Rig Veda 2.13.5: Mandala 2, Sukta 13, Mantra 5

Sukta 2.13

Rishi: Gṛtsamada (traditional)

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अधाकृणोः पृथिवीं संदृशे दिवे यो धौतीनामहिहन्नारिणक्पथः । तं त्वा स्तोमेभिरुदभिर्न वाजिनं देवं देवा अजनन्त्सास्युक्थ्यः ॥

Recitation with translationRig Veda 2.13.5

Transliteration

ádhākṛṇoḥ pṛthivī́ṃ saṃ-dṛ́śe divé yó dhautī́nām ahi-hán ā́riṇak páthaḥ | táṃ tvā stómebhir udábhir ná vājínaṃ deváṃ devā́ ajanann sá āsy ukthyáḥ ||

Translation

پھر تو نے زمین کو آسمان کا نظاریہ بنا دیا؛ تو نے، درخشاں دیوتاؤں کے لیے سانپ کا قاتل، راستیں کھول دیں۔ تو, کثرت کے گھوڑے کی طرح, ستوتوں اور اٹھائے ہوئے پانیوں سے دیوتاؤں نے دیوتا کے طور پر پیدا کیا؛ وہی واقعی اس منتر کا حقیقی موضوع ہے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अध: then, thereafter
• अध: Adhikaraṇa (काल/अनुक्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: अध (अव्यय)

• अकृणोः: you made, you fashioned
• अकृणोः: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (कर॑णे)

• पृथिवीम्: the earth
• पृथिवीम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• संदृशे: for (mutual) sight, for being seen
• संदृशे: Sampradāna (उद्देश्य/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: संदृश् (प्रातिपदिक/कृदन्त; ‘सन्-दृश्’ = seeing, sight)

• दिवे: for heaven, for the sky
• दिवे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यु)

• यः: who
• यः: Kartā (सम्बन्धवाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धौतीनाम्: of the Dhūtīs (a people/host)
• धौतीनाम्: Sambandha (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: धौती (प्रातिपदिक; ‘धौतिन्/धौती’—a class/tribe name in RV usage)

• अहिहन्: serpent-slayer
• अहिहन्: Kartṛ-viśeṣaṇa
• Type: Adjective (epithet)
• Root: अहि-हन् (कृदन्त; हन् धातु ‘to slay’ with object ‘अहि’)

• अरिणक्: he set in order / he made
• अरिणक्: Kriyā (सम्बन्धवाक्ये)
• Type: Verb
• Root: ऋ (गत्यर्थे) / अरि-णच् (वैदिक रूप; ‘to set in motion/arrange’)

• पथः: paths, ways
• पथः: Karma
• Type: Noun
• Root: पथ्/पन्था (प्रातिपदिक)

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्तोमेभिः: with praises, with hymns
• स्तोमेभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: स्तोम (प्रातिपदिक)

• उदभिः: with waters
• उदभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: उदन्/उदक (प्रातिपदिक; ‘waters’)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• वाजिनम्: the prize-winner, the vigorous one
• वाजिनम्: Karma (तम्/त्वा इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक)

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (अपि विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• देवाः: the gods
• देवाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अजनन्: begot, generated
• अजनन्: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (जनने)

• सास्युक्थ्याः: (the gods) having/uttering the uktha with the mouth; uktha-singers
• सास्युक्थ्याः: Kartṛ-viśeṣaṇa
• Type: Adjective/Noun
• Root: सासि-उक्थ्य (प्रातिपदिक; ‘सासि’=with the mouth/with speech + ‘उक्थ्य’=praise-worthy/connected with uktha)