Sukta 46
Sukta 5.46
Atri (Ātreya tradition) (book 5 general attribution; RV 5.46 hymn attribution follows the same family tradition)
All-gods/Guiding Intelligence (implicit); verse foregrounds the inner leader ‘vidvān’ rather than a single named deity
Triṣṭubh (probable; verify metrically)
ਆਤ੍ਰੇਯ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਇਹ ਸੂਕਤ ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤ (ਸਹੀ ਕ੍ਰਮ/ਨਿਯਮ) ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਗਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮਨਵਿਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਦਰਲੇ “ਜਾਣਕਾਰ” (ਵਿਦਵਾਨ) ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਛਵੀ ਨਾਲ ਖੁਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਜੋਤ ਕੇ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਮਰੁਤਾਂ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਪੂਸ਼ਨ ਅਤੇ ਆਦਿਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟਦੀ ਹੋਈ ਪੁਕਾਰ ਫੈਲਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੇਵਪਤਨੀਵਾਂ (ਦੇਵ-ਸਹਚਰੀ ਦੇਵੀਆਂ) ਨੂੰ ਜਗਾ ਕੇ ਦਿਵਿਆ ਲਯ ਨੂੰ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
हयो न विद्वाँ अयुजि स्वयं धुरि तां वहामि प्रतरणीमवस्युवम् । नास्या वश्मि विमुचं नावृतं पुनर्विद्वान्पथः पुरएत ऋजु नेषति ॥
ਜਾਣੂ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਜੂਏ (ਧੁਰਿ) ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹਾਂ; ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਵਹਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਨਾ; ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਅੱਗੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰਏਤ, ਫਿਰ ਸਿੱਧਾ ਕਰਕੇ ਪਥਾਂ ਉੱਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 2
अग्न इन्द्र वरुण मित्र देवाः शर्धः प्र यन्त मारुतोत विष्णो । उभा नासत्या रुद्रो अध ग्नाः पूषा भगः सरस्वती जुषन्त ॥
ਅਗਨੀ, ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ, ਮਿਤ੍ਰ—ਦੇਵ; ਮਰੁਤਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰਧ (ਦਲ) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵੀ—ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਆਉਣ। ਦੋਵੇਂ ਨਾਸਤ੍ਯ (ਅਸ਼ਵਿਨ), ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ; ਪੂਸ਼ਨ, ਭਗ, ਸਰਸਵਤੀ—ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਆਹੁਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ।
Mantra 3
इन्द्राग्नी मित्रावरुणादितिं स्वः पृथिवीं द्यां मरुतः पर्वताँ अपः । हुवे विष्णुं पूषणं ब्रह्मणस्पतिं भगं नु शंसं सवितारमूतये ॥
ਮੈਂ ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ, ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣ, ਅਦਿਤੀ, ਸ੍ਵਃ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਯ ਲੋਕ); ਪૃਥਵੀ ਅਤੇ ਦ੍ਯੌ (ਆਕਾਸ਼), ਮਰੁਤ, ਪਹਾੜ, ਅਪਃ (ਜਲ)—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਪੂਸ਼ਨ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸਪਤੀ, ਭਗ, ਸਤੁਤੀ-ਵਾਣੀ (ਸ਼ੰਸ) ਅਤੇ ਸਵਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁਲਾਂਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 5
उत त्यन्नो मारुतं शर्ध आ गमद्दिविक्षयं यजतं बर्हिरासदे । बृहस्पतिः शर्म पूषोत नो यमद्वरूथ्यं वरुणो मित्रो अर्यमा ॥
ਅਤੇ ਉਹ ਮਰੁਤਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰਧ—ਦਿਵિક્ષਯ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਯ ਉੱਚਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ)—ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇ; ਯਜਨੀਯ, ਸਾਡੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਯੋਗ, ਅਤੇ ਬਰ੍ਹਿ (ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ) ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਰਮ (ਸ਼ਾਂਤੀ-ਆਸਰਾ) ਦੇਵੇ; ਪੂਸ਼ਨ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿਖਾਵੇ; ਅਤੇ ਵਰੁਣ, ਮਿਤ੍ਰ, ਅਰਯਮਨ—ਸਾਨੂੰ ਵਰੂਥ੍ਯ (ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ) ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ, ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਪੱਕਾ ਆਸਰਾ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।
Mantra 6
उत त्ये नः पर्वतासः सुशस्तयः सुदीतयो नद्यस्त्रामणे भुवन् । भगो विभक्ता शवसावसा गमदुरुव्यचा अदितिः श्रोतु मे हवम् ॥
ਅਤੇ ਉਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਪਹਾੜ—ਸੁ-ਸਤੁਤ, ਅਤੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਸਾਡੇ ਰੱਖਿਅਕ ਬਣਨ। ਸੁਖ-ਸੰਪੱਤੀਆਂ ਦਾ ਵੰਡਣਹਾਰ ਭਗ ਬਲ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਗਾਮਿਨੀ ਅਦਿਤੀ ਮੇਰਾ ਹਵਨ-ਪੁਕਾਰ ਸੁਣੇ, ਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਖੰਡ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਖੋਲ੍ਹੇ।
Mantra 7
देवानां पत्नीरुशतीरवन्तु नः प्रावन्तु नस्तुजये वाजसातये । याः पार्थिवासो या अपामपि व्रते ता नो देवीः सुहवाः शर्म यच्छत ॥
ਦੇਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦਿਵੀਆਂ, ਕਿਰਪਾ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ; ਤੁਜਯੇ—ਦਬਾਉਂ ਵਾਲੀ ਜੰਗੀ ਘੜੀ ਵਿੱਚ—ਅਤੇ ਵਾਜਸਾਤਯੇ, ਬਲ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਜਿੱਤਣ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਜਲਾਂ ਦੇ ਵ੍ਰਤ-ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ—ਸੁਹਵਾ, ਸੌਖੇ ਨਾਲ ਬੁਲਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਉਹ ਦਿਵੀਆਂ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਰਮ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਸਰਾ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।
Mantra 8
उत ग्ना व्यन्तु देवपत्नीरिन्द्राण्यग्नाय्यश्विनी राट् । आ रोदसी वरुणानी शृणोतु व्यन्तु देवीर्य ऋतुर्जनीनाम् ॥
ਅਤੇ ਦੇਵ-ਪਤਨੀਆਂ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਕਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜਾਗ ਪੈਣ—ਇੰਦਰਾਣੀ, ਅਗਨਾਯੀ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਕਤੀ। ਦਿਆਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰੁਣਾਨੀ ਸਾਡੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣੇ। ਜਨਮਾਂ ਅਤੇ ਬਣਤਾਂ ਦੇ ਸੱਚੇ ਤੁ—ਤ ਦੇ ਸਮੇਂ—ਦਿਵੀਆਂ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ।
Frequently Asked Questions
It asks for right guidance and forward progress on life’s path, along with protection and peace from a coordinated assembly of divine powers (the All-Gods).
It portrays disciplined inner intelligence as the leader: the seeker ‘yokes’ themselves to the work and moves straight ahead without turning back or dropping the effort.
They are the goddesses understood as consorts or complementary powers of the gods (such as Indrāṇī, Agnāyī, Aśvinī, Varuṇānī), invoked to awaken and set the divine energies in motion in the right season (ṛtu).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.