Opening the text

Sukta 5.46
Atri (Ātreya tradition) (book 5 general attribution; RV 5.46 hymn attribution follows the same family tradition)
All-gods/Guiding Intelligence (implicit); verse foregrounds the inner leader ‘vidvān’ rather than a single named deity
Triṣṭubh (probable; verify metrically)
Is mantra mein Aatreya parampara ke rishi Vishve Devon ko bulate hain. Yeh sab devta milke rasta dikhate hain aur rakhsha karte hain. Pehle bataya hai ki andar ka gyani apne aap ko ghode ki tarah control karta hai. Phir Marut, Brihaspati, Pushan aur Aditya sabko awahit kiya gaya hai. Ant mein Devpatniyon ko jagaya gaya hai jo deviyon ki shakti hain. Yeh sab milkar yagya karne wale ke liye sahi rasta banate hain.
Mantra 1
हयो न विद्वाँ अयुजि स्वयं धुरि तां वहामि प्रतरणीमवस्युवम् । नास्या वश्मि विमुचं नावृतं पुनर्विद्वान्पथः पुरएत ऋजु नेषति ॥
Main khud ko jaise ghode ki tarah joot mein jod leta hoon. Jo taakat jeet ke liye madad maangti hai, use aage le jaata hoon. Main nahi chahta ki woh ruk jaye ya peeche mud jaye. Jo jaanta hai, woh aage chal ke seedha raasta dikhata hai.
Mantra 2
अग्न इन्द्र वरुण मित्र देवाः शर्धः प्र यन्त मारुतोत विष्णो । उभा नासत्या रुद्रो अध ग्नाः पूषा भगः सरस्वती जुषन्त ॥
Agni, Indra, Varun, Mitra, yeh sab devta aage aayein. Maruton ka group aur Vishnu bhi aayein. Dono Nasatya, Rudra aur dev shaktiyaan, Pusha, Bhaga, Saraswati, sab humse khush hon aur humari puja sweekar karein.
Mantra 3
इन्द्राग्नी मित्रावरुणादितिं स्वः पृथिवीं द्यां मरुतः पर्वताँ अपः । हुवे विष्णुं पूषणं ब्रह्मणस्पतिं भगं नु शंसं सवितारमूतये ॥
Main Indra aur Agni ko bulata hoon. Mitra aur Varun ko bulata hoon. Aditi, jo upar duniya mein rehti hai, unhe bhi bulata hoon. Dharti aur aasmaan, Marut, pahad aur paani, sabko bulata hoon. Vishnu, Pusha, Brihaspati, Bhaga aur Savita, sabse madad maangta hoon.
Mantra 5
उत त्यन्नो मारुतं शर्ध आ गमद्दिविक्षयं यजतं बर्हिरासदे । बृहस्पतिः शर्म पूषोत नो यमद्वरूथ्यं वरुणो मित्रो अर्यमा ॥
Maruton ka group humare paas aaye, jo upar duniya mein rehte hain. Yeh log hamari puja ke layak hain aur hamare paas aake baithen. Brihaspati humein shanti de. Pusha humein sahi raasta dikhaye. Varun, Mitra aur Aryaman humein suraksha de aur safar mein saath dein.
Mantra 6
उत त्ये नः पर्वतासः सुशस्तयः सुदीतयो नद्यस्त्रामणे भुवन् । भगो विभक्ता शवसावसा गमदुरुव्यचा अदितिः श्रोतु मे हवम् ॥
Pahad jo mazboot hain, woh hamare madad ke liye aayein. Nadiyaan jo chamak ke behati hain, woh bhi hamare raksha karein. Bhaga jo acchi cheezein baantta hai, woh taakat lekar aaye. Aditi jo chaaron taraf faili hai, woh mera bulawa sun le aur humein aazaadi de.
Mantra 7
देवानां पत्नीरुशतीरवन्तु नः प्रावन्तु नस्तुजये वाजसातये । याः पार्थिवासो या अपामपि व्रते ता नो देवीः सुहवाः शर्म यच्छत ॥
Deviyan jo devtaon ki patniyan hain, woh humare liye khus ho ke aayein. Woh humein ladai mein aage le jayein aur humein taakat dein. Yeh deviyan dharti par hain ya paani mein, dono jagah hain. Inhe bulana aasan hai. Yeh humein shanti dein aur khushi dein.
Mantra 8
उत ग्ना व्यन्तु देवपत्नीरिन्द्राण्यग्नाय्यश्विनी राट् । आ रोदसी वरुणानी शृणोतु व्यन्तु देवीर्य ऋतुर्जनीनाम् ॥
Ab deviyan jaagein aur kaam karein. Indrani, Agnayi, Ashwini, yeh teeno deviyan hain. Rani jaisi taakat bhi aaye. Varunani hamari sun le. Dharti aur aasmaan dono sun lein. Yeh deviyan sahi time par aayein, jab bache paida hon.
It asks for right guidance and forward progress on life’s path, along with protection and peace from a coordinated assembly of divine powers (the All-Gods).
It portrays disciplined inner intelligence as the leader: the seeker ‘yokes’ themselves to the work and moves straight ahead without turning back or dropping the effort.
They are the goddesses understood as consorts or complementary powers of the gods (such as Indrāṇī, Agnāyī, Aśvinī, Varuṇānī), invoked to awaken and set the divine energies in motion in the right season (ṛtu).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.