Umāyāḥ Kriyāyoga-Rahasya (The Esoteric Teaching on Umā’s Kriyāyoga)

Verse 1

मुनय ऊचुः । व्यासशिष्य महाभाग सूत पौराणिकोत्तम । अपरं श्रोतुमिच्छामः किमप्याख्यानमीशितुः

Los sabios dijeron: «Oh afortunado Sūta, discípulo de Vyāsa, el mejor entre los conocedores de los Purāṇas: deseamos oír aún más algún relato sagrado acerca del Señor (Īśa).»

Verse 2

उमाया जगदम्बायाः क्रियायोगमनुत्तमम् । प्रोक्तं सनत्कुमारेण व्यासाय च महात्मने

Sanatkumāra enseñó el sendero insuperable del Kriyā-yoga, propio de Umā—Madre del universo—y lo transmitió al sabio Vyāsa, de gran alma.

Verse 3

सूत उवाच । धन्या यूयं महात्मानो देवीभक्तिदृढव्रताः । पराशक्तेः परं गुप्तं रहस्यं शृणुतादरात्

Dijo Sūta: «Dichosos sois, nobles de gran alma, firmes en vuestro voto de devoción a la Diosa. Escuchad con reverencia el misterio supremamente secreto acerca de la Suprema Śakti».

Verse 4

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ ब्रह्मपुत्र महामते । उमायाश्श्रोतुमिच्छामि क्रियायोगं महाद्भुतम्

Vyāsa dijo: «Oh Sanatkumāra, omnisciente, noble hijo de Brahmā, sabio de gran espíritu: deseo escuchar el maravilloso Kriyā-yoga de Umā».

Verse 5

कीदृक्च लक्षणं तस्य किं कृते च फलं भवेत् । प्रियं यच्च पराम्बायास्तदशेषं वदस्व मे

«¿Cuáles son sus características y qué fruto surge cuando se practica? Y todo cuanto es querido para la Madre Suprema (Pārvatī), dímelo por completo».

Verse 6

सनत्कुमार उवाच । द्वैपायन यदेतत्त्वं रहस्यं परिपृच्छसि । तच्छृणुष्व महाबुद्धे सर्वं मे वर्णयिष्यतः

Sanatkumāra dijo: Oh Dvaipāyana, el secreto que preguntas—escúchalo, oh de gran entendimiento. Te lo explicaré todo por completo.

Verse 7

ज्ञानयोगः क्रियायोगो भक्तियोगस्तथैव च । त्रयो मार्गास्समाख्याताः श्रीमातुर्मुक्तिमुक्तिदा

El yoga del Conocimiento, el yoga de la Acción sagrada y, asimismo, el yoga de la Devoción: se proclaman tres sendas; por la gracia de la venerable Madre Śrī Umā, otorgan la liberación (mokṣa) y la libertad que es la misma liberación.

Verse 8

ज्ञानयोगस्तु संयोगश्चित्तस्यैवात्मना तु यः । यस्तु बाह्यार्थसंयोगः क्रियायोगः स उच्यते

El jñāna-yoga es aquella unión en la que la mente (citta) se une al Sí mismo (Ātman). En cambio, la unión con los objetos externos se llama kriyā-yoga, el yoga de la acción y del rito.

Verse 9

भक्तियोगो मतो देव्या आत्मनश्चैक्यभावनम् । त्रयाणामपि योगानां क्रियायोगस्स उच्यते

La Diosa enseña que el bhakti-yoga es la contemplación de la unidad entre el yo individual y el Supremo Sí mismo (Paramātman). Y también se le llama kriyā-yoga, pues integra los tres yogas en una sola disciplina armoniosa.

Verse 10

कर्मणा जायते भक्तिर्भक्त्या ज्ञानं प्रजायते । ज्ञानात्प्रजायते मुक्तिरिति शास्त्रेषु निश्चयः

De la acción recta nace la devoción; de la devoción nace el conocimiento verdadero; y del conocimiento nace la liberación (mokṣa): tal es la conclusión firme enseñada en las escrituras.

Verse 11

प्रधानं कारणं योगो विमुक्तेर्मुनिसत्तम । क्रियायोगस्तु योगस्य परमन्ध्येयसाधनम्

Oh el mejor de los sabios, el Yoga es la causa principal de la liberación. Y entre las disciplinas del Yoga, el Kriyā-yoga es el medio supremo para alcanzar el más alto objeto de contemplación: Śiva, el Señor más allá de toda atadura.

Verse 12

मायान्तु प्रकृतिं विद्यान्मायावि ब्रह्म शाश्वतम् । अभिन्नं तद्वपुर्ज्ञात्वा मुच्यते भवबन्धनात्

Reconoce a Māyā como Prakṛti, y reconoce al Brahman eterno como el portador de Māyā. Al comprender que Su propio ser no es distinto de ese poder, uno queda liberado de la atadura del devenir mundano (saṃsāra).

Verse 13

यस्तु देव्यालयं कुर्यात्पाषाणन्दारवन्तथा । मृन्मयं वाथ कालेय तस्य पुण्यफलं शृणु । अहन्यहनियोगेन जयतो यन्महाफलम्

Quien haga edificar un templo para la Diosa—sea de piedra, de madera o de barro—escuche el fruto de mérito que le corresponde. Por su vínculo diario e ininterrumpido con esa obra sagrada, alcanza la victoria y una gran recompensa espiritual.

Verse 14

प्राप्नोति तत्फलन्देव्या यः कारयति मन्दिरम् । सहस्रकुलमागामि व्यतीतं च सहस्रकम् । तारयति धर्मात्मा श्रीमातुर्धाम कारयन्

Quien haga edificar un templo para la Diosa obtiene precisamente el fruto prometido por ella. Al establecer la morada sagrada de la Santa Madre, esa alma justa libera a mil linajes futuros y también a mil linajes pasados (antepasados).

Verse 15

कोटिजन्मकृतं पापं स्वल्पं वा यदि वा बहु । श्रीमातुर्मन्दिरारम्भक्षणादेव प्रणश्यति

El pecado acumulado a lo largo de millones de nacimientos—sea poco o mucho—se desvanece en el mismo instante en que se inicia la obra de construir el templo de la Madre Bienaventurada (Umā).

Verse 16

नदीषु च यथा गंगा शोणः सर्वनदेषु च । क्षमायां च यथा पृथ्वी गांभीर्ये च यथोदधिः

Así como el Gaṅgā es la primera entre los ríos y el Śoṇa sobresale entre las corrientes; así como la Tierra es modelo de paciencia y el océano modelo de profundidad—del mismo modo, el devoto de Śiva debe cultivar estas cualidades supremas en el sendero.

Verse 17

ग्रहाणां च समस्तानां यथा सूर्यो विशिष्यते । तथा सर्वेषु देवेषु श्रीपराम्बा विशिष्यते

Así como el Sol sobresale entre todos los planetas, así también Śrī Parāmbā, la Madre Suprema, sobresale entre todas las deidades.

Verse 18

सर्वदेवेषु सा मुख्या यस्तस्याः कारयेद्गृहम् । प्रतिष्ठां समवाप्नोति स च जन्म निजन्मनि

Entre todas las deidades, Ella es la suprema. Quien haga edificar para Ella un templo, morada sagrada, alcanza honra y renombre; y nacimiento tras nacimiento seguirá recibiendo tal estima.

Verse 19

वाराणस्यां कुरुक्षेत्रे प्रयागे पुष्करे तथा । गंगासमुद्रतीरे च नैमिषेऽमरकण्टके

En Vārāṇasī, en Kurukṣetra, en Prayāga y asimismo en Puṣkara; en las riberas donde el Gaṅgā se une al mar; y también en Naimiṣa y en Amarakāṇṭaka: éstos son lugares sagrados supremamente purificadores.

Verse 20

श्रीपर्वते महापुण्ये गोकर्णे ज्ञानपर्वते । मथुरायामयोध्यायां द्वारावत्यां तथैव च

En Śrīparvata, santísimo; en Gokarṇa, la montaña del conocimiento sagrado; y asimismo en Mathurā, en Ayodhyā y también en Dvāravatī—allí debe buscarse y adorarse la presencia purificadora del Señor (Śiva).

Verse 21

इत्यादि पुण्यदेशेषु यत्र कुत्र स्थलेऽपि वा । कारयन्मातुरावासं मुक्तो भवति बन्धनात्

Así, en tierras santas—o en cualquier lugar—quien hace erigir una morada para la Madre (Devī) queda liberado de toda atadura.

Verse 22

इष्टकानां तु विन्यासो यावद्वर्षाणि तिष्ठति । तावद्वर्षसहस्राणि मणिद्वीपे महीयते

Mientras la disposición de los ladrillos consagrados permanezca por tantos años, por ese mismo número en miles de años se es honrado y exaltado en Maṇidvīpa.

Verse 23

प्रतिमाः कारयेद्यस्तु सर्वलक्षणलक्षिताः । स उमायाः परं लोकं निर्भयो व्रजति धुवम्

Quien manda hacer imágenes sagradas (pratimās) provistas de todos los signos auspiciosos y rasgos canónicos, ese devoto—libre de temor—alcanza con certeza el mundo supremo de Umā.

Verse 24

देवीमूर्तिं प्रतिष्ठाप्य शुभर्तुं ग्रहतारके । कृतकृत्यो भवेन्मर्त्यो योगमायाप्रसादतः

Habiendo instalado debidamente la imagen de la Diosa en una estación propicia, bajo influencias favorables de planetas y estrellas, el mortal queda colmado y realizado en la vida, por la gracia de Yogamāyā.

Verse 25

ये भविष्यन्ति येऽतीता आकल्पात्पुरुषाः कुले । तांस्तांस्तारयते देव्या मूर्तिं संस्थाप्य शोभनाम्

Todas las personas de la estirpe—las que han de nacer y las ya partidas desde el tiempo sin comienzo—son, una por una, llevadas al otro lado (a la liberación) cuando se establece debidamente la espléndida forma (imagen) de la Diosa.

Verse 26

त्रिलोकीस्थापनात्पुण्यं यद्भवेन्मुनिपुंगव । तत्कोटिगुणितं पुण्यं श्रीदेवीस्थापनाद्भवेत्

Oh el mejor de los sabios, el mérito que nace de establecer los tres mundos: ese mérito se multiplica por diez millones al establecer a Śrī Devī.

Verse 27

मध्ये देवीं स्थापयित्वा पञ्चायतनदेवताः । चतुर्द्दिक्षु स्थापयेद्यस्तस्य पुण्यं न गण्यते

Quien instala a la Diosa en el centro y dispone a las deidades del pañcāyatana en las cuatro direcciones, su mérito no puede contarse.

Verse 28

विष्णोर्नाम्नां कोटिजपाद्ग्रहणेचन्द्रसूर्ययोः । यत्फलं लभ्यते तस्माच्छतकोटिगुणोत्तरम्

Cualquier mérito que se obtiene al recitar un crore de nombres de Viṣṇu durante un eclipse de Luna o de Sol—esta observancia en la tradición de Śiva otorga un fruto cien crores de veces mayor.

Verse 29

शिवनाम्नो जपादेव तस्मात्कोटि गुणोत्तरम् । श्रीदेवीनामजापात्तु ततः कोटिगुणोत्तरम्

Sólo por el japa del Nombre de Śiva, el fruto es un crore de veces mayor que eso; y por el japa del Nombre auspicioso de la Devī, es de nuevo un crore de veces mayor aún que aquello.

Verse 30

देव्याः प्रासादकरणात्पुण्यन्तु समवाप्यते । स्थापिता येन सा देवी जगन्माता त्रयीमयी

Al edificar un templo-palacio para la Diosa, ciertamente se alcanza un gran mérito. Pues esa Diosa, establecida allí, es la Madre de los mundos, la encarnación misma de los tres Vedas.

Verse 31

न तस्य दुर्लभं किंचिच्छ्रीमातुः करुणावशात् । वर्द्धते पुत्रपौत्राद्या नश्यत्यखिलकश्मलम्

Por la compasión de la Madre Divina auspiciosa, nada le resulta difícil de alcanzar. Su linaje de hijos y nietos prospera, y toda impureza y pecado se destruyen por completo.

Verse 32

मनसा ये चिकीर्षंति मूर्तिस्थापनमुत्तमम् । तेत्युमायाः परं लोकं प्रयान्ति मुनिदुर्लभम्

Quienes, aun en su mente, conciben con sinceridad la excelente obra de establecer una mūrti sagrada, alcanzan el supremo reino de Umā, un estado difícil de lograr incluso para los sabios.

Verse 33

क्रियमाणन्तु यः प्रेक्ष्य चेतसा ह्यनुचिन्तयेत् । कारयिष्याम्यहं यर्हि संपन्मे संभविष्यति

Pero quien, al ver una obra en ejecución, la contempla en su interior pensando: “Cuando la prosperidad llegue a mí, yo también haré que esto se realice”, ese mismo propósito íntimo se vuelve la semilla del logro futuro.

Verse 34

एवन्तस्य कुलं सद्यो याति स्वर्गं न संशयः । महामायाप्रभावेण दुर्लभं किं जगत्त्रये

Ciertamente, todo el linaje de tal persona alcanza el cielo de inmediato—sin duda alguna. Por el poder de Mahāmāyā, ¿qué es, en verdad, difícil de obtener en los tres mundos?

Verse 35

श्रीपराम्बाजगद्योनिं केवलं ये समाश्रिताः । ते मनुष्या न मन्तव्यास्साक्षाद्देवीगणाश्च ते

Quienes se acogen únicamente a Śrī Parāmbā—vientre y fuente del universo—no deben ser tenidos por simples humanos; en verdad, ellos son directamente las huestes de la Diosa.

Verse 36

ये व्रजन्तः स्वपन्तश्च तिष्ठन्तो वाप्यहर्निशम् । उमेति द्व्यक्षरं नाम ब्रुवते ते शिवागणाः

Quienes, ya caminando, durmiendo o de pie—día y noche—pronuncian el nombre de dos sílabas “Umā”, ésos son en verdad contados entre los asistentes de Śiva (Śiva-gaṇas).

Verse 37

नित्ये नैमित्तिके देवीं ये यजन्ति परां शिवाम् । पुष्पैर्धूपैस्तथादीपैस्ते प्रयास्यन्त्युमालयम्

Quienes adoran a la Diosa suprema—Śivā (Umā)—mediante ritos diarios y ocasionales, ofreciendo flores, incienso y lámparas, alcanzan la morada de Umā.

Verse 38

ये देवीमण्डपं नित्यं गोमयेन मृदाथवा । उपलिंपन्ति मार्जन्ति ते प्रयास्यन्त्युमालयम्

Quienes, cada día, untan y limpian el pabellón de la Diosa con estiércol de vaca o con tierra, esos devotos alcanzarán la morada de Umā.

Verse 39

यैर्देव्या मन्दिरं रम्यं निर्मापि तमनुत्तमम् । तत्कुलीनाञ्जनान्माता ह्याशिषः संप्रयच्छति

Quienes han edificado para la Diosa un templo hermoso e insuperable—sobre los nacidos en su linaje, la Madre Divina derrama en verdad sus bendiciones.

Verse 40

मदीयाः शतवर्षाणि जीवन्तु प्रेमभाग्जनाः । नापदामयनानीत्थं श्रीमाता वक्त्यहर्निशम्

«Que los que son Míos—los dotados de amor devocional—vivan cien años. Así, día y noche, Śrīmātā, la Madre auspiciosa, declara: “Que no les sobrevenga calamidad ni enfermedad”.»

Verse 41

येन मूर्तिर्म्महादेब्या उमायाः कारिता शुभा । नरायुतन्तत्कुलजं मणिद्वीपे महीयते

Aquel por quien fue modelada la imagen auspiciosa de la Gran Diosa Umā: su linaje llega a ser inmensamente célebre y honrado en Maṇidvīpa por decenas de miles de generaciones.

Verse 42

स्थापयित्वा महामायामूर्तिं सम्यक्प्रपूज्य च । यंयं प्रार्थयते कामं तंतं प्राप्नोति साधकः

Habiendo instalado la forma-imagen de Mahāmāyā y adorándola debidamente, cualquier propósito deseado por el que el practicante ore, ese mismo propósito alcanza el sādhaka.

Verse 43

यः स्नापयति श्रीमातुः स्थापितां मूर्तिमुत्तमाम् । घृतेन मधुनाक्तेन तत्फलं गणयेत्तु कः

¿Quién podría medir el fruto de tal acto, cuando alguien baña (abhiṣeka) la imagen supremamente excelente de Śrī Mātā, debidamente instalada, ungiéndola con ghee y miel?

Verse 44

चन्दनागुरुकर्पूर मांसीमुस्तादियुग्जलैः । एकवर्णगवां क्षीरैः स्नापयेत्परमेश्वरीम्

Con agua perfumada con sándalo, agaru, alcanfor y hierbas fragantes como māṃsī y mustā, y también con la leche de vacas de un solo color uniforme, debe bañarse a la Suprema Diosa, Parameśvarī.

Verse 45

धूपेनाष्टादशांगेन दद्यादाहुतिमुत्तमाम् । नीराजनं चरेद्देव्या स्साज्यकर्पूरवर्तिभिः

Con incienso preparado con los dieciocho ingredientes sagrados, debe ofrecerse la más excelente oblación. Después, debe realizarse el nīrājana (ārati) a la Diosa, usando mechas hechas con ghee y alcanfor.

Verse 46

कृष्णाष्टम्यां नवम्यां वामायां वा पंचदिक्तिथौ । पूजयेज्जगतां धात्रीं गंधपुष्पैर्विशेषतः

En el octavo día de la quincena oscura (Kṛṣṇāṣṭamī), en el noveno, o en el tithi Vāmā—y, en verdad, en los tithis auspiciosos de las cinco direcciones—debe adorarse a la Madre divina, Sustentadora de los mundos, especialmente con sustancias fragantes y flores.

Verse 47

संपठञ्जननीसूक्तं श्रीसूक्तमथ वा पठन् । देवीसूक्तमथो वापि मूकमन्त्रमथापि वा

Recitando el Jananī Sūkta, o el Śrī Sūkta; o bien recitando el Devī Sūkta; o incluso pronunciando también el llamado “mantra mudo” (mūka-mantra)—por medio de tal japa y recitación reverente de himnos, el culto a la Madre queda cumplido.

Verse 48

विष्णुक्रान्तां च तुलसीं वर्जयित्वाखिलं सुमम् । देवीप्रीतिकरं ज्ञेयं कमलन्तु विशेषतः

Excepto la viṣṇukrāntā y la tulasī, todas las flores deben entenderse como gratas a la Diosa; entre ellas, el loto le es especialmente querido para su adoración.

Verse 49

अर्पयेत्स्वर्णपुष्पं यो देव्यै राजतमेव वा । स याति परमं धाम सिद्धकोटि भिरन्वितम्

Quien ofrezca a la Diosa una flor de oro—o incluso una de plata—alcanza la morada suprema, acompañado por incontables siddhas, los seres perfectos.

Verse 50

पूजनान्ते सदा कार्यं दासैरेनः क्षमापनम् । प्रसीद परमेशानि जगदानन्ददायिनि

Al concluir la adoración, el devoto debe siempre hacer expiación, suplicando perdón por toda falta. ¡Oh Parameśānī, Señora suprema, sé propicia; oh dadora del gozo del mundo, complácete!

Verse 51

इति श्रीशिव महापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां क्रियायोगनिरूपणं नामैकपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

Así, en el glorioso Śiva Mahāpurāṇa—en el quinto libro, la Umāsaṃhitā—concluye el capítulo quincuagésimo primero, titulado «Exposición del Kriyāyoga».

Verse 52

इत्थं ध्यात्वा महेशानीं भक्ताभीष्टफलप्रदाम् । नानाफलानि पक्वानि नैवेद्यत्वे प्रकल्पयेत्

Así, tras meditar en Maheśānī (Umā), la que concede a los devotos los frutos de sus anhelos, debe disponerse una variedad de frutos maduros como naivedya, ofrenda de alimento para el culto.

Verse 53

नैवेद्यं भक्षयेद्यस्तु शंभुशक्तेः परात्मनः । स निर्भूयाखिलं पङ्कं निर्मलो मानवो भवेत्

Quien participa del naivedya, el alimento consagrado ofrecido al Ser Supremo—Śambhu junto con su Śakti—consume con fuego todo el fango de la impureza; esa persona queda purificada e inmaculada.

Verse 54

चैत्रशुक्लतृतीयायां यो भवानीव्रतं चरेत् । भववन्धननिर्मुक्तः प्राप्नुयात्परमं पदम्

Quien observe el Bhavānī-vrata en el tercer día lunar (tṛtīyā) de la quincena luminosa de Caitra queda libre de las ataduras del saṃsāra y alcanza el estado supremo por la gracia de Bhavānī y Śiva.

Verse 55

अस्यामेव तृतीयायां कुर्याद्दोलोत्सवं बुधः । पूजयेज्जगतां धात्रीमुमां शंकरसंयुताम्

En este mismo tercer día lunar, el devoto sabio debe celebrar el dolotsava, la fiesta del columpio, y adorar a Umā, Madre y Sustentadora de los mundos, siempre unida a Śaṅkara.

Verse 56

कुसुमैः कुंकुमैर्वस्त्रैः कर्पूरागुरुचन्दनैः । धूपैर्द्दीपैस्सनैवेद्यैः स्रग्गन्धैरपरैरपि

Con flores, kumkuma, vestiduras, alcanfor, agaru y sándalo; con incienso, lámparas y naivedya (ofrendas de alimento); y también con guirnaldas, perfumes y otras fragancias, debe adorarse (a Śiva) con devoción.

Verse 57

आन्दोलयेत्ततो देवीं महामायां महेश्वरीम् । श्रीगौरीं शिवसंयुक्तां सर्वकल्याणकारिणीम्

Luego debe mecerse suavemente a la Diosa—Mahāmāyā, la gran Soberana—Śrī Gaurī, siempre unida a Śiva, la que otorga toda bendición auspiciosa.

Verse 58

प्रत्यब्दं कुरुते योस्यां बतमान्दोलनं तथा । नियमेन शिवा तस्मै सर्वमिष्टं प्रयच्छति

Quien, año tras año, realiza para Ella el rito prescrito del columpio, con observancia disciplinada—Śivā (Pārvatī), complacida por esa devoción regida por la norma, concede a ese devoto todo lo deseado y todo lo auspicioso.

Verse 59

माधवस्य सिते पक्षे तृतीया याऽक्षयाभिधा । तस्यां यो जगदम्बाया व्रतं कुर्यादतन्द्रितः

En la quincena luminosa de Mādhava (Vaiśākha), en el tercer día lunar llamado Akṣayā—quien, en esa fecha, observe sin negligencia el voto (vrata) de Jagadambā, la Madre del Mundo (Umā)…

Verse 60

मल्लिकामालतीचंपाजपाबन्धूकपंकजैः । कुसुमैः पूजयेद्गौरीं शंकरेण समन्विताम्

Con flores como jazmín, mālatī, campā, japā (hibisco), bandhūka y loto, debe adorarse a la Diosa Gaurī, eternamente unida a Śaṅkara.

Verse 61

कोटिजन्मकृतं पापं मनोवाक्कायसम्भवम् । निर्धूय चतुरो वर्गानक्षयानिह सोऽश्नुते

Habiendo sacudido los pecados acumulados en decenas de millones de nacimientos—nacidos de la mente, la palabra y el cuerpo—se alcanzan aquí los cuatro fines humanos de modo imperecedero.

Verse 62

ज्येष्ठे शुक्लतृतीयायां व्रतं कृत्वा महेश्वरीम् । योऽर्चयेत्परमप्रीत्या तस्यासाध्यं न किंचन

Quien, en la tṛtīyā (tercer día lunar) de la quincena luminosa del mes de Jyeṣṭha, observe el voto y adore a Mahēśvarī (Pārvatī) con devoción suprema, para ese devoto nada queda imposible de lograr.

Verse 63

आषाढशुक्लपक्षीयतृतीयायां रथोत्सवम । देव्याः प्रियतमं कुर्याद्यथावित्तानुसारतः

En la tṛtīyā (tercer día lunar) de la quincena luminosa de Āṣāḍha, debe celebrarse el rathotsava, la fiesta del carro, como la ofrenda más querida para la Diosa, conforme a los propios medios.

Verse 64

रथं पृथ्वीं विजानीयाद्रथांगे चन्द्रभास्करौ । वेदानश्वान्विजानीयात्सारथिं पद्मसं भवम्

Debe entenderse que la Tierra es el carro; la Luna y el Sol son sus ruedas. Los Vedas son los caballos, y el auriga es Padma-saṃbhava (Brahmā), el Nacido del Loto.

Verse 65

नानामणिगणाकीर्णं पुष्पमालाविराजितम् । एवं रथं कल्पयित्वा तस्मिन्त्संस्थापयेच्छिवाम्

Habiendo dispuesto así un carro—colmado de racimos de gemas de muchas clases y engalanado con guirnaldas de flores—entonces debe entronizarse en él a Śivā (la Diosa, Umā).

Verse 66

लोकसंरक्षणार्थाय लोकं द्रष्टुं पराम्बिका । रथमध्ये संस्थितेति भावयेन्मतिमान्नरः

El sabio debe contemplar así: “Para la protección de los mundos, la Madre Suprema (Parāmbikā) se ha asentado en medio del carro, para contemplar el mundo.”

Verse 67

रथे प्रचलिते मन्दं जयशब्दमुदीरयेत् । पाहि देवि जनानस्मान्प्रपन्नान्दीनवत्सले

Cuando el carro comience a moverse lentamente, pronúnciese suavemente el grito de victoria: «¡Protégennos, oh Diosa, a nosotros que nos hemos refugiado en ti, oh Madre tierna con los afligidos!»

Verse 68

इति वाक्यैस्तोषयेच्च नानावादित्रनिस्वनैः । सीमान्ते तु रथं नीत्वा तत्र संपूजये द्रथे

Con tales palabras y con el resonar de muchos instrumentos musicales, debe alegrarse a la deidad honrada o a la persona venerable. Luego, llevando el carro hasta el lindero (de la aldea o la ciudad), allí debe realizarse la adoración completa mientras permanece sentado en el carro.

Verse 69

नानास्तोत्रैस्ततः स्तुत्वाप्यानयेत्तां स्ववेश्मनि । प्रणिपातशतं कृत्वा प्रार्थयेज्जगदम्बिकाम्

Luego, tras alabarla con muchos himnos, debe conducírsela a la propia morada. Habiendo realizado cien postraciones, debe orarse a Jagadambikā, la Madre del universo.

Verse 70

एवं यः कुरुते विद्वान्पूजाव्रतरथोत्सवम् । इह भुक्त्वाखिलान्भोगान्सोन्ते देवीपदं व्रजेत्

Así, el devoto sabio que cumple debidamente esta adoración, el voto sagrado y la fiesta de la procesión del carro, goza en este mundo de todos los deleites dignos; y al término de la vida alcanza el estado divino—la morada de la Diosa—por la gracia de Śiva y Umā.

Verse 71

शुक्लायान्तु तृतीयायामेवं श्रावणभाद्रयोः । यो व्रतं कुरुतेऽम्बायाः पूजनं च यथाविधि

Pero en la quincena luminosa, en el tercer día lunar—esto es, en los meses de Śrāvaṇa y Bhādrapada—quienquiera que asuma el voto para Ambā y la adore según el rito prescrito, alcanza el fruto prometido de esa observancia.

Verse 72

मोदते पुत्रपौत्राद्यैर्धनाद्यैरिह सन्ततम् । सोऽन्ते गच्छेदुमालोकं सर्वलोकोपरि स्थितम्

Aquí, tal persona se regocija sin cesar con hijos, nietos y demás, y con riquezas y otras prosperidades; y al final de la vida llega al mundo de Umā, situado por encima de todos los mundos.

Verse 73

आश्विने धवले पक्षे नवरात्रव्रतं चरेत् । यत्कृते सकलाः कामास्सिद्ध्यन्त्येव न संशयः

En la quincena luminosa del mes de Āśvina debe observarse el voto de Navarātra; al cumplirlo, todos los deseos se realizan con certeza, sin duda alguna.

Verse 74

नवरात्रव्रतस्यास्य प्रभावं वक्तुमीश्वरः । चतुरास्यो न पंचास्यो न षडास्यो न कोऽपरः

El poder de este voto de Navarātra no puede ser descrito por completo ni siquiera por el Señor: ni el de Cuatro Rostros (Brahmā), ni el de Cinco Rostros, ni el de Seis Rostros, ni ningún otro.

Verse 75

नवरात्रव्रतं कृत्वा भूपालो विरथात्मजः । हृतं राज्यं निजं लेभे सुरथो मुनिसत्तमाः

¡Oh, excelentísimos sabios! Suratha, el rey, hijo de Viratha, tras cumplir el voto de Navarātra, recobró su propio reino que le había sido arrebatado.

Verse 76

ध्रुवसंधिसुतो धीमानयोध्याधिपतिर्नृपः । सुदर्शनो हृतं राज्यं प्रापदस्य प्रभावतः

Sudarśana, el sabio hijo de Dhruvasaṃdhi y rey que gobernaba Ayodhyā, recuperó el reino que le habían arrebatado únicamente por el poder de esta observancia sagrada.

Verse 77

व्रतराजमिमं कृत्वा समाराध्य महेश्वरीम् । संसारबन्धनान्मुक्तः समाधिर्मुक्तिभागभूत्

Habiendo cumplido este “rey de los votos” y adorando debidamente a Maheshvarī, uno queda libre de las ataduras del saṃsāra; y su samādhi, por la gracia de Śiva, madura como verdadera participación en la liberación (mukti).

Verse 78

तृतीयायां च पञ्चम्यां सप्तम्याम ष्टमीतिथौ । नवम्यां वा चतुर्दश्यां यो देवी पूजयेन्नरः

El hombre que adore a la Diosa en el tercer, quinto, séptimo u octavo día lunar—o en el noveno o el decimocuarto—realiza un acto de gran mérito en la devoción a Devī.

Verse 79

आश्विनस्य सिते पक्षे व्रतं कृत्वा विधानतः । तस्य सर्वं मनोभीष्टं पूरयत्यनिशं शिवा

Si, en la quincena luminosa del mes de Āśvina, uno cumple el voto según la regla prescrita, entonces Śivā, la Madre auspiciosa, colma sin cesar todos los anhelos del corazón de esa persona.

Verse 80

यः कार्त्तिकस्य मार्गस्य पौषस्य तपसस्तथा । तपस्यस्य सिते पक्षे तृतीयायां व्रतं चरेत्

Quien observe el voto en el tercer día lunar (tṛtīyā) de la quincena luminosa del mes de Phālguna (Tapasya), y lo observe asimismo en Kārttika, Mārgaśīrṣa, Pauṣa y Māgha, practica una disciplina śaiva purificadora que conduce al devoto hacia la gracia del Señor Śiva.

Verse 81

लोहितैः करवीराद्यैः पुष्पैर्धूपैस्सुगन्धितैः । पूजयेन्मङ्गलान्देवीं स सर्वं मंगलं लभेत्

Con flores rojas—como el karavīra y otras—y con incienso fragante, debe adorarse a la auspiciosa Diosa Maṅgalā (Umā). Tal devoto alcanza toda clase de buenaventura y bienestar.

Verse 82

सौभाग्याय सदा स्त्रीभिः कार्य्यमेतन्महाव्रतम् । विद्याधनसुताप्त्यर्थं विधेयं पुरुषैरपि

Por una dicha perdurable, las mujeres deben observar siempre este gran voto. También los hombres han de cumplirlo para obtener saber, riqueza y descendencia digna.

Verse 83

उमामहेश्वरादीनि व्रतान्यन्यानि यान्यपि । देवीप्रियाणि कार्याणि स्वभक्त्यैवं मुमुक्षुभिः

Los buscadores de liberación deben, con su propia devoción firme, emprender también las observancias que comienzan con el voto de Umā–Maheśvara y otros votos semejantes, y realizar aquellas obras que son queridas por la Diosa.

Verse 84

संहितेयं महापुण्या शिवभक्तिविवर्द्धिनी । नानाख्यानसमायुक्ता भुक्तिमुक्तिप्रदा शिवा

Esta Saṃhitā es supremamente meritoria; acrecienta la devoción al Señor Śiva. Colmada de múltiples relatos sagrados, es auspiciosa y otorga tanto el goce mundano como la liberación.

Verse 85

य एनां शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वा समाहितः । पठेद्वा पाठयेद्वापि स याति परमां गतिम्

Quien lo escuche con devoción, o con mente recogida haga que otros lo escuchen; quien lo recite o incluso haga que se recite—ése alcanza la suprema meta (la liberación otorgada por el Señor Śiva).

Verse 86

यस्य गेहे स्थिता चेयं लिखिता ललिताक्षरैः । संपूजिता च विधिवत्सर्वान्कामान्स आप्नुयात्

Aquel en cuya casa se conserva este texto sagrado—escrito con letras hermosas—y se le rinde culto conforme al rito debido, alcanza todos los deseos y fines de la vida.

Verse 87

भूतप्रेतपिशाचादिदुष्टेभ्यो न भयं क्वचित । पुत्रपौत्रादिसम्पत्तिं लभत्येव न संशयः

Jamás teme, en momento alguno, a seres malignos como bhūtas, pretas y piśācas; y con certeza obtiene prosperidad en forma de hijos, nietos y demás—sin duda alguna.

Verse 88

तस्मादियं महापुण्या रम्योमासंहिता सदा । श्रोतव्या पठितव्या च शिवभक्तिमभीप्सुभिः

Por ello, esta Umā-saṃhitā, siempre auspiciosa, deleitosa y de gran mérito, debe ser escuchada y también recitada en todo tiempo por quienes anhelan la devoción al Señor Śiva.