HomeRig VedaMandala 4Sukta 2Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 4.2

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)

यस्तुभ्यमग्ने अमृताय दाशद्दुवस्त्वे कृणवते यतस्रुक् । न स राया शशमानो वि योषन्नैनमंहः परि वरदघायोः ॥

यस्तुभ्य॑मग्ने अ॒मृता॑य॒ दाश॒द्दुव॒स्त्वे कृ॒णव॑ते य॒तस्रु॑क् । न स रा॒या श॑शमा॒नो वि यो॑ष॒न्नैन॒मंह॒: परि॑ वरदघा॒योः ॥

yás tubhyam agne amṛ́tāya dā́śad dúvas tve kṛṇávate yátasruk | ná sá rāyā́ śaśamānó ví yoṣan náinam áṃhaḥ pári varad aghāyóḥ ||

Who offers to you, O Agni, to the Immortal, and makes his reverent service in you with disciplined ladle—he does not fall away from plenitude though he strives; distress does not close around him, nor the malice of the ill-willer.

यः । तुभ्य॑म् । अ॒ग्ने॒ । अ॒मृता॑य । दा॒श॒ऽहुवः॑ । त्वे इति॑ । कृ॒णव॑ते । य॒तऽस्रु॑क् । न । सः । रा॒या । श॒श॒मा॒नः । वि । यो॒ष॒त् । न । ए॒न॒म् । अंहः॑ । परि॑ । व॒र॒त् । अ॒घ॒ऽयोः ॥यः । तुभ्यम् । अग्ने । अमृताय । दाशहुवः । त्वे इति । कृणवते । यतस्रुक् । न । सः । राया । शशमानः । वि । योषत् । न । एनम् । अंहः । परि । वरत् । अघयोः ॥yaḥ | tubhyam | agne | amṛtāya | dāśa-huvaḥ | tve iti | kṛṇavate | yata-sruk | na | saḥ | rāyā | śaśamānaḥ | vi | yoṣat | na | enam | aṃhaḥ | pari | varat | agha-yoḥ

यःwho (he who)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अमृतायfor immortality
अमृताय:
Sampradāna
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
दाशत्gave / offered
दाशत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootदाश् (धातु)
दुवःworship, service (devotion)
दुवः:
Karma
TypeNoun
Rootदुवस् (प्रातिपदिक)
त्वेin you
त्वे:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootत्वद्/युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कृणवते(he) makes / accomplishes
कृणवते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
यतस्रुक्having the directed ladle (ritual ladle in due course)
यतस्रुक्:
Kartā (विशेषणरूपेण यः इति) / Karaṇa-संबन्धः (यज्ञोपकरण-विशेषः)
TypeAdjective/Noun
Rootयतस्रुच् (प्रातिपदिक; यत- + स्रुच्)
not
:
(सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रायाःof wealth
रायाः:
(सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक)
शशमानःtoiling, exerting (striving)
शशमानः:
Kartā (सः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootशम् (धातु) + शशमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; परिपूर्ण/आर्ष-रूप)
विapart, away
वि:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/निपात)
योषन्let (him) not fall away / be separated
योषन्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootयुष्/युष् (धातु) → योष् (आर्ष-धातुरूप) / ‘योष्’ (वियोगे)
not
:
(सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
एनम्him
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अंहःdistress, sin, trouble
अंहः:
Kartā (परि-वरद् इत्यस्य) / हेतुभूतम्
TypeNoun
Rootअंहस् (प्रातिपदिक)
परिaround
परि:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/निपात)
वरदघायोःof the two enclosing harms / of the two surrounding injuries
वरदघायोः:
(सम्बन्धः)
TypeNoun (dual) / compound
Rootवरदघा (प्रातिपदिक; वर- + दघा)