Rig Veda 2.13.5: Mandala 2, Sukta 13, Mantra 5

Sukta 2.13

Rishi: Gṛtsamada (traditional)

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अधाकृणोः पृथिवीं संदृशे दिवे यो धौतीनामहिहन्नारिणक्पथः । तं त्वा स्तोमेभिरुदभिर्न वाजिनं देवं देवा अजनन्त्सास्युक्थ्यः ॥

Transliteration

ádhākṛṇoḥ pṛthivī́ṃ saṃ-dṛ́śe divé yó dhautī́nām ahi-hán ā́riṇak páthaḥ | táṃ tvā stómebhir udábhir ná vājínaṃ deváṃ devā́ ajanann sá āsy ukthyáḥ ||

Translation

Dann machtest du die Erde dem Himmel im Schauen ebenbürtig; du, Schlangentöter für die Leuchtenden, öffnetest die Wege. Dich – gleich einem Ross der Fülle – brachten die Götter durch Hymnen und erhobene Wasser als Gott hervor; er ist wahrlich der rechte Gegenstand des Hymnus.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अध: then, thereafter
• अध: Adhikaraṇa (काल/अनुक्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: अध (अव्यय)

• अकृणोः: you made, you fashioned
• अकृणोः: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (कर॑णे)

• पृथिवीम्: the earth
• पृथिवीम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• संदृशे: for (mutual) sight, for being seen
• संदृशे: Sampradāna (उद्देश्य/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: संदृश् (प्रातिपदिक/कृदन्त; ‘सन्-दृश्’ = seeing, sight)

• दिवे: for heaven, for the sky
• दिवे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यु)

• यः: who
• यः: Kartā (सम्बन्धवाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धौतीनाम्: of the Dhūtīs (a people/host)
• धौतीनाम्: Sambandha (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: धौती (प्रातिपदिक; ‘धौतिन्/धौती’—a class/tribe name in RV usage)

• अहिहन्: serpent-slayer
• अहिहन्: Kartṛ-viśeṣaṇa
• Type: Adjective (epithet)
• Root: अहि-हन् (कृदन्त; हन् धातु ‘to slay’ with object ‘अहि’)

• अरिणक्: he set in order / he made
• अरिणक्: Kriyā (सम्बन्धवाक्ये)
• Type: Verb
• Root: ऋ (गत्यर्थे) / अरि-णच् (वैदिक रूप; ‘to set in motion/arrange’)

• पथः: paths, ways
• पथः: Karma
• Type: Noun
• Root: पथ्/पन्था (प्रातिपदिक)

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्तोमेभिः: with praises, with hymns
• स्तोमेभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: स्तोम (प्रातिपदिक)

• उदभिः: with waters
• उदभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: उदन्/उदक (प्रातिपदिक; ‘waters’)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• वाजिनम्: the prize-winner, the vigorous one
• वाजिनम्: Karma (तम्/त्वा इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक)

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (अपि विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• देवाः: the gods
• देवाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अजनन्: begot, generated
• अजनन्: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (जनने)

• सास्युक्थ्याः: (the gods) having/uttering the uktha with the mouth; uktha-singers
• सास्युक्थ्याः: Kartṛ-viśeṣaṇa
• Type: Adjective/Noun
• Root: सासि-उक्थ्य (प्रातिपदिक; ‘सासि’=with the mouth/with speech + ‘उक्थ्य’=praise-worthy/connected with uktha)