Adhyaya 13: The Genealogy of the Pitṛs and the Determination of Śrāddha Times

Verse 1

धरण्युवाच । एतत् तन्महदाश्चर्यं दृष्ट्वा गौरमुखो मुनिः । ते चापि मणिजाः प्राप्ताः किं फलं तु वरं गुरोः ॥ १३.१ ॥

Dharaṇī thưa: Thấy kỳ diệu lớn lao ấy, hiền giả Gauramukha cũng đạt được những hữu thể sinh từ châu báu. Bạch thầy, quả báo là gì—phúc ân nào phát sinh từ đó?

Verse 2

कोऽसौ गौरमुखः श्रीमान् मुनिः परमधार्मिकः । किं चकार हरेः कर्म दृष्ट्वाऽसौ मुनिपुङ्गवः ॥ १३.२ ॥

Vị hiền triết rạng danh, dung mạo sáng trong, chí thành với dharma tối thượng ấy là ai? Và sau khi thấy công hạnh của Hari, bậc thượng thủ trong các ẩn sĩ ấy đã làm gì?

Verse 3

श्रीवराह उवाच । निमिषेण कृतं कर्म दृष्ट्वा भगवतो मुनिः । आरिराधयिषुर्देवं तमेव प्रययौ वनम् । प्रभासं नाम सोमस्य तीर्थं परमदुर्लभम् ॥ १३.३ ॥

Śrī Varāha nói: Thấy công việc của Đấng Thế Tôn được hoàn thành chỉ trong khoảnh khắc, vị hiền triết ấy, mong làm vừa lòng chính vị thần đó, liền lên đường vào rừng, đến thánh địa (tīrtha) của Soma tên là Prabhāsa, vô cùng hiếm có.

Verse 4

तत्र दैत्यान्तकृद् देवः प्रोच्यते तीर्थचिन्तकैः । आराधयामास हरिं दैत्यसूदनसंज्ञितम् ॥ १३.४ ॥

Tại đó, vị thần được những người quán niệm về các thánh địa (tīrtha) gọi là “Đấng diệt Daitya”. Ngay nơi ấy, ông đã thờ phụng Hari, đấng mang danh “Kẻ sát diệt Daitya”.

Verse 5

तस्याराधयतो देवं हरिं नारायणं प्रभुम् । आजगाम महायोगी मार्कण्डेयो महामुनिः ॥ १३.५ ॥

Khi ông đang thờ phụng Đức Chúa—Hari, Nārāyaṇa, bậc Chí Tôn—thì đại yogin Mārkaṇḍeya, vị đại hiền triết, đã đến nơi.

Verse 6

तं दृष्ट्वाऽभ्यागतं दूरादर्घपाद्येन सो मुनिः । अर्चयामास तं भक्त्या मुदा परमया युतः ॥ १३.६ ॥

Thấy ngài từ xa đang tiến đến, vị hiền triết ấy kính dâng arghya và nước rửa chân, rồi thờ kính ngài với lòng sùng tín, tràn đầy niềm hoan hỷ tối thượng.

Verse 7

कौश्यां वृष्यां तदासीनं पप्रच्छेदं मुनिस्तदा । शाधिं मां मुनिशार्दूल किं करोमि महाव्रत ॥ १३.७ ॥

Bấy giờ vị hiền triết hỏi người ấy khi đang ngồi tại Kauśyā ở Vṛṣyā: “Xin chỉ dạy cho tôi, hỡi bậc ‘hổ’ giữa các ẩn sĩ—tôi nên làm gì, hỡi người giữ đại nguyện?”

Verse 8

एवमुक्तः स विप्रेन्द्रो मार्कण्डेयो महातपाः । उवाच श्लक्ष्णया वाचा मुनिं गौरमुखं तदा ॥ १३.८ ॥

Được thưa hỏi như vậy, vị tối thượng trong hàng Bà-la-môn—Mārkaṇḍeya, bậc đại khổ hạnh—liền nói với hiền giả Gauramukha bằng lời dịu dàng.

Verse 9

मार्कण्डेय उवाच । एतदेव महत्कृत्यं यत्सतां सङ्गमो भवेत् । यत्तु सान्देहिकं कार्यं तत्पृच्छस्व महामुने ॥ १३.९ ॥

Mārkaṇḍeya nói: “Đây thật là việc lớn, việc có công đức: được giao hội với bậc hiền thiện. Và điều gì còn nghi hoặc, hỡi đại hiền giả, hãy hỏi chính điều ấy.”

Verse 10

गौरमुख उवाच । एते हि पितरो नाम प्रोच्यन्ते वेदवादिभिः । सर्ववर्णेषु सामान्याः उताहोस्मित् पृथक् पृथक् ॥ १३.१० ॥

Gauramukha thưa: “Những vị ấy quả được các bậc thuyết giải Veda gọi là ‘pitṛ’ (các bậc tổ tiên). Các pitṛ này có chung cho mọi varṇa, hay riêng biệt theo từng varṇa?”

Verse 11

मार्कण्डेयः । सर्वेषामेव देवानामाद्यो नारायणो गुरुः । तस्माद् ब्रह्मा समुत्पन्नः सोऽपि सप्तासृज्जन्मुनीन् ॥ १३.११ ॥

Mārkaṇḍeya đáp: “Đối với hết thảy chư thiên, Nārāyaṇa là Đấng nguyên sơ và là bậc Đạo sư. Từ Ngài, Brahmā sinh khởi; và Brahmā lại tạo ra bảy vị hiền thánh từ chính bản thể của mình.”

Verse 12

मां यजस्वेति तेनोक्तास्तदा ते परमेष्ठिना । आत्मनात्मानमेवाग्रे अयजन्त इति श्रुतिः ॥ १३.१२ ॥

Bấy giờ, Parameṣṭhin (Đấng Tối Thượng an bài) phán với họ: “Hãy tế tự Ta.” Về điều ấy, śruti nói rằng thuở ban sơ, họ đã cử hành một lễ tế trong đó chính Ngã (Ātman) được Ngã dâng hiến cho Ngã.

Verse 13

तेषां वै ब्रह्मजातानां महावैकारिकर्मणाम् । आशपद् व्यभिचारो हि महान् एष कृतो यतः । प्रभ्रष्टज्ञानिनः सर्वे भविष्यथ न संशयः ॥ १३.१३ ॥

Quả thật, đối với những vị sinh từ Phạm Thiên (Brahmā)—những bậc có nghiệp hành lớn lao và mang sức biến chuyển—sự sai lệch này đã được gây ra đối với nơi nương tựa. Vì vậy, tất cả các ngươi sẽ trở thành những kẻ tri kiến suy đọa; điều ấy không còn nghi ngờ.

Verse 14

एवं शप्तास्ततस्ते वै ब्रह्मणात्मसमुद्भवाः । सद्यो वंशकरान् पुत्रानुत्पाद्य त्रिदिवं ययुः ॥ १३.१४ ॥

Như vậy, sau khi bị nguyền rủa, những hữu thể ấy—sinh từ chính tinh túy của Brahmā—lập tức sinh ra các người con trai để nối dõi tông tộc, rồi ra đi đến cõi Tridiva (thiên giới).

Verse 15

ततस्तेषु प्रयातेषु त्रिदिवं ब्रह्मवादिषु । तत्पुत्राः श्राद्धदानेन तर्पयामासुरञ्जसा ॥ १३.१५ ॥

Rồi khi các vị Brahmavādin ấy đã đi đến Tridiva (cõi trời), các con trai của họ liền làm cho các vị ấy được thỏa mãn một cách dễ dàng bằng việc dâng cúng lễ śrāddha.

Verse 16

ते च वैमानिकाः सर्वे ब्रह्मणः सप्त मानसाः । तत् पिण्डदानं मन्त्रोक्तं प्रपश्यन्तो व्यवस्थिताः ॥ १३.१६ ॥

Và tất cả các vị thiên nhân (vaimānika)—bảy người con sinh từ ý niệm của Brahmā—đứng hầu cận, chăm chú quan sát lễ dâng piṇḍa được cử hành đúng theo các thần chú.

Verse 17

गौरमुख उवाच । ये च ते पितरो ब्रह्मन् यं च कालं समासते । किं यतो वै पितृगणास्तस्मिँल्लोके व्यवस्थिताः ॥ १३.१७ ॥

Gauramukha nói: “Hỡi bà-la-môn, các vị tổ tiên (Pitṛ) của ông tụ hội vào thời điểm nào? Vì duyên cớ gì mà các đoàn Pitṛ được an lập trong cõi ấy?”

Verse 18

मार्कण्डेय उवाच । प्रवर्तन्ते वराः केचिद् देवानां सोमवर्द्धनाः । ते मरीच्यादयः सप्त स्वर्गे ते पितरः स्मृताः ॥ १३.१८ ॥

Mārkaṇḍeya nói: “Có những bậc ưu việt được sai khiến để phụng sự chư thiên, làm tăng trưởng Soma. Bảy vị ấy—khởi đầu từ Marīci—được ghi nhớ nơi thiên giới như các Pitṛ (Tổ phụ).”

Verse 19

चत्वारो मूर्त्तिमन्तो वै त्रयस्त्वन्ये ह्यमूर्त्तयः । तेषां लोकनिसर्गं च कीर्त्तयिष्यामि तच्छृणु ॥ १३.१९ ॥

Bốn vị quả thật là hữu hình (có thân tướng), còn ba vị khác thì vô hình (không thân tướng). Ta sẽ thuật về sự phát sinh các cõi của họ—hãy lắng nghe.

Verse 20

प्रभावं च महर्द्धिं च विस्तरेण निबोध मे । धर्ममूर्तिधरास्तेषां त्रयोऽन्ये परमा गणाः । तेषां नामानि लोकांश्च कीर्तयिष्यामि तच्छृणु ॥ १३.२० ॥

Hãy học từ ta, một cách tường tận, về uy lực và phú quý lớn lao của họ. Trong số ấy còn có ba đoàn tối thượng, những bậc mang thân tướng của Dharma. Nay ta sẽ kể tên và các cõi của họ—hãy lắng nghe.

Verse 21

लोकाः सन्तानकाः नाम यत्र तिष्ठन्ति भास्वराः । अमूर्त्तयः पितृगणास्ते वै पुत्राः प्रजापतेः ॥ १३.२१ ॥

Có những cõi gọi là “Santānakā”, nơi các bậc rực sáng an trụ. Những đoàn Pitṛ vô hình ấy thật là các người con của Prajāpati.

Verse 22

विराजस्य प्रजाश्रेष्ठा वैराजा इति ते स्मृताः ॥ देवानां पितरस्ते हि तान् यजन्तीह देवताः ॥ १३.२२ ॥

Họ được ghi nhớ là bậc tối thắng trong dòng dõi của Virāja, được gọi bằng danh xưng Vairāja. Quả thật, họ là các Pitṛ (tổ phụ) của chư thiên; và tại đây, các thần linh tôn thờ họ.

Verse 23

एते वै लोकविभ्रष्टा लोकान् प्राप्य सनातनान् । पुनर्युगशतान्तेषु जायन्ते ब्रह्मवादिनः ॥ १३.२३ ॥

Chính những vị ấy—sau khi rời khỏi các cõi (xưa) của mình—đạt đến các cõi vĩnh hằng. Rồi lại, vào lúc kết thúc hàng trăm chu kỳ yuga, họ sinh ra như những bậc Brahmavādin, người thuyết giảng về Brahman (giáo thọ của giáo pháp thánh).

Verse 24

ते प्राप्य तां स्मृतिं भूयः साध्य योगमनुत्तमम् । चिन्त्य योगगतिं शुद्धां पुनरावृत्तिदुर्लभाम् ॥ १३.२४ ॥

Sau khi lại khôi phục được ký ức ấy, họ nên tu tập kỷ luật yoga vô thượng, quán niệm con đường thanh tịnh của sự thành tựu yoga—một con đường khó đạt đối với kẻ còn bị ràng buộc vào sự trở lại (tái sinh) nhiều lần.

Verse 25

एते स्म पितरः श्राद्धे योगिनां योगवर्द्धनाः । आप्यायितास्तु ते पूर्वं योगं योगबले रतौ ॥ १३.२५ ॥

Chính các vị ấy là các Pitṛ trong nghi lễ śrāddha, những đấng làm tăng trưởng yoga của các yogin. Khi đã được thỏa mãn từ trước, các vị ấy lại nuôi dưỡng yoga cho người hoan hỷ trong sức lực của yoga.

Verse 26

तस्माच्छ्राद्धानि देयानि योगिनां योगिसत्तम । एष वै प्रथमः सर्गः सोमपानामनुत्तमः ॥ १३.२६ ॥

Vì thế, hỡi bậc yogin tối thượng, nên dâng các lễ śrāddha vì (hay thay mặt) các yogin. Đây quả là hạng mục (hay loại nghi) đầu tiên của sự sáng tạo, vô song giữa những vị uống Soma.

Verse 27

एते त एकतनवो वर्तन्ते द्विजसत्तमाः । भूर्लोकवासिनां याज्याः स्वर्गलोकनिवासिनः ॥ ब्रह्मपुत्रा मरीच्याद्यास्तेषां याज्या महद्गताः ॥ १३.२७ ॥

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị sinh, các bậc ấy tuy nhiều danh xưng nhưng đồng một bản thể và vẫn vận hành. Những vị cư trú tại Svargaloka xứng đáng thọ nhận lễ cúng dường từ cư dân Bhūrloka; và đối với họ, các con của Phạm Thiên—khởi đầu là Marīci—những bậc đã đạt đại uy đức, cũng là đối tượng thọ cúng thích đáng.

Verse 28

कल्पवासिकसंज्ञानां तेषामपि जने गताः । सनकाद्यास्ततस्तेषां वैराजास्तपसि स्थिताः । तेषां सत्यगता मुक्ताः इत्येषा पितृसंततिः ॥ १३.२८ ॥

Những vị được gọi là Kalpavāsika cũng đã đi vào cõi chúng sinh. Sau đó, trong số họ, Sanaka và các vị khác—được gọi là Vairāja—an trụ trong khổ hạnh (tapas). Trong họ, những ai đạt đến Satya (cõi Chân thật) thì được giải thoát. Như vậy là dòng truyền thừa của các Pitṛ (các bậc Tổ tiên) được trình bày.

Verse 29

अग्निष्वात्तेति मारीच्या वैराजा बर्हिषंज्ञिताः । सुकालेयापि पितरो वसिष्ठस्य प्रजापतेः । तेऽपि याज्यास्त्रिभिर्वर्णैर्न शूद्रेण पृथक्कृतम् ॥ १३.२९ ॥

Các Pitṛ được gọi là Agniṣvātta, sinh từ Marīci, và các Vairāja được biết với danh Barhiṣad, cùng với các Sukāleya—tất cả cũng là các bậc Tổ phụ của Prajāpati Vasiṣṭha. Các vị ấy cũng là đối tượng thọ cúng của ba varṇa, nhưng không phải để một Śūdra cử hành riêng biệt.

Verse 30

वर्णत्रयाभ्यनुज्ञातः शूद्रः सर्वान् पितॄन् यजेत् । न तु तस्य पृथक् सन्ति पितरः शूद्रजातयः ॥ १३.३० ॥

Khi được ba varṇa cao hơn cho phép, một Śūdra có thể cử hành lễ cúng cho tất cả các Pitṛ. Tuy nhiên, đối với người ấy không có những nhóm Tổ tiên riêng biệt được định danh đặc thù là “dòng Śūdra”.

Verse 31

मुक्तश्चेतनको ब्रह्मन् ननु विप्रेषु दृश्यते । विशेषशास्त्रदृष्ट्या तु पुराणानां च दर्शनात् ॥ १३.३१ ॥

Hỡi Bà-la-môn, chẳng phải trong hàng các bậc học giả (vipra) người ta vẫn thấy rằng bậc giải thoát (mukta) vẫn còn tính biết (cetanā) đó sao? Tuy nhiên, sự phân biệt ấy cần được hiểu theo quan điểm của các śāstra chuyên biệt, và cũng dựa trên chứng liệu được thấy trong các Purāṇa.

Verse 32

एवं ऋषिस्तुतैः शास्त्रं ज्ञात्वा याज्यकसम्भवान् । स्वयं सृष्ट्यां स्मृतिर्लब्धा पुत्राणां ब्रह्मणा ततः । परं निर्वाणमापन्नास्तेऽपि ज्ञानेन एव च ॥ १३.३२ ॥

Như vậy, sau khi thấu hiểu giáo pháp được các bậc ṛṣi tán dương—giáo pháp phát sinh từ những gì đáng được dâng hiến trong tế lễ—chánh niệm/ký ức được đạt ngay trong sự tạo hóa. Rồi nhờ Brahmā, điều ấy cũng đến với các người con; và chính họ nữa đã chứng đắc Niết-bàn tối thượng chỉ bằng trí tuệ mà thôi.

Verse 33

वस्वादीनां कश्यपाद्या वर्णानां वसवोदयः । अविशेषेण विज्ञेया गन्धर्वाद्या अपि ध्रुवम् ॥ १३.३३ ॥

Trong các nhóm bắt đầu từ Vasus, và trong các hạng bắt đầu từ Kaśyapa, Vasus cùng các bậc còn lại cần được hiểu là không có sai biệt; cũng vậy, các Gandharva và những loài tương thuộc khác nữa—chắc chắn là như thế.

Verse 34

एष ते पैतृकः सर्ग उद्देशेन महामुने । कथितो नान्त एवास्य वर्षकोट्या हि दृश्यते ॥ १३.३४ ॥

Hỡi bậc đại hiền, sự tạo hóa thuộc dòng tổ tiên (paitṛka) này chỉ được nói với ngài theo lối khái lược; quả thật, dù trải qua hàng chục triệu năm cũng không thấy được tận cùng của nó.

Verse 35

श्राद्धस्य कालान् वक्ष्यामि तान् शृणुष्व द्विजोत्तम । श्राद्धार्हमागतं द्रव्यं विशिष्टमथवा द्विजम् ॥ १३.३५ ॥

“Ta sẽ nói về những thời điểm thích hợp cho lễ śrāddha; hãy lắng nghe, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh. (Nên cử hành) khi đã có được vật phẩm/tài vật xứng đáng cho śrāddha, hoặc khi một vị nhị sinh ưu tú (khách quý) đến.”

Verse 36

श्राद्धं कुर्वीत विज्ञाय व्यतीपातेऽयने तथा । विषुवे चैव सम्प्राप्ते ग्रहणे शशिसूर्ययोः । समस्तेष्वेव विप्रेन्द्र राशिष्वर्केऽतिगच्छति ॥ १३.३६ ॥

Sau khi xác định đúng thời điểm, nên cử hành śrāddha vào lúc Vyatīpāta, cũng như vào các kỳ chí (đông chí, hạ chí); lại nữa khi tiết phân (xuân phân, thu phân) đã đến, và trong các kỳ nhật thực, nguyệt thực. Hỡi bậc tối thượng trong hàng brāhmaṇa, (cũng nên làm) khi Mặt Trời đi qua trọn các cung hoàng đạo.

Verse 37

नक्षत्रग्रहपीडासु दुष्टस्वप्नावलोकने । इच्छाश्राद्धानि कुर्वीत नवसस्यागमे तथा ॥ १३.३७ ॥

Khi bị sự quấy nhiễu do các chòm sao và hành tinh, khi thấy những giấc mộng bất tường, và cũng vào lúc mùa vụ mới đến, người ta có thể cử hành nghi lễ śrāddha theo ý nguyện của mình như một sự thực hành tự nguyện.

Verse 38

अमावास्या यदा आर्द्राविशाखास्वातियोगिनो । श्राद्धैः पितृगणस्तृप्तिं तदाप्नोत्यष्टवार्षिकीम् ॥ १३.३८ ॥

Khi ngày sóc (amāvāsyā) trùng với các tú Ārdrā, Viśākhā hoặc Svātī, thì nhờ các lễ phẩm śrāddha, tập thể tổ tiên (pitṛ-gaṇa) được thỏa mãn trong suốt tám năm.

Verse 39

अमावस्या यदा पुष्ये रौद्रेऽथार्क्षे पुनर्वसौ । द्वादशाब्दं तथा तृप्तिं प्रयान्ति पितरोऽर्च्चिताः ॥ १३.३९ ॥

Khi ngày sóc trùng với Puṣya, với Raudra, với Ārkṣa hoặc với Punarvasu, thì các Pitṛs (tổ linh), khi được tôn kính đúng pháp, sẽ được thỏa mãn trong thời hạn mười hai năm.

Verse 40

वासवाजैकपादर्क्षे पितॄणां तृप्तिमिच्छताम् । वारुणे चाप्यमावास्या देवानामपि दुर्लभा ॥ १३.४० ॥

Đối với những ai cầu sự thỏa mãn của các Pitṛs, thời điểm khi tú là Vāsava-Āja-Ekapād là đặc biệt linh nghiệm. Và ngày sóc rơi vào nakṣatra Vāruṇa thì hiếm có, ngay cả đối với chư Thiên.

Verse 41

नवस्वर्क्षेष्वमावास्या यदा तेषु द्विजोत्तम । तदा श्राद्धानि देयानि अक्षय्यफलमिच्छताम् । अपि कोटिसहस्रेण पुण्यस्यान्तो न विद्यते ॥ १३.४१ ॥

Hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh, khi ngày sóc trùng với chín tú ấy, thì những ai cầu quả báo bất hoại nên dâng cúng śrāddha; dù tính bằng hàng trăm nghìn koṭi cũng không thấy cùng tận của công đức.

Verse 42

अथापरं पितरः श्राद्धकालं रहस्यमस्मत् प्रवदन्ति पुण्यम् । वैशाखमासस्य तु या तृतीया नवम्यसौ कार्त्तिकशुक्लपक्षे ॥ १३.४२ ॥

Tiếp theo, các Pitṛ (linh hồn tổ tiên) nói với chúng ta một bí mật công đức về thời điểm đúng cho nghi lễ śrāddha: đó là ngày tithi thứ ba của tháng Vaiśākha, và cũng là ngày tithi thứ chín trong nửa tháng sáng của tháng Kārttika.

Verse 43

नभस्यामासस्य तमिस्त्रपक्षे त्रयोदशी पञ्चदशी च माघे । उपप्लवे चन्द्रमसो रवेश्च तथाष्टकास्वप्ययनद्वये च ॥ १३.४३ ॥

Trong nửa tháng tối của tháng Nabhasya, vào tithi thứ mười ba; và cũng vào tithi thứ mười lăm của tháng Māgha; vào lúc xảy ra nhật thực và nguyệt thực; lại nữa vào các ngày Aṣṭakā và vào cả hai thời điểm chí (hạ chí và đông chí)—đó là những thời khắc được đặc biệt nêu rõ.

Verse 44

पानीयमप्यत्र तिलैर्विमिश्रं दद्यात्पितॄभ्यः प्रयतो मनुष्यः । श्राद्धं कृतं तेन समाः सहस्रं रहस्यमेतत् पितरो वदन्ति ॥ १३.४४ ॥

Tại đây nữa, người giữ kỷ luật nên dâng cho các Pitṛ nước hòa với hạt mè (tila). Các Pitṛ nói rằng nhờ hành vi ấy, śrāddha như được thực hiện trong một ngàn năm—đó là giáo huấn bí truyền.

Verse 45

माघासिते पञ्चदशी कदाचिदुपैति योगं यदि वारुणेन । ऋक्षेण कालः परमः पितॄणां न त्वल्पपुण्यैर्द्विज लभ्यतेऽसौ ॥ १३.४५ ॥

Hỡi brāhmaṇa, khi tithi thứ mười lăm của nửa tháng tối trong tháng Māgha đôi lúc trùng với sao Vāruṇa (chòm sao), thì khoảnh khắc ấy được xem là thời tối thượng cho các Pitṛ; người ít công đức không thể đạt được thời ấy.

Verse 46

काले धनिष्ठा यदि नाम तस्मिन् भवेत् तु विप्रेन्द्र सदा पितृभ्यः । दत्तं जलान्नं प्रददाति तृप्तिं वर्षायुतं तत्कुलजैर्मनुष्यैः ॥ १३.४६ ॥

Hỡi bậc tối thắng trong các brāhmaṇa, nếu vào thời điểm ấy có sao Dhaniṣṭhā xuất hiện, thì lễ dâng nước và thức ăn cho các Pitṛ sẽ ban sự thỏa mãn cho họ liên tục trong mười ngàn năm, nhờ các hậu duệ của dòng tộc ấy.

Verse 47

तत्रैव चेद् भाद्रपदास्तु पूर्वाः काले तदा यैः क्रियते पितृॄभ्यः । श्राद्धं परा तृप्तिमुपेत्य तेन युगं समग्रं पितरः स्वपन्ति ॥ श्राद्धं तु यत्पक्षमुदाहरन्ति तत्पैतृकं मुनिगणाः प्रवदन्ति तुष्टिम् ॥ १३.४७ ॥

Nếu ngay vào lúc ấy đã đến nửa tháng đầu của Bhādrapada, thì đối với những ai cử hành lễ śrāddha dâng lên các Pitṛ (tổ tiên)—nhờ nghi lễ ấy mà các Pitṛ đạt sự thỏa mãn trọn vẹn và an nghỉ suốt trọn một yuga. Nửa tháng mà các bậc hiền triết gọi là thời kỳ śrāddha ấy được gọi là nửa tháng ‘paitṛka’ (thuộc tổ tiên); các nhóm ẩn sĩ nói rằng nó đem lại sự mãn nguyện.

Verse 48

गङ्गासरयूमतवा विपाशां सरस्वतीं नैमिषगोमतीं वा । ततोऽवगाह्यार्चनमादरेण कृत्वा पितॄणामहितानि हन्ति ॥ १३.४८ ॥

Rồi sau đó, khi tắm bằng cách dìm mình trong sông Gaṅgā và Sarayū—hoặc Vipāśā, hoặc Sarasvatī, hoặc các thủy vực gắn với Naimiṣa và sông Gomatī—và cẩn trọng thực hiện việc thờ phụng, người ấy trừ diệt những điều bất lợi đang tác động đến các Pitṛ (tổ linh).

Verse 49

गायन्ति चैतत् पितरः कदा तु वर्षामघातृप्तिमवाप्य भूयः । माघासितान्ते शुभतीर्थतोयैर्यास्याम तृप्तिं तनयादिदत्तैः ॥ १३.४९ ॥

Các Pitṛ cất lời ca rằng: “Khi nào, sau khi lại một lần nữa đạt sự thỏa mãn nhờ Varṣā và Agha (các nghi lễ/giới hạnh), vào cuối nửa tháng tối của Māgha, nhờ nước từ những thánh địa (tīrtha) cát tường do con cháu và những người khác dâng hiến, chúng ta sẽ đạt đến sự an vui?”

Verse 50

चित्तं च वित्तं च नॄणां विशुद्धं शस्तश्च कालः कथितो विधिश्च | पात्रं यथोक्तं परमा च भक्तिर्नॄणां प्रयच्छन्त्यभिवाञ्छितानि || १३.५० ||

Khi ý hướng (tâm) và tài vật của con người được thanh tịnh, và khi thời điểm thích hợp cùng nghi thức đã được nêu rõ, thì—cùng với người thọ nhận xứng đáng như đã nói và lòng sùng kính tối thượng—những yếu tố ấy ban cho con người các kết quả như mong cầu.

Verse 51

पितृगीतास्तथैवात्र श्लोकास्तान् शृणु सत्तम । श्रुत्वा तथैव भविता भाव्यं तत्र विधात्मना ॥ १३.५१ ॥

Tại đây cũng vậy, hãy lắng nghe những bài kệ do các Pitṛ hát lên, hỡi bậc thiện nhân tối thượng. Nghe xong, người ta trở nên tương ứng như thế; vì trong việc ấy, điều sẽ đến được định hình bởi Đấng An Bài (Vidhātṛ).

Verse 52

अपि धन्यः कुले जायादस्माकं मतिमान् नरः । अकुर्वन् वित्तशाठ्यं यः पिण्डान् यो निर्वपिष्यति ॥ १३.५२ ॥

Nguyện trong dòng tộc chúng con sinh ra một người phúc đức, sáng suốt—người không gian trá về của cải và sẽ đúng pháp dâng piṇḍa (viên cơm cúng tổ tiên).

Verse 53

रत्नवस्त्रमहायानं सर्वं भोगादिकं वसु । विभवे सति विप्रेभ्यो अस्मानुद्दिश्य दास्यति ॥ १३.५३ ॥

Khi có đủ phương tiện, người ấy sẽ bố thí cho các bà-la-môn, hồi hướng nhân danh chúng con: châu báu, y phục, xe cộ lớn, và mọi tài vật thuộc các hưởng thụ cùng tư lương liên hệ.

Verse 54

अन्नेन वा यथाशक्त्या कालेऽस्मिन् भक्तिनम्रधीः । भोजयिष्यति विप्राग्र्यांस्तन्मात्रविभवो नरः ॥ १३.५४ ॥

Trong thời này, người có tâm khiêm nhu do lòng sùng kính nên tùy sức mình mà thết đãi các bậc bà-la-môn ưu tú bằng thức ăn—chỉ bị giới hạn bởi mức phương tiện mà mình có.

Verse 55

असमर्थोऽन्नदानस्य वन्यशाकं स्वशक्तितः । प्रदास्यति द्विजाग्र्येभ्यः स्वल्पां यो वापि दक्षिणाम् ॥ १३.५५ ॥

Nếu ai không đủ khả năng bố thí thức ăn, thì tùy sức mình hãy cho rau dại; hoặc cũng có thể dâng dù chỉ một ít dakṣiṇā (lễ vật/honorarium) đến các bậc dvija ưu tú.

Verse 56

तत्राप्यसामर्थ्ययुतः कराग्राग्रस्थितांस्तिलान् । प्रणम्य द्विजमुख्याय कस्मैचिद् द्विज दास्यति ॥ १३.५६ ॥

Ngay cả khi ấy, nếu bị ràng buộc bởi sự thiếu thốn, chỉ có vài hạt mè đặt trên đầu ngón tay, người ấy vẫn nên cúi lạy một bà-la-môn tối thượng và trao chúng cho một bà-la-môn nào đó.

Verse 57

तिलैः सप्ताष्टभिर्वापि समवेतां जलाञ्जलिम् । भक्तिनम्रः समुद्धिश्याप्यस्माकं सम्प्रदास्यति ॥ १३.५७ ॥

Với bảy hoặc tám hạt mè, người ấy nên chuẩn bị một vốc nước chắp tay làm lễ dâng; cúi mình với lòng sùng kính, sau khi chí thành hướng niệm đến các bậc thọ nhận, sẽ dâng cúng thay cho chúng ta.

Verse 58

यतः कुतश्चित् सम्प्राप्य गोभ्यो वापि गवाह्निकम् । अभावे प्रीणयत्यस्मान् भक्त्या युक्तः प्रदास्यति ॥ १३.५८ ॥

Từ bất cứ nơi đâu và bằng bất cứ cách nào có thể, hãy lo liệu phần cúng dường hằng ngày cho bò—hoặc chí ít một vật gì cho bò; khi thiếu thốn, người có lòng sùng kính sẽ làm chúng ta hoan hỷ và dâng cúng tùy theo khả năng.

Verse 59

सर्वाभावे वनं गत्वा कक्षामूलप्रदर्शकः । सूर्यादिलोकपालानामिदमुच्चैः पठिष्यति ॥ १३.५९ ॥

Khi hoàn toàn không còn phương tiện, hãy vào rừng; người chỉ ra gốc cây/bụi kakṣā sẽ tụng đọc lớn lời này để dâng lên Sūrya và các vị Hộ Thế (lokapāla) khác.

Verse 60

न मेऽस्ति वित्तं न धनं न चान्यच्छ्राद्धस्य योग्यं स्वपितॄन् नतोऽस्मि । तृप्यन्तु भक्त्या पितरो मयैतौ भुजौ तौ ततो वर्त्मनि मारुतस्य ॥ १३.६० ॥

“Ta không có của cải, không có tiền bạc, cũng không có vật gì khác xứng hợp để làm lễ śrāddha; nhưng ta vẫn cúi lạy tổ tiên của mình. Nguyện các Pitṛ được thỏa mãn nhờ lòng sùng kính của ta: hai cánh tay này của ta—rồi xin các Ngài tiến bước trên con đường của Gió (Māruta).”

Verse 61

इत्येतत् पितृभिर्गीतं भावाभावप्रयोजनम् । कृतं तेन भवेत् श्राद्धं य एवं कुरुते द्विज ॥ १३.६१ ॥

Như vậy, mục đích liên quan đến sự có hay không (của tâm ý và điều kiện thích hợp) đã được các Pitṛ tuyên thuyết. Với người hành trì như thế, hỡi bậc nhị sinh (dvija), lễ śrāddha được xem là đã làm đúng pháp.