Atharva Veda 4.23.7: Kanda 4, Anuvaka 3, Sukta 23, Mantra 7

Sukta 23

Sanskrit (Devanagari)

यस्ये॒दं प्र॒दिशि॒ यद् वि॒रोच॑ते॒ यज्जा॒तं ज॑नित॒व्यंऽ च॒ केव॑लम्। स्तौम्य॒ग्निं ना॑थि॒तो जो॑हवीमि॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वंह॑सः

Sanskrit recitationAtharva Veda 4.23.7

IAST Transliteration

yásyedáṃ pradíśi yád virócáte yájjātáṃ janitavyàṃ ca kévalam | staúmy agníṃ nāthitó jóhavīmi sá no muñcatv áṃhásaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Whose is this All that in each region shineth forth—what hath been born, and what is yet to be engendered, wholly and alone: Agni I laud; in sore distress I call upon him ever. Let him release us from affliction and from sin.

Translation

諸方において輝き現れるこの一切――すでに生まれたもの、これから生まれ出るべきもの、そのすべてはただ彼のもの。われはアグニ（Agni）を讃える。苦難の中にあって、われは絶えず彼に呼びかける。彼がわれらを苦厄と罪過から解き放たんことを。

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यस्य: whose / of whom
• यस्य: सम्बन्ध/षष्ठी-सम्बन्धः
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य

• इदम्: this
• इदम्: कर्तृ/विषय (यद्-सम्बन्धे) / विषयः
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रदिशि: in the region/direction
• प्रदिशि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: प्रदिश् (स्त्री-प्रातिपदिक)

• यत्: which/that
• यत्: कर्तृ/कर्म (वि-रोचते इत्यस्य सापेक्षम्) / विषयः
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विरोचते: shines forth / is manifest
• विरोचते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √रुच् (रुचँ दीप्तौ) उपसर्गः वि-

• यत्: which/that
• यत्: कर्तृ/कर्म (जातम् इत्यस्य सापेक्षम्)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जातम्: born / arisen
• जातम्: कर्तृ/कर्म-विशेषणम्
• Type: Participle/Adjective
• Root: √जन् (जनीँ प्रादुर्भावे) → जात (क्त) अथवा जात (नपुंसक-प्रातिपदिक)

• जनितव्यम्: to be generated / yet to be born
• जनितव्यम्: कर्तृ/कर्म-विशेषणम्
• Type: Gerundive (obligative) / Adjective
• Root: √जन् (जनीँ प्रादुर्भावे) → जनितव्य (तव्यत्) अथवा जनितव्य (नपुंसक-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च

• केवलम्: alone / wholly / exclusively
• केवलम्: विशेषण
• Type: Adjective/Indeclinable-like (adverbial use possible)
• Root: केवल (प्रातिपदिक)

• स्तौमि: I praise
• स्तौमि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √स्तु (ष्टु॒ञ् स्तुतौ) → स्तौमि

• अग्निम्: Agni (fire-god)
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• नाथितः: having sought refuge / having implored
• नाथितः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Past participle (used adjectivally) / Adjective
• Root: √नाथ् (नाथँ आश्रये/उपयाचने) → नाथित (क्त) अथवा नाथित (पुं-प्रातिपदिक)

• जोहवीमि: I repeatedly invoke / I call earnestly
• जोहवीमि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ह्वे (ह्वेञ् आह्वाने) → जोहवीमि (यङ्/यङ्लुग्-आवृत्त्यर्थक-रूपम्) अथवा विशेष-आह्वान-रूपम्

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: for us / of us
• नः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (प्रयोगानुसारम्)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मुञ्चतु: let (him) release
• मुञ्चतु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √मुच् (मुचँ प्रमोचने)

• अंहसः: from sin/distress/evil
• अंहसः: अपादान
• Type: Noun
• Root: अंहस् (नपुंसक-प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anonymous/collective in many expiatory hymns)

Devata: Agni (as purifier and sin-releaser)

Chandas: Triṣṭubh-like cadence (Atharvanic mixed; refrain-driven)

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta