Rig Veda 4.2.9: Mandala 4, Sukta 2, Mantra 9

Sukta 4.2

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

यस्तुभ्यमग्ने अमृताय दाशद्दुवस्त्वे कृणवते यतस्रुक् । न स राया शशमानो वि योषन्नैनमंहः परि वरदघायोः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 4.2.9

Transliteration

yás tubhyam agne amṛ́tāya dā́śad dúvas tve kṛṇávate yátasruk | ná sá rāyā́ śaśamānó ví yoṣan náinam áṃhaḥ pári varad aghāyóḥ ||

Translation

Wer dir, o Agni, dem Unsterblichen, darbringt und in dir den ehrfürchtigen Dienst vollzieht, mit der gezügelten Schöpfkelle (srúk) – der schwindet nicht an Fülle, auch wenn er ringt; Not umschließt ihn nicht, noch die Bosheit des Übelwollenden.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तुभ्यम्: to you
• तुभ्यम्: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• अमृताय: for immortality
• अमृताय: Sampradāna
• Type: Noun/Adjective (used substantively)
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)

• दाशत्: gave / offered
• दाशत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दाश् (धातु)

• दुवः: worship, service (devotion)
• दुवः: Karma
• Type: Noun
• Root: दुवस् (प्रातिपदिक)

• त्वे: in you
• त्वे: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्/युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• कृणवते: (he) makes / accomplishes
• कृणवते: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• यतस्रुक्: having the directed ladle (ritual ladle in due course)
• यतस्रुक्: Kartā (विशेषणरूपेण यः इति) / Karaṇa-संबन्धः (यज्ञोपकरण-विशेषः)
• Type: Adjective/Noun
• Root: यतस्रुच् (प्रातिपदिक; यत- + स्रुच्)

• न: not
• न: (सम्बन्धक)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रायाः: of wealth
• रायाः: (सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: राय्/रायि (प्रातिपदिक)

• शशमानः: toiling, exerting (striving)
• शशमानः: Kartā (सः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: शम् (धातु) + शशमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; परिपूर्ण/आर्ष-रूप)

• वि: apart, away
• वि: (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/निपात)

• योषन्: let (him) not fall away / be separated
• योषन्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: युष्/युष् (धातु) → योष् (आर्ष-धातुरूप) / ‘योष्’ (वियोगे)

• न: not
• न: (सम्बन्धक)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• एनम्: him
• एनम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अंहः: distress, sin, trouble
• अंहः: Kartā (परि-वरद् इत्यस्य) / हेतुभूतम्
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक)

• परि: around
• परि: (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/निपात)

• वरदघायोः: of the two enclosing harms / of the two surrounding injuries
• वरदघायोः: (सम्बन्धः)
• Type: Noun (dual) / compound
• Root: वरदघा (प्रातिपदिक; वर- + दघा)