴァーマデーヴァとプシュパバーナ—この二つをここに用いる。「ヴィドマヘ」「ディーマヒ」の句を具し、アナンガ（カーマ）が我らの知解を促し照らさんことを。

Verse 194

जप्या जपादौ गोपालमनूनां जनरंजनी । हृदयं कामदेवाय ङेंतं सर्वजनप्रियम् ॥ १९४ ॥

ジャパの初めに唱えるべきは、ゴーパーラの諸真言に属し人々を喜ばせる「ジャナランジャニー」の句である。種子音「ṅeṃ」に始まるカーマデーヴァの「フリダヤ（心）真言」は、万人に愛されるものと説かれる。

Verse 195

उक्त्वा सर्वजनांते तु संमोहनपदं तथा । ज्वल ज्वल प्रज्वलेति प्रोच्य सर्वजनस्य च ॥ १९५ ॥

次いで、衆人の前にて惑わす句を唱え、さらに皆に向かって「燃えよ、燃えよ—いよいよ燃え上がれ！」と宣言し、その呪句を口にした。

Verse 196

हृदयं मम च ब्रूयाद्वशंकुरुयुगं शिरः । प्रोक्तो मदनमंत्रोऽष्टचत्वारिंशद्भिरक्षरैः ॥ १९६ ॥

まず「わが心」と唱え、ついで「他を従わせる一対」と唱えて、それを頭頂に安置する。これが四十八音節より成るマダナ・マントラ（Madana-mantra）であると宣示される。

Verse 197

जपादौ स्मरबीजाद्यो जगत्त्रयवशीकरः । पीठ प्राग्वत्समभ्यर्च्य मूर्ति संकल्प्य मूलतः ॥ १९७ ॥

ジャパおよび関連の作法の初めには、三界を従わせる力あるカーマ・ビージャ（Kāma-bīja）等の種子音から起こすべきである。前と同様にピータ（pīṭha）を礼拝し、サンカルパ（saṅkalpa）を立て、修法の根本より専念の観想によって神格の御姿を結ぶ。

Verse 198

तत्रावाह्याच्युतं भक्त्या सकलीकृत्य पूजयेत् । आसनादिविभूषांतं पुनर्न्यासक्रमाद्यजेत् ॥ १९८ ॥

次に、信愛をもってアチュタ（Acyuta）を招請し、作法を諸部分にわたり円満に整えて礼拝する—座（āsana）の奉献などの奉仕から、最後の荘厳に至るまで。さらにその後、ニャーサ（nyāsa）の次第に従って改めて供養を行う。

Verse 199

सृष्टिं स्थितिं षडंगं च किरीटं कुंडलद्वयम् । शंखं चक्रं गदां पद्मं मालां श्रीवत्सकौस्तुभौ ॥ १९९ ॥

彼は創造と維持の威力を具え、六つのヴェーダ補助学（Vedāṅga）を備える。宝冠と一対の耳飾りを戴き、さらに法螺（śaṅkha）、円盤（cakra）、棍棒（gadā）、蓮華（padma）を執り、花鬘を垂れ、胸にはシュリーヴァツァ（Śrīvatsa）の印とカウストゥバ（Kaustubha）の宝を顕す。

Verse 200

गन्धपुष्पैः समभ्यर्च्य मूलेन वैष्णवोत्तमः । षट्कोणेषु षडंगानि दिग्दलेषु क्रमाद्यजेत् ॥ २०० ॥

香と花をもって如法に供養したのち、最勝のヴァイシュナヴァは根本マントラにより、ヤントラ／マンダラの六角（ṣaṭkoṇa）の六隅に六支（ṣaḍaṅga）を順に供養し、さらに方位に配された花弁を次第に礼拝すべきである。